20260925 CDTL NRM D87 2 October1974 87. Biên bản cuộc Hội đàm.

20260925 CDTL NRM D87 2 October1974 87. Biên bản cuộc Hội đàm.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d87

Google Translated

Tài liệu số 87

Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976

87. Biên bản cuộc Hội đàm.

Thành phố New York, ngày 2 tháng 10 năm 1974, 20:15–23:35

THÀNH PHẦN THAM DỰ

Kiều Quán Hoa (Ch’iao Kuan-hua), Thứ trưởng Bộ Ngoại giao CHND Tầu cộng.

Hoàng Hoa (Huang Hua), Đại diện thường trực của CHND Tầu cộng tại Liên Hợp Quốc

Ký Tông Trí (Chi Tsung-chih), Phó Vụ trưởng Vụ Tây Âu, Bộ Ngoại giao CHND Tầu cộng

Chương Hàm Chi (Chang Han-chih), Phó Vụ trưởng Vụ Châu Á, Bộ Ngoại giao CHND Tầu cộng (Phiên dịch)

Quách Gia Đỉnh (Kuo Chia-ting), Bí thư thứ hai tại Phái đoàn CHND Tầu cộng bên cạnh Liên Hợp Quốc (Người ghi chép)

Henry A. Kissinger, Ngoại trưởng

Philip Habib, Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương

George Bush, Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ tại Bắc Kinh (được chỉ định)

Winston Lord, Giám đốc Hoạch định Chính sách, Bộ Ngoại giao

Arthur W. Hummel, Jr., Phó Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương

Richard H. Solomon, Chuyên viên cấp cao, Hội đồng An ninh Quốc gia

CHỦ ĐỀ

Bữa tối do Ngoại trưởng chủ trì dành cho Thứ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Tầu cộng

(Buổi tối bắt đầu lúc 8 giờ 15 phút khi phái đoàn Tầu cộng được mời vào phòng khách của Ngoại trưởng để trò chuyện thân mật và dùng đồ uống trước bữa tối.)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng tôi đến muộn.

Đại sứ Hoàng: Xe đi qua đường 57 và giao thông rất đông đúc.

(Lúc này, các nhiếp ảnh gia bước vào phòng để chụp ảnh.)

Bộ trưởng Kissinger: Tiếng Trung của tôi đang tiến bộ đấy. Chúng ta không được cười đâu; chúng ta đang giận nhau mà. (Cười)

Tôi phải nói rằng hôm nay Thứ trưởng đã "bắn đại bác" thực sự [trong bài phát biểu tại Đại hội đồng], chứ không phải bắn đạn lép đâu.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi cho rằng những gì tôi nói là điều ông đã lường trước rồi chứ? [Trang 524]

Bộ trưởng Kissinger: Không. Ông đang tạo ra một mức độ ngang bằng giữa chúng tôi [Mỹ] và Liên Xô.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Không, điều đó không đúng. Nếu ông nghiên cứu kỹ hơn bài phát biểu...

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi sẽ phải nghiên cứu kỹ hơn.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Trước đây tình hình [cách mô tả về Mỹ và Liên Xô trong bài phát biểu] cũng như vậy. Tôi cảm thấy bài phát biểu lần này thể hiện sự thiếu bình đẳng hơn so với trước đây.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi muốn Thứ trưởng hiểu rằng chúng tôi trân trọng sự đối xử bình đẳng, nhưng không phải trong mọi trường hợp. (Cười)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Cả hai chúng ta đều nói chuyện mang màu sắc triết lý, nên bài phát biểu của chúng ta không dễ hiểu.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không nói là có sự ngang bằng hoàn toàn, nhưng mức độ ngang bằng đã cao hơn trước. Tuy nhiên, đây là lời khen dành cho ông đấy. Trong tất cả các bài phát biểu tại Đại hội đồng, tôi chỉ đọc bài của ông thôi.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi cũng có thể nói với ông rằng bài phát biểu của ông đã được nghiên cứu kỹ lưỡng nhất—mặc dù tôi không có mặt ở đây khi ông trình bày nó.

Bộ trưởng Kissinger: Bài của tôi không đề cập đến Tầu cộng

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi biết. Trước đây cũng vậy. Còn về phần mình, tôi buộc phải đưa ra một số lời chỉ trích đối với ông. Nếu không làm vậy, tôi sẽ không có cơ sở vững chắc để chỉ trích người láng giềng của chúng ta [Liên Xô].

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chỉ muốn ông biết rằng chúng tôi sẽ không cảm thấy bị bỏ rơi nếu ông không đến dự. (Cười)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Hôm kia tôi có gặp Đại sứ Malik. Ông ấy nói sẽ đến nghe bài phát biểu của tôi. Tôi đáp: "Ông không chạy thoát được đâu." Thế là hôm nay ông ấy ném phịch một bản sao [bài phát biểu] lên bàn.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi từng lo lắng vì đã không đến dự tiệc chiêu đãi của ông ấy, trong khi lại đến dự tiệc của ông. Tuy nhiên, Malik đã giải quyết giúp tôi vấn đề đó vì ông ấy cũng đến dự tiệc của ông.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vâng. Tôi nhớ tối qua ba người chúng ta đã ngồi theo hình tam giác, hay hình tròn. Ông có thể vẽ hình tròn đó theo nhiều cách.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng kết quả vẫn như vậy. Chúng ta giữ nguyên các yếu tố thì kết quả vẫn không đổi.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vâng, nhưng thẳng thắn mà nói, kể từ khi chúng ta gặp nhau vào tháng Tư năm ngoái, đã có nhiều thay đổi.

Bộ trưởng Kissinger: Trước khi bàn đến những vấn đề đó, tôi muốn nêu một điểm nhỏ. Ông nói rằng chúng tôi đã lật đổ chính quyền ở Cyprus. Chúng tôi không làm thế. Chúng tôi không hề chống lại Makarios. Việc lật đổ ông ta chẳng mang lại lợi ích chính trị nào cho chúng tôi cả. Vấn đề duy nhất là tài năng của ông ta vượt quá tầm vóc hòn đảo mà ông ta cai quản. Nhưng đó lại là thói xấu [Trang 525] của hầu hết các chính trị gia Hy Lạp. Về cơ bản, tôi chỉ nói để ông nắm thông tin thôi—đây không phải là điểm quan trọng. Đó không phải là sự kiện mà chúng tôi mong muốn. Một khi sự kiện đã xảy ra, mong muốn cơ bản của chúng tôi là ngăn chặn Liên Xô can dự, không để họ phá hoại tình hình. Tôi rất thích cách ông mô tả chính sách của họ [trong bài phát biểu tại Đại hội đồng].

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Nhân nói về các sự kiện ở Cyprus, tôi có một câu hỏi. Chắc hẳn ông đã biết đôi chút về tình hình trước khi sự kiện xảy ra. Tại sao ông không có biện pháp ngăn chặn nó? Theo quan điểm của chúng tôi, đó là một sự kiện ngu ngốc.

Ngoại trưởng Kissinger: Vâng. Nếu tôi mời ông đến thăm Washington, tôi có thể giải thích cho ông về hệ thống chính quyền của chúng tôi. (Cười) Có rất nhiều báo cáo tình báo lưu hành, nhưng nếu không ai trình chúng cho tôi thì tôi coi như chúng không tồn tại. Tôi có thể chắc chắn rằng cấp dưới sẽ rò rỉ cho báo chí bất kỳ báo cáo nào mà tôi thực sự xem qua. Những báo cáo họ không rò rỉ lại chính là những báo cáo tôi chưa từng xem.

Khi cuộc đảo chính nổ ra, tôi đang ở Moscow. Các cộng sự của tôi không coi trọng những báo cáo tình báo này vì trước đây đã có quá nhiều tin tức kiểu đó. Cứ ba tháng lại có tin đồn về khả năng xảy ra đảo chính. Một sĩ quan tình báo thậm chí đã báo cho Makarios biết về những tin đồn này, nhưng ông ấy không tin. Lúc đó ông ấy đang đi nghỉ cuối tuần. Nếu tôi biết về báo cáo đó, tôi đã ngăn chặn được nó [cuộc đảo chính] rồi. Khi cuộc đảo chính đã xảy ra, tôi cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ sẽ can thiệp, vì Síp không còn chính phủ còn Hy Lạp thì đang bất ổn. Báo chí của chúng tôi cực kỳ chống đối Hy Lạp. Họ chỉ trích chúng tôi [vì thái độ đối với Hy Lạp]. Lý do tôi không chỉ trích Sampson là vì chúng tôi cho rằng mình có thể loại bỏ ông ta trong vòng 36 giờ bất kỳ lúc nào. Nhưng chúng tôi biết rằng Liên Xô đã xúi giục Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành xâm lược. Chúng tôi không muốn họ [Liên Xô] có thêm bất kỳ cái cớ nào để can dự vào tình hình. Tuy nhiên, "Thế giới thứ hai" ở châu Âu và báo chí Mỹ cứ liên tục kích động phía Thổ Nhĩ Kỳ.

Đó quả là một tình huống đáng tiếc, nhưng mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa thôi. Liên Xô không thể làm gì cho cả hai bên. Chúng tôi sẽ tiến tới một thỏa thuận trong vài tuần tới khi người Hy Lạp đã bình tĩnh lại.

Thực ra, vấn đề của chúng tôi là làm sao trấn an cộng đồng người Hy Lạp tại Mỹ. Chúng tôi đã có cơ sở cho một thỏa thuận với cả Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng nếu Quốc hội cắt viện cứu thì họ sẽ phá hỏng cơ sở để đạt được thỏa thuận đó. Vì vậy, nếu ông có ảnh hưởng gì đối với Quốc hội, xin hãy tận dụng nó. (Cười) May mắn thay, số lượng người Tầu cộng ở đây đông hơn người Hy Lạp. Họ có kỷ luật tốt hơn.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Quả thực tình hình ban đầu rất tồi tệ, ngay sau khi sự việc mới xảy ra. Còn về diễn biến sau đó, chúng tôi không thể chỉ trích ông được.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đồng ý, giai đoạn đầu quả là tồi tệ. Nhưng về sau thì mọi chuyện đã tốt đẹp hơn. Điều tồi tệ nhất mà người Tầu cộng có thể nói về một người là người đó ngu ngốc. (Cười) [Trang 526]

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vì ông có liên hệ với cả hai bên, ông nghĩ sao về vấn đề rút quân Thổ Nhĩ Kỳ? Liệu họ có đưa ra động thái thiện chí nào không?

Bộ trưởng Kissinger: Vì tôi biết ông không tiết lộ thông tin cho báo chí (Kiều: Ông có thể tin tưởng vào điều đó.) nên tôi sẽ nói cho ông biết. Việc này thực sự phụ thuộc vào Quốc hội của chúng tôi. Trong chuyến công du Trung Đông, tôi sẽ ghé qua Ankara. Khi tôi ở Ankara, phía Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có một cử chỉ thiện chí—chẳng hạn như rút từ 5.000 đến 7.000 quân, hoặc rút khỏi một số vùng lãnh thổ. Sau đó, chúng tôi sẽ đề nghị Clerides và Denktash đồng ý với các nguyên tắc cho một cuộc đối thoại chính trị, các cuộc đàm phán chính trị. Về cơ bản, các nguyên tắc này đã được thống nhất rồi. Chính phủ Hy Lạp sau đó sẽ bày tỏ sự tán thành việc bắt đầu các cuộc đàm phán chính trị. Tiếp đó, sẽ không có diễn biến gì cho đến sau ngày 10 tháng 11, ngày diễn ra cuộc bầu cử tại Hy Lạp. Họ không muốn có bất kỳ sự kiện nào xảy ra trước thời điểm đó. Sau cuộc bầu cử, chúng tôi sẽ đặt vấn đề này vào một khuôn khổ rộng lớn hơn, khuôn khổ sẽ giải quyết các vấn đề như quyền lãnh thổ ở Biển Aegean, v.v. Mọi thứ đã được thống nhất, nhưng Quốc hội của chúng tôi có thể làm hỏng các kế hoạch này. Giá mà mấy gã điên rồ đó chịu để yên cho tình hình diễn tiến! Tôi tin chắc rằng tám mươi phần trăm những kẻ điên rồ trên thế giới đều tập trung ở khu vực Đông Địa Trung Hải. Vì vậy, tôi không thể chắc chắn [về kết cục của tình hình].

(Tại thời điểm này của cuộc trò chuyện, lúc 8 giờ 40 tối, cuộc trò chuyện tại phòng khách kết thúc và cả nhóm tiếp tục thảo luận tại bàn ăn tối.)

Bộ trưởng Kissinger: Tối nay chúng ta có một số người bạn mới ở đây. Đại sứ Habib là Trợ lý Ngoại trưởng mới của chúng tôi phụ trách khu vực Đông Á. Tất nhiên là quý vị đã biết ông George Bush. (Ông Kiều: Người bạn cũ của chúng tôi.) Có lẽ ông ấy chưa quen với sự thẳng thắn mà chúng ta thường dùng để thảo luận các vấn đề. (Cười) Tôi luôn chia sẻ những nét chính trong chính sách của chúng tôi với những người bạn Trung Quốc. Cho đến nay, chưa có điều gì gây thất vọng cả. Thật hiếm khi gặp được những quan chức thực sự hiểu những gì chúng tôi đang làm.

Nhân tiện, tôi có nói đùa với Ngoại trưởng Mông Cổ rằng tôi sẽ đến thăm đất nước của ông ấy. Ông ấy lại tưởng thật và ngỏ lời mời tôi. Liệu tôi có nên đến thăm nước họ không nhỉ? (Cười) Nói nghiêm túc thì Mỹ không có lợi ích gì ở Ngoại Mông cả, ngoại trừ việc tạo ra cảm giác bất an tại các thủ đô khác. Tôi không nhất thiết phải theo đuổi việc này. Tôi muốn nghe ý kiến ​​thẳng thắn của quý vị.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Xét về vấn đề này, lập trường của chúng tôi vẫn không thay đổi kể từ Hội nghị Yalta. Tôi vẫn luôn nói điều này với Tiến sĩ. Có thể tôi sai, nhưng ông đã từng thảo luận chuyện này với Thủ tướng Chu Ân Lai rồi mà.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy, nhưng tôi không biết quý vị nhìn nhận thế nào về những nỗ lực của Mỹ nhằm thiết lập quan hệ với Ngoại Mông. Tôi hiểu quan điểm lịch sử của quý vị và ý nghĩa của vấn đề đó.

Thôi thì, tôi có thể hoãn quyết định này lại dịp khác. Lý do duy nhất để đi là nhằm thể hiện sự hiện diện tích cực tại khu vực này. Nhưng nếu quý vị phản đối—việc tôi đến thăm—thì tôi sẽ không đi. Còn về quan hệ ngoại giao, chúng tôi sẽ thực hiện. (Nói với Đại sứ Habib:) Tình hình việc này thế nào rồi?

Đại sứ Habib: Chúng tôi vẫn chưa nhận được phản hồi nào.

Ông Solomon: Tôi tin rằng nước láng giềng phía bắc của họ phản đối việc Mông Cổ thiết lập quan hệ với chúng ta.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tình hình ở đó có hai khía cạnh. Chúng tôi vẫn duy trì quan hệ ngoại giao [với Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ], nên không có vấn đề gì về mặt pháp lý. Tuy nhiên, đó thực chất chỉ là một chính quyền bù nhìn. Nó đang ở trong tình trạng bị chiếm đóng. Vì vậy, trong hoàn cảnh đó, ông sẽ phải tự quyết định [có đến thăm hay không].

Bộ trưởng Kissinger: Không, tôi có thể khẳng định ngay bây giờ là việc đó sẽ không diễn ra.

Ông đã nói về những thay đổi liên quan đến Síp. Còn vấn đề nào khác không—giữa hai nước chúng ta?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Không chỉ là hai nước chúng ta. Chủ yếu là tôi muốn nói đến tình hình thế giới bên ngoài phạm vi hai nước chúng ta. Còn về những thay đổi tại đất nước ông, tôi tin rằng chúng tôi đã trình bày rõ quan điểm của mình. Đó là công việc nội bộ của các ông và sẽ không ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai nước.

