20260916 CDTL NRM D78 14 April 1974 78. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.

20260916 CDTL NRM D78 14 April 1974 78. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.

Historical Documents - Office of the Historian

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d78

Google Translated

Tài liệu số 78

Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976

78. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.

Thành phố New York, ngày 14 tháng 4 năm 1974, 20:05–23:00

THÀNH PHẦN THAM DỰ

Đặng Tiểu Bình, Phó Thủ tướng CHND Tầu cộng

Kiều Quán Hoa, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao CHND Tầu cộng

Đại sứ Hoàng Hoa, Trưởng Phái đoàn thường trực CHND Tầu cộng tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc

Chương Hàm Chi (Nữ) (Phiên dịch)

La Húc (Nữ) (Ghi chép)

Quách Gia Đỉnh (Ghi chép)

Henry A. Kissinger, Ngoại trưởng

Joseph P. Sisco, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao

Brent Scowcroft, Thiếu tướng, Hội đồng An ninh Quốc gia

Winston Lord, Giám đốc Ban Hoạch định Chính sách, Bộ Ngoại giao

Arthur W. Hummel, Jr., Phó Trợ lý Ngoại trưởng (phụ trách khu vực Đông Á - Thái Bình Dương), Bộ Ngoại giao

Charles W. Freeman, Jr. (phụ trách các vấn đề Trung Quốc/Mông Cổ thuộc Vụ Đông Á - Thái Bình Dương), Bộ Ngoại giao (Ghi chép)

CHỦ ĐỀ

Tiệc tối của Bộ trưởng dành cho Phó Thủ tướng Cộng hòa Nhân dân Tầu cộng

(Đoàn đại biểu Tầu cộng đến lúc 8:05 và được ông Freeman hộ tống đến phòng 35A. Khi đoàn đã ngồi vào chỗ, cuộc trò chuyện bắt đầu.)

Bộ trưởng Kissinger: Rất hân hạnh được gặp ngài, thưa Phó Thủ tướng. Tôi được biết Thứ trưởng Ngoại giao cũng đã thực hiện bước tương tự như tôi…

(Lúc này, báo chí được phép vào chụp ảnh và cuộc trò chuyện tạm dừng một lát.)

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Có rất nhiều phóng viên ở đây.

Bộ trưởng Kissinger: Họ yêu cầu tôi bắt tay. (Bắt tay với Phó Thủ tướng và Thứ trưởng Ngoại giao.) Họ muốn cả ba chúng ta bắt tay cùng một lúc. Tôi e rằng các nhiếp ảnh gia của các ông kỷ luật hơn nhiều so với của chúng tôi.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Chúng ta không nên nghe theo lệnh của họ.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng chúng ta phải nghe theo lệnh của họ. Nếu không thì họ sẽ in bức ảnh tệ nhất mà họ chụp được.

(Phóng viên được mời ra khỏi phòng.)

Ngài sẽ ở lại Mỹ bao lâu?

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Chúng tôi sẽ rời đi vào ngày kia.

Bộ trưởng Kissinger Thứ trưởng Ngoại giao có đi cùng ngài không?

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Chúng tôi sẽ đi cùng nhau.

Bộ trưởng Kissinger Ngài sẽ đi bằng đường nào? Qua Thái Bình Dương hay qua châu Âu?

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Chúng tôi sẽ đi qua châu Âu. Ông có phiền nếu tôi hút thuốc không?

Bộ trưởng Kissinger: Cứ tự nhiên. Tôi chưa bao giờ hút thuốc cả.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Ông đã bỏ lỡ điều gì đó rồi. Ông nên thử xem.

Bộ trưởng Kissinger Tôi tập trung vào những thói xấu khác. Tình trạng lưng của ngài thế nào rồi, Đại sứ Hoàng?

Đại sứ Hoàng: Tạm ổn.

Bộ trưởng Kissinger Ngài đã dùng bác sĩ mà tôi đã sắp xếp cho ngài chưa? [Trang 481]

Đại sứ Huang: Tôi đang giữ ông ấy trong trạng thái sẵn sàng.

Bộ trưởng Kissinger Ông ấy sợ nếu dùng bác sĩ của chúng ta thì sẽ bị gắn micro vào lưng.

Phó Thủ tướng Teng: Tôi tin rằng trong số tất cả những người có mặt ở đây tối nay, người quen biết sớm nhất của ông là Đại sứ Huang.

Bộ trưởng Kissinger Vâng. Ông ấy đã gặp tôi tại sân bay Bắc Kinh năm 1971. Có thể ông ấy đã quên điều này nhưng ông ấy đã cho tôi một số bài học rất quý giá về cách đàm phán. Khi chúng tôi gặp gỡ người Nga để thảo luận về một thông cáo chung, họ đề nghị mỗi bên đưa ra lập trường tối đa của mình và sau đó chúng tôi cố gắng thảo luận về cách thu hẹp sự khác biệt. Nhưng Đại sứ Huang đề nghị chúng ta nên viết ra lập trường thực sự của mình ngay từ đầu, và bằng cách này chúng ta có thể dễ dàng đạt được thỏa thuận hơn. Và mọi việc đã diễn ra như ông ấy nói.

Phó Thủ tướng Teng: Ông đã có khá nhiều năm kinh nghiệm trong việc đối phó với Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger Vâng. Khá nhiều năm. Nó luôn rất mệt mỏi và luôn giống nhau. Ngày đầu tiên, bầu không khí rất dễ chịu. Ngày thứ hai thì xảy ra một vụ nổ. Ngày cuối cùng, hai tiếng trước khi khởi hành, khi họ thấy chúng tôi sẽ không bỏ vị trí, họ trở nên dễ chịu và hòa nhã. Lúc nào cũng vậy.

Thứ trưởng Ngoại giao Tần Giang: (Bằng tiếng Anh) Biện chứng!

Bộ trưởng Kissinger Chà, tôi không muốn bàn về chuyện đó với Thứ trưởng Ngoại giao. Ông vẫn còn nợ tôi một bài thơ đấy.

Thứ trưởng Ngoại giao Tần Giang: Đúng vậy.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Tôi cũng có khá nhiều kinh nghiệm với Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger Ồ, trong những năm nào?

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Vâng, tôi đã đến Liên Xô bảy lần.

Bộ trưởng Kissinger Vậy thì ông đã đến đó nhiều hơn tôi một lần. Hãy nói cho tôi biết, họ luôn khó tính như vậy sao? Họ có la hét với cả đồng minh lẫn những người khác không?

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Theo kinh nghiệm của tôi, chúng tôi không bao giờ đạt được thỏa thuận.

Bộ trưởng Kissinger Chúng ta có thể đạt được thỏa thuận nhưng chỉ rất chậm. Quan điểm kiểm soát vũ khí của họ là chúng ta nên bắt đầu từ nền tảng hiện có, nhưng họ nên có năm năm để làm những gì họ muốn. (Lúc này bà Kissinger bước vào phòng và được giới thiệu với các vị khách.)

Chúng tôi vừa mới nói về các cuộc đàm phán với Liên Xô. Phó Thủ tướng đã đến Liên Xô bảy lần. Kinh nghiệm của ông ấy [Trang 482] cho thấy Liên Xô không bao giờ đồng ý với bất cứ điều gì. Chúng tôi đã đạt được một số thỏa thuận với họ.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Ông tiến bộ hơn tôi.

Bộ trưởng Kissinger Nhưng tôi biết rằng, bây giờ tôi đã giải thích tất cả những điều này, lần tới khi tôi đến Bắc Kinh, Thứ trưởng Ngoại giao sẽ la mắng tôi chỉ để xem kết quả thế nào.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Chắc hẳn ông đã cãi nhau với ông ấy khá nhiều lần rồi.

Bộ trưởng Kissinger Các cuộc đàm phán với ông ấy luôn khó khăn nhưng hợp lý. Và chúng tôi có thể đạt được thỏa thuận. Ví dụ, về Thông cáo Thượng Hải, chúng tôi đã dành rất nhiều đêm để cùng nhau xem xét chi tiết về ngôn ngữ.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Mỗi bên nên nói lên quan điểm của mình. Đó mới là điều quan trọng nhất.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng trong những cuộc đàm phán đó, tôi đã uống quá nhiều rượu Mao Tai đến nỗi tôi đàm phán bằng tiếng Trung.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Vậy thì ông có điểm chung với Thứ trưởng Ngoại giao. Ông ấy cũng thích uống rượu Mao Tai.

Thứ trưởng Ngoại giao Tần Thủy: Nếu ông uống nhiều, đó không phải lỗi của tôi.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng ông đã không bị đánh bại trong những cuộc đàm phán đó.

(Tạm dừng)

Ông biết đấy, tôi đã nhận được một số lời phàn nàn từ ông Gromyko về bài phát biểu của ông hôm trước.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Ông ấy có rất không hài lòng không?

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy cảm thấy mình đang bị tấn công và muốn tôi trả lời thay mặt cả hai bên.

Thứ trưởng Ngoại giao Tần Thủy: (Bằng tiếng Anh) Chiến thuật rất khéo léo!

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng ngay cả khi ông lắng nghe thật kỹ những gì tôi sắp nói ngày mai, ông cũng sẽ không nghe thấy nhiều lời chỉ trích.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Tôi quen biết ông Gromyko lần đầu tiên vào năm 1957.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy đã thay đổi nhiều kể từ đó chưa? Ý kiến ​​của ông thế nào?

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Ông ấy không phải là một trong những người quyết định chính sách ở Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Theo kinh nghiệm của tôi, ông ấy được sử dụng như một người phụ tá cho Brezhnev. Ông ấy chưa bao giờ tự mình bày tỏ ý kiến ​​[Trang 483] về các cuộc đàm phán ngoại trừ các vấn đề kỹ thuật. Gần đây ông ấy trở nên quyết đoán hơn một chút vì giờ ông ấy là thành viên của Bộ Chính trị.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Brezhnev cũng không phải là người quyết định chính sách trước năm 1964.

Bộ trưởng Kissinger: Chính xác. Và ông ấy không được cho là hiểu biết về chính sách đối ngoại vào thời điểm đó. Sau những gì ông ấy đã làm với Khruchshev, ông ấy đã rất, rất cẩn thận về việc đi nghỉ mát.

(Đoàn người vào phòng ăn và ngồi xuống.)

Bất cứ khi nào các ông cần lời khuyên, cứ hỏi ông Sisco.

Đại sứ Hoàng: Ông Sisco là chuyên gia về Trung Đông.

Bộ trưởng Kissinger Tôi chắc rằng các vị đều biết tất cả các cộng sự của tôi ở đây tối nay. Ông Sisco phụ trách các vấn đề chính trị cho chúng tôi. Ông ấy là người đứng thứ ba trong Bộ Ngoại giao. Và tất nhiên, các vị cũng biết Tướng Scowcroft của Hội đồng An ninh Quốc gia. Các vị còn nhớ Tư lệnh Howe từng làm việc cho ông ấy. Tôi muốn ông ấy có mặt ở đây vì ông ấy xử lý tất cả các vấn đề liên quan đến công việc của tôi tại Nhà Trắng. Và ông Sisco là người đại diện cho tôi trong vấn đề Trung Đông.

Thứ trưởng Ngoại giao Ch’iao: Ý ông là nếu ông thành công, đó là thành quả của ông, nhưng nếu thất bại, đó là lỗi của ông Sisco!