Bộ trưởng Kissinger: Chính xác. Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện các chính sách mà hai bên đã thỏa thuận. Trong buổi tối nay, tôi muốn thảo luận một số vấn đề cụ thể với ông Thứ trưởng. Đối với các thỏa thuận cụ thể, chúng tôi sẽ hoàn toàn tuân thủ.

Ông nhận thấy thế giới có những thay đổi gì kể từ tháng Tư?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: (Dừng lại suy nghĩ để đưa ra câu trả lời.) Xét về bề nổi, sự kiện ở Cyprus là thay đổi mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, theo phân tích của chúng tôi thì có hai khu vực đang trong tình trạng biến động: vùng Balkan và tiểu lục địa Nam Á.

Bộ trưởng Kissinger: Vấn đề Cyprus tuy gây nhiều ồn ào nhưng không tạo ra khác biệt chiến lược nào—trừ khi các diễn biến trong nước ngăn cản chúng ta thực hiện chính sách đối ngoại của mình. Tình hình có lẽ sẽ kết thúc với việc phía Thổ Nhĩ Kỳ ở thế mạnh hơn một chút.

Ở vùng Balkan, ý ông là áp lực lên Nam Tư phải không? (Kiều: Đúng vậy.) Ông biết là tôi sẽ thăm Nam Tư vào tháng Mười Một. Chúng tôi đã thông báo cho ông về chuyến thăm Liên Xô của tôi. Từ đó, tôi sẽ đi Ấn Độ, Pakistan, Romania và Nam Tư. Vậy ông đánh giá mức độ nghiêm trọng của các áp lực lên Nam Tư như thế nào?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ông biết đấy, người bạn đó của chúng ta là kẻ cơ hội. Nếu không tạo ra một số áp lực đối trọng, họ sẽ lợi dụng tình hình. Tình hình không hề yên ả như vẻ bề ngoài đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đồng ý. Đặc biệt là sau khi Tito qua đời. Tuy nhiên, Liên Xô sẽ không cân nhắc một hành động chống lại Nam Tư ở quy mô như những gì họ đã làm với Hungary hay Tiệp Khắc. Chúng tôi sẽ không coi một diễn biến như vậy là cùng loại với các sự kiện Hungary hay Tiệp Khắc. Chúng tôi sẽ nhìn nhận một diễn biến như thế với sự nghiêm túc cao độ. Thực tế là tôi dự định sẽ thảo luận về tình hình này khi đến thăm [Bắc Kinh]. [Trang 528]

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi không rõ ông nhìn nhận tình hình Nam Á như thế nào. Tất nhiên, chúng ta đã thảo luận về vấn đề này nhiều lần rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi tách biệt các cân nhắc chiến lược khỏi các vấn đề sách lược. Phân tích chiến lược của chúng tôi cũng giống như của các ông. Đối với một dân tộc "yêu chuộng hòa bình", người Ấn Độ lại tạo ra cảm giác bất an lớn. Nếu họ không phải là những người theo chủ nghĩa hòa bình thì tôi thực sự đã phải lo lắng về họ rồi. (Cười) Họ đang cố gắng tạo ra tình trạng mất cân bằng lớn về sức mạnh so với các nước láng giềng.

Họ đã nhiều lần thúc giục tôi sang thăm. Tôi đã hoãn chuyến đi tới ba lần rồi. Mục đích chung [của chuyến thăm] là tạo ra mức độ độc lập cao hơn cho chính sách đối ngoại của Ấn Độ so với Liên Xô—và làm nản lòng phía Liên Xô trong việc đầu tư vào Ấn Độ.

Trên thực tế, chuyến thăm sẽ mang lại kết quả gì? Chúng tôi sẽ thành lập một ủy ban khoa học và kinh tế, nhưng sẽ không có cam kết tài chính nào từ phía Mỹ—ngoài những khoản đã có trong ngân sách. Tuy nhiên, Quốc hội sẽ không phê chuẩn khoản đó, và chúng tôi cũng sẽ không đấu tranh cho nó. (Tiếng cười)

Đại sứ Hoàng: Ông có hứa cung cấp một lượng lúa mì nhất định cho Ấn Độ không?

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi chưa đưa ra lời hứa nào cả. Lượng lúa mì mà chúng tôi đang cân nhắc thấp hơn nhiều so với những con số quý vị đọc trên báo chí. (Ông Lord: Nửa triệu tấn.) Tuy nhiên, chúng tôi vẫn chưa cam kết điều này. Họ đã đề nghị cung cấp ba triệu tấn. Con số đó ít hơn lượng chúng tôi dành cho Ai Cập. Chúng tôi đang cung cấp cho Ai Cập 600.000 tấn, và cho Syria từ 200.000 đến 250.000 tấn. Tôi chỉ muốn quý vị hiểu rõ các mức độ ưu tiên của chúng tôi xét trên quy mô dân số của các nước liên quan. Tại Pakistan, chúng tôi hy vọng sẽ có những cuộc thảo luận mang tính xây dựng nhất có thể. Tôi hy vọng sẽ tiếp tục theo đuổi đường lối mà chúng ta đã thảo luận tại Bắc Kinh. Đừng tin vào những phát biểu của các thành viên trong nội các chúng tôi mà quý vị đọc được. Có một vị đã đưa ra hai tuyên bố, và tuyên bố thứ hai còn tệ hơn cả tuyên bố đầu. Lần đầu, ông ấy gọi Quốc vương Iran là "kẻ dở hơi". Sau đó, ông ấy nói rằng lời mình bị trích dẫn sai ngữ cảnh, và rằng chỉ trong một số trường hợp nhất định ông ấy mới coi Quốc vương là "kẻ dở hơi" mà thôi. (Tiếng cười)

Về vấn đề dầu mỏ, chúng tôi có mối quan hệ tốt đẹp [với Quốc vương Iran]. Các cuộc đàm phán của chúng tôi sẽ mang lại kết quả tích cực.

Ông đánh giá thế nào về tình hình Nam Á?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng ta đã thảo luận vấn đề này nhiều lần rồi. Quan điểm của chúng tôi tương đồng với quý vị, mặc dù có lẽ chúng tôi nhìn nhận tình hình ở mức độ nghiêm trọng hơn [so với quý vị].

Bộ trưởng Kissinger: Liệu sẽ có một kết cục quân sự chăng?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng tôi cảm thấy rằng người bạn của chúng ta [Liên Xô] hành động khôn ngoan và tinh quái hơn các ông. Các hoạt động của họ được che đậy kỹ càng hơn. Họ biết tận dụng tốt hơn những mâu thuẫn nội bộ tại các quốc gia khác nhau. Có lẽ các ông không chú ý đủ kỹ đến những điều đó.

Bộ trưởng Kissinger: Có lẽ vì biết rõ giới lãnh đạo của họ nên tôi không đánh giá cao họ lắm. Theo nhận định của tôi, họ thường thắng thế nhờ sự tàn bạo chứ không phải sự khôn ngoan. Nhưng đây là một điểm thú vị. Họ tận dụng các mâu thuẫn nội bộ như thế nào?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Một mặt, họ lợi dụng mâu thuẫn giữa các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Pakistan, Afghanistan và Iran. Ông có thấy vấn đề Baluchistan – vốn được Afghanistan thúc đẩy – đã đi xa hơn trước đây không?

Bộ trưởng Kissinger: Không phải vấn đề Pushtunistan sao? Tôi tưởng là...

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Công khai thì phía Afghanistan nói về Pushtunistan, nhưng họ cũng lợi dụng cả vấn đề Baluchistan nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi sẽ xem xét tình hình này. Tôi sẽ trao đổi với Quốc vương Iran khi gặp ông ấy. Ông ấy có một vùng đất của người Baluch nằm ngay biên giới.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Nhìn chung tôi đồng ý với ông [về phía Liên Xô]. Họ đang làm một số điều ngu ngốc. Rốt cuộc thì họ sẽ phải dùng đến sự tàn bạo, nhưng trước khi đi đến bước đó, họ thường tận dụng các tình huống có lợi.

Bộ trưởng Kissinger: Có đúng là cả ba nhà đàm phán biên giới của Liên Xô đều bị suy sụp tinh thần không?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chuyện đó có lẽ chỉ là tin đồn thôi. Ông không thấy là đồng chí Ilichev của chúng ta, sau khi trở về Moscow, đã đi đến Cyprus sao?

Bộ trưởng Kissinger: Ông ta cũng đã đến Hy Lạp nữa.

Tôi từng có ý định chấp nhận đề xuất của Liên Xô về một hội nghị bàn về Cyprus chỉ vì nó mang tính toàn diện. Chúng tôi sẽ không làm vậy đâu, nhưng ông đã mô tả tình hình của họ rất chính xác.

Chương Hàm Chi: Vâng, cụm từ [trong bài phát biểu của ông Kiều tại Liên Hợp Quốc] là họ hành động như "những con kiến ​​trên chảo nóng" vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Khi Gromyko đến [Washington], ông ta đã nêu ý tưởng về một sự bảo đảm chung cho Cyprus. Tôi đã đề nghị hãy thử áp dụng cách này với Ba Lan trước.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ý kiến ​​rất hay.

Bộ trưởng Kissinger: Vì sự ổn định tinh thần của chính mình, tôi hy vọng ông sẽ không quá bận tâm theo dõi Hội nghị An ninh Châu Âu. Ở đó có vấn đề thay đổi biên giới bằng biện pháp hòa bình—đây chính là vấn đề của nước Đức. Chúng tôi ủng hộ quan điểm của phía Đức. Khi Gromyko ở Washington, ông ấy nói với chúng tôi rằng phía Đức đã bảo ông ấy là họ sẽ ủng hộ bất kỳ lập trường nào mà hai bên chúng ta thống nhất. Tôi nói tôi sẽ suy nghĩ về việc đó vài ngày. Sau đó tôi kiểm tra lại với phía Đức. Họ bảo rằng họ chưa bao giờ nói điều đó với phía Liên Xô. [Trang 530]

Sau đó, Gromyko gọi cho tôi từ New York. Ông ấy nói mình có một công thức thỏa hiệp và bảo rằng đã tham khảo ý kiến ​​phía Đức về việc này. Tôi lại kiểm tra với phía Đức thì họ nói Gromyko đã thảo luận một đề xuất khác với họ.

Thật ngớ ngẩn. Những chiêu trò nhỏ nhặt này chẳng mang lại thay đổi nào cả. Một điều khoản trong hiệp ước sẽ không làm thay đổi được cục diện.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chẳng phải ông đã đồng ý rằng giai đoạn cuối cùng của Hội nghị An ninh Châu Âu sẽ là một hội nghị thượng đỉnh sao?

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi chưa đồng ý việc đó. Chúng tôi không muốn rơi vào cảnh các đồng minh châu Âu đồng ý rồi chỉ còn lại mình chúng tôi là không chịu. Vì vậy, chúng tôi theo quan điểm của châu Âu. Chúng tôi không mặn mà gì với một hội nghị thượng đỉnh như thế. Ý tưởng 39 nguyên thủ quốc gia cùng ngồi trong một căn phòng là điều vượt quá sức chịu đựng của tôi. Ai cũng sẽ phải phát biểu cả.

Theo tôi thì hội nghị đó sẽ diễn ra. (Kiều: Trong năm nay ư?) Không, vào tháng Ba hoặc tháng Tư năm sau. Đó chỉ là phỏng đoán thôi—chắc chắn là không thể sớm hơn thời điểm đó.

Hiện họ đang tranh luận về "Nhóm vấn đề thứ ba" (Basket Three). Chỉ riêng việc nêu ra các vấn đề thôi cũng đã mất sáu tuần rồi, chứ chưa nói đến chuyện bước vào đàm phán.

Chúng tôi không vội. Chúng tôi chỉ không muốn Hội nghị An ninh Châu Âu gây ra bất kỳ tổn hại nào. Chúng tôi giữ thái độ thụ động. Chúng tôi không kỳ vọng hội nghị này sẽ làm được gì nhiều.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Còn Nam Á thì sao?

Bộ trưởng Kissinger: Như tôi đã nói năm ngoái [tại Bắc Kinh], chúng tôi ủng hộ sự toàn vẹn lãnh thổ của Pakistan. Chúng tôi đang thu xếp để 300 xe tăng của Pakistan được tân trang lại tại Iran. Chúng tôi sẽ đóng góp một phần chi phí, còn Quốc vương Iran sẽ chi trả phần còn lại. Trong chuyến thăm sắp tới, chúng tôi sẽ cố gắng sắp xếp việc huấn luyện quân nhân Pakistan sử dụng vũ khí của Iran để hai bên có thể dùng chung các loại vũ khí này. (Nói với Đại sứ Bush:) Tối nay ông đang học hỏi được nhiều điều về chính trị quốc tế hơn hẳn thời gian ông làm việc tại Liên Hợp Quốc. (Nói với ông Kiều:) Thượng nghị sĩ Fulbright cho rằng phía các ông chưa chú trọng đúng mức đến Liên Hợp Quốc. Các nhân viên của tôi, khi đọc một đoạn trong bài phát biểu của tôi tại Liên Hợp Quốc về vấn đề tra tấn, đã nói rằng tôi nên áp dụng tiêu chuẩn đó vào cách tôi đối xử với chính họ. (Ông Lord: Cho đến nay vẫn chưa có gì thay đổi cả. [Cười]) Với bộ máy quan liêu của chúng tôi, việc nội dung đó không xuất hiện trong văn bản cuối cùng quả là một phép màu.

Chúng tôi hoàn toàn hiểu quan điểm của các ông về Pakistan. Về mặt chiến lược thì chúng tôi đồng tình, nhưng trên thực tế lại có một số khó khăn mà tôi đã trình bày với các ông. Chúng tôi đang cân nhắc các biện pháp để giải quyết những khó khăn đó sau tháng Mười Một. Thật là một tình huống vô lý: Ấn Độ, một quốc gia lớn, có thể nhập khẩu vũ khí với số lượng khổng lồ. Nhưng nếu các ông cung cấp vũ khí cho Pakistan thì lại bị coi là đang "đe dọa hòa bình".

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng ta đã thảo luận nhiều lần về khu vực Tiểu lục địa này. Tôi không muốn tỏ ra quá chú trọng đến tình hình ở đó, nhưng vấn đề này lại quan trọng đối với các ông. Tôi đã thảo luận chuyện này với Thượng nghị sĩ Jackson. Ông ấy muốn bàn về Diego Garcia. Tôi đã nói với ông ấy rằng [Trang 531] xét đến tình hình hiện nay ở Nam Á, chúng tôi hiểu lập trường của các ông về Diego Garcia. Tuy nhiên, giả sử một ngày nào đó Liên Xô thực hiện được tham vọng giành quyền tiếp cận trực tiếp ra Ấn Độ Dương, thì khi ấy Diego Garcia sẽ chẳng còn tác dụng gì nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Có một điểm cần lưu ý. Chúng tôi coi Nam Á là khu vực gần gũi với Trung Quốc hơn là với Hoa Kỳ.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Đúng vậy, nhưng vấn đề còn có một khía cạnh khác. Chúng tôi không có bất cứ sự hiện diện nào ở Ấn Độ Dương, cũng không có hạm đội nào ở đó. Các ông biết đấy, trong một thời gian dài, Pakistan từng ở thế đối đầu với chúng tôi. Nhưng chúng tôi đã vượt qua được giai đoạn đó. Có thể một ngày nào đó Liên Xô sẽ kiểm soát toàn bộ Nam Á…

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi sẽ phản đối điều đó. Tôi không nói rằng chúng tôi sẽ chấp nhận một tình huống như vậy.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ngay cả khi điều này xảy ra, chúng tôi cũng không cho rằng đó là trọng tâm trong chiến lược của Liên Xô. Không có sự thay đổi nào về vấn đề này; họ chưa chuyển [trọng tâm nỗ lực của mình] sang Nam Á. Họ chỉ có thể có một điểm mấu chốt mà thôi. Nếu có quá nhiều khu vực được gọi là "khu vực trọng yếu" thì sẽ chẳng còn khu vực nào thực sự là trọng yếu nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Ông thấy đấy, kiến ​​thức của tôi chỉ dừng lại ở triết học Kant. Vậy là ông hơn tôi rồi! (Cười).