Bộ trưởng Kissinger Nhưng người thực sự chịu trách nhiệm về những gì đã xảy ra ở Trung Đông chính là Thứ trưởng Ngoại giao. Năm ngoái, chúng ta đã thảo luận về vấn đề Trung Đông, và tôi đã bám sát những định hướng của cuộc thảo luận đó trong các hành động của mình kể từ lúc ấy.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Lần trước gặp ông, chúng ta đã thảo luận dựa trên những gì Chủ tịch Mao nói với Phó Tổng thống Ai Cập. Ông có hai bàn tay. Ông nên sử dụng cả hai. Hãy chìa một tay cho Israel và tay kia cho phía bên kia.

Bộ trưởng Kissinger Chúng tôi vẫn đang thực hiện chính sách mà chúng ta đã thảo luận khi đó.

Phó Thủ tướng Đặng: Đúng vậy. Cần phải sử dụng cả hai tay.

Bộ trưởng Kissinger Chính xác!

Phó Thủ tướng Đặng: Theo ông, liệu hiện nay có hy vọng nào về việc tách lực lượng giữa Syria và Israel không?

Bộ trưởng Kissinger Tôi hy vọng rằng trong ba tuần tới, chúng ta sẽ đạt được tiến bộ đáng kể về vấn đề này. Như ông đã biết, hôm qua tôi đã trao đổi với Cục trưởng Cục Tình báo Quân sự Syria và hôm nay tôi đã nói chuyện với Đại sứ Israel. Trong khoảng hai tuần nữa, tôi sẽ tới Trung Đông và cố gắng thực hiện với phía Syria và Israel những gì tôi đã làm với Israel và Ai Cập. Và xin thông tin thêm để ông biết, phía Syria đã nói với tôi rằng sau khi đạt được thỏa thuận tách lực lượng, họ sẽ hướng sự chú ý sang Iraq và nỗ lực giảm bớt sự hiện diện của Liên Xô tại đó. Ông còn nhớ là tôi đã thảo luận vấn đề này với Chủ tịch Mao và Thủ tướng Chu như một chiến lược dài hạn. [Trang 484]

Phó Thủ tướng Đặng: Đúng là như vậy! Tổng thống Asad của Syria gần đây đã đến thăm Moscow. Ông nghĩ điều đó sẽ ảnh hưởng thế nào đến tình hình?

Bộ trưởng Kissinger Liên Xô rất mong muốn đóng vai trò chủ chốt trong các cuộc đàm phán, và họ đang hành xử theo cái cách "tinh tế" mà họ vốn nổi tiếng. Ví dụ, khi tôi ở Moscow, Brezhnev đã quát tháo tôi suốt ba giờ đồng hồ, khăng khăng rằng họ phải được tham gia đàm phán. Khó khăn nằm ở chỗ cả người Ả Rập và người Israel đều không muốn Liên Xô tham gia đàm phán. Trong thời gian ở Moscow, tôi đã gửi điện cho Asad để hỏi ý kiến ​​ông ấy. Ông ấy trả lời rằng muốn được đối xử giống như cách chúng tôi đã làm với phía Ai Cập. Tôi tin rằng ông ấy đến Moscow để tạo thế cân bằng với chuyến thăm Washington của đại diện phía ông ấy. Tuy nhiên, chúng tôi không thấy có bất kỳ thay đổi nào trong lập trường của Syria. Thực ra, Gromyko đã đề nghị tôi gặp ông ấy tại Damascus, nhưng khi tôi hỏi ý kiến ​​của vị đại diện Syria tại Washington về việc này, ông ấy lại tỏ ý không tán thành. Mọi chuyện giờ đây phụ thuộc vào việc liệu chúng ta có thể thuyết phục được phía Israel đồng ý rút quân khỏi một phần Cao nguyên Golan hay không. (Lưu ý: Phiên dịch viên người Trung Quốc đã bỏ qua cụm từ "một phần" khi dịch sang tiếng Trung.)

Bộ trưởng Kissinger Đây là rượu Mao Đài. Thưa Phó Thủ tướng, chúng tôi rất hoan nghênh ngài đến New York. Thật vinh hạnh khi được gặp ngài tại đây.

Ông Sisco: Đây là lần đầu tiên tôi uống loại rượu này.

Bộ trưởng Kissinger Nếu ông giống như vị Thứ trưởng Ngoại giao kia thì ông đã uống cạn ly ngay lập tức rồi.

Ông Lord: Tôi tin rằng với rượu Mao Đài, chúng ta có thể giải quyết được cả cuộc khủng hoảng năng lượng!

Phó Thủ tướng Đặng: Nhưng liệu chúng ta có giải quyết được cả cuộc khủng hoảng nguyên liệu thô không?

Bộ trưởng Kissinger Tôi nghĩ nếu uống đủ rượu Mao Đài thì chuyện gì chúng ta cũng giải quyết được.

Phó Thủ tướng Đặng: Vậy thì khi trở về Trung Quốc, chúng tôi phải tính đến việc tăng cường sản xuất loại rượu này.

Ngoại trưởng Kissinger: Ngài biết không, khi Tổng thống trở về từ Trung Quốc, ông ấy muốn cho con gái mình thấy rượu Mao Đài mạnh đến mức nào. Thế là ông ấy lấy một chai ra, rót rượu vào đĩa nhỏ rồi châm lửa đốt; nhưng cái đĩa thủy tinh bị vỡ, rượu tràn ra bàn và chiếc bàn bắt đầu bốc cháy! Suýt chút nữa thì ông ấy đã thiêu rụi Nhà Trắng rồi.

Thực ra, khoảng hai tuần nữa tôi sẽ lại đến Trung Đông.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Ngài có nghĩ rằng sự thay đổi trong nội các Israel sẽ ảnh hưởng đến sứ mệnh của ngài không?

Ngoại trưởng Kissinger: Việc đó sẽ khiến mọi chuyện khó khăn hơn. Trước đây, tôi chủ yếu dựa vào bà Meir và Bộ trưởng Quốc phòng Dayan. Giờ đây, cả hai đều sẽ được thay thế. Tuy nhiên, tôi tin rằng chúng ta sẽ thành công. Tất nhiên, đây là một cuộc đàm phán cực kỳ khó khăn vì phía Israel rất khó làm việc cùng. Nhưng nếu việc tách lực lượng với Syria thành công, chúng ta có thể quay lại đàm phán với Ai Cập để tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình. Phía Ai Cập rất quyết tâm tách mình khỏi Moscow càng nhiều càng tốt. Các ngài có thường xuyên liên lạc với phía Ai Cập không? Gần đây các ngài có gặp họ không?

Phó Thủ tướng Đặng: Chúng tôi không gặp họ trong những tháng gần đây. Có vẻ như thành công của ông cho đến nay chủ yếu là nhờ vào phương pháp sử dụng cả hai tay. Liệu điều tương tự có diễn ra với Syria không?

Bộ trưởng Kissinger: Syria không có bộ máy lãnh đạo mạnh mẽ như vậy, nên tình hình sẽ khác. Mọi việc sẽ khó khăn hơn, nhưng chúng tôi hy vọng sẽ đạt được thành công.

Đại sứ Hoàng: Thái độ của Bộ trưởng Quốc phòng Syria, ông Mustafa Talas, như thế nào?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không nghĩ là mình đã gặp ông ấy. Tất nhiên là tôi biết Bộ trưởng Ngoại giao, Tổng thống và cả Giám đốc Tình báo. Có khả năng Bộ trưởng Quốc phòng sẽ có khuynh hướng thân Liên Xô hơn. Mọi trang thiết bị quân sự của Syria đều đến từ Liên Xô. Nhưng họ phải trả tiền cho số đó! Chiến lược của chúng tôi là sau khi giải quyết vấn đề Syria, chúng tôi sẽ quay lại đàm phán với phía Ai Cập để đạt được thỏa thuận hòa bình. Và sau đó, chúng tôi sẽ quay lại làm việc với Syria.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Điểm mấu chốt là chúng tôi hy vọng ông sẽ tác động thêm tới phía Israel để thuyết phục họ rút khỏi Cao nguyên Golan.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi phải thực hiện việc này theo từng giai đoạn. Điều chúng tôi muốn làm hiện nay là rút quân khỏi một phần Cao nguyên Golan. Làm như vậy, chúng tôi mới có thể thuyết phục họ thực hiện việc đó. Nếu chúng tôi đòi hỏi quá nhiều vào lúc này, tình hình sẽ rơi vào bế tắc và Liên Xô sẽ quay trở lại. Chúng tôi không ủng hộ lập trường của Israel về việc tiếp tục chiếm giữ Cao nguyên Golan.

Phó Thủ tướng Đặng: Đây là một điểm rất quan trọng.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi chưa bao giờ ủng hộ điều đó.

Phó Thủ tướng Đặng: Nếu không, sẽ chẳng có tiến triển nào và khi đó chắc chắn Liên Xô sẽ quay trở lại.

Bộ trưởng Kissinger: Nếu chúng tôi thành công trong các cuộc đàm phán về việc tách rời lực lượng này, chúng tôi có thể hy vọng giảm bớt ảnh hưởng của Liên Xô tại Syria, giống như những gì đã làm ở Ai Cập. Và chúng tôi dự định sẽ đẩy mạnh hợp tác hơn nữa với Ai Cập.

Phó Thủ tướng Đặng: Nếu Liên Xô thành công tại Syria, họ sẽ có ba điểm tựa tại Trung Đông: Syria, Iraq và Nam Yemen.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đang nỗ lực ngăn chặn điều đó xảy ra tại Syria. Đồng thời, chúng tôi cũng đang triển khai các bước đối với Nam Yemen. Chúng tôi tin rằng phía Ai Cập sẽ hỗ trợ chúng tôi trong việc này.

Phó Thủ tướng Đặng: Chủ tịch Mao đã đề cập đến điểm này trong các cuộc thảo luận với ông. Quan điểm của chúng tôi là: một mặt chúng tôi ủng hộ các nước Ả Rập, nhưng mặt khác, chúng tôi hợp tác với ông để cùng nhau kiềm chế "con gấu" ở phương Bắc.

Bộ trưởng Kissinger: Đó chính xác là lập trường của chúng tôi. Nếu chúng ta có thể đi đến trạng thái mà đôi bên có thể bất đồng ý kiến ​​về vấn đề Trung Đông, thì điều đó chứng tỏ đã có sự tiến bộ. Tất nhiên, sau khi đạt được thỏa thuận, chúng ta có thể sẽ gặp phải một số bất đồng.

(Phiên dịch viên tiếng Trung gặp chút khó khăn với câu này và đã có một cuộc thảo luận ngắn bằng tiếng Trung về cách dịch câu đó.)

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chưa gặp Đại sứ Hoàng Trấn kể từ khi ông ấy trở về, nhưng tôi dự định sẽ gặp ông ấy vào tuần tới.

Phó Thủ tướng Đặng: Mối quan hệ hiện tại của chúng ta không có gì thay đổi. (Lưu ý: Phát biểu gốc của Phó Thủ tướng không có cụm từ "hiện tại" [so far]. Hai từ này do phiên dịch viên tiếng Trung thêm vào.)

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi vẫn luôn coi trọng mối quan hệ tốt đẹp và hữu nghị giữa Hoa Kỳ và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Chúng tôi có ý định tiếp tục tiến trình bình thường hóa quan hệ, như tôi đã nói trong các cuộc trao đổi với Chủ tịch Mao và Thủ tướng Chu.

Phó Thủ tướng Đặng: Chính sách này, cũng như các nguyên tắc làm nền tảng cho nó, đều được đích thân Chủ tịch Mao ủng hộ. Tôi tin rằng qua hai cuộc trao đổi dài với Chủ tịch Mao, ông hẳn đã hiểu rõ điều này. Lần cuối gặp ông ấy, tôi nhớ là hai ông đã nói chuyện suốt ba tiếng đồng hồ.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đã thảo luận rất chi tiết trong những cuộc gặp đó, vì vậy tôi không bao giờ bận tâm đến những gì báo chí viết về mối quan hệ của chúng ta. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, lời nói của phía Trung Quốc luôn có giá trị.

(Bộ trưởng nâng ly chúc mừng Thứ trưởng Ngoại giao.)

Phó Thủ tướng Đặng: Giờ thì ông đã uống hết chỗ rượu Mao Đài này rồi, bài phát biểu ngày mai của ông chắc chắn sẽ rất xuất sắc.

Bộ trưởng Kissinger: Nó sẽ rất lay động lòng người! Có lẽ tôi sẽ công kích các siêu cường! Tôi rất vui vì Phó Thủ tướng đã xác nhận lại điều mà Thứ trưởng Ngoại giao từng nói với Đại sứ Bruce tại Bắc Kinh. Mối quan hệ của chúng ta không hề thay đổi.

Phó Thủ tướng Đặng: Tôi đã đọc biên bản cuộc trao đổi giữa ông và Chủ tịch Mao Trạch Đông. Nội dung rất rõ ràng. Hai bên đã thảo luận về mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc dưới góc độ chiến lược. Khó khăn duy nhất nằm ở việc xác định trọng tâm chiến lược của Liên Xô. Về điểm này, chúng ta có một số khác biệt, nhưng những khác biệt đó không quan trọng, bởi thực tế sẽ cho thấy đâu mới là trọng tâm thực sự.

Bộ trưởng Kissinger: Chính xác. Dù trọng tâm đầu tiên nằm ở đâu đi nữa, thì trọng tâm tiếp theo cũng đã quá rõ ràng. Nếu tâm điểm chú ý là châu Âu, thì tiếp theo sẽ là Trung Quốc. Nếu tâm điểm là Trung Quốc, thì tiếp theo sẽ là châu Âu. Nếu tâm điểm là Trung Đông, thì điều tiếp theo cũng đã rõ ràng.

Phó Thủ tướng Đặng: Ở phương Đông, chúng tôi đã thảo luận vấn đề này với phía Nhật Bản—những người bạn Nhật Bản của chúng tôi. Họ dường như chưa nhận thức được điểm này. Họ có vẻ cho rằng ý đồ của Liên Xô ở phương Đông không nhắm vào họ. Ví dụ, trong cuộc thảo luận về dự án Tyumen—dự án khai thác các mỏ dầu ở Siberia—phía Nhật Bản nói rằng họ cần xem xét lại lập trường của mình để tránh làm mất lòng Trung Quốc. Tuy nhiên, họ lại không thực sự nghĩ rằng lợi ích của họ sẽ...

Bộ trưởng Kissinger: Người Nhật chưa suy nghĩ theo hướng chiến lược. Họ chỉ nghĩ theo hướng thương mại.

Vâng, tối nay tôi đặc biệt vui mừng được gặp lại những người bạn cũ từ Trung Quốc. Về phía chúng tôi, chúng tôi có thể xác nhận mọi chi tiết trong các cuộc thảo luận với Chủ tịch Mao và Thủ tướng Chu Ân Lai, và chúng tôi có thể xác nhận hướng đi mà chính sách của chúng tôi đã được thiết lập. Chúng tôi đã có một số cuộc tranh luận với các đồng minh châu Âu để họ nhận ra thực tế và trở nên thực tế hơn. Nhưng điều này không ảnh hưởng đến chiến lược dài hạn của chúng tôi. Nó không ảnh hưởng đến mong muốn xây dựng một châu Âu hùng mạnh của chúng tôi. Nhưng các bạn, với tư cách là những người bạn cũ, hiểu điều này. Người Pháp đã có quan điểm ngắn hạn hơn. Tôi tin rằng các bạn đã nói chuyện với họ gần đây. Nhưng điều này không thể ảnh hưởng đến thực tế lập trường của Hoa Kỳ và Liên Xô đối với châu Âu. Đây chỉ là một cuộc tranh cãi nhỏ trong nội bộ gia đình.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Đúng vậy. Có những cuộc tranh cãi nhỏ, nhưng sự đoàn kết vẫn còn.

Bộ trưởng Kissinger: Nói rất hay!

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Nhưng nếu các bạn thể hiện sự quan tâm hơn đến người châu Âu, liệu kết quả có tốt hơn không?

Bộ trưởng Kissinger: Tùy thuộc vào người nào. Họ rất chia rẽ.

Thứ trưởng Ngoại giao Ch’iao: Ý chúng tôi là—chúng tôi không đủ tư cách để nói về vấn đề châu Âu—ý tôi là, chủ yếu là sự cân nhắc dành cho Pháp. Nói thẳng ra, chúng tôi biết rằng ông có một số ý kiến ​​chống lại người Pháp. Nhưng liệu có cần phải công khai như vậy không? Đó là điểm thứ nhất. Thứ hai là chúng tôi tự hỏi liệu ông có thể thể hiện sự cân nhắc hơn nữa đối với người Pháp hay không. Họ có lòng tự trọng và niềm tự hào dân tộc rất mạnh mẽ. [Trang 488]

Bộ trưởng Kissinger: Vấn đề là chúng tôi bắt đầu làm việc với Pháp vì chúng tôi tin rằng người Pháp, về nhiều mặt, là những người ủng hộ châu Âu nhất và họ là những người tốt nhất về điểm này. Vì vậy, đối với mọi động thái chúng tôi thực hiện ở Trung Đông, chúng tôi đều đến gặp người Pháp và nhận được sự chấp thuận của họ. Sau đó, chúng tôi phát hiện ra rằng họ đang phản đối chúng tôi trên mọi điểm—mọi chi tiết—sau lưng chúng tôi. Trong cuộc trò chuyện gần đây nhất, Thứ trưởng Ngoại giao nói rằng chúng tôi có một chiến lược phối hợp. Nhưng người Pháp không có chiến lược, chỉ có chiến thuật. Vì vậy, ở Trung Đông, họ đã và đang tìm cách làm suy yếu chúng ta. Điều này không có lợi cho ai cả, kể cả người Pháp. Vì vậy, chúng tôi quyết định rằng việc công khai vấn đề này sẽ hữu ích – đưa nó ra ánh sáng để các vấn đề có thể được làm rõ.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Điều đó tốt – nếu nó không tiếp tục diễn ra công khai.

Thứ trưởng Ngoại giao Xuyên Giao: Tôi nói thẳng với ông rằng khi tôi đọc bài phát biểu của ông trước phu nhân các nghị sĩ, tôi đã rất lo ngại.

Bộ trưởng Kissinger: Ông biết đấy, tôi chưa bao giờ thuyết phục được ai về những gì thực sự đã xảy ra trong dịp đó. Đó là một ví dụ hoàn hảo về những gì xảy ra trong một buổi lễ không được lên kế hoạch trước. Tôi đến văn phòng và thấy rằng tôi được lên lịch nói chuyện với phu nhân các nghị sĩ, vì vậy tôi đã hét vào mặt các đồng nghiệp và phản đối. Nhưng vì nó nằm trong lịch trình, nên tôi vẫn đến gặp họ. Tôi nghĩ rằng không ai trong số họ có thể đồng ý với những gì tôi nói và tôi sẽ an toàn. Khoảng hai phần ba bài phát biểu, tôi đã nói đùa rằng tôi rất vui vì không thấy báo chí nào ở đó. Lúc đó tôi mới thấy có phóng viên ở đó. Ai cũng nghĩ đây là một sự sắp đặt rất kỹ lưỡng. Nhưng các bạn nói đúng. Tôi không có ý định nhắc lại bài phát biểu đó.

(Thư ký đứng dậy nâng ly chúc mừng.)

Thưa Phó Thủ tướng, thưa Thứ trưởng Ngoại giao, thưa các bạn:

Đây là một dịp không chính thức và không phải là dịp để phát biểu trang trọng. Nhưng khi nhìn lại kinh nghiệm của mình trong chính phủ, tôi vẫn tin rằng nhiệm vụ quan trọng nhất mà tôi từng đảm nhận là chuyến đi đầu tiên đến Bắc Kinh. Việc bình thường hóa quan hệ giữa Hoa Kỳ và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là sự kiện quan trọng nhất của chính quyền chúng ta, và là một yếu tố chính trong việc bảo vệ hòa bình thế giới. Nhiều điều đã xảy ra ở đất nước này và trên thế giới kể từ chuyến đi đầu tiên đó, nhưng mỗi lần gặp nhau, chúng ta đều khẳng định cam kết của mình với nhau. Hoa Kỳ vẫn cam kết với tất cả các cam kết và chiến lược mà chúng ta đã thảo luận. Chúng tôi tin rằng sự tiến bộ và độc lập của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là một yếu tố cơ bản trong hòa bình thế giới. Chúng tôi đánh giá cao tính chất mang tính xây dựng và thẳng thắn trong tất cả các cuộc thảo luận của chúng ta. Tôi muốn bày tỏ niềm vui của tất cả các đồng nghiệp khi được chào đón một người bạn khác đến từ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. [Trang 489]

Giờ đây, tôi mời quý vị cùng nâng ly chúc sức khỏe Chủ tịch Mao, chúc sức khỏe Thủ tướng Chu Ân Lai, chúc sức khỏe các vị khách quý có mặt tại đây tối nay, và chúc mừng tình hữu nghị giữa nhân dân Mỹ và Trung Hoa!

(Mọi người ngồi vào chỗ.)

(Tạm dừng)

Tôi luôn ở thế bất lợi khi đối thoại với Thứ trưởng Ngoại giao. Ông ấy đã nghiên cứu triết học, và cụ thể là triết học của Hegel, trong khi tôi mới chỉ nghiên cứu đến triết học của Kant. Tôi tin rằng Thứ trưởng sẽ không phiền nếu tôi chỉ trích nước Pháp, nhưng sẽ không chấp nhận nếu tôi chỉ trích nước Đức. Ông ấy chắc chắn sẽ không để tôi yên nếu làm vậy!

Phó Thủ tướng Đặng: Tại sao vụ Watergate lại gây ồn ào lớn đến thế?

Bộ trưởng Kissinger Đó là một chuỗi sự kiện gần như khó có thể hiểu nổi, và sự ồn ào xung quanh nó chủ yếu đến từ những người vì nhiều lý do khác nhau mà chống đối Tổng thống.

Phó Thủ tướng Đặng: Chủ tịch Mao đã nói với ông rằng chúng tôi không hài lòng về chuyện này. Tuy nhiên, một sự kiện như vậy hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến quan hệ giữa hai nước chúng ta.

Bộ trưởng Kissinger Tôi xin khẳng định rằng chúng tôi đã và sẽ tiếp tục thực hiện chính sách đối ngoại của mình mà không để vụ Watergate chi phối hay cản trở.

Phó Thủ tướng Đặng: Chúng tôi không quá bận tâm đến vấn đề đó.