Tình thế chiến lược của bất kỳ bên nào cũng sẽ chịu ảnh hưởng bởi tình hình liên quan đến Liên Xô. Nếu tình hình tại một khu vực nào đó trở nên có lợi cho Liên Xô, nó có thể tác động đến tình thế chiến lược của bất kỳ ai, ngay cả khi trọng tâm chiến lược có thể đang nằm ở châu Âu.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Các tình huống cụ thể có thể đã thay đổi, nhưng cục diện thế giới thì vẫn vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng ý tôi là nếu bất kỳ quốc gia nào rơi vào vòng kiểm soát của ách thống trị Liên Xô, điều đó sẽ ảnh hưởng đến cục diện chung.

Tôi đồng ý rằng châu Âu là mối quan tâm chiến lược lớn của Liên Xô, nhưng ở châu Âu không có vấn đề gì là không thể chờ đợi thêm vài năm nữa.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Còn phương Đông thì sao? Chẳng phải cũng tương tự như vậy sao?

Bộ trưởng Kissinger: Theo đánh giá của tôi, đối với Liên Xô, vấn đề thời gian ở phương Đông mang tính cấp bách hơn.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi thực sự không đồng ý với điều đó.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi rất sẵn lòng—tôi chỉ đang đưa ra nhận định của mình thôi. Tôi không khăng khăng bắt mọi người phải theo ý mình. Đó là niềm tin thực sự của tôi. Nhưng dù thế nào thì vấn đề vẫn như nhau. Nếu Liên Xô đạt được thành công chiến lược ở phía Đông, điều đó sẽ ảnh hưởng đến phía Tây. Nếu họ đạt được thành công chiến lược ở phía Tây, nó sẽ ảnh hưởng đến phía Đông. Vì vậy, tình thế là như nhau [đối với cả hai bên].

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Đúng vậy. Bất cứ điều gì xảy ra ở các khu vực khác nhau trên thế giới đều sẽ ảnh hưởng đến những khu vực khác. Tuy nhiên, trọng tâm vấn đề vẫn rất quan trọng. [Trang 532]

Bộ trưởng Kissinger: Chà, chúng ta sẽ thấy kết quả trong hai hoặc ba năm nữa.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Có lẽ chúng ta sẽ chưa thể nhận định rõ ràng chỉ trong vòng hai hay ba năm đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Cái ly này dùng để uống rượu Mao Đài phải không? (Phía Trung Quốc: Nó to quá!) Chúng tôi muốn "hành hạ" ông Thứ trưởng. Vì chúng tôi không trải qua Cách mạng Văn hóa nên bộ máy quan liêu của chúng tôi phải ra quyết định thông qua các ủy ban. Winston Lord đã thành lập một "ủy ban rượu Mao Đài" rồi. (Cười)

Thưa ông Thứ trưởng, khi ông đến Washington, chúng tôi có một nhân viên phục vụ tuyệt vời tại Nhà Blair. Ông ấy có khả năng chọn thời điểm cực kỳ chuẩn xác. Ông ấy thường làm loảng xoảng tiếng bát đĩa ngay đúng lúc mọi người đang nâng ly chúc mừng, nhất là khi một quan chức Mỹ đang phát biểu chúc tụng. (Cười)

Đại sứ Hoàng: Tôi cũng từng có trải nghiệm tương tự ở Ghana.

Bộ trưởng Kissinger: Ông từng là Đại sứ tại Ghana sao? (Hoàng Hoa: Vâng.)

Thưa ông Bộ trưởng, xin nâng ly chúc sức khỏe của ông và tình hữu nghị giữa hai bên chúng ta.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ông đã đạt được những thành quả xuất sắc ở Trung Đông, nhưng đó mới chỉ là sự khởi đầu.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đồng ý. Tình hình hiện đang trở nên phức tạp hơn. Tuần tới tôi sẽ đến đó. Bước tiếp theo cần thực hiện là với Ai Cập, sau đó là với Palestine, và tiếp đến là với Syria.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng tôi nghe nói rằng nếu ông không thể cung cấp vũ khí hiện đại cho Ai Cập, thì ông sẽ tạo ra một kẽ hở cho Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi sẽ thảo luận vấn đề này trong một nhóm nhỏ hơn khi tôi ở Bắc Kinh.

Thưa ông Bộ trưởng, những bữa tiệc tối thường niên này thật hữu ích và là những dịp gặp gỡ cá nhân đầy thú vị.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Thực ra các cuộc gặp này không hẳn là diễn ra hàng năm. Đây là cuộc gặp thứ hai của chúng ta trong năm nay. Tôi nghĩ ông cũng biết rằng chúng tôi rất hoan nghênh chuyến thăm của ông.

Bộ trưởng Kissinger: Ông đã đề cập đến những thay đổi trên trường quốc tế. Tất nhiên, chúng tôi cũng đã trải qua những thay đổi trong nước. Không phải ngẫu nhiên mà chỉ ba giờ sau khi tuyên thệ nhậm chức, Tổng thống Ford đã tiếp Trưởng Văn phòng Liên lạc của các ông. Ông ấy đã tái khẳng định sự tiếp nối trong chính sách của chúng tôi. Tối nay, tôi muốn tái khẳng định sự tiếp nối đó. Vài năm trước, chúng ta đã đề ra những mục tiêu nhất định. Bất chấp những thay đổi của tình hình quốc tế, chúng ta vẫn sẽ kiên định với các mục tiêu này, bao gồm việc bình thường hóa hoàn toàn quan hệ.

Chúng tôi vẫn giữ liên lạc với các ông về các sự kiện quốc tế quan trọng và dự định sẽ tiếp tục làm như vậy. Tôi mong chờ được tiếp tục những cuộc thảo luận như thế này. [Trang 533]

Tôi xin đề nghị một lời chúc rượu: Vì tình hữu nghị giữa nhân dân Trung Quốc và nhân dân Mỹ. Vì sức khỏe của Chủ tịch Mao. Vì sức khỏe của Thủ tướng. (Tất cả cùng đứng dậy và nâng ly.)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vừa rồi ông có nói về tình hình thế giới. Như chúng tôi đã nêu trong Thông cáo Thượng Hải, chúng tôi phản đối bá quyền. Lần trước khi Tiến sĩ ở Bắc Kinh, chúng tôi đã làm rõ điểm này: phản đối bá quyền. Đây là nguyên tắc cơ bản của chúng tôi.

Mặc dù Hoa Kỳ đã trải qua nhiều thay đổi trong nước, nhưng ông đã nói với chúng tôi rằng những thay đổi đó sẽ không ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai bên. Chúng tôi tin vào điều đó.

Chúng ta đã bàn về việc bình thường hóa quan hệ trong lần Tiến sĩ đến Bắc Kinh trước đây. Ông đã thảo luận vấn đề này với Chủ tịch Mao. Chủ tịch nói rằng công thức Nhật Bản là cách duy nhất để chúng ta có thể xem xét việc bình thường hóa. Ông đã hỏi Thủ tướng trong bữa tối xem ý của Chủ tịch Mao là gì.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nhận thấy rằng những gì Chủ tịch nói luôn hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu xa hơn vẻ bề ngoài.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi nhớ ông từng nói với Thủ tướng rằng những lời Chủ tịch nói có "nhiều tầng nghĩa".

Tôi xin nâng ly chúc cho tình hữu nghị giữa nhân dân Tầu cộng và Hoa Kỳ, cũng như sự tiếp nối của tình hữu nghị này. Xin nâng ly vì Tổng thống Ford. Chúng tôi muốn nói rằng ông ấy đã là một người bạn của chúng tôi. Khi đến thăm Tầu cộng, ông ấy đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng chúng tôi. Vậy chúng ta hãy cùng nâng ly chúc sức khỏe Tổng thống Ford—tôi không thích gọi ông là “Ngoại trưởng” khi nâng ly đâu. Tôi thích gọi ông bằng danh xưng “Tiến sĩ” hơn.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là một danh xưng mang tính lâu dài hơn. (Mọi người cùng đứng dậy và nâng ly.)

Bộ trưởng Kissinger: (nói tiếng Đức với ông Kiều:) Ông quên nâng ly chúc mừng Đại sứ Bush rồi.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tiến sĩ vừa nhắc tôi nâng ly chúc mừng Đại sứ Bush. Tôi đã quên mất...

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chỉ muốn ông nhớ đến ông ấy. Ông ấy là một trong những nhân sự xuất sắc nhất của chúng tôi. Một người bạn tốt—và cũng là một ứng cử viên Tổng thống.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Đại sứ Scali đã mời tôi dự tiệc chia tay Đại sứ Bush vào ngày 11. Tiếc là tôi sẽ rời đi vào ngày 8. Vì vậy, tôi xin nhân cơ hội này—nhờ sự gợi ý của Tiến sĩ—để chào mừng Đại sứ Bush và nâng ly chúc cho sứ mệnh của ông thành công. Tôi tin chắc rằng ông sẽ hoàn thành tốt sứ mệnh của mình. Tôi hy vọng ông sẽ thích Bắc Kinh. (Mọi người cùng đứng dậy nâng ly chúc mừng Đại sứ Bush.)

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy có thể chọn bất kỳ vị trí nào mình muốn. Nhưng ông ấy đã chọn Bắc Kinh.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: (hỏi Đại sứ Bush): Thân mẫu của ông dạo này thế nào?

Đại sứ Bush: Bà vẫn khỏe. Bà muốn đến Bắc Kinh vào dịp Giáng sinh để thăm "cậu con trai bé bỏng" của mình. [Trang 534]

(Đến lúc này, 10 giờ 30 tối, cuộc trò chuyện trong bữa tối kết thúc và cả nhóm chuyển sang phòng khách của Ngoại trưởng.)

Bộ trưởng Kissinger: Chúng ta hãy thảo luận vài phút về ý cuối cùng mà ông vừa nêu. Tôi muốn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này. (Lúc này, nhân viên phục vụ bước vào mang theo cà phê và rượu mùi.) Tôi sẽ đợi cho đến khi họ phục vụ xong.

Liệu sẽ có những cuộc tranh luận gay gắt tại Đại hội đồng không? Về vấn đề Triều Tiên, liệu hai vị đại sứ của chúng ta có thể đạt được thỏa thuận nào đó giống như năm ngoái không? Đại sứ của các ông [Hoàng Hoa] thực sự là một bậc thầy trong việc này. Phía Liên Xô từng hỏi tôi làm thế nào mà vấn đề Triều Tiên được giải quyết êm đẹp vào năm ngoái. Họ vẫn không hiểu các ông đã làm điều đó như thế nào.

Tôi nghĩ là các ông vẫn chưa đưa ra phản hồi cho đề xuất gần đây nhất của chúng tôi [về vấn đề Triều T

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi xin nói thẳng với ông. Ông muốn chúng tôi chuyển đề nghị mới nhất của phía Mỹ tới phía Triều Tiên [miền Bắc]. Chúng tôi đã làm điều đó. Tuy nhiên, chúng tôi không nhận được thêm phản hồi nào. Cuối cùng, vấn đề này đã được đưa vào chương trình nghị sự của Liên Hợp Quốc. Vậy bây giờ chúng ta sẽ tiến hành thảo luận, trong đó mỗi bên trình bày quan điểm riêng của mình.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi hiểu. Chẳng phải chúng ta đã thảo luận về vấn đề này vào năm ngoái rồi sao? (Hoàng Hoa: Tại Ủy ban Thứ nhất.) Vấn đề đặt ra là liệu có cách nào để giải thể Bộ chỉ huy Liên Hợp Quốc mà không làm mất hiệu lực của Hiệp định Đình chiến hay không. Về cơ bản, đó là điều chúng tôi mong muốn đạt được.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ông có hình dung cụ thể nào về phương thức thực hiện không?

Đại sứ Habib: Đề nghị của chúng tôi là duy trì Hiệp định Đình chiến theo hình thức hiện tại, với Hàn Quốc và Hoa Kỳ…

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy, cùng với Cộng hòa Nhân dân Tầu cộng – bên vốn đã là một bên ký kết – và Triều Tiên ở phía bên kia.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ông hiểu rằng chúng tôi duy trì quan hệ tốt đẹp với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Đối với vấn đề này, chúng tôi cần tôn trọng quan điểm của họ. Tất nhiên, nếu ông có những quan điểm chi tiết và toàn diện hơn về vấn đề này, chúng tôi sẽ chuyển đạt lại cho họ.

Bộ trưởng Kissinger: Vấn đề của chúng tôi là không thể chấp nhận việc giải thể Bộ chỉ huy Liên Hợp Quốc nếu không có cơ sở pháp lý cho cả hai bên để duy trì Hiệp định Đình chiến. Xin thông tin thêm để ông biết, chúng tôi đã nhận được một số tín hiệu tiếp cận từ phía Triều Tiên – thông qua phía Romania, Ai Cập, và thậm chí cả David Rockefeller, người có lẽ là nhân vật quyền lực nhất tham gia vào việc này (cười) – nhưng chúng tôi không thể phản hồi các sáng kiến ​​của họ chừng nào vấn đề Bộ chỉ huy Liên Hợp Quốc chưa được giải quyết. Về nguyên tắc, chúng tôi không phản đối [việc tiếp xúc với họ]. Ông có thể chuyển đạt điều này tới họ.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Liên quan đến tất cả các chi tiết về vấn đề Triều Tiên, chúng tôi không cho rằng chúng có ý nghĩa quá quan trọng. Như ông đã biết qua các cuộc thảo luận với Chủ tịch Mao, đây không phải là vấn đề trọng yếu nếu xét trong bối cảnh tình hình thế giới tổng thể.

Bộ trưởng Kissinger: Như tôi đã nói với Chủ tịch và Thủ tướng, chúng tôi không cam kết duy trì sự hiện diện vĩnh viễn tại Triều Tiên. Đây không phải là nguyên tắc trong chính sách đối ngoại của chúng tôi. Tuy nhiên, chúng tôi cũng không muốn tốc độ rút quân tạo ra một khoảng trống quyền lực mà một thế lực khác có thể lợi dụng để thâm nhập vào.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Có vẻ như Nhật Bản không hài lòng với cách hành xử của [Tổng thống Hàn Quốc] Park. Bộ trưởng Kissinger: Tôi sẽ không quá chú trọng đến điều đó.

Đại sứ Habib: Mối quan hệ giữa họ không có thay đổi lớn nào.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Đúng vậy. Chính sách của Nhật Bản đối với Triều Tiên được hoạch định dựa trên nhiều yếu tố cân nhắc.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng bất kỳ thay đổi đột ngột nào ở Triều Tiên cũng có thể kích động chủ nghĩa dân tộc Nhật Bản. Ông cần phải để mắt đến người học trò cũ của tôi, Nakasone.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Sao ông lại có nhiều học trò tệ đến vậy?

Bộ trưởng Kissinger: Ví dụ như Ecevit chẳng hạn.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Lịch sử sẽ đặt [trách nhiệm về] tất cả những chuyện này lên vai ông đấy! (Cười)

Bộ trưởng Kissinger: Liệu Scali có nên liên lạc với Đại sứ Hoàng Hoa không? Liệu sẽ có những cuộc đối đầu chứ?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Sẽ có đối đầu, nhưng cũng có thể nói là sẽ không có đối đầu.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng chúng ta đã biết kết quả bỏ phiếu rồi. Chúng ta không quan tâm đến các bài phát biểu. Có lẽ Đại sứ Hoàng có thể tạo ra các tình huống đánh lạc hướng.

Đại sứ Hoàng: Những khác biệt về vấn đề này là quá lớn. Việc [giải quyết chúng] nằm ngoài khả năng của tôi.

Bộ trưởng Kissinger: Có lẽ ông có thể cân nhắc thêm [về vấn đề này]. Chúng tôi khá coi trọng vấn đề này.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi không nghĩ rằng sẽ nảy sinh rắc rối gì nếu nghị quyết [có lợi cho Triều Tiên] được thông qua. [Trang 536]

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng nếu điều đó xảy ra, nó sẽ gây ra những rắc rối ở Triều Tiên, Nhật Bản hoặc những nơi khác.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi đã gặp Ngoại trưởng Kimura [tại New York]. Chúng tôi có đề cập đến vấn đề này, mặc dù không đi vào chi tiết. Chúng tôi sẽ chờ một thời gian xem tình hình diễn biến thế nào.

Tôi muốn nhắc lại điều này—tôi không hề dùng ngôn ngữ ngoại giao đâu: Chúng tôi duy trì quan hệ tốt đẹp với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Đây chủ yếu là lập trường của họ. Vấn đề này không chỉ phụ thuộc vào mong muốn của Tầu cộng.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi cũng có những người bạn Triều Tiên của mình. Nhưng nếu chúng ta có một sự hiểu biết chung thì chúng ta có thể tác động đến tình hình.

Chúng tôi có thông tin cho rằng các ông có thể đang quan tâm đến việc tiếp xúc với Hàn Quốc.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Thông tin đó có thể không chính xác.

Bộ trưởng Kissinger: Hãy quay lại chủ đề trong bài phát biểu chúc rượu của ông.

Trong chuyến thăm Bắc Kinh sắp tới, tôi muốn thảo luận cụ thể hơn về vấn đề này và vạch ra một lộ trình thời gian. Chúng tôi cho rằng cuối năm 1975 hoặc đầu năm 1976 sẽ là thời điểm tương đối thích hợp để hoàn tất quá trình này. Tuy nhiên, chúng tôi sẵn sàng thảo luận trước về bản chất cụ thể của nó.

Chúng tôi hiểu lập trường cơ bản của các ông. Lập trường cơ bản của các ông là việc bình thường hóa quan hệ nên được thực hiện theo mô hình Nhật Bản. Nhưng như các ông đã chỉ ra một cách chính xác, vấn đề này có nhiều khía cạnh. Cụ thể là, điều kiện của chúng tôi không giống như của Nhật Bản. Lịch sử quan hệ của chúng tôi [với Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan] khác biệt, tình hình nội bộ phức tạp hơn, và các yêu cầu pháp lý cũng rất phức tạp. Chúng tôi muốn tiến hành sao cho dư luận trong nước không có cảm giác tiêu cực về quan hệ của chúng tôi với Tầu cộng.

Nhìn chung, xét đến mối quan ngại của chúng tôi về vấn đề bá quyền, điều quan trọng là chúng tôi không bị coi là đang quay lưng lại với bạn bè của mình. Tôi đang trình bày những suy nghĩ của chúng tôi chứ không phải một đề xuất cụ thể.

Theo cách hiểu của tôi về công thức Nhật Bản, điều này đồng nghĩa với việc hai bên sẽ đặt đại sứ quán tại thủ đô của nhau. Sẽ không còn đại sứ quán tại Đài Bắc nữa. Khi đó, Đại sứ Unger sẽ mất việc. (Cười) Có một điểm mà Chủ tịch Mao đề cập đã khiến tôi thấy tò mò. Chúng tôi hiểu rằng sẽ không có đại sứ tại Đài Bắc, nhưng ông ấy lại nhắc đến việc các nước vùng Baltic có đại sứ tại Washington và coi đó là chuyện không quan trọng.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Theo tôi hiểu, Chủ tịch Mao nói về điều này chủ yếu trong khuôn khổ thảo luận về các chủ đề chính trị. Nó không liên quan trực tiếp [đến cuộc thảo luận về bình thường hóa quan hệ]. [Trang 537]

Bộ trưởng Kissinger: Không hẳn là vậy, nhưng điều đó làm tôi thắc mắc. Đó là lý do tại sao tôi hỏi [về nhận xét của ông ấy].

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi nhớ rằng Chủ tịch Mao đã thảo luận với ông về việc liệu chúng ta có quan hệ ngoại giao chính thức hay không cũng không quá quan trọng. Chúng tôi có quan hệ ngoại giao với Ấn Độ, nhưng quan hệ giữa hai bên lại lạnh nhạt. Với các ông, dù không có quan hệ ngoại giao, nhưng các cuộc tiếp xúc lại rất nồng ấm. Chúng ta có thể giải quyết vấn đề này, hoặc cứ để nguyên như hiện tại. Tuy nhiên, xét về quan hệ giữa hai bên, nếu các ông muốn giải quyết vấn đề này thì chỉ có một mô hình duy nhất, đó là mô hình Nhật Bản.

Bộ trưởng Kissinger: Cho phép tôi đặt hai câu hỏi. Thứ nhất, ông nói rằng chất lượng quan hệ giữa chúng ta không phụ thuộc vào việc liệu chúng ta đã giải quyết vấn đề này hay chưa. Dù là văn phòng liên lạc hay đại sứ quán, quan hệ của chúng ta vẫn phụ thuộc vào các vấn đề khác.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi nhớ rằng trong cuộc thảo luận giữa ông và Chủ tịch Mao, vấn đề này cũng đã được đề cập đến. Cơ sở chính cho mối quan hệ của chúng ta là việc tìm kiếm điểm chung trong các vấn đề quốc tế. Tất nhiên, trong quan hệ giữa hai bên, vấn đề này [vấn đề Đài Loan] vẫn tồn tại. Quan hệ ngoại giao có chịu ảnh hưởng bởi tình trạng này, nhưng nó không mang ý nghĩa quá lớn.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi không có...

Ví dụ, ông bắt đầu các chuyến thăm Bắc Kinh vào năm 1971. Năm 1972, ông đến cùng Tổng thống Nixon. Sau đó, vào năm 1973, chúng ta đã đạt thêm tiến triển, nhưng vẫn còn tồn tại vấn đề này [vấn đề Đài Loan]. Như vậy, quan hệ của chúng ta có phát triển đến một mức độ nhất định, nhưng rồi lại vấp phải vấn đề này. Vì vấn đề này vẫn tồn tại, nên khi cân nhắc về lộ trình thời gian, câu hỏi về "mô hình Nhật Bản" lại được đặt ra. Tôi tin rằng vào tháng 4, Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình đã đề cập đến hai khía cạnh trong lập trường của chúng tôi: Chúng tôi hy vọng quan hệ có thể được bình thường hóa, nhưng chúng tôi không vội vã.

Khi Thượng nghị sĩ Fulbright đến thăm Tầu cộng, ông ấy đã đặt câu hỏi: Liệu quan hệ của chúng ta có thể phát triển thêm nữa không? Xét về quan hệ song phương, trước khi bình thường hóa, chúng ta sẽ gặp một số trở ngại. Khi thảo luận vấn đề này với Thượng nghị sĩ Fulbright, tôi đã đưa ra một ví dụ. Mỗi năm tôi đều đến Hoa Kỳ, nhưng tôi chỉ có thể đến New York chứ không thể đến Washington. (Ngoại trưởng Kissinger: Tôi sẽ dỡ bỏ lệnh hạn chế đi lại đối với ông. [Cười]) Ông ấy đã mời tôi đến Washington. Tôi nói rằng tôi không thể đến vì Tưởng Giới Thạch có đặt Đại sứ quán ở đó. (Ngoại trưởng Kissinger: Ông biết đấy, Tổng thống Ford sẽ hoan nghênh chuyến thăm của ông. Ông có thể đi thẳng từ sân bay đến Nhà Trắng rồi quay về nếu muốn.) Cảm ơn ông, nhưng tôi nghĩ Tổng thống Ford sẽ hiểu cho vấn đề của tôi.

Bộ trưởng Kissinger: Để tôi nói cho ông biết vấn đề của chúng tôi. Chúng tôi cũng không vội vã gì. Vấn đề là liệu những khó khăn của chúng ta đã chín muồi để giải quyết hay chưa. [Trang 538] Chúng tôi nhận thấy có vài vấn đề. Thứ nhất là loại hình văn phòng mà chúng tôi sẽ duy trì tại Đài Bắc sau khi bình thường hóa. Một khả năng rõ ràng là đặt văn phòng liên lạc tại đó; phương án này có thêm ưu điểm là lần đầu tiên sau bốn năm, chúng tôi sẽ thực hiện một việc mà Thượng nghị sĩ Jackson không thể phản đối.7

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ý tưởng này là của riêng ông ấy. Ông ấy không bàn bạc với tôi hay với Phó Thủ tướng về việc đó. Sau khi ông ấy rời Tầu cộng, tôi mới đọc được thông tin này [đề xuất của ông ấy] trên báo chí. Tôi đã khá ngạc nhiên.

Bộ trưởng Kissinger: Một khả năng khác là đặt lãnh sự quán. Nhưng chúng tôi còn một vấn đề thứ hai, vấn đề này quan trọng hơn... ...khó khăn. Vấn đề quan hệ quốc phòng. Rõ ràng là chúng ta không thể thiết lập quan hệ quốc phòng với một phần của một quốc gia—ít nhất là chúng tôi chưa từng nghe nói đến việc đó. (Cười)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Các ông có thể tạo ra điều đó.

(Một thư ký bước vào phòng và trao cho Ngoại trưởng Kissinger một mẩu tin nhắn.)

Bộ trưởng Kissinger: Xin thứ lỗi cho tôi trong năm phút. Đây là cuộc gọi thứ hai của Tổng thống dành cho tôi trong tối nay. Ông ấy sắp đi ngủ rồi. (Ngoại trưởng rời khỏi phòng trong khoảng mười phút.)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: (nói với Đại sứ Bush): Khi nào ông sẽ đi Bắc Kinh?

Đại sứ Bush: Vào ngày 15. Vợ tôi hiện đang học tiếng Trung tại Viện Ngoại giao. Bà ấy đã trò chuyện với ông Hoàng Trấn ở Washington và thử dùng vốn tiếng Trung của mình. Ông ấy đã cười, và bà ấy tưởng đó là một lời khen. (Cười) Còn ông thì khi nào sẽ đi?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vào ngày 8.

Ông Lord: Ông có định đi Đức không?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Có. Tôi sẽ có mặt ở đó [tại Bắc Kinh] để đón Đại sứ Bush. Tôi sẽ nâng ly chúc mừng ông (nói với Đại sứ Bush).

Đại sứ Bush: Tửu lượng của tôi kém, không uống được nhiều.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Đại sứ Bruce đã đến để thưởng thức rượu Mao Đài—kèm với bia.

(Sau đó là cuộc trò chuyện nhẹ nhàng về chuyến thăm Tầu cộng của phái đoàn Fulbright, bao gồm cả việc Thượng nghị sĩ Humphrey bơi đêm ở Tây Hồ, Hàng Châu.)

Đại sứ Bush: Hẳn là các nghị sĩ này gây cho ông nhiều bối rối. (Kiều: Cũng không hẳn vậy.) Họ trở về và tranh luận với nhau—họ rất thích sự hiếu khách nồng hậu và ẩm thực nơi đây, nhưng khi về nước, họ lại tranh cãi về những điều lẽ ra họ nên nói. [Trang 539]

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng tôi rất vui khi có cơ hội gặp gỡ những người bạn Mỹ với nhiều quan điểm khác nhau. (Bộ trưởng quay trở lại phòng.)

Đại sứ Hoàng: Hiện Đại sứ Bruce đang ở Mỹ phải không? Tôi đã gặp Tướng Haig tại tiệc chiêu đãi của Tổng thống ở Liên Hợp Quốc.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Chúng tôi sẽ có một đội ngũ mạnh tại NATO. Hai người bạn thân thiết [sẽ đại diện cho chúng tôi ở đó].

Tổng thống gửi lời chào trân trọng tới Chủ tịch và tới chính ông [Thứ trưởng Ngoại giao]. Ông ấy xin lỗi vì đã ngắt lời tôi.

Chúng tôi vừa đi đến một vấn đề pháp lý thú vị [trước khi cuộc điện thoại làm gián đoạn] về việc làm thế nào để ký kết một hiệp ước phòng thủ với một phần của một quốc gia. Đây sẽ là một vấn đề thú vị để Đại sứ Hoàng Hoa trình bày tại Liên Hợp Quốc. Nó sẽ đòi hỏi tất cả sự khéo léo của ông ấy. (Cười)

Hãy để tôi nói về vấn đề của chúng tôi. Rõ ràng là chúng tôi không thể... vấn đề của chúng tôi là làm thế nào để thể hiện một mối quan hệ mới với các ông mà không mang tiếng là bỏ rơi những người mà chúng tôi từng có quan hệ—vì bất cứ lý do gì—nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình. Điều này đã được Chủ tịch Mao và Thủ tướng nhấn mạnh trong các cuộc thảo luận của chúng ta.

Chúng ta cần lưu ý rằng điểm khác biệt giữa mối quan hệ của chúng ta với mối quan hệ giữa chúng ta và Liên Xô là không có sự phản đối có tổ chức nào. Không có ai giống như Thượng nghị sĩ Jackson đối với chính sách về Tầu cộng. Việc biến mối quan hệ này thành vấn đề gây tranh cãi không có lợi cho chúng ta xét về khía cạnh vấn đề bá quyền. Nếu điều đó xảy ra, thì tốt nhất là nên trì hoãn [vấn đề bình thường hóa] một thời gian. Đây là điểm khác biệt giữa chúng ta và Nhật Bản. Vậy có hai vấn đề mang tính nguyên tắc: bản chất của cơ quan đại diện mà chúng ta sẽ duy trì [tại Đài Bắc]; và bản chất của sự đảm bảo cho một quá trình chuyển đổi hòa bình.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Về vấn đề chuyển đổi hòa bình tại Đài Loan, có lẽ cách hiểu của ông khác với tôi. Theo quan điểm của chúng tôi, đây là hai vấn đề khác nhau: vấn đề Đài Loan và quan hệ giữa hai nước chúng ta, và sau đó là quan hệ của chúng tôi với Đài Loan. Ý tưởng của chúng tôi là tách biệt hai vấn đề này. Đối với quan hệ với Đài Loan, như Chủ tịch Mao đã nói, quan điểm chính là chúng tôi không tin vào khả năng xảy ra một cuộc chuyển đổi hòa bình. Nhưng trong quan hệ với Hoa Kỳ, đó lại là một vấn đề khác.

Khi nói về chuyển đổi hòa bình, cũng có hai khía cạnh. Đó là, hiện nay trong quan hệ [Mỹ–Trung] của chúng ta, ông đang công nhận Đài Loan...

Bộ trưởng Kissinger: Đó là lý do tại sao khi quá trình chuyển đổi [nội bộ] của chúng tôi diễn ra, Tổng thống đã tiếp Trưởng Văn phòng Liên lạc của các ông, trong khi Thứ trưởng Ngoại giao tiếp Đại sứ từ Đài Loan.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi chưa nói xong. Quá trình chuyển đổi trong quan hệ giữa chúng ta có thể diễn ra suôn sẻ. Nhưng khả năng có một cuộc chuyển đổi suôn sẻ trong quan hệ của chúng tôi với Đài Loan là rất thấp. Tôi nhớ rằng đây là điểm trọng tâm trong cuộc thảo luận của ông với Chủ tịch Mao.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng tôi nhớ ông ấy đã nói rằng quá trình chuyển đổi [trong quan hệ giữa CHND Tầu cộng và Đài Loan] có thể mất tới một trăm năm—khi đó ông Bush sẽ là Ngoại trưởng. (Cười)

Để tôi tóm tắt lại các ý của ông: Quá trình chuyển đổi trong quan hệ Mỹ–Trung sẽ diễn ra suôn sẻ. Còn về sự thay đổi hình thức chính quyền tại Đài Loan, việc này sẽ kéo dài trong một thời gian dài. Nó không nhất thiết phải diễn ra ngay lập tức, nhưng cũng khó có thể diễn ra suôn sẻ. Tôi hiểu đúng lập trường của ông chứ? (Kiều: Đúng vậy.)

Vậy tại sao chúng ta không xem xét kỹ hơn các vấn đề này, rồi thảo luận tiếp tại Bắc Kinh.