Bộ trưởng Kissinger Chính sách đối ngoại của chúng tôi vẫn tiếp tục nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ công chúng Mỹ. Khi mới gặp Thủ tướng, tôi từng nói Trung Quốc là vùng đất đầy bí ẩn. Giờ đây, hẳn nước Mỹ cũng đang hiện lên như một quốc gia đầy bí ẩn.

Phó Thủ tướng Đặng: Vấn đề đó thực sự khó hiểu đối với chúng tôi.

Bộ trưởng Kissinger Nguyên nhân sâu xa là do một số sai lầm đã xảy ra, nhưng cũng bởi vì khi thay đổi nhiều chính sách, người ta sẽ tạo ra rất nhiều kẻ thù.

(Phó Thủ tướng đứng dậy.)

Phó Thủ tướng Đặng: Tôi xin được nâng ly chúc mừng.

Trước hết, tôi muốn cảm ơn Tiến sĩ đã chiêu đãi chúng tôi một bữa tối với sự đón tiếp nồng hậu như vậy. Kể từ chuyến thăm của Tổng thống và các chuyến thăm Trung Quốc của Tiến sĩ Kissinger, cũng như sau khi ký kết Thông cáo Thượng Hải, quan hệ giữa hai nước chúng ta có thể nói là rất tốt đẹp. Tất nhiên, chúng tôi hy vọng rằng trên cơ sở Thông cáo Thượng Hải, chúng ta có thể tiếp tục phát triển mối quan hệ này. Tôi xin nâng ly chúc mừng Tiến sĩ Kissinger và tình hữu nghị giữa nhân dân Mỹ và nhân dân Trung Quốc.

(Mọi người ngồi xuống.)

Ngoại trưởng Kissinger: Tất nhiên, chúng tôi vẫn thường xuyên đọc tin tức trên báo chí Hồng Kông về tình hình nội bộ Trung Quốc. [Trang 490]

Phó Thủ tướng Đặng: Tất nhiên là có rất nhiều tin tức trên báo chí. Nhưng chúng hoàn toàn không đáng tin cậy, đúng như ông vừa nói. Tôi đã đề cập đến điểm này trong bài phát biểu của mình tại Liên Hợp Quốc hôm nọ.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi không quá chú trọng đến các bản tin trên báo chí.

Phó Thủ tướng Đặng: Thưa Tiến sĩ, ông có am hiểu về Khổng Tử không?

Bộ trưởng Kissinger: À, nhìn chung thì có, nhưng không đi sâu vào chi tiết.

Phó Thủ tướng Đặng: Tóm lại, Khổng Tử là một chuyên gia về việc duy trì lễ nghi và là người rất bảo thủ. Tư tưởng của ông đã trói buộc người dân Trung Quốc trong hơn hai nghìn năm qua. Những tư tưởng này có ảnh hưởng sâu sắc đến hệ tư tưởng của người dân. Nếu muốn giải phóng tư tưởng của người dân khỏi những suy nghĩ cũ kỹ, chúng tôi phải loại bỏ Khổng Tử. Đây là một bước đi nhằm giải phóng tư duy của người dân.

Bộ trưởng Kissinger: Báo chí chúng tôi cho rằng việc này nhắm vào các cá nhân—những cá nhân còn sống—chứ không phải nhắm vào những nhân vật lịch sử thời xưa.

Phó Thủ tướng Đặng: Những gì họ nói cũng có cơ sở. Khi phê phán một hệ tư tưởng bảo thủ, thì tất nhiên, điều đó sẽ ảnh hưởng đến một số cán bộ—những người đại diện cho hệ tư tưởng bảo thủ đang bị công kích đó.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đã theo dõi chính sách đối ngoại của các ông từ lâu và đi đến kết luận rằng nó luôn nhất quán. Tất nhiên, chúng tôi không bình luận về các chính sách hay tình hình nội bộ của các ông.

Phó Thủ tướng Đặng: Những bình luận trên báo chí đó không đáng tin cậy đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Về điều đó thì tôi chắc chắn.

(Im lặng một lát.)

Ông Gromyko có hỏi tôi về tình hình Trung Quốc, và tôi đã nói với ông ấy rằng chúng tôi không thấy có sự thay đổi nào trong chính sách đối ngoại của các ông.

(Im lặng một lát.)

Ông biết đấy, một lý do khiến tôi không bao giờ đưa ông Sisco đi cùng đến Trung Quốc là vì tôi chưa bao giờ thất bại khi làm việc tại Trung Quốc, nên tôi không cần đến ông ấy. Tuy nhiên, lần trước tôi có đưa một cộng sự của ông ấy là ông Atherton đi cùng.

(Im lặng một lát.)

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: [nói tiếng Trung với ông Freeman] Ông đọc bộ "Nhị thập tứ sử" (24 bộ sử triều đại) đến đâu rồi?

Ông Freeman: [nói tiếng Trung] Tôi vẫn chưa đọc xong. Giờ ai cũng có rất ít thời gian để đọc sách.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: [nói tiếng Trung] Chà, chẳng ai có thể đọc hết từ đầu đến cuối bộ sách đó đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Chuyện gì thế này—đang có một cuộc đàm phán riêng tư nào diễn ra à? [Trang 491]

Ông Freeman: Thứ trưởng Ngoại giao hỏi tôi có đang đọc bộ "Nhị thập tứ sử" không, và tôi định nói với ông ấy rằng ngài không để chúng tôi có thời gian cho việc đọc sách kiểu đó.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy, họ chẳng có thời gian đọc gì cả, ngay cả việc đọc các chỉ thị của tôi. Sách được cất ở đâu vậy?

Ông Freeman: Sách đang ở thư viện Bộ Ngoại giao, được trưng bày trang trọng trong chiếc tủ đẹp đẽ mà phía Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã dùng để đựng chúng khi trao tặng cho chúng ta.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi phải xuống xem thử mới được. Có lẽ tôi sẽ làm việc đó trong tuần này.

Nào, chúng ta ra phòng khách uống chút cà phê và trà nhé?

(Đoàn chuyển sang phòng khách.)

Lần cuối cùng tôi ở căn phòng này là khi cuộc chiến tranh Ả Rập - Israel nổ ra. Sisco đã đánh thức tôi dậy lúc 6 giờ sáng. Ông ấy bảo, nếu tôi có thể gọi điện thoại thì có lẽ sẽ ngăn chặn được cuộc chiến. Tôi nghĩ bất cứ ai có kiểu nhận định như vậy thì xứng đáng được thăng chức.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Lần trước chúng ta cũng gặp nhau ở đây mà, phải không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chuẩn bị sẵn tài liệu này cho những lần lên Liên Hợp Quốc. Ông Lord vẫn đang soạn bài phát biểu cho ngày mai của tôi, nhưng tôi nói thật với ông, nếu tôi có nói bất cứ điều gì quan trọng thì đó sẽ là một sai lầm.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Không phải vì rượu Mao Đài đâu nhé!

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nghĩ, thưa Phó Thủ tướng, nếu được ông cho phép, chúng ta có thể xem xét lại một vài vấn đề. Chúng ta đã thảo luận về Trung Đông, và giờ tôi xin tóm tắt cuộc thảo luận như sau: Chúng tôi đồng ý với đánh giá của các ông rằng ba điểm tựa của Liên Xô tại Trung Đông là Syria, Iraq và Nam Yemen. Chúng tôi đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong chính sách đối ngoại của Ai Cập. Xin thông báo để ông biết, chúng tôi có cơ sở để tin rằng phía Ai Cập sẽ hủy bỏ hiệp ước với Liên Xô trong năm nay. Tất nhiên, đây là vấn đề cực kỳ mật. Nhưng tôi chưa bao giờ thấy tin mật bị rò rỉ trên báo chí Trung Quốc cả! Chúng tôi sẽ sớm bắt đầu cung cấp một khoản hỗ trợ kinh tế cho Ai Cập. Dự kiến ​​ban đầu là khoảng 250 triệu đô la, và Ngân hàng Thế giới có thể sẽ bổ sung thêm 200 triệu đô la nữa. Chúng tôi cũng đang vận động sự ủng hộ dành cho Ai Cập từ phía châu Âu. Chúng tôi đang phối hợp với Thủ tướng Brandt về vấn đề này. Như ông đã biết, tuần tới ông ấy sẽ thăm Ai Cập. Chúng tôi cũng đang tiếp cận phía Anh và Hà Lan.

Ai Cập có thể sẽ cần sự giúp đỡ nếu Liên Xô cắt viện trợ quân sự. Chúng tôi dự định cung cấp hỗ trợ thông qua Ả Rập Xê Út và Kuwait. Chúng tôi hy vọng Nam Tư sẽ sẵn lòng cung cấp phụ tùng thay thế cho Ai Cập. Tôi không rõ liệu Trung Quốc—họ vốn muốn tự sản xuất máy bay MiG—có quan tâm hay không. Quyết định tùy thuộc vào phía các ông, nhưng tôi nghĩ họ sẽ cởi mở thảo luận về vấn đề này. Họ đang hợp tác với chúng tôi để giải quyết vấn đề Nam Yemen. Syria sẽ giải quyết vấn đề Iraq, và Iran cũng vậy; Iran hiện cũng đang tích cực hoạt động tại Oman. Chúng tôi tin rằng mình có thể từng bước làm giảm ảnh hưởng của Liên Xô trong khu vực.

Phía Liên Xô cực kỳ lo ngại về những nỗ lực của chúng tôi. Tôi có thể sẽ đồng ý với họ về một giải pháp nào đó giúp họ giữ thể diện, nhưng điều này sẽ không ảnh hưởng đến bản chất vấn đề. Ví dụ, tôi có thể đồng ý gặp Gromyko tại Geneva trước khi lên đường tới Trung Đông. Tôi sẽ không tiết lộ bất cứ điều gì với ông ta—và thực tế là tôi cũng không thể tiết lộ gì cả vì lúc đó tôi vẫn chưa đến Trung Đông. Tôi làm vậy để ngăn họ kích động phe ủng hộ mình tại Syria.

Tuần trước, tôi cũng đã có cuộc trao đổi rất tốt đẹp với ông Boumediene. Ông ấy rất ấn tượng với chuyến thăm Trung Quốc. Điều này hoàn toàn không làm tôi ngạc nhiên. Tôi tin rằng ông ấy cũng sẽ hỗ trợ chúng tôi trong vấn đề Syria.

Đó là tình hình hiện tại của chúng tôi đối với vấn đề Trung Đông. Tôi sẽ tới Trung Đông trong khoảng hai tuần nữa, tùy thuộc vào diễn biến tình hình tại Israel. Có lẽ tôi cũng sẽ đến Iran, Kuwait và một hoặc hai tiểu vương quốc nhỏ ở Vịnh Ba Tư. Chúng tôi có thể sẽ tăng cường hợp tác song phương với Iran. Tất cả những điều này đều phù hợp với những gì tôi đã thảo luận cùng Chủ tịch Mao và Thủ tướng Chu.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tình hình về số xe tăng cho Pakistan hiện ra sao? Quốc vương Iran đã đồng ý cung cấp chúng chưa?

Bộ trưởng Kissinger (hỏi Sisco): Vấn đề đó đang ở giai đoạn nào rồi?

Ông Sisco: Quốc vương Iran đang xem xét vấn đề này một cách rất bài bản.

Bộ trưởng Kissinger Chúng tôi đang nỗ lực hết sức để hiện đại hóa kho xe tăng của họ.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Nhưng chẳng phải gần đây Iran đã hỗ trợ Ấn Độ nhiều hơn so với Pakistan hay sao?