Còn một vấn đề nữa mà tôi muốn biết quan điểm của Thứ trưởng: Campuchia. Ông có đồng ý rằng chúng ta nên hoãn cuộc tranh luận lại một năm không? (Kiều: Chúng tôi đâu thể làm theo ý mình được.) Tôi thấy ái ngại cho Thứ trưởng khi phải đối mặt với quá nhiều nước nhỏ nhưng lại khó chiều như vậy. Ông ta chỉ có thể áp đặt ý muốn của mình lên các cường quốc mà thôi. Ông ta sẽ làm gì nếu một trăm con voi Lào cùng tiến về phương Bắc? (Tiếng cười)

Đại sứ (Hoàng Hoa) nên đi nghỉ phép và thăm gia đình. Ông ấy khéo léo đến mức có thể cắt trúng người đối diện mà họ không hề hay biết cho đến khi cử động tay chân. (Tiếng cười)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Hãy thử nhìn vấn đề này theo một cách khác. Sớm muộn gì chính quyền Lon Nol cũng sẽ rời khỏi vũ đài chính trị. (Có một cuộc thảo luận ngắn về cách dịch hay nhất cho cụm từ tiếng Trung mang nghĩa "rời khỏi vũ đài". Thư ký cho biết không có cách dịch nào thật sự tao nhã để diễn đạt ý này. Mọi người cùng cười.) Nghĩa là, cuộc tranh luận tại Liên Hợp Quốc là điều nằm ngoài tầm kiểm soát của cả hai bên chúng ta. Vì vậy, nếu GRUNK (Chính phủ Hoàng gia Đoàn kết Dân tộc Campuchia) được công nhận, Lon Nol sẽ bị loại bỏ. Tại sao không để điều đó xảy ra? Nó sẽ mở đường cho các ông trong việc giải quyết vấn đề này.

Bộ trưởng Kissinger: Nhất là khi hiện nay ở Bắc Kinh không còn nhiều chính phủ hoàng gia nữa.

Ý kiến ​​của ông là gì—đây không phải là một đề xuất chính thức—về việc chấm dứt chiến tranh ở Campuchia thông qua việc triệu tập một hội nghị châu Á, bao gồm Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Hoa Kỳ, Liên Xô, Nhật Bản và Campuchia để giải quyết vấn đề?

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vào thời điểm hiện tại, tôi không thấy hội nghị như vậy sẽ mang lại lợi ích gì.

Về vấn đề này, tôi muốn quay lại ý rằng chúng ta đã dành quá nhiều thời gian để giải quyết những vấn đề nhỏ nhặt, cũ kỹ vốn là di sản của quá khứ. Bản thân ông đã dồn rất nhiều tâm sức cho vấn đề Việt Nam và cuối cùng cũng đạt được thỏa thuận. Giờ đây lại đến lượt Campuchia.

Những gì tôi nói lúc này có thể chỉ là lời nói suông, nhưng theo quan điểm của tôi, kết cục cuối cùng [của tình hình hiện tại ở Campuchia] đã rõ ràng; [Trang 541] vấn đề chỉ còn là thời gian. Ông thấy đấy, ông đã giải quyết xong vấn đề Việt Nam, và giờ đây chỉ còn lại Campuchia năm này qua năm khác vẫn là một trở ngại. Vì vậy, vấn đề này tuy không còn quá quan trọng, nhưng cũng chẳng sao cả. Các sự kiện đều có quy luật vận động riêng của chúng.

Ông Solomon, chẳng phải ông Fulbright đã nêu vấn đề này sao?

Ông Solomon: Không.

Đại sứ Hoàng: Ông đã thảo luận về vấn đề Việt Nam với ông ấy mà.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi đã nói [với Thượng nghị sĩ Fulbright] rằng viện trợ của các ông [cho Việt Nam] to lớn như một ngọn núi, trong khi viện trợ của chúng tôi chỉ như một ngọn đồi nhỏ. Tôi đã nói với Fulbright rằng nhìn chung chúng tôi giữ thái độ kiềm chế [đối với tình hình Việt Nam].

Bộ trưởng Kissinger: Quan điểm của chúng tôi là sẵn sàng hạn chế viện trợ quân sự, chỉ ở mức thay thế trang thiết bị cũ.

Chúng tôi cho rằng nên công bố chuyến thăm của tôi tới Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ngay khi tôi trở về từ Ấn Độ—vào khoảng ngày 8 tháng 11. Tôi sẽ liên lạc với Đại sứ.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Về những vấn đề kỹ thuật này, chúng tôi không gặp trở ngại gì lớn. Tôi sẽ tham vấn chính phủ của mình [về thời điểm chuyến thăm của ông].

Bộ trưởng Kissinger: Còn vấn đề nào mà tôi chưa đề cập đến không?

Ông Lord: Quan hệ của chúng ta với châu Âu đã tốt hơn so với hồi tháng Tư.

Bộ trưởng Kissinger: Lần trước ông từng nói rằng chúng ta đã quá gay gắt với người châu Âu. Nay quan hệ đã cải thiện rồi.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Chúng tôi cũng nhận thấy điều đó. Tôi nghĩ ông còn nhớ Chủ tịch Mao cũng mong muốn ông ở lại Nhật Bản lâu hơn.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ được nghe ông ấy nói như vậy!

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Vì vậy, chúng tôi rất vui khi thấy rằng, so với tháng Tư, ông đã cải thiện được quan hệ với Nhật Bản và châu Âu. Ông đã có cuộc hội đàm với ông Heath chứ?

Bộ trưởng Kissinger: Vâng. Ông ấy rất ấn tượng với chuyến thăm Tầu cộng của mình. Tôi đã mua tặng ông ấy một chiếc bát cổ Trung Hoa.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ông có nghĩ rằng ông ấy sẽ thất bại [trong cuộc bầu cử sắp tới] không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi e là có. Chúng tôi có mối quan hệ đặc biệt bền chặt với các nhà lãnh đạo Đảng Bảo thủ, mặc dù các nhà lãnh đạo Đảng Lao động cũng rất dễ hòa hợp trong các công việc thường nhật.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Rất cảm ơn sự tiếp đón nồng hậu của ông tối nay. Tôi chỉ có thể đáp lại thịnh tình này khi ông đến Bắc Kinh.

(Lúc này, vào lúc 11:35 đêm, phía Trung Quốc đứng dậy ra về. Bộ trưởng cùng các thành viên khác trong đoàn Mỹ đã tiễn họ ra thang máy và nói lời chào tạm biệt.)

1.   Nguồn: Thư viện Ford, Hồ sơ Văn phòng Cánh Tây của Kissinger-Scowcroft, 1974–1977, Các cuộc trao đổi với Trung Quốc, Hộp 4, không đánh số (4). Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp (Exclusively Eyes Only). Cuộc họp diễn ra tại phòng làm việc của Ngoại trưởng ở Waldorf Towers. Tất cả các phần nằm trong ngoặc vuông đều có trong văn bản gốc. Hummel, Lord và Solomon đã gửi cho Kissinger một bản ghi nhớ tóm tắt về cuộc họp này vào ngày 27 tháng 9. (Sđd.)↩

2.   Vào ngày 3 tháng 10, tờ *The New York Times* đưa tin về bài phát biểu của Kiều Quán Hoa (Qiao Guanhua) tại Liên Hợp Quốc, trong đó ông công kích chính sách hòa hoãn (détente) và chỉ trích cả hai siêu cường. (“China, in U.N., Hails Arabs’ Oil Weapon” [Trung Quốc ca ngợi vũ khí dầu mỏ của các nước Ả Rập tại LHQ], tr. 1)↩

3.   Xem Tài liệu 85.↩

4.   Xem chú thích 4, Tài liệu 81. Vào ngày 31 tháng 7, Chính phủ Trung Quốc đã bác bỏ đề xuất của Hoa Kỳ, cho rằng đó là trở ngại đối với việc thống nhất hòa bình bán đảo Triều Tiên. (Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 96, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Các cuộc trao đổi với Trung Quốc, 1 tháng 4 – 8 tháng 8 năm 1974) Để đáp lại, các quan chức Hoa Kỳ đã chuyển cho Văn phòng Liên lạc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRCLO) một phiên bản rút gọn của đề xuất ngày 13 tháng 6: Bộ chỉ huy Liên Hợp Quốc có thể bị giải thể nếu Triều Tiên và Trung Quốc chấp nhận các chỉ huy của Hoa Kỳ và Hàn Quốc (ROK) là những người "kế nhiệm quyền chỉ huy". (Bản ghi nhớ của Hummel và Solomon gửi Kissinger, ngày 27 tháng 8; Bộ Ngoại giao, Tài liệu của William H. Gleysteen: Lot 89 D 436, Tài liệu liên quan đến CHND Trung Hoa, tháng 7–9 năm 1974)↩

5.   Toshio Kimura giữ chức Ngoại trưởng Nhật Bản trong một phần của năm 1974.↩

6.   Xem Tài liệu 78.↩

7.   Sau chuyến thăm Trung Quốc, Jackson đã ủng hộ việc nâng cấp Văn phòng Liên lạc tại Bắc Kinh thành Đại sứ quán và hạ cấp Đại sứ quán tại Đài Bắc xuống thành Văn phòng Liên lạc. (“Closer China Ties Urged by Jackson” [Jackson kêu gọi thắt chặt quan hệ với Trung Quốc], *The New York Times*, ngày 9 tháng 7 năm 1974, tr. 11)↩

Historical Documents - Office of the Historian

Sources

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources

Abbreviations and Terms

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms

Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons

China, 1973–1976

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1

Political Turmoil in the United States, June 1973–September 1974 (Documents 35–87)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch2

1.   Document 87

Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976

87. Memorandum of Conversation¹

New York City, October 2, 1974, 8:15–11:35 p.m.

PARTICIPANTS

·       Ch’iao Kuan-hua, Vice Foreign Minister of the PRC

·       Huang Hua, PRC Permanent Representative to the United Nations

·       Chi Tsung-chih, Deputy Director, West European Department, PRC Ministry of Foreign Affairs

·       Chang Han-chih, Deputy Director, Asian Department, PRC Ministry of Foreign Affairs (Interpreter)

·       Kuo Chia-ting, Second Secretary at the PRC Mission to the U.N. (Notetaker)

·       Henry A. Kissinger, Secretary of State

·       Philip Habib, Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs

·       George Bush, Chief-Designate of the United States Liaison Office in Peking

·       Winston Lord, Director, Policy Planning, Department of State

·       Arthur W. Hummel, Jr., Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs

·       Richard H. Solomon, Senior Staff Member, National Security Council

SUBJECT

·       Secretary’s Dinner for the Vice Foreign Minister of the People’s Republic of China

(The evening began at 8:15 as the Chinese were escorted into the Secretary’s living room for informal discussion and drinks before dinner.)

Vice Foreign Minister Ch’iao: We are late.

Ambassador Huang: The car came on 57th Street and the traffic was bad.

(At this point photographers entered the room to take pictures.)

Secretary Kissinger: My Chinese is getting better. We can’t smile; we are mad at each other. (Laughter)

I must say the Vice Foreign Minister fired full cannons today [in his General Assembly speech], no empty cannons.²

Vice Foreign Minister Ch’iao: I suppose what I said you had already anticipated?

[Page 524]

Secretary Kissinger: No. You are establishing a degree of equivalence between us [the U.S. and the Soviet Union].

Vice Foreign Minister Ch’iao: No, this is wrong. If you study the speech more carefully …

Secretary Kissinger: We’ll have to study it more carefully.

Vice Foreign Minister Ch’iao: It [the characterization of the U.S. and the Soviets in the speech] was like that in the past. I feel this speech was more unequal than in the past.

Secretary Kissinger: I want the Vice Foreign Minister to understand that we appreciate equal treatment, but not on all occasions. (Laughter)

Vice Foreign Minister Ch’iao: We both speak with touches of philosophy, so our speeches are not easy to understand.

Secretary Kissinger: I don’t say there was full equivalence, but more so than in the past. But this is a compliment to you. Of all the General Assembly speeches, I read only yours.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I also can tell you that yours was studied most carefully—although I was not here when you delivered it.

Secretary Kissinger: Mine did not touch on China.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I know. That was also the case in the past. As for myself, I have to give you some criticisms. If I don’t, then I’m not on good grounds for criticizing our neighbor [the Soviet Union].

Secretary Kissinger: I just want you to know that we won’t feel neglected if you don’t. (Laughter)

Vice Foreign Minister Ch’iao: The day before yesterday I met Ambassador Malik. He said he would come to hear my speech. I replied, “You can’t run away.” So today he just threw a copy [of the speech] down on the table.

Secretary Kissinger: I was worried that I didn’t go to his reception, as I went to yours. However, Malik solved my problem as he came to yours.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Yes. I recall that last night the three of us sat in a triangle, in a circle. You can draw the circle in many ways.

Secretary Kissinger: But it still comes out the same. We keep it constant; it comes out the same.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Well, but frankly, since we met last April there have been many changes.

Secretary Kissinger: Before we get to these, there is one aesthetic point I wanted to raise. You said we overthrew the government in Cyprus. We did not. We did not oppose Makarios. It would serve no political purpose for us [to have overthrown him]. The only problem is that his talents are greater than the island he runs. But that’s a vice [Page 525]of most Greek politicians. Basically this is just for your information—it is not an important point. This was not an event which we desired. Once it happened, our basic desire was to keep the Soviet Union out, not to permit them to undermine the situation. I liked your description of their policy [in the G.A. speech] very much.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Speaking of the Cyprus events, I have one question. You surely knew something of the situation before the event. Why didn’t you take steps to prevent it? In our view it was a stupid event.

Secretary Kissinger: Yes. If I get you to come and visit Washington I could explain our system of govenrment. (Laughter) There are many intelligence reports which float around, but if no one brings them to me I assume they do not exist. I can assume that a subordinate will leak to the press one I do see. What they don’t leak are the ones I do not see.

When the coup occurred I was in Moscow. My people did not take these intelligence reports seriously as such reports had been very numerous in the past. Every three months there was a rumor of a possible coup. An intelligence officer even told Makarios about these rumors, but he didn’t believe them. He was away on a weekend holiday. If I had known about the report, I would have stopped it [the coup]. Once the coup occurred, I assumed that Turkey would intervene, as there was no government in Cyprus and Greece was unstable. Our press is violently anti-Greece. They were criticizing us [for our attitude on Greece]. The reason I didn’t criticize Sampson was that we assumed we could get rid of him in any 36-hour period. But we knew that the Soviets had told the Turks to invade. We didn’t want them [the Soviets] to have any other excuse to involve themselves in the situation. But the “Second World” in Europe, and the American press, kept egging on the Turks.

So it is an unfortunate situation, but it will come out all right. The Soviets can’t do anything for either party. We will move to a settlement in a few weeks once the Greeks calm down.

Actually our problem is in calming down the Greek population in the U.S. We already have the basis for an agreement with the Greeks and the Turks, but if Congress cuts off aid, then they will remove our basis for a settlement. So if you have any influence with the Congress please use it. (Laughter) Fortunately there are more Chinese here than Greeks. They have better discipline.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Well, it really was a bad situation at the beginning, after things first happened. As for the situation later, we can’t criticize you.

Secretary Kissinger: I agree, the beginning was bad. But later it became better. The worst thing that the Chinese can say about a person is that he is stupid. (Laughter)

[Page 526]

Vice Foreign Minister Ch’iao: Since you have contacts with the two sides, what do you think about the question of the withdrawal of Turkish troops? Will they make a demonstration of good will?

Secretary Kissinger: As I know that you don’t leak to the press (Ch’iao: On that you can rely.) I will tell you. It is really contingent on our Congress. While I am on my Middle Eastern trip I will go to Ankara. While I am in Ankara the Turks will make a gesture of good will—like withdrawing five to seven thousand troops, or withdrawing from some territory. Then we will ask Clerides and Denktash to agree to principles for a political dialogue, for political talks. These principles essentially have been agreed to already. The Greek government will then express approval that political talks are starting. Then, nothing will happen until after November 10, which is the date of the Greek elections. They don’t want anything to happen before then. After the election, we will put the issue in a larger framework, one which will solve such questions as territorial rights in the Aegean Sea, etc. This is all agreed to, but our Congress may upset these plans. If these maniacs will only leave the situation alone! I’m convinced that eighty percent of the madmen in the world live in the Eastern Mediterranean. So I can’t be sure [of the outcome of the situation].

(At this point in the conversation, at 8:40 p.m., the living room conversation broke up and the group resumed the discussion at the dinner table.)

Secretary Kissinger: We have a number of new friends here tonight. Ambassador Habib is our new Assistant Secretary for East Asia. Of course you know George Bush. (Ch’iao: Our old friend.) He may not be used to the frankness with which we discuss issues. (Laughter) I always tell our Chinese friends the outlines of our policies. There have been no disappointments thus far. It is so rare to meet officials who understand what we are doing.

Incidentally, I joked with the Mongolian Foreign Minister that I would visit his country. He took me seriously and extended me an invitation. Should I pay his country a visit? (Laughter) Seriously, there are no U.S. interests in Outer Mongolia, other than creating a sense of insecurity in other capitals. I don’t have to pursue this. I want your frank opinion.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Considering this question, our position has been the same since the Yalta Conference. I’ve always told this to the Doctor. Maybe I am wrong, but you talked with Premier Chou about this.

Secretary Kissinger: Yes, but I don’t know how you would view American efforts to establish relations with Outer Mongolia. I know your historical view and what it represents.

Well, I can defer a decision until a later occasion. The only reason to go is to show activity in this area. But if you object—to a visit by [Page 527]me—I won’t go. Diplomatic relations, that we’ll do. (To Ambassador Habib:) Where do we stand on this?

Ambassador Habib: We have had no response.

Mr. Solomon: I believe their northern neighbor objects to Mongolia establishing relations with us.

Vice Foreign Minister Ch’iao: There are two aspects to the situation there. We maintain diplomatic relations [with the Mongolian People’s Republic], so there is no question of law. But this is really just a puppet state. It is in a situation of being occupied. So in such circumstances you will have to decide [whether or not to visit].

Secretary Kissinger: No, I can tell you now that it won’t be done.

You spoke of changes regarding Cyprus. Are there any others—our two countries?

Vice Foreign Minister Ch’iao: Not just our two countries. Primarily I was referring to the world besides our two countries. As for changes in your country, I believe we have explained our view. This is your domestic affair, and it won’t affect relations between our two countries.

Secretary Kissinger: Exactly. We will pursue the policies that we have agreed to. During the course of the evening I want to discuss some specific issues with the Vice Foreign Minister. As for the specific understandings, we will completely uphold them.

What changes do you see in the world since April?

Vice Foreign Minister Ch’iao: (Pauses to reflect on a reply.) Superficially, Cyprus was the most drastic change. But our analysis is that two areas are in upheaval: the Balkans and the South Asian subcontinent.

Secretary Kissinger: Cyprus makes much noise, but no strategic difference—unless we are prevented by domestic developments from conducting our foreign policy. The situation will probably come out with the Turks in a slightly stronger position.

In the Balkans, do you mean pressure on Yugoslavia? (Ch’iao: Yes.) You know that I will visit Yugoslavia in November. We told you about my visit to the Soviet Union. From there I will go to India, Pakistan, Romania, and Yugoslavia. So how serious do you think the pressures are on Yugoslavia?

Vice Foreign Minister Ch’iao: You know, that friend of ours is an opportunist. If you don’t create some counter pressures they will take advantage of the situation. The situation is not as calm as it looks.

Secretary Kissinger: I agree. Especially after Tito dies. But the Soviets would not consider a move against Yugoslavia on the order of what they did to Hungary or Czechoslovakia. We would not treat such a development in the same category as Hungary or Czechoslovakia. We would take such a development with great seriousness. In fact, I plan to discuss this situation when I visit [Peking].

[Page 528]

Vice Foreign Minister Ch’iao: I don’t know how you view the situation in South Asia. Of course, we have discussed this many times.

Secretary Kissinger: I separate the strategic consideration from tactics. Our strategic analysis is the same as yours. For a “peace loving” people, the Indians create a great sense of insecurity. If they were not pacifists I would really worry about them. (Laughter) They are attempting to create a situation of great imbalance in strength with their neighbors.

They have repeatedly urged me to come for a visit. I have postponed one three times already. The general intention [of my visit] is to produce a greater degree of independence of Indian foreign policy in relation to the Soviets—and to create some discouragement on the part of the Soviets regarding their investment in India.

Practically, what will come out of the visit? We will set up a scientific and economic commission, but there will be no American financial commitment—other than that already in the budget. But Congress won’t approve it, and we won’t fight for it. (Laughter)

Ambassador Huang: Did you promise to give a certain amount of wheat to India?

Secretary Kissinger: We haven’t made any promises yet. The amount we are now considering is substantially below the figures you read in the newspapers. (Mr. Lord: A half million tons.) But we haven’t committed this yet. They have asked for three million tons. That is less than we are giving to Egypt. We are giving the Egyptians 600,000 tons, Syria 200,000–250,000. I just want you to understand our relative priorities in relation to the populations involved. In Pakistan, we hope to have the most constructive talks possible. I hope to pursue the line which we discussed in Peking. Don’t believe the statements you read by our Cabinet members. This particular one made two statements, and his second one was worse than the first. In the first he called the Shah “a nut.” Then he said he had been quoted out of context, and that only in some circumstances did he consider the Shah to be “a nut.” (Laughter)

On oil, we have good relations [with the Shah]. Our negotiations will have a positive outcome.

What is your assessment of South Asia?

Vice Foreign Minister Ch’iao: We have discussed this many times. Our views are similar to yours, although perhaps we view the situation as more serious [than you do].

Secretary Kissinger: Will there be a military outcome?

Vice Foreign Minister Ch’iao: Our feeling is that our friend [the Soviet Union] is more shrewd in his actions than you are. Their activities are more covered up. They make better use of domestic [Page 529]contradictions in various countries. Perhaps you don’t pay attention to such things closely enough.

Secretary Kissinger: Perhaps because I know their leaders I don’t rate them too highly. My judgment is that they usually prevail with brutality, not cleverness. But this is an interesting point. How do they use domestic contradictions?

Vice Foreign Minister Ch’iao: In one respect they use contradictions between the various countries in the region, especially Pakistan, Afghanistan, and Iran. Don’t you feel the question of Baluchistan, promoted by Afghanistan, has gone further than before.

Secretary Kissinger: Not Pushtunistan? I thought …

Vice Foreign Minister Ch’iao: Openly the Afghanistanis are talking about Pushtunistan, but they also make use of Baluchistan.

Secretary Kissinger: I’ll look into this situation. I’ll talk to the Shah when I see him. He has a Baluchi area on his border.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Generally I agree with you [about the Soviets]. They are doing some stupid things. Eventually they will have to resort to brutality, but before they reach this point they take advantage of the situations.

Secretary Kissinger: Is it true that the three Soviet border negotiators have all had nervous breakdowns?

Vice Foreign Minister Ch’iao: That’s probably just a story. Didn’t you see that our comrade Ilichev, after he returned to Moscow, went to Cyprus?

Secretary Kissinger: He went to Greece also.

I’m tempted to accept the Soviet proposal on a conference on Cyprus just because it is comprehensive. We won’t, but you described their situation very accurately.

Chang Han-chih: Yes, the phrase [in Ch’iao’s U.N. speech] was they were acting like “ants on a hot pot.”

Secretary Kissinger: When Gromyko came [to Washington] he raised the idea of a joint guarantee for Cyprus. I said let’s try this on Poland first.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Very good idea.

Secretary Kissinger: I hope for your emotional stability that you don’t follow the European Security Conference. There is the issue of peaceful change of frontiers—this is the German problem. We support the German formulation. When Gromyko was in Washington he told us he had said the Germans told him that they would support any position we two could agree upon. I said I would think about it for a few days. I then checked with the Germans. They said they had told the Soviets no such thing.

[Page 530]

Gromyko then called me from New York. He said he had a compromise formula which he told me he had checked with the Germans. I then checked with the Germans and they said Gromyko had discussed a different proposal with them.

This is stupid. These little tricks don’t bring changes about. A clause in a treaty won’t change things.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Didn’t you agree that the last stage of the European Security Conference would be a summit conference?

Secretary Kissinger: We haven’t agreed to this. We don’t want our European allies to agree and then have us being the only ones who don’t agree. So we follow the opinion of Europe. We don’t care for such a summit. The idea of 39 heads of state in one room is more than my constitution can bear. They’ll all have to talk.

My opinion is that there will be one. (Ch’iao: This year?) No, in March or April next year. That is a guess—certainly not before.

Now they are debating “Basket Three.” That will take six weeks just to state the issues, not even to get into negotiations.

We are not in a hurry. We just don’t want the European Security Conference to do any damage. We are passive. We don’t want it to do very much.

Vice Foreign Minister Ch’iao: South Asia?

Secretary Kissinger: As I said last year [in Peking], we support Pakistan’s territorial integrity. We are arranging to have 300 Pak tanks rebuilt in Iran. We will contribute to the expenses, and the Shah will pay for the remainder. On my visit we will try to arrange for the training of Pak military men on Iranian weapons so that they can be used interchangeably. (To Ambassador Bush:) You are learning more about international politics this evening than you ever did at the U.N. (To Ch’iao:) Senator Fulbright thinks you don’t give enough emphasis to the U.N. My staff, when they read a statement in my U.N. speech on torture, said I should apply this criterion to the way I treat my staff. (Mr. Lord: So far there has been no change. [Laughter]) Given our bureaucracy it was a miracle this didn’t appear in the final text.

We understand completely your views on Pakistan. Strategically we agree, but practically we have some difficulties which I have described to you. We are thinking of ways to overcome them after November. It is an absurd situation: India, a big country, can import arms in great quantity. But if you supply arms to Pakistan then you are “threatening peace.”

Vice Foreign Minister Ch’iao: We have discussed the Subcontinent many times. I don’t want to appear to attach too much importance to the situation there. But it is important to you. I discussed this with Senator Jackson. He wanted to talk about Diego Garcia. I told him that [Page 531]considering the present situation in South Asia, we understand your position on Diego Garcia. But suppose the Soviets one day realize their ambition of gaining a direct passage into the Indian Ocean. Then Diego Garcia will be of no use.

Secretary Kissinger: There is one point. We think of South Asia as closer to China than to the U.S.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Yes, but there is another side to the question. We don’t have anything in the Indian Ocean, no fleet. You know that Pakistan for a long time was in an antagonistic position against us. But we lived through that. Some day the Soviets may control all of South Asia …

Secretary Kissinger: We would oppose that. I don’t say we would approve of such a situation.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Even if this happened, we don’t think this is the focal point of Soviet strategy. There has been no change in this, they have not shifted [the focal point of their efforts] to South Asia. They can only have one key point. If too many areas are called “key areas,” then there will be no key area.

Secretary Kissinger: You see, my education stopped with Kant. So you are ahead of me! (Laughter).

Anyone’s strategic situation will be affected by the Soviet situation. If the situation in one area becomes favorable to the Soviets, it can affect anyone’s strategic situation, even though the focal point may be in Europe.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Specific situations may have changed, but the world situation has remained the same.

Secretary Kissinger: But my point is that if any one country falls to Soviet hegemony it will affect the overall situation.

I agree that Europe is a major strategic concern of the Soviets, but there is nothing in Europe that can’t wait for a few years.

Vice Foreign Minister Ch’iao: And what about the East? Isn’t it the same?

Secretary Kissinger: My judgment is that in the East there is greater time urgency for the Soviets.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I really don’t agree.

Secretary Kissinger: I’d be delighted—I’m just giving you my assessment. I don’t insist on it. It is my genuine belief. But the problem is the same either way. If the Soviets have a strategic success in the East, it will affect the West. If they have a strategic success in the West, it will affect the East. So the situation is the same [for both of us].

Vice Foreign Minister Ch’iao: True. Whatever happens in different areas of the world it will affect other areas. But the focal point is still important.

[Page 532]

Secretary Kissinger: Well, we will see in two or three years.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Maybe we won’t be able to tell in just two or three years.

Secretary Kissinger: Is this glass for mao-t’ai? (The Chinese: It is too big!) We want to torture the Vice Foreign Minister. Because we didn’t have a Cultural Revolution our bureaucracy has to make decisions by committee. Winston Lord has formed a mao-t’ai committee. (Laughter)

Mr. Vice Foreign Minister, when you come to Washington we have a superb serving person at Blair House. He has an exquisite sense of timing. He clatters plates just as the toast is being given, especially when an American official is giving the toast. (Laughter)

Ambassador Huang: I had a similar experience in Ghana.

Secretary Kissinger: You were Ambassador to Ghana? (Huang Hua: Yes.)

Mr. Foreign Minister, to your health, to our friendship.

Vice Foreign Minister Ch’iao: You have done outstanding work in the Middle East, but it is only the beginning.

Secretary Kissinger: I agree. The situation is getting more complicated now. I’m going there next week. The next step has to be made with Egypt, then with Palestine, and then with Syria.

Vice Foreign Minister Ch’iao: We had heard that if it is not possible for you to supply sophisticated weapons to Egypt, then you would give the Soviets a loophole.

Secretary Kissinger: I’ll discuss this matter in a smaller group when I am in Peking.

Mr. Foreign Minister, these annual dinners are useful, and pleasant personal events.

Vice Foreign Minister Ch’iao: They are not really annual. This is our second one this year. I think you know that we will welcome you on your visit.

Secretary Kissinger: You mentioned international changes. Of course, we’ve had internal changes. It was no accident that three hours after taking the oath of office President Ford received the Chief of your Liaison Office. He reaffirmed the continuity of our policy.³ Tonight I want to reaffirm that continuity. A few years ago we set ourselves certain objectives. Despite changes in the international situation, we will hold to these objectives, including the full normalization of relations.

We have kept in touch with you on major international events. We intend to continue to do this. I look forward to continuing such talks.

[Page 533]

I would like to propose a toast: To the friendship of the Chinese and American peoples. To the health of Chairman Mao. To the health of the Premier. (All rise and toast.)

Vice Foreign Minister Ch’iao: Just now you talked about the world situation. As we described it in the Shanghai Communiqué, we are opposed to hegemony. Last time Doctor was in Peking we elaborated on this point: oppose hegemony. This is our basic principle.

Although domestically the U.S. has undergone many changes, you have told us such changes would not affect our relations. We believe that.

We talked about normalization of relations the last time Doctor was in Peking. You talked with Chairman Mao about this. He said that the Japan formula was the only way we could consider normalization. You asked the Premier at dinner what he [Chairman Mao] had meant by this.

Secretary Kissinger: I’ve learned that there is always more to what the Chairman says than appears at first glance.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I remember you told the Premier there were “many layers” to what the Chairman says.

I would like to toast to the friendship of the peoples of China and the U.S., and to the continuation of this friendship. To President Ford. We wish to say he is already one of our friends. When he was in China he left a deep impression on us. So let us drink to the health of President Ford—I don’t like to toast you as “Secretary of State.” I prefer your title of “Doctor.”

Secretary Kissinger: That is a more lasting title. (All rise and toast.)

Secretary Kissinger: (in German to Ch’iao:) You forgot to toast Ambassador Bush.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Doctor just reminded me to toast Ambassador Bush. I forgot …

Secretary Kissinger: I just wanted you to remember him. He’s one of our best men. A good friend—also a Presidential candidate.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Ambassador Scali invited me to attend Ambassador Bush’s farewell party on the 11th. Unfortunately I’ll be leaving on the 8th. So I will take this opportunity provided by Doctor to welcome Ambassador Bush, to drink to the success of his mission. I am sure you will fulfill your mission. I hope you will like Peking. (All rise and toast Ambassador Bush.)

Secretary Kissinger: He could have had any post he wanted. He selected Peking.

Vice Foreign Minister Ch’iao: (to Ambassador Bush): How’s your mother?

Ambassador Bush: She is fine. She wants to come to Peking at Christmas time to visit her little boy.

[Page 534]

(At this point, 10:30 p.m., the dinner conversation broke up and the group retired to the Secretary’s living room.)

Secretary Kissinger: Let’s talk a few minutes about your last point. I want to explore this further. (At this point the serving personnel came in with coffee and liqueurs.) I’ll wait until after they have finished serving.

Are they going to have passionate debates in the General Assembly? On Korea, is it possible that our two Ambassadors can work out something as they did last year? Your Ambassador [Huang Hua] is such a master. The Soviets asked me how it was worked out last year on Korea. They still don’t understand how you did it.

I don’t think you have given us a reply to our last proposal [on Korea].⁴

Vice Foreign Minister Ch’iao: I’ll be very frank with you. You wanted us to convey your last proposal to the [North] Koreans. We did this. We didn’t receive a further response. Finally this question was put on the U.N. agenda. So now we will have a debate with each side speaking on its own separate views.

Secretary Kissinger: I understand. Didn’t we have a debate last year? (Huang Hua: In the First Committee.) The question is whether we can have some way of eliminating the United Nations Command without abrogating the Armistice. This is basically what we are after.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Do you have any specific form in your mind?