(Ông Lord đề cập với Ngoại trưởng Kissinger về những nỗ lực của Iran nhằm giúp Ấn Độ giải quyết vấn đề giá dầu.)

Ngoại trưởng Kissinger: Họ đã cung cấp một số viện trợ kinh tế, nhưng không phải viện trợ quân sự. Việc này liên quan đến dầu mỏ và tình hình năng lượng. Quốc vương Iran (Shah) là một người rất cứng rắn.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Có tình hình gì mới ở Iraq không?

Bộ trưởng Kissinger Chúng tôi cứ để mặc họ ở đó. Chúng tôi đang giữ chân họ để họ không thể can thiệp vào Syria. Chúng tôi đã nói với Tổng thống Boumediene rằng vào thời điểm thích hợp, chúng tôi sẵn sàng hành động đối với Iraq, nhưng hiện tại thì còn hơi sớm. Sau khi Syria xích lại gần chúng ta hơn một chút, chúng ta có thể tiếp cận Iraq.

Phó Thủ tướng Đặng: Khi Phó Tổng thống Ai Cập thăm Trung Quốc, chúng tôi đã đề cập đến vấn đề cung cấp một số hỗ trợ nhưng chưa bao giờ đi vào chi tiết. Họ không trực tiếp đặt vấn đề đó với chúng tôi.

Bộ trưởng Kissinger Bởi vì họ chưa sẵn sàng. [Trang 493]

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Nhưng họ đã đặt vấn đề về vũ khí hạng nhẹ.

Phó Thủ tướng Đặng: Về mặt này, khả năng của chúng tôi rất hạn chế.

Bộ trưởng Kissinger Chúng tôi hiểu điều đó. Phía Ai Cập có nên trao đổi với các ông không? Hay các ông muốn đứng ngoài việc này?

Phó Thủ tướng Đặng: Chúng tôi đã thể hiện thái độ tích cực khi trao đổi với họ.

Bộ trưởng Kissinger Chẳng phải sẽ tốt hơn nếu trao đổi trực tiếp với phía Ai Cập thay vì thông qua chúng tôi sao?

Phó Thủ tướng Đặng: Chúng tôi duy trì quan hệ rất tốt với Ai Cập, nên việc đó sẽ dễ dàng thôi.

Bộ trưởng Kissinger Điều đó rất hữu ích! Rất tốt!

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Liệu có cách nào để các ông cung cấp thêm viện trợ quân sự cho Pakistan không?

Bộ trưởng Kissinger Về mặt quân sự, chúng tôi gặp vấn đề nội bộ—đó là sự phản đối từ Quốc hội. Tuy nhiên, chúng tôi đang khuyến khích Iran và cố gắng giúp họ giải quyết các khó khăn của chính họ.

Phó Thủ tướng Đặng: Tại sao Iran lại hỗ trợ Ấn Độ nhiều hơn Pakistan?

Bộ trưởng Kissinger Chuyện đó thật khó tin! Có thể như vậy sao?

Ông Sisco: Không phải đâu.

Bộ trưởng Kissinger Tôi sẽ xem xét lại việc này.

Ông Sisco: Phía Iran đã cố gắng xoa dịu tình hình ở Ấn Độ liên quan đến vấn đề dầu mỏ—nhằm làm dịu căng thẳng với họ.

Ngoại trưởng Kissinger: Trong tất cả các cuộc thảo luận của tôi với Quốc vương Iran, ông ấy luôn coi Ấn Độ là mối đe dọa lớn đối với an ninh của mình. Phó Thủ tướng Đặng: Thực tế có lẽ là như vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng. Nhưng hiện nay các nước Hồi giáo đang có rất nhiều tiền, chúng tôi sẽ xem xét có thể làm gì để cung cấp viện trợ quân sự cho Pakistan.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi xin nói thẳng với ông. Những người bạn Pakistan của chúng tôi cảm thấy rằng sự hỗ trợ gián tiếp (do ông gặp khó khăn khi viện trợ trực tiếp cho họ) đang diễn ra quá chậm chạp.

Bộ trưởng Kissinger: Họ nói đúng. Chúng tôi đang vấp phải rất nhiều hạn chế về mặt pháp lý. Tuy nhiên, chúng tôi đang nỗ lực hết sức có thể.

Phó Thủ tướng Đặng: Tôi cảm thấy ông có thể làm được nhiều hơn thế nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Nếu ông có những đề xuất cụ thể về cách thực hiện điều đó, chúng tôi rất sẵn lòng xem xét.

Phó Thủ tướng Đặng: Tôi không có đề xuất cụ thể nào. Nhưng chúng tôi hiểu rằng những người bạn Pakistan của chúng tôi đang có phần lo lắng.

Bộ trưởng Kissinger: Ông nói đúng. Đây là một tình huống kỳ lạ và phức tạp ngay tại đất nước chúng tôi. [Trang 494]

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi muốn đề cập đến một vấn đề khác. Trong vài ngày qua, kể từ khi chúng tôi rời Bắc Kinh, cuộc đàm phán ba bên giữa Ấn Độ, Pakistan và Bangladesh đã đạt được thỏa thuận. Tôi muốn biết ông nghĩ gì về điều này. Chúng tôi cho rằng đây là một điều tốt. Vấn đề tù binh Pakistan cuối cùng đã được giải quyết.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi cho rằng Bangladesh không phải là chư hầu của Ấn Độ. Khi quan hệ giữa Ấn Độ và Bangladesh trở lại bình thường, những mâu thuẫn giữa họ sẽ nảy sinh. Tôi cũng luôn tin rằng Ấn Độ rồi sẽ phải hối tiếc về những gì họ đã làm vào năm 1971. Ông có định thiết lập quan hệ với Bangladesh vào lúc này không?

Phó Thủ tướng Đặng: Hiện không còn trở ngại nào cho việc đó nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đang cố gắng tách Ấn Độ ra xa khỏi Liên Xô.

Phó Thủ tướng Đặng: Quan hệ giữa nhân dân Bangladesh và nhân dân Trung Quốc luôn tốt đẹp.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi có một câu hỏi. Ông nhìn nhận thế nào về tình hình hiện nay giữa Liên Xô và Ấn Độ? Quan hệ giữa họ đang lỏng lẻo hơn hay vẫn không có gì thay đổi?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nghĩ chưa có thay đổi đáng kể nào, nhưng Ấn Độ đang cố gắng nới lỏng quan hệ với Liên Xô. Họ đang nỗ lực để xích lại gần chúng tôi hơn. Theo cảm nhận của tôi, các chính sách của họ không còn được phối hợp chặt chẽ với Liên Xô như trước nữa. Vì vậy, xét về khía cạnh đó thì tình hình đã khác xưa.

Phó Thủ tướng Đặng: Chuyến đi Moscow của ông thế nào?

Bộ trưởng Kissinger: Đó chính là vấn đề tiếp theo tôi muốn thảo luận. Ông biết đấy, Tổng thống sẽ tới Moscow vào tháng Sáu. Chúng tôi đã bàn bạc về công tác chuẩn bị cho chuyến thăm cũng như các thỏa thuận có thể đạt được trong dịp này. Chuyến đi diễn ra theo đúng kịch bản mà tôi đã mô tả với ông: ngày đầu tiên diễn ra rất tốt đẹp và nửa ngày cuối cùng cũng rất suôn sẻ; tuy nhiên, một ngày rưỡi ở giữa lại không hề thuận lợi chút nào. Thật kỳ lạ. Tôi đã đến Liên Xô sáu lần. Lần nào tôi cũng bị họ quát tháo, nhưng tôi chưa bao giờ nhượng bộ sau khi bị quát như vậy; vì thế, tôi cho rằng ông Brezhnev làm thế là để "diễn" cho Bộ Chính trị xem chứ không phải vì mục đích cụ thể nào cả.

Phó Thủ tướng Đặng: Tại sao họ lại đột ngột tổ chức một phiên họp dài của Bộ Chính trị?

Bộ trưởng Kissinger: Để tôi điểm qua những kế hoạch cho Hội nghị Thượng đỉnh. Theo tôi, năm nay sẽ không có thỏa thuận lớn nào được ký kết. Tuy nhiên, chúng tôi dự kiến ​​sẽ đạt được thỏa thuận trong các lĩnh vực sau: Thứ nhất là nghiên cứu y học, chủ yếu về bệnh tim mạch. Tôi nghĩ điều này sẽ không làm thay đổi cục diện lịch sử. Một thỏa thuận khác mà chúng tôi dự định thực hiện là về lĩnh vực bay vào vũ trụ. Như ông đã biết, chúng tôi đã lên kế hoạch cho một chuyến bay chung vào vũ trụ vào năm 1975. Hiện tại, chúng tôi đang lên kế hoạch cho một chuyến nữa vào năm 1977. Thỏa thuận thứ hai mà tôi muốn đề cập là về việc trao đổi thông tin kinh tế dài hạn. Đây được gọi là thỏa thuận kinh tế dài hạn, nhưng nó không bao gồm các con số định lượng cụ thể nào cả; chỉ đơn thuần là trao đổi số liệu thống kê.

Họ cũng đề xuất chúng ta cùng đồng ý chấm dứt mọi cuộc thử nghiệm hạt nhân dưới lòng đất và kêu gọi các quốc gia khác cùng làm như vậy. Chúng tôi đã hoàn toàn bác bỏ việc đưa ra lời kêu gọi chung nhắm vào bất kỳ quốc gia nào khác. Tuy nhiên, chúng tôi có thể đồng ý hạn chế các cuộc thử nghiệm dưới lòng đất chứ không cấm hoàn toàn. Chúng tôi cho rằng điều này sẽ không ảnh hưởng đến Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, vì dù sao thì các ông cũng không thực hiện nhiều vụ thử nghiệm dưới lòng đất.

Phó Thủ tướng Đặng: Ngay cả khi các ông ký thỏa thuận với Liên Xô thì điều đó cũng không ảnh hưởng gì đến chúng tôi.

Bộ trưởng Kissinger: Bất cứ điều gì chúng tôi thực hiện với họ đều mang tính song phương, và sẽ không có lời kêu gọi nào nhắm vào Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cả.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: (Bằng tiếng Anh) Các ông đã làm đúng. Ngoại trưởng Kissinger: Mức trần cho các vụ thử hạt nhân dưới lòng đất mà chúng ta ấn định sẽ cao hơn 100 kiloton. Thú thật, chúng ta đã đặt ra giới hạn cao hơn mức mà chúng ta thực sự muốn thử nghiệm. Vì dù sao chúng ta cũng không có kế hoạch thử nghiệm bất cứ thứ gì vượt quá giới hạn đó, nên việc này sẽ không ảnh hưởng gì đến chúng ta cả. Đây không phải là một động thái lớn. Tiếp theo là vấn đề Đàm phán Hạn chế Vũ khí Chiến lược. Ồ, còn một thỏa thuận khác mà họ đề xuất với chúng ta là không xây dựng thêm—bạn biết đấy, theo Hiệp định Hạn chế Vũ khí Chiến lược, mỗi bên được phép xây dựng hai cơ sở phòng thủ. Họ đề nghị chúng ta không xây dựng cơ sở thứ hai. Hiện tại, mỗi bên đều đã có một cơ sở.