Ambassador Habib: Our proposal is that the Armistice in its present form be maintained, with South Korea and the U.S. …

Secretary Kissinger: Yes, with the People’s Republic, which is already a signatory, and North Korea on the other side.

Vice Foreign Minister Ch’iao: You understand that we keep on good relations with the Democratic People’s Republic of Korea. On this issue we have to respect their views. Of course if you have more detailed views, more comprehensive views on this question, we will convey them to them.

Secretary Kissinger: Our problem is that we cannot accept abolition of the United Nations Command if there is no legal basis on both sides for the continuation of the Armistice. For your information, we [Page 535]have had several approaches from North Korea—from the Romanians, the Egyptians, even David Rockefeller, he is perhaps the largest power involved (laughter)—but we can’t respond to their initiatives until the issue of the U.N. Command is resolved. In principle we are not opposed [to having contact with them]. You can convey this to them.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Regarding all these details on the Korean question, we don’t feel they are of great significance. As you know from your discussions with Chairman Mao, this is not a major issue if you look at it in terms of the overall world situation.

Secretary Kissinger: As I told the Chairman and the Premier, we are not committed to a permanent presence in Korea. This is not a principle of our foreign policy. But we also don’t want the speed of our withdrawal to create a vacuum into which some other power might project itself.

Vice Foreign Minister Ch’iao: It seems as if Japan does not feel the behavior of [ROK President] Park is satisfactory.

Secretary Kissinger: I wouldn’t pay too much attention to that.

Ambassador Habib: There has been no major change in their relationship.

Vice Foreign Minister Ch’iao: True. Japan’s policy regarding Korea is formulated according to many considerations.

Secretary Kissinger: But any sudden change in Korea could stimulate Japanese nationalism. You have to watch that former student of mine, Nakasone.

Vice Foreign Minister Ch’iao: How is it that you have so many bad students?

Secretary Kissinger: Like Ecevit.

Vice Foreign Minister Ch’iao: History will lay [responsibility for] all this on your shoulders! (Laughter)

Secretary Kissinger: Should Scali be in touch with Ambassador Huang Hua? Will there be confrontations?

Vice Foreign Minister Ch’iao: There will be confrontations, but it can also be said that there will not be confrontations.

Secretary Kissinger: But we know the vote. We don’t care about the speeches. Ambassador Huang can perhaps create diversions.

Ambassador Huang: The differences in this respect are too great. It is beyond my capability [to resolve them].

Secretary Kissinger: Perhaps you can consider this [matter further]. We attach some importance to this question.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I don’t think it will bring any complications if the resolution [favorable to North Korea] passes.

[Page 536]

Secretary Kissinger: But if it does, it will create complications in Korea, in Japan, or elsewhere.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I met Foreign Minister Kimura⁵ [in New York]. We touched on this question, although we didn’t go into any details. We’ll wait a little while and see how the situation develops.

I want to repeat this—I wasn’t using diplomatic language: We keep on good relations with the Democratic People’s Republic of Korea. This is mainly their position. This is not just a matter of just what China wants.

Secretary Kissinger: We have our Korean friends too. But if we have a general understanding then we can influence the situation.

We have reports that you may be interested in contacts with South Korea.

Vice Foreign Minister Ch’iao: They may not be accurate.

Secretary Kissinger: Let us return to the topic in your toast.

On my visit to Peking I want to talk more concretely about this issue, and work out a timetable. We think late 1975 or early 1976 would be a relatively good time for the completion of this process. But we are prepared to discuss its precise nature beforehand.

We understand your basic position. Your basic position is that normalization should be on the Japanese model. But as you correctly pointed out, there are many layers of meaning. In particular, our conditions are not the same as Japan’s. The history of our relations [with the Republic of China on Taiwan] are not the same, our internal situation is more complicated, and our legal requirements are complex. We want to move so that our public opinion does not have a bad feeling about our relations with China.

In general, given our concern with hegemony, it is important that we not be seen as throwing our friends away. I am now giving you our considerations, not a specific proposal.

As I interpret the Japanese formula, this would involve us having embassies in our respective capitals. There would be no embassy in Taipei. Ambassador Unger would then be unemployed. (Laughter) One point which Chairman Mao mentioned intrigued me. We understand that there would be no ambassador in Taipei, but he mentioned that there were ambassadors of the Baltic states in Washington and that this wasn’t a situation of any importance.

Vice Foreign Minister Ch’iao: It is my understanding that Chairman Mao talked about this mainly as part of a discussion of political subjects. It was not closely related [to the discussion of normalization].

[Page 537]

Secretary Kissinger: Not exactly, but it puzzled me. That’s why I asked [about his remark].

Vice Foreign Minister Ch’iao: I remember that Chairman Mao discussed with you that whether or not we have formal diplomatic relations is not so important. We have diplomatic relations with India, but our relations with them are cold. With you, although we have no diplomatic relations, our contacts are warm. We can either solve this problem, or just leave it as it is. But concerning our relations, if you wish to solve this problem there is only one model, the Japanese model.

Secretary Kissinger: Let me ask two questions. First, you say that the quality of our relations does not depend on whether we have solved this problem. Whether we have liaison offices or embassies, our relations depend on other problems.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I remember in your discussion with Chairman Mao this was also touched upon. The major basis of our relationship is that we seek common ground on international problems. Of course in our relations this problem [of Taiwan] lies between us. Diplomatic relations are affected by this situation, but it is not of too great significance. (Secretary Kissinger: We don’t have ….

For example, you started your visits to Peking in 1971. In 1972 you came with President Nixon. Then in 1973 we made further progress, but we still have this issue [of Taiwan]. So our relations do develop to a certain extent, but then we do confront this question. As this problem does exist, when you think of a timetable, then there is the question of the Japanese model. So I believe that in April, Vice Premier Teng Hsiao-p’ing mentioned that there were two aspects to our position: We hope that our relations can be normalized; but we are not in a hurry.⁶

When Senator Fulbright visited China he asked this question: Can we have further development of our relations? As far as our relations are concerned, before normalization our relations will meet some obstacles. When I was discussing this issue with Senator Fulbright I gave an example. Each year I come to the United States, but I can only go to New York, not to Washington. (Secretary Kissinger: I’ll lift the travel restriction on you. [Laughter]) He invited me to Washington. I said I can’t come because Chiang Kai-shek has an Embassy there. (Secretary Kissinger: You know that President Ford would welcome a visit by you. You could just come from the airport directly to the White House and then back again if you wished.) Thank you, but I think President Ford will understand my problem.

Secretary Kissinger: Let me tell you our problem. We are in no hurry either. The question is whether our difficulties are ripe for overcoming. [Page 538]We see several problems. First, what sort of office we will maintain in Taipei after normalization. One obvious possibility is a liaison office there, which has the additional advantage that for the first time in four years we would do something which Senator Jackson can’t oppose.⁷

Vice Foreign Minister Ch’iao: This idea was his own. He did not talk with me about it, or with the Vice Premier. After he left China I read this [proposal of his] in the press. I was quite surprised.

Secretary Kissinger: Another possibility is a consulate. But we have a second problem which is more difficult. The defense relationship. We clearly cannot have a defense relationship with part of a country—at least we are not aware that you can. (Laughter)

Vice Foreign Minister Ch’iao: You can create this.

(A secretary enters the room and hands Secretary Kissinger a message.)

Secretary Kissinger: Please excuse me for five minutes. This is the second call I have had from the President tonight. He’s about to go to bed. (The Secretary departs the room for about ten minutes.)

Vice Foreign Minister Ch’iao: (to Ambassador Bush): When are you going to Peking?

Ambassador Bush: On the 15th. My wife is now studying Chinese at the Foreign Service Institute. She talked to Huang Chen in Washington and used some of her Chinese. He laughed, and she thought it was a compliment. (Laughter) When will you be going?

Vice Foreign Minister Ch’iao: On the 8th.

Mr. Lord: Will you be going to Germany?

Vice Foreign Minister Ch’iao: Yes. I’ll be there [in Peking] to greet Ambassador Bush. I will toast you (to Ambassador Bush).

Ambassador Bush: I have a weak stomach, and can’t drink too much.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Ambassador Bruce came to enjoy mao-t’ai—with beer.

(There was then some light discussion about the visit of the Fulbright delegation to China, including Senator Humphrey’s late night swim in West Lake at Hangchow.)

Ambassador Bush: These Congressmen must be confusing to you. (Ch’iao: Not very much.) They come back and argue among themselves—they loved the warm hospitality, the food, and then they come back and argue about what they should have said.

[Page 539]

Vice Foreign Minister Ch’iao: We are happy to have the opportunity to meet American friends of different views.

(The Secretary re-enters the room.)

Ambassador Huang: Ambassador Bruce is now in the United States? I met General Haig at the President’s United Nations reception.

Secretary Kissinger: Yes. We will have a strong NATO team. Two close personal friends [will represent us there].

The President sends his warm regards to the Chairman and to yourself [the Vice Foreign Minister]. He apologizes for interrupting me.

We had just reached the interesting legal question [before the telephone call interruption] of how to have a defense treaty with a portion of a country. This would be an interesting question for Ambassador Huang Hua to present to the U.N. It would call on all his subtlety. (Laughter)

Let me discuss our problem. We obviously can’t—our problem is how to present a new relationship with you where we have not just abandoned people who we have had a relationship with, for whatever reason—to ensure a peaceful transition. This was emphasized by Chairman Mao and the Premier in our talks.

We have to keep in mind that what has distinguished our relationship from that which we have with the Soviets is that there is no organized opposition. There is no Senator Jackson on China policy. It is not in our interest with respect to the hegemonial question to make our relationship controversial. If it will, then it is best to defer [the issue of normalization] for a while. This distinguishes us from Japan.

So there are two issues of principle: the nature of the office we will maintain [in Taipei]; and the nature of the guarantee for a peaceful transition.

Vice Foreign Minister Ch’iao: On the question of a peaceful transition on Taiwan, maybe your understanding is different than mine. In our view these are two different problems: the Taiwan question and relations between our two countries, and then our relations with Taiwan. Our idea is to separate these two questions. As for our relations with Taiwan, as Chairman Mao said, the main idea is that we don’t believe in the possibility of a peaceful transition. But in our relations with the United States, that is another question.

Talking about a peaceful transition, there are also two aspects. That is, at present our [U.S.–PRC] relations, now you recognize Taiwan …

Secretary Kissinger: That is why when our [domestic] transition came, the President received the Chief of your Liaison Office, while the Deputy Secretary of State received the Ambassador from Taiwan.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I’m not finished. The transition in our relations can be smooth. But the possibility for a smooth transition [Page 540]in our relations with Taiwan is very small. I recall that this was the focal point in your discussion with Chairman Mao.

Secretary Kissinger: But I recall that he said the transition [in PRC relations with Taiwan] could take a hundred years—by then Bush will be Secretary of State. (Laughter)

Let me sum up your points: The transition in U.S.–PRC relations will go smoothly. As for the transformation of the form of government on Taiwan, this will be over a long period. It does not have to occur immediately, but it isn’t likely to be smooth. Do I understand your position correctly. (Ch’iao: Yes.)

Then why don’t we consider these problems further, and then discuss them in Peking.

There’s one other question on which I wanted the Vice Foreign Minister’s views, Cambodia. You agree that we should postpone debate for a year? (Ch’iao: We can’t have our way.) I feel sorry for the Vice Foreign Minister surrounded by so many small, intractable countries. He can only have his way with the great powers. What would he do if a hundred Laotian elephants headed north? (Laughter)

The Ambassador (Huang Hua) should take a vacation, visit his family. He is so subtle that he cuts you but you don’t know it until you have moved your limb. (Laughter)

Vice Foreign Minister Ch’iao: Let’s think of this problem another way. Sooner or later the Lon Nol government will quit the stage. (There is some discussion of how to best translate the Chinese phrase to “quit the stage.” The Secretary says there is no elegant way to translate the idea. Everyone laughs.) That is to say, the U.N. debate is something that neither of us can control. So if the GRUNK is admitted, Lon Nol will be expelled. Why not let it happen? It will pave the way for you in solving this problem.

Secretary Kissinger: Especially as there are not many royal governments in Peking nowadays.

What is your idea—this is not a proposal—in order to end the war in Cambodia, to convene an Asian conference, including the People’s Republic, the United States, the Soviet Union, Japan, and Cambodia, to solve the problem.

Vice Foreign Minister Ch’iao: At the present moment I don’t see what benefit such a conference would bring.

On this question, I’d go back and say that we have spent too much time settling small old problems which are a legacy of the past. As for yourself, you spent so much energy on Vietnam and finally a settlement was reached. Now there is Cambodia.

What I now say may turn out to be only empty words, but in my view the final result [of the present situation in Cambodia] is clear; [Page 541]it is only a matter of time. You see you solved the Vietnam question, and now only Cambodia is there each year as an obstacle. So now this question is not worthwhile, but it doesn’t matter very much. Events have their own laws.

Mr. Solomon, didn’t Fulbright raise this question?

Mr. Solomon: No.

Ambassador Huang: You discussed Vietnam with him.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I said [to Senator Fulbright] that your aid [to Vietnam] was a mountain, while ours was a small hill. I told Fulbright that on the whole we took a restrained attitude [toward the Vietnam situation].

Secretary Kissinger: Our attitude is that we are prepared to restrict our military aid to replacements.

We believe we should announce my trip to the People’s Republic when I return from India—about November 8. I’ll be in touch with the Ambassador.

Vice Foreign Minister Ch’iao: On these technical issues we don’t have many problems. I’ll consult with my government [regarding the timing of your trip].

Secretary Kissinger: Are there any questions I haven’t raised?

Mr. Lord: Our European relations are better than they were in April.

Secretary Kissinger: You said last time that we were too harsh on the Europeans. Our relations are better.

Vice Foreign Minister Ch’iao: We have seen this. I think you remember that Chairman Mao also wished that you remain longer in Japan.

Secretary Kissinger: I never thought I’d hear him say that!

Vice Foreign Minister Ch’iao: So we are glad to see that, in comparison to April, you have improved your relations with Japan and with Europe. You had talks with Heath?

Secretary Kissinger: Yes. He was very impressed with his trip to China. I bought him a Chinese antique bowl as a present.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Do you think he will lose [the upcoming elections]?

Secretary Kissinger: I’m afraid so. We have particularly strong relations with the Conservative leaders, although the Labor leaders are easy to get along with on a day-to-day basis.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Many thanks for your hospitality this evening. I can only reciprocate in Peking.

(At this point, 11:35 p.m., the Chinese got up to depart. They were escorted to the elevator by the Secretary and the other American participants where final farewells were expressed.)