Trong lĩnh vực Hạn chế Vũ khí Chiến lược, cá nhân tôi không kỳ vọng sẽ đạt được thỏa thuận nào. Quan điểm của hai bên quá khác biệt. Thực chất, điều Liên Xô đề xuất với chúng ta là họ áp đặt một giới hạn cho chúng ta nhưng lại không áp dụng giới hạn ngay lập tức cho chính họ. Giới hạn mà họ chọn cho chúng ta chính là mức năng lực mà kho vũ khí của chúng ta hiện đã có. Còn giới hạn mà họ tự đề xuất cho mình lại là mức năng lực họ sẽ đạt được trong vòng năm năm tới. Dựa trên đề xuất này, không thể đạt được thỏa thuận nào cả. Cần phải có sự thay đổi căn bản trong lập trường của các bên thì mới có thể đi đến thỏa thuận. Tôi nghĩ điều đó khó có thể xảy ra. Đó là lý do tại sao tôi đã phát biểu như vậy trước báo giới về vấn đề này.

Nhân tiện, có thể bạn đã đọc trên báo chí Mỹ thông tin rằng chúng ta đang tụt hậu so với Liên Xô về vũ khí chiến lược. Điều đó hoàn toàn vô lý. Xét về số lượng đầu đạn—tức là chỉ tính riêng số đầu đạn trong lực lượng chiến lược của chúng ta, chưa kể lực lượng không quân tại Châu Âu, Hàn Quốc và các nơi khác—thì ưu thế của Mỹ so với Liên Xô là khoảng 4,5 trên 1. Chỉ tính riêng số đầu đạn trên tên lửa, chúng ta đang dẫn trước với tỷ lệ 3,5 trên 1. Nếu tính thêm cả máy bay B-52, tỷ lệ này là 4,5 trên 1. Nếu tính thêm tàu ​​sân bay, máy bay chiến đấu chiến thuật và lực lượng không quân, chúng ta dẫn trước với tỷ lệ 5,5 trên 1. Ngoài ra, tên lửa của chúng ta còn có độ chính xác cao hơn nhiều so với tên lửa của họ. Nhưng bạn lại đọc quá nhiều thông tin vô lý trên báo chí Mỹ. Ngay cả tôi đôi khi cũng thấy lo ngại khi đọc những bản tin đó! Cho đến nay, Liên Xô vẫn chưa trang bị bất kỳ loại đầu đạn đa mục tiêu nào cho tên lửa của họ. Họ đang thử nghiệm chúng, nhưng họ chưa thực sự sở hữu chúng. Tôi sẽ cung cấp cho ông một số số liệu về vấn đề này vào một dịp khác trong phạm vi một nhóm nhỏ hơn. Tôi không thể để Hummel biết chuyện này được!

Phó Thủ tướng Đặng: Tôi cũng cảm thấy rằng về khía cạnh này, khó có khả năng hai bên đạt được thỏa thuận.

Bộ trưởng Kissinger: Có thể tôi sai, nhưng tôi không thấy có dấu hiệu nào cho thấy một thỏa thuận sẽ được ký kết. Chúng ta có thể đạt được một thỏa thuận mang tính hình thức. Vấn đề thanh sát rất nan giải. Chúng ta đã có một thỏa thuận tạm thời. Thú thật, số lượng bệ phóng không quá quan trọng. Mỗi bệ phóng mang theo nhiều vũ khí. Ví dụ, mỗi tên lửa trên tàu ngầm của chúng tôi có 10 đầu đạn có khả năng tấn công các mục tiêu độc lập với độ chính xác cực cao. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào các con số để đưa ra đánh giá nữa. Do đó, một thỏa thuận...

Phó Thủ tướng Đặng: Có một triệu quân Liên Xô được triển khai dọc theo đường biên giới rất dài của chúng tôi, và họ dàn quân rải rác khắp nơi. Họ làm vậy chỉ để dọa những kẻ yếu bóng vía thôi! Tôi tin rằng khi thảo luận vấn đề này với Chủ tịch Mao, ông ấy đã nói rằng ngay cả một triệu quân cũng không đủ cho mục đích phòng thủ, còn nếu muốn tấn công thì họ phải tăng thêm một triệu quân nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó còn tùy thuộc vào ý đồ của họ. Nếu họ muốn chiếm toàn bộ Trung Quốc thì đúng là như vậy. Mọi chuyện phụ thuộc vào mục tiêu của họ là gì.

Phó Thủ tướng Đặng: Nếu họ chiếm một vài nơi ở vùng biên giới thì có ý nghĩa gì chứ? Họ sẽ chỉ sa lầy mà thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không cho rằng họ có ý định đó, nhưng có thể vào một thời điểm nào đó, họ sẽ tìm cách phá hủy năng lực hạt nhân của các ông. Tôi không nói chắc chắn là họ đang lên kế hoạch làm vậy, nhưng tôi cho rằng điều đó hoàn toàn có thể xảy ra.

Phó Thủ tướng Đặng: Chủ tịch Mao từng nói rằng sức mạnh hạt nhân của chúng tôi chỉ có chừng này thôi (giơ ngón cái và ngón trỏ lại gần nhau để tạo một khoảng cách hẹp). Tuy nhiên, chúng tôi rất cảm ơn ông đã chia sẻ những điều này.

Bộ trưởng Kissinger: Liệu có vấn đề tồn tại nào trong quan hệ song phương mà chúng ta cần thảo luận không?

Phó Thủ tướng Đặng: Hãy hỏi Thứ trưởng Ngoại giao xem có vấn đề gì tồn đọng không.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Không có gì đáng kể cả. Việc người đứng đầu văn phòng liên lạc của hai bên rời đi rồi quay lại là chuyện bình thường.

Bộ trưởng Kissinger: Chủ tịch Mao đã nói với tôi rằng ông ấy sẽ triệu Đại sứ Hoàng Trấn về Bắc Kinh để tham vấn. Chúng tôi không hề ngạc nhiên về điều đó.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Khi gặp Đại sứ Bruce trước lúc rời Bắc Kinh, tôi đã nói với ông ấy rằng việc đi lại này là chuyện bình thường và chẳng có ý nghĩa đặc biệt nào cả.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy, chuyện đó không có gì đặc biệt. Tôi muốn tham khảo ý kiến ​​của ông ấy về một số vấn đề châu Âu. Và chúng tôi cũng đã công bố thông tin theo hướng đó.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi từng hỏi Đại sứ Bruce về việc ông ấy có liên quan gì đến châu Âu—ông ấy đã trả lời—và tôi rất thích câu trả lời đó—rằng chỉ vì ông ấy quen biết ông nội của các nhà lãnh đạo châu Âu thì không có nghĩa là ông ấy phải phụ trách các vấn đề châu Âu. Nhưng tôi tin chắc rằng đó không phải là lời chỉ trích nhắm vào ông đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Đại sứ Bruce là một người bạn tốt của tôi.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi đã hỏi Đại sứ Bruce liệu điều này có đúng không và ông ấy xác nhận là có.

Về chương trình trao đổi song phương của chúng ta—cụ thể là trao đổi văn hóa, hay đúng hơn là giao lưu văn hóa giữa nhân dân hai nước—đã có một số chậm trễ nhỏ, nhưng chỉ vì những lý do thông thường.

Phó Thủ tướng Đặng: Dù sao đi nữa, chúng ta vẫn đang đi đúng lộ trình của Thông cáo Thượng Hải.

Bộ trưởng Kissinger Chúng tôi cũng vậy.

Phó Thủ tướng Đặng: Ông có nghĩ đến vấn đề nào trong quan hệ song phương mà chúng ta cần thảo luận không?

Bộ trưởng Kissinger (Nói với Hummel) Còn vấn đề gì nữa không? … (Nói với ông Đặng) Về vấn đề Triều Tiên, hiện chúng tôi đang thảo luận với phía Hàn Quốc về việc giải thể Bộ chỉ huy Liên Hợp Quốc. Chúng tôi cho rằng cả hai bên cần tiếp tục duy trì vai trò liên quan đến hiệp định đình chiến để có thể tác động đến các đồng minh của mình trong tình huống này. (Lưu ý: Phiên dịch viên phía Trung Quốc chỉ dịch đơn giản là “chúng ta nên tác động đến bạn bè trong tình huống này” mà không nhắc đến hiệp định đình chiến trong ngữ cảnh đó.) Về nguyên tắc, chúng tôi cũng sẵn sàng đưa ra tuyên bố về việc rút quân theo tinh thần của Thông cáo Thượng Hải. Tuy nhiên, chúng tôi không thể rút quân ngay lập tức. Sau khi thống nhất các chi tiết với Hàn Quốc, chúng tôi sẽ thông báo cho phía các ông theo kênh không chính thức. Chúng tôi đánh giá rất cao những hành động của các ông đối với Bộ chỉ huy Liên Hợp Quốc vào năm ngoái, và đặc biệt trân trọng cách thức tỉ mỉ mà các ông đã thực hiện những thỏa thuận giữa hai bên. Đại sứ của chúng tôi tại Liên Hợp Quốc—ông Scali—là người hơi dễ xúc động, nhưng Đại sứ Hoàng sẽ hiểu thôi. Ông ấy đã vài lần bị đau tim trong quá trình làm việc. Ông ấy rất kính trọng Đại sứ Hoàng.

Tôi muốn ông biết rằng tôi đang suy nghĩ về một cụm từ trong thông cáo gần đây nhất mà chúng ta đã công bố tại Bắc Kinh. Chúng ta có thể thảo luận về ý nghĩa của cụm từ này thông qua Đại sứ Hoàng Trấn, hoặc vào thời điểm nào đó trong năm nay nếu tôi thực hiện chuyến thăm thường niên tới Bắc Kinh.

Phó Thủ tướng Đặng: (Phó Thủ tướng ra hiệu một cách không dứt khoát rằng chủ đề này có thể được thảo luận với Đại sứ Hoàng Trấn.) Vậy cần làm gì đối với vấn đề Đài Loan?

Bộ trưởng Kissinger Chúng tôi vẫn đang tiếp tục giảm bớt sự hiện diện của mình tại đó như tôi đã nói với ông. Chúng tôi đang cân nhắc các phương thức để hiện thực hóa nguyên tắc "một nước Trung Quốc" như đã được nêu trong thông cáo gần đây nhất. Chúng tôi vẫn chưa hoàn thiện mọi suy tính, nhưng chúng tôi sẵn sàng lắng nghe bất kỳ ý tưởng nào của các ông. Chính các ông đã soạn thảo cụm từ đó.

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều: Tôi nghĩ rằng tôi hiểu rõ bản chất của vấn đề này. Tôi đã tham gia soạn thảo bản thông cáo cũng như phần nội dung ngôn từ này. Ý nghĩa cốt lõi chính là điều mà Chủ tịch Mao đã nói với các ông: việc bình thường hóa quan hệ giữa hai nước chúng ta chỉ có thể diễn ra trên cơ sở mô hình Nhật Bản; không thể có mô hình nào khác. Vì vậy, tôi cũng xin đề cập thêm rằng, đối với quan hệ hiện nay giữa hai...

Theo quan điểm của tôi, mối quan hệ giữa hai nước chúng ta nên tiến về phía trước, chứ không nên thụt lùi. Tôi đã thẳng thắn trao đổi về vấn đề này với Đại sứ Bruce. Chúng tôi đã có một cuộc nói chuyện thân thiện.

Bộ trưởng Kissinger Tôi biết những gì ông đã nói với ông ấy. Chúng tôi luôn ghi nhớ điều này.

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Về vấn đề này, có hai điểm. Điểm thứ nhất là chúng tôi hy vọng có thể giải quyết vấn đề này tương đối nhanh chóng. (Ghi chú: Người phiên dịch tiếng Trung đã dịch sang tiếng Anh là “càng nhanh càng tốt”). Nhưng điểm thứ hai là chúng tôi không vội vàng trong vấn đề này. Chủ tịch Mao cũng đã đề cập đến những điểm này với ông.

Tôi cho rằng chúng ta đã thảo luận tất cả những gì cần thảo luận tối nay. Chúng ta đã chiếm khá nhiều thời gian của ông. Chắc hẳn ông đã mệt mỏi. Ngày mai, ông phải phát biểu tại Liên Hợp Quốc.

Bộ trưởng Kissinger Tôi phải đảm bảo không nói gì cả. Tôi nghĩ rằng tôi sắp đạt được thành công trong việc này—với sự hỗ trợ tận tâm của các cộng sự. Xin hãy gửi lời chào hỏi của tôi và của Tổng thống [Trang 499] tới những người bạn của chúng ta ở Trung Quốc và đặc biệt là lời kính trọng của tôi tới Chủ tịch Mao và Thủ tướng.

(Bữa tối kết thúc vào khoảng 11 giờ đêm. Thư ký đã tiễn các vị khách Trung Quốc của mình lên thang máy.)

1.   Nguồn: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 96, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Các cuộc trao đổi với Trung Quốc, ngày 1 tháng 4 – ngày 8 tháng 8 năm 1974. Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp (Exclusively Eyes Only). Cuộc gặp diễn ra tại phòng riêng của Bộ trưởng ở Khách sạn Waldorf Astoria. Vào ngày 12 tháng 4, Kissinger nhận được một bản ghi nhớ từ Solomon bàn về bối cảnh chính trị trong chuyến đi của Đặng Tiểu Bình. Solomon cho rằng chuyến đi này là một phần trong chiến dịch đưa Trung Quốc trở thành người lãnh đạo các quốc gia "chưa phát triển" (các nước nghèo/thiệt thòi). Ngoài ra, Đặng còn có nhiệm vụ "thăm dò tình hình quan hệ Trung-Mỹ trong thời gian ở New York." (Sđd.) Cùng ngày, Lord và Hummel cũng gửi cho Kissinger một bản ghi nhớ để chuẩn bị cho cuộc gặp của ông với Đặng. (Sđd.) Tất cả các phần nằm trong ngoặc vuông đều có trong văn bản gốc.↩

2.   Kiều (Qiao), cũng giống như Kissinger, mới kết hôn gần đây.↩

3.   Bản dịch bài phát biểu của Đặng tại Liên Hợp Quốc – trong đó ông lên án cả hai siêu cường – được trích đăng trên tờ *The New York Times* ngày 12 tháng 4 năm 1974, trang 12.↩

4.   Khi kể lại cuộc trò chuyện này cho Nixon qua điện thoại sau đó, Kissinger nói: "Tôi có cảm giác Chu [Ân Lai] sắp hết thời rồi. Họ không hề nhắc đến ông ấy dù chỉ một lần trong suốt buổi tối. Và mỗi khi tôi nhắc đến ông ấy, họ lại lái câu chuyện sang Mao [Trạch Đông]." (Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ Ghi chép Điện thoại của Kissinger, Hộp 25, ngày 2 tháng 3 – tháng 4 năm 1974)↩

5.   Sau đó, Kissinger nói với Nixon: "Tôi đã có một cuộc trò chuyện tốt đẹp với phía Trung Quốc tối qua. Ông biết đấy, quan chức cấp cao nhất từ ​​trước đến nay đã ở đây. Họ hoàn toàn tái khẳng định chính sách của chúng ta và ông ấy cứ nói mãi về chuyến thăm của ông. Ông ấy cũng tái khẳng định mạnh mẽ lộ trình đã được vạch ra." (Sđd.)↩

Sources

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources

Abbreviations and Terms

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms

Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons

China, 1973–1976

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1

Political Turmoil in the United States, June 1973–September 1974 (Documents 35–87)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch2

1.   Document 78

Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976

78. Memorandum of Conversation¹

New York City, April 14, 1974, 8:05–11:00 p.m.

PARTICIPANTS

·       Teng Hsiao-p’ing, Vice Premier of the PRC

·       Ch’iao Kuan-hua, Vice Foreign Minister of the PRC

·       Ambassador Huang Hua, PRC Permanent Representative to the UNGA

·       Chang Han-chih (F) (Acted as Interpreter)

·       Lo Hsu (F) (Acted as Notetaker)

·       Kuo Chia-ting (Acted as Notetaker)

·       Henry A. Kissinger, Secretary of State

·       Joseph P. Sisco, Under Secretary of State

·       Brent Scowcroft, Major General, National Security Council

·       Winston Lord, Director, Policy Planning Staff, Department of State

·       Arthur W. Hummel, Jr., Deputy Assistant Secretary (EA) Department of State

·       Charles W. Freeman, Jr. (EA/PRC M), Department of State (Acted as Notetaker)

SUBJECT

·       Secretary’s Dinner for the Vice Premier of the Peoples Republic of China

(The Chinese party arrived at 8:05 and were escorted to suite 35A by Mr. Freeman. When the party was seated, the conversation began.)

Secretary Kissinger: It is a very great pleasure to meet you, Mr. Vice Premier. I understand that the Vice Foreign Minister has taken up the same step recently as I …²

(At this point the press was admitted to take photographs and the conversation was broken off briefly.)

Vice Premier Teng: This is a very large group of press we have here.

Secretary Kissinger: They are asking me to shake hands. (Shakes hands with the Vice Premier and the Vice Foreign Minister.) They want us all three to shake hands at once. Your photographers are much better disciplined than ours, I’m afraid.

Vice Premier Teng: We shouldn’t listen to their orders.

Secretary Kissinger: But we have to listen to their orders. Otherwise they will print the worst picture that they take.

(The press was escorted out of the room.)

How long will you be staying in the U.S.?

Vice Premier Teng: We will be leaving the day after tomorrow.

Secretary Kissinger: Will the Vice Foreign Minister be going wit you?

Vice Premier Teng: We will be traveling together.

Secretary Kissinger: How will you be going? By way of the Pacific or by way of Europe?

Vice Premier Teng: We will be going through Europe. Do you mind if I smoke?

Secretary Kissinger: Please go ahead. I have never taken to smoking myself, I’m afraid.

Vice Premier Teng: You’ve missed something. You ought to try it.

Secretary Kissinger: I concentrate on other vices. How is your back coming along, Ambassador Huang?

Ambassador Huang: So-so.

Secretary Kissinger: Have you used the doctor that I arranged for you?

[Page 481]

Ambassador Huang: I am keeping him on standby.

Secretary Kissinger: He’s afraid if he uses our doctor he will install a microphone in his back.

Vice Premier Teng: I believe of all who are present here tonight your earliest acquaintance was Ambassador Huang.

Secretary Kissinger: Yes. He met me at the Peking Airport in 1971. He may have forgotten this but he gave me some very valuable lessons on how to negotiate. When we meet with the Russians to discuss a communiqué, they suggest that each side put forward its maximum position and that we then try to discuss a way of bridging the difference. But Ambassador Huang suggested that we write our real positions down at the outset, and that in this way we could more easily reach agreement. And it was as he said it would be.

Vice Premier Teng: You’ve had quite a few years of experience in dealing with the Soviet Union.

Secretary Kissinger: Yes. Quite a few years. It is always very fatiguing and always the same. On the first day the atmosphere is very pleasant. On the second day there is an explosion. On the last day, two hours before the departure, when they see that we will not abandon our position, they become accommodating and pleasant. It is always the same.

Vice Foreign Minister Ch’iao: (In English) Dialectics!

Secretary Kissinger: Well, I don’t want to get into that with the Vice Foreign Minister. You still owe me a poem.

Vice Foreign Minister Ch’iao: That’s right.

Vice Premier Teng: I also have quite a bit of experience with the Soviet Union.

Secretary Kissinger: Oh, in what years?

Vice Premier Teng: Well, I have been to the Soviet Union seven times.

Secretary Kissinger: Then you have been there once more than I have. Tell me, are they always so very difficult? Do they yell at their allies as well as at others?

Vice Premier Teng: In my experience we could never reach agreement.

Secretary Kissinger: We can reach agreement but only very slowly. Their idea of arms control is that we should start from the base which we have now, but they should have five years in which to do what they want.

(At this point Mrs. Kissinger entered the room and was introduced to the guests.)

We’ve just been talking about negotiations with the Soviet Union. The Vice Premier has been to the Soviet Union on seven occasions. His [Page 482]experience has been that the Soviets never agree to anything. We have reached some agreements with them.

Vice Premier Teng: You are more advanced than I am.

Secretary Kissinger: But I know that, now that I have explained all this, the next time I am in Peking the Vice Foreign Minister will yell at me just to see what the result is.

Vice Premier Teng: You must have had quite a few quarrels with him by now.

Secretary Kissinger: Negotiations with him are always hard but reasonable. And we can reach agreement. For example, on the Shanghai Communiqué, we spent many, many nights going over the details of the language together.

Vice Premier Teng: Each side should speak its mind. That is what is most important.

Secretary Kissinger: But in those negotiations I had had so much mao tai that I was negotiating in Chinese.

Vice Premier Teng: Then you have that in common with the Vice Foreign Minister. He also likes to drink mao tai.

Vice Foreign Minister Ch’iao: If you had drunk a lot, it was not my fault.

Secretary Kissinger: But you were not defeated in those negotiations.

(Pause)

You know, I have had some complaints from Mr. Gromyko about your speech the other day.³

Vice Premier Teng: Was he very dissatisfied?

Secretary Kissinger: He felt he was being attacked and he wanted me to answer on both our behalfs.

Vice Foreign Minister Ch’iao: (In English) Very clever tactics!

Secretary Kissinger: But even if you listen very carefully to what I am going to say tomorrow, you will not hear much criticism.

Vice Premier Teng: I got acquainted with Mr. Gromyko in 1957 for the first time.

Secretary Kissinger: Has he changed much since then? What is your opinion?

Vice Premier Teng: He is not one of the people who decide policy in the Soviet Union.

Secretary Kissinger: That’s right. In my experience he has been used as a straight man for Brezhnev. He never expressed an opinion [Page 483]himself on the negotiations except on technical matters. Lately he has become somewhat more assertive because he is now on the Politburo.

Vice Premier Teng: Brezhnev was also not one who decided policy before 1964.

Secretary Kissinger: Correct. And he was not supposed to understand foreign policy at that time. After what he did to Khruchshev he has been very, very careful about going away on vacation.

(The party went into the dining room and was seated.)

Whenever you need any advice, you just ask Mr. Sisco.

Ambassador Huang: Mr. Sisco is an expert on the Middle East.

Secretary Kissinger: I’m sure that you know all my associates here tonight. Sisco handles political affairs for us. He is the number three man in the Department of State. And, of course, you know General Scowcroft of the National Security Council. Commander Howe, you remember, worked for him. I wanted him here because he handles all matters connected with my work at the White House. And Mr. Sisco is my alibi on the Middle East.

Vice Foreign Minister Ch’iao: You mean if you achieve success, it belongs to you but if you fail, the failure is Sisco’s!