1.   Source: Ford Library, Kissinger-Scowcroft West Wing Office Files, 1974–1977, China Exchanges, Box 4, unnumbered (4). Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only. The meeting took place in the Secretary’s suite at the Waldorf Towers. All brackets are in the original. Hummel, Lord, and Solomon sent Kissinger a briefing memorandum for this meeting on September 27. (Ibid.)↩

2.   On October 3, The New York Times reported on Qiao Guanhua’s speech at the United Nations in which he attacked détente and criticized both superpowers. (“China, in U.N., Hails Arabs’ Oil Weapon,” p. 1)↩

3.   See Document 85.↩

4.   See footnote 4, Document 81. On July 31, the Chinese Government rejected the U.S. proposal as an obstacle to peaceful Korean reunification. (National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 96, Country Files, Far East, China Exchanges, April 1–August 8, 1974) In response, U.S. officials conveyed to the PRCLO a truncated version of the June 13 proposal: the UN Command could be abolished if North Korea and China accepted the U.S. and ROK commanders as “successors in command.” (Memorandum from Hummel and Solomon to Kissinger, August 27; Department of State, Papers of William H. Gleysteen: Lot 89 D 436, PRC Related Papers, July–Sept. 1974)↩

5.   Toshio Kimura was the Foreign Minister of Japan for part of 1974.↩

6.   See Document 78.↩

7.   Following his trip to China, Jackson advocated raising the Liaison Office in Beijing to an Embassy and reducing the Embassy in Taipei to a Liaison Office. (“Closer China Ties Urged by Jackson,” The New York Times, July 9, 1974, p. 11)↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d87

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_524

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_525

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_526

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_527

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_528

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_529

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_530

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_531

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_532

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_533

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_534

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_535

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_536

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_537

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_538

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_539

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_540

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_541

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d85

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d78

Thân thế (các) nhân vật

Bruce, David K.E.,

Head of the U.S. Delegation to the (plenary) Paris Peace Talks from July 1970 until July 1971

https://en.wikipedia.org/wiki/David_K._E._Bruce

https://www.trumanlibrary.gov/library/oral-histories/bruce

https://www.nytimes.com/1970/07/02/archives/nixon-appoints-bruce-as-leader-at-peace-talks-says-on-tv-he-has-no.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v07/d41

https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/bruce-david-kirkpatrick-este

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v42/persons

https://www.britishpathe.com/asset/235113/

https://digitalcommons.chapman.edu/upi_vietnam/95/ 

https://www.researchgate.net/profile/Priscilla-Roberts-2/publication/314258867_%27I_Begin_to_Think_of_Myself_as_a_Marco_Polo%27_David_Bruce_in_China_1973-1974_Occasional_paper_No_1_Keele_David_Bruce_Centre_for_American_Studies_Keele_University_1999/links/58f39faea6fdcc11e569f1b0/I-Begin-to-Think-of-Myself-as-a-Marco-Polo-David-Bruce-in-China-1973-1974-Occasional-paper-No-1-Keele-David-Bruce-Centre-for-American-Studies-Keele-University-1999.pdf

Bush George H W.,

Head of the U.S. Liaison Office in Beijing from October 21, 1974, until December 7, 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/George_H._W._Bush

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Central_Intelligence

https://en.wikipedia.org/wiki/Chief_of_the_U.S._Liaison_Office_to_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Republican_National_Committee

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_United_Nations

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives

https://www.csmonitor.com/World/Asia-Pacific/2023/1024/Bush-House-How-the-US-ambassador-s-home-in-China-got-its-name

https://history.state.gov/departmenthistory/people/chiefsofmission/china

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://www.cnn.com/2018/12/01/asia/george-h-w-bush-china-intl/index.html

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://www.chinadaily.com.cn/china/09usofficials/2009-05/31/content_7956346.htm

https://bush41library.tamu.edu/audiovisual/photos/35

Chiao Kuan-hua, (Qiao Guanhua)

Vice Foreign Minister, People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124

https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?

https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf

SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN

https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2

Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download

Ford, Gerald R.,

Republican Representative from Michigan until October 13, 1973; House Minority Leader until October 13, 1973; Vice President of the United States from October 13, 1973, until August 8, 1974; President of the United States from August 8, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Gerald_Ford

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/House_Minority_Leader

https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_House_Republican_Conference

https://en.wikipedia.org/wiki/Chair_of_the_House_Republican_Conference

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives

https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/gerald-r-ford/

https://www.whitehouse.gov/administration/

https://geraldrfordfoundation.org/gerald-r-ford-biography/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/grf/timeline.asp

https://en.wikipedia.org/wiki/Presidency_of_Gerald_Ford

https://www.history.navy.mil/research/library/research-guides/modern-biographical-files-ndl/modern-bios-f/ford-gerald.html

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/ford_vp_papers.asp

Fulbright, J. William,

Democratic Senator from Arkansas and Chairman of the Senate Foreign Relations Committee

https://en.wikipedia.org/wiki/J._William_Fulbright#:~:text=James%20William%20Fulbright%20(April%209,until%20his%20resignation%20in%201974.

https://www.senate.gov/senators/FeaturedBios/Featured_Bio_Fulbright.htm

https://fulbrightacademylaw.org/senator-fulbright-biography/

https://encyclopediaofarkansas.net/entries/bill-fulbright-1652/

Gleysteen, William H., Jr.,

Deputy Director, Office of United Nations Political Affairs, Bureau of International Organization Affairs, Department of State, from August 1966

https://en.wikipedia.org/wiki/William_H._Gleysteen

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_South_Korea

https://adst.org/OH%20TOCs/Gleysteen,%20William%20H.,%20Jr.toc.pdf

Gromyko, Andrei A.,

Soviet Foreign Minister

https://en.wikipedia.org/wiki/Andrei_Gromyko

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_heads_of_state_of_the_Soviet_Union

https://en.wikipedia.org/wiki/27th_Politburo_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union

https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Foreign_Affairs_(Soviet_Union)

https://en.wikipedia.org/wiki/Permanent_Representative_of_the_Soviet_Union_to_the_United_Nations

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=people:81473&fo[0]=81473

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vladivostok/gromyko.pdf

Habib, Philip C.,

member, U.S. Delegation to the Paris Peace Talks from May 1968 until October 1971; Ambassador to Korea from September 30, 1971, until August 19, 1974; Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs from September 27, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_C._Habib

https://en.wikipedia.org/wiki/Under_Secretary_of_State_for_Political_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Korea

https://diplomacy.state.gov/u-s-diplomact-philip-c-habib-presidential-medal-of-freedom-winner/

https://nsuworks.nova.edu/nsudigital_forums/13/

https://www.arabamerica.com/arabamericans/philip-habib-3/

https://www.britannica.com/biography/Philip-Charles-Habib

https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/habib-philip-charles

Haig Alexander Meigs, Jr.,

Major General, USA, Deputy Assistant to the President for National Security Affairs until January 1973; Army Vice Chief of Staff from January until August 1973; Assistant to the President and White House Chief of Staff from August 1973 until August 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Haig

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Secretary_of_State

https://en.wikipedia.org/wiki/Supreme_Allied_Commander_Europe

https://en.wikipedia.org/wiki/White_House_Chief_of_Staff

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/United_States_Army_Staff_Identification_Badge.png/426px-United_States_Army_Staff_Identification_Badge.png

https://en.wikipedia.org/wiki/Deputy_National_Security_Advisor_(United_States)

https://history.state.gov/departmenthistory/people/haig-alexander-meigs

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/secretary

https://www.u-s-history.com/pages/h1971.html

http://rs5.loc.gov/service/mss/eadxmlmss/eadpdfmss/uploaded_pdf/ead_pdf_batch_16_june_2011/ms011082.pdf

Heath, Edward,

British Prime Minister until March 4, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Heath#:~:text=Sir%20Edward%20Richard%20George%20Heath,Party%20from%201965%20to%201975.

https://en.wikipedia.org/wiki/Prime_Minister_of_the_United_Kingdom

https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Opposition_(United_Kingdom)

https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Conservative_Party_(UK)

https://simple.wikipedia.org/wiki/Edward_Heath

https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Father_of_the_House_(United_Kingdom)&action=edit&redlink=1

https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Shadow_Chancellor_of_the_Exchequer&action=edit&redlink=1

https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Bexley_and_Sidcup_(UK_Parliament_constituency)&action=edit&redlink=1

https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers/edward-heath

https://history.blog.gov.uk/2014/02/28/hung-parliament-february-1974/

https://www.theguardian.com/politics/2010/may/04/1974-hung-parliament-edward-heath

Huang Zhen (Huang Chen),

PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison Office in the United States from March 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen

https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf

https://mediaclip.ina.fr/en/i24024268-huang-chen-the-traditional-friendship-of-the-french-and-chinese-peoples.html

https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf

https://www.facebook.com/NixonPresidentialLibrary/posts/otd-5301973-president-nixon-met-to-discuss-us-china-relations-with-dr-henry-kiss/1102544875230224/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf

https://www.britishpathe.com/asset/236303/

https://cutt.ly/3tezOe3t

https://mediaclip.ina.fr/en/caf97507056-credentials-huang-chen-at-the-elysee.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d12

Huang Hua,

Chief Delegate to the Security Council and PRC Ambassador to the United Nations until October 1976

https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-huang-hua-20101125-story.html

https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367612.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d82

https://www.nixonfoundation.org/2010/11/huang-hua-1913-2010/

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua_(activist)

Hummel, Arthur W., Jr.,

Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs until 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_W._Hummel_Jr.

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Pakistan

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Ethiopia

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Burma

https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/po/12046.htm

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-arthur-w-hummel-jr-be-united-states-ambassador-the-peoples-republic-china

https://www.uscpf.org/v2/hummelbio.html

https://uscpf.org/v3/hummel_bio/

Jackson, Henry M., “Scoop”

Democratic Senator from Washington

https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_M._Jackson

https://www.senate.gov/artandhistory/history/minute/Henry_Scoop_Jackson.htm

https://henryjacksonsociety.org/who-was-henry-jackson/

https://www.congress.gov/member/henry-jackson/J000013

https://hmjackson.org/about-us/biography/

https://content.lib.washington.edu/jacksonweb/index.html

https://www.k-state.edu/landon/speakers/henry-jackson/

https://guides.lib.uw.edu/research/henry_jackson/campaigns

https://history.house.gov/People/Detail?id=15709

Henry A Kissinger

Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973

https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger

https://www.theguardian.com/world/bilderberg

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip

https://china.usc.edu/sites/default/files/styles/article_node_featured/public/article/featured-image/kissinger-zhou-sm_0.jpg?itok=qDjPx2_m

https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china

http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html

https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim

http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War

Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”

(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280

Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf

https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html

“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748 

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

Discover the Truth at:

http://www.theblackvault.com

https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/

The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger

https://etan.org/news/kissinger/secret.htm

Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam

https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g

Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary

https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA

The Untold Truth of Henry Kissinger

https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s

Was Henry Kissinger a War Criminal?

https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s

Lon Nol,

General, Cambodian Prime Minister and Minister of National Defense, June 1969; led coup that deposed Prince Norodom Sihanouk in March 1970; Prime Minister and Minister of National Defense after March 18, 1970; President of Khmer Republic from 1972 until 1975

Lord, Winston,

member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977

https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf

https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy

https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/

Nixon Richard M.,

Vice President of the United States

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon, Richard M.,

President of the United States

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,

https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china

http://www.presidentialtimeline.org/

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3

https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman

The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos

March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016

Reflections on Richard Nixon

https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130

July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013

Senate Watergate Committee Testimony

https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346

April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016

Vietnam War Commander in Chief

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971

June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425

June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651

January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012

President Nixon's Secret White House Tapes

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123

July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008

Watergate: Corruption of American Politics

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480

February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003

Presidential Tapes: Taping Systems History

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572

Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)

https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g

Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony

https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203

Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon

https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w

How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power

Vietnam War Cambodia and Laos

https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia

Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed

https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI

Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?

https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4

1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.

https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s

Chiao Kuan-hua, (Qiao Guanhua)

Vice Foreign Minister, People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124

https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?

https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf

SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN

https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg

Rockefeller, Nelson A., 

Governor of New York until 1973; Vice President of the United States from December 19, 1974, until January 20, 1977

https://en.wikipedia.org/wiki/Nelson_Rockefeller

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Governor_of_New_York

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Deputy_Secretary_of_Health_and_Human_Services

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_Western_Hemisphere_Affairs

https://simple.wikipedia.org/wiki/Nelson_Rockefeller

https://dimes.rockarch.org/agents/nQV9zedPVBqFgyGrXPQvBw?

Scali, John,

Special Consultant to the President until 1973; U.S. Representative to the United Nations from 1973 until 1975

https://history.state.gov/departmenthistory/people/scali-john-alfred

https://www.cantonrep.com/story/news/local/canton/2016/01/30/stark-s-famous-john-scali/32588136007/

https://historica.fandom.com/wiki/John_A._Scali

Scowcroft, Brent,

General, USAF, Military Assistant to the President until 1973; Deputy Assistant to the President for National Security Affairs from August 1973 until 1975

https://warontherocks.com/2020/08/brent-scowcroft-and-american-military-intervention/

https://warontherocks.com/2020/08/blame-it-on-the-blob-how-to-evaluate-american-grand-strategy/

https://www.aspeninstitute.org/programs/aspen-strategy-group/about-asg/

https://www.whitehouse.gov/piab/

https://www.publicaffairsbooks.com/titles/bartholomew-sparrow/the-strategist/9781586489632/

http://web1.millercenter.org/poh/transcripts/ohp_1999_1112_scowcroft.pdf

https://www.nytimes.com/2020/08/12/us/politics/brent-scowcroft.html

https://www.thecipherbrief.com/column_article/remembering-brent-scowcrofts-accomplishments-on-arms-control

https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2020-08-13/scowcroft-model

https://archive.org/stream/towercommission00unit?ref=ol#mode/2up

https://www.penguinrandomhouse.ca/books/253135/the-man-who-ran-washington-by-peter-baker-and-susan-glasser/9780385540551

https://www.twelvebooks.com/titles/philip-zelikow/to-build-a-better-world/9781538764688/

https://toda.org/assets/files/resources/policy-briefs/t-pb-23_susan-koch_presidential-nuclear-initiatives-1991-92.pdf

https://www.penguinrandomhouse.ca/books/617544/margaret-thatcher-volume-3-by-charles-moore/9780241324745

https://yalebooks.yale.edu/book/9780300233827/post-wall-post-square

https://www.amazon.com/When-World-Seemed-New-George-dp-1328511650/dp/1328511650/ref=mt_other?_encoding=UTF8&me=&qid=

https://www.penguinrandomhouse.com/books/22029/a-world-transformed-by-george-hw--bush-and-brent-scowcroft/

https://yalebooks.yale.edu/book/9780300233827/post-wall-post-square

https://www.simonandschuster.com/books/War-in-a-Time-of-Peace/David-Halberstam/9781501141508

https://www.adst.org/OH%20TOCs/Inderfurth,Karl%20F.toc.pdf

https://www.wsj.com/articles/SB1029371773228069195

https://www.nytimes.com/2002/08/25/opinion/the-right-way-to-change-a-regime.html

https://www.penguinrandomhouse.com/books/592622/to-start-a-war-by-robert-draper/

https://pdfs.semanticscholar.org/de9b/be3fa428073b76a05fbb58739bf3279c3664.pdf

https://www.ft.com/content/de843f6e-0be1-4667-8a9f-f397cf840e72

https://www.houseofnames.com/brent-family-crest

https://www.houseofnames.com/dpreview/BRENT/EN/Brent/family-crest-coat-of-arms.png

https://www.houseofnames.com/cdn/webp/i/prod/520x520/surnamecomplete_gold.webp

https://www.aspeninstitute.org/programs/aspen-strategy-group/lt-general-brent-scowcroft/

https://dpaa-mil.sites.crmforce.mil/dpaaProfile?id=a0Jt000000sxxIFEAY

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/document/0204/7505562.pdf

https://news.virginia.edu/content/uvas-miller-center-releases-secret-brent-scowcroft-oral-history

https://www.newstatesman.com/politics/2020/08/the-quiet-mastermind-how-brent-scowcroft-redefined-the-art-of-grand-strategy

Solomon, Richard H.,

member, National Security Council staff

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_H._Solomon

https://www.academyofdiplomacy.org/members-1/solomon/richard-h.

https://carnegiecouncil.org/people/richard-h-solomon

https://www.c-span.org/person/richard-h-solomon/9004/

https://www.chinafile.com/contributors/richard-h-solomon

https://findingaids.lib.umich.edu/catalog/umich-bhl-2008034

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-richard-h-solomon-be-assistant-secretary-state

Deng Xiaoping (Teng Hsiao-p’ing),

Vice Premier of State Council after 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Deng_Xiaoping

https://www.britannica.com/biography/Deng-Xiaoping

https://www.britannica.com/summary/Deng-Xiaoping

https://www.ebsco.com/research-starters/history/deng-xiaoping

http://www.cppcc.gov.cn/zxww/2012/07/03/ARTI1341300716750109.shtml

https://www.encyclopedia.com/people/history/chinese-and-taiwanese-history-biographies/deng-xiaoping

https://simple.wikipedia.org/wiki/Deng_Xiaoping

Tito, Josip Broz,

President of Yugoslavia

https://en.wikipedia.org/wiki/Josip_Broz_Tito

https://www.britannica.com/biography/Josip-Broz-Tito

https://ehistory.osu.edu/biographies/josip-broz-tito

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Yugoslavia

Unger, Leonard,

Ambassador to Laos until December 1, 1964

https://en.wikipedia.org/wiki/Leonard_S._Unger

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Thailand

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Laos

https://history.state.gov/departmenthistory/people/unger-leonard-seidman

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://www.adst.org/OH%20TOCs/Unger,%20Leonard.toc.pdf