Secretary Kissinger: But the one who is really responsible for what has happened in the Middle East is the Vice Foreign Minister. Last year we talked about the Middle East question, and I have followed the outlines of that conversation since in what we have done.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Last time I met you, we talked according to what Chairman Mao had said to the Egyptian Vice President. You have two hands. You should use both. Give one to Israel and one to the other side.

Secretary Kissinger: We have been following the policy we discussed then.

Vice Premier Teng: That is true. Both hands should be used.

Secretary Kissinger: Exactly!

Vice Premier Teng: In your view is there any hope for disengagement now between Syria and Israel?

Secretary Kissinger: I hope that in the next three weeks we will make considerable progress on this. As you know, I talked yesterday with the Chief of the Syrian Military Intelligence and today I talked to the Israeli Ambassador. In about two weeks, I will go to the Middle East and try to do for the Syrians and the Israelis what I did with Israel and Egypt. And for your information, the Syrian has told me that after disengagement has been achieved, they will turn towards Iraq and work to reduce the Soviet Union’s presence in Iraq. You remember that I discussed this with Chairman Mao and Premier Chou as a long-term strategy.

[Page 484]

Vice Premier Teng: Exactly so! President Asad of Syria has visited Moscow lately. What influence do you think that will produce on the situation?

Secretary Kissinger: The Soviet Union has been very eager to play a major role in the negotiations, and they have been conducting themselves with the delicacy for which they are well known. For example, when I was in Moscow, Brezhnev yelled at me for three hours, saying that they must take part in the negotiations. The difficulty is that the Arabs and Israelis do not want the Soviets in the negotiations. While I was in Moscow I sent Asad a telegram asking what he wanted. He replied he wanted the same handling as we had given in the case of the Egyptians. I believe he went to Moscow to balance off the visit of his representative to Washington. But we have no impression of any change in the Syrian position. In fact, Gromyko suggested that I should meet him in Damascus, but when I asked the Syrian in Washington what he thought about this, he said he was not in favor of it. Everything now depends on whether we can succeed in getting the Israelis to agree to withdraw from part of the Golan Heights. (Note: The Chinese interpreter omitted the words “part of” in the Chinese.)

Secretary Kissinger: This is mao tai. Mr. Vice Premier, we welcome you to New York. It is a very great pleasure to see you here.

Mr. Sisco: This is the first time I’ve had it.

Secretary Kissinger: If you were like the Vice Foreign Minister you would drink it bottoms-up every time.

Mr. Lord: I believe that with mao tai we could solve the energy crisis!

Vice Premier Teng: But could we also solve the raw materials crisis?

Secretary Kissinger: I think if we drink enough mao tai we can solve anything.

Vice Premier Teng: Then, when I go back to China, we must take steps to increase our production of it.

Secretary Kissinger: You know, when the President came back from China he wanted to show his daughter how potent mao tai was. So he took out a bottle and poured it into a saucer and lit it, but the glass bowl broke and the mao tai ran over the table and the table began to burn! So you nearly burned down the White House.

Actually, in about two weeks I’ll be in the Middle East again.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Do you think that the change in the Israeli Cabinet will affect your mission?

Secretary Kissinger: It will make it more difficult. I have relied most in the past on Madame Meir and Defense Minister Dayan. Both now will be replaced. Nevertheless, I believe we will succeed. It is, of [Page 485]course, an extremely difficult negotiation because the Israelis are very difficult to deal with. But if the Syrian disengagement succeeds, then we can go back to the Egyptians and seek a peace agreement. The Egyptians are very determined to separate themselves from Moscow as much as possible. Do you have much contact with the Egyptians? Have you seen them recently?

Vice Premier Teng: We’ve not seen them in recent months. It seems as though your success to date is mainly the result of your method of using both hands. Will it be the same with Syria?

Secretary Kissinger: Syria does not have quite as strong a leadership, so it is different. It will be more difficult but we hope for success.

Ambassador Huang: What is the attitude of the Syrian Defense Minister, Mr. Mustafa Talas?

Secretary Kissinger: I do not believe I have met him. I know the Foreign Minister and the President, of course, and the Chief of Intelligence. It is possible that the Defense Minister would be more pro-Soviet. All Syrian military equipment comes from the Soviet Union. But, they have to pay for it! Our strategy is that after settling the Syrian problem, we will go back to the Egyptians for a peace agreement. And then, after that, we will go back to Syria.

Vice Foreign Minister Ch’iao: The key point is that we hope you will give more word to the Israelis so that they will be persuaded to withdraw from the Golan Heights.

Secretary Kissinger: We have to do this in stages. What we want to do now is to withdraw from part of Golan. This way we can get them to do it. If we ask too much at this point, this would lead to a stalemate, and the Soviets would come back in. We do not support the Israeli position on staying on the Golan Heights.

Vice Premier Teng: This is a very important point.

Secretary Kissinger: We have not supported it.

Vice Premier Teng: Otherwise, there would be no progress and then the Soviets would certainly come back in.

Secretary Kissinger: If we are successful in these disengagement talks, we can hope to reduce Soviet influence in Syria, as we did in Egypt. And, we intend to do more with Egypt.

Vice Premier Teng: If the Soviet Union succeeds in Syria, then the Soviets will have three places in the Middle East on which they can rely: Syria, Iraq and Southern Yemen.

Secretary Kissinger: We are trying to prevent this from happening in Syria. And, we are already working on Southern Yemen. We think the Egyptians will help us in this.

Vice Premier Teng: Chairman Mao touched on this point in his discussions with you. Our attitude is that, on the one hand we support [Page 486]the Arabs, but, on the other hand, we work with you to fix the bear in the north together with you.

Secretary Kissinger: That is exactly our position. If we can get into a position in which we can disagree on the Middle East, that would show there had been progress. Afterwards, that is after there has been a settlement, of course, we can expect to have some disagreements.

(The Chinese interpreter had some difficulty with this sentence and there was a brief discussion in Chinese over how to interpret it.)

Secretary Kissinger: I have not seen Ambassador Huang Chen since he returned, but I plan to see him next week.

Vice Premier Teng: There has been no change in the relationship we have so far. (Note:The Vice Premier’s original statement did not contain the words “so far.” These two words were added by the Chinese interpreter.)

Secretary Kissinger: We continue to attach the utmost importance to good and friendly relations between the United States and the Peoples Republic of China. We intend to pursue the course of normalization of our relations, as I have said in my talks with Chairman Mao and Premier Chou.⁴

Vice Premier Teng: This policy, and the principles on which it is based, are personally supported by Chairman Mao. I believe that from your two long talks with Chairman Mao you ought to have this understanding. The last time you met him you talked for three hours, I believe.

Secretary Kissinger: We went into great detail in those discussions, so I never pay any attention to the newspaper accounts of our relationship. In our experience, the Chinese word always counts.

(The Secretary toasted the Vice Foreign Minister.)

Vice Premier Teng: Now that you have drunk all this mao tai, your speech tomorrow is bound to be excellent.

Secretary Kissinger: It will be moving! I shall probably attack the superpowers! I am glad that the Vice Premier has confirmed what the Vice Foreign Minister has already said to Ambassador Bruce in Peking. Our relationship has not changed.

Vice Premier Teng: I have read the record of your talk with Chairman Mao Tse-tung. It was very explicit. You had a discussion of the relationships between the United States and China from a strategic [Page 487]point of view. The only difficulty is on where the Soviet strategic focus is. On this point, we have some differences, but these differences do not matter, for practice will show where the true focal point is.

Secretary Kissinger: Exactly. Wherever the first focal point is, the next focal point is obvious. If the focal point is in Europe, then the next is on China. If the focal point is China, then the next one is Europe. If the focal point is on the Middle East, then the next is also obvious.

Vice Premier Teng: In the East we have talked to the Japanese—our Japanese friends—about this. They do not seem to realize this point. They seem to think that the Soviet intentions in the East do not include them. For example, in our discussion of the Tyumen project—the exploitation of oil fields in Siberia—the Japanese said they would have to reconsider their position so as not to offend the Chinese. But they did not really think that their interests would be affected by this development.

Secretary Kissinger: The Japanese do not yet think in strategic terms. They think in commercial terms.

Well, I am particularly glad tonight to see my old friends from China. Speaking from our side, we can confirm every detail of our discussions with Chairman Mao and with Premier Chou, and we can confirm the direction on which our policy is set. We have had some debate with our European allies to make them realize the facts and to be realistic. But this does not influence our long-term strategy. It does not influence our desire to construct a strong Europe. But you, as old friends, understand this. The French have been taking a rather short-term viewpoint. You have talked to them recently, I believe. But this cannot influence the realities of the United States and the Soviet position vis-à-vis Europe. This is nothing but a quarrel within the family.

Vice Premier Teng: Just so. There are minor quarrels, but the unity remains.

Secretary Kissinger: Well said!

Vice Premier Teng: But if you were to show more consideration for the Europeans, would there not be a better result?

Secretary Kissinger: Depends to whom. They are very much divided.

Vice Foreign Minister Ch’iao: What we mean—we are not much qualified to speak on the European question—what I mean is, mostly consideration for France. Speaking frankly, we know that you have some opinions against the French. But must it be so open? That’s the first point. The second is that we wonder whether you could show more consideration to the French. They have a very strong sense of self-respect and national pride.

[Page 488]

Secretary Kissinger: The problem is that we started out working with France because we have believed the French were in many ways most supportive of Europe and they were the best on this point. So with regard to every move we made in the Middle East we went to the French and got their approval. Then we discovered they were opposing us on every point—every detail—behind our backs. In our last conversation the Vice Foreign Minister said that we have a coordinated strategy. But the French have no strategy, only tactics. So in the Middle East they have been working to undermine us. This is of no advantage to anyone, not even to the French. So we decided that it would be useful to make it public—to bring it out in the open where the issues could be clarified.

Vice Premier Teng: That is good—if it does not continue in the open.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I tell you quite frankly that when I read your talk to the wives of the Congressmen I was very alarmed.

Secretary Kissinger: You know, I have never persuaded anyone of what really happened on that occasion. It is the perfect example of what happens in an unplanned ceremony. I arrived at my office and found that I was scheduled to talk to the Congressional wives, so I screamed at my colleagues and objected. But it was on the schedule, so I went to see them. I thought that no three of them could ever agree on what I said and that I would be safe. About two-thirds through the talk I joked that I was glad to see no press there. It was then that I found that there were press there. Everyone thinks this was very carefully planned. But you are right. I do not intend to repeat that particular speech.

(The Secretary rose to give a toast.)

Mr. Vice Premier, Mr. Vice Foreign Minister, Friends:

This is an informal occasion and not one for formal speech-making. But as I look back on my experience in government, I continue to believe that the most important mission I have engaged in was my first trip to Peking. The normalization of relations between the United States and the Peoples Republic of China is the most important event of our Administration, and it is a major factor in the protection of world peace. Many things have happened in this country and in the world since that first trip, but each time we meet we confirm our commitment to each other. The United States remains committed to all the undertakings and all the strategies which we have discussed. We believe that the progress and independence of the Peoples Republic of China is a fundamental factor in world peace. We appreciate the constructive and frank nature of all our discussions. I would like to express the joy of all my colleagues in welcoming another friend from the Peoples Republic of China.

[Page 489]

Now I ask you to drink with me to the health of Chairman Mao, to the health of Premier Chou, to the health of our honored guests here tonight, and to the friendship between the American and Chinese peoples!

(The party was seated.)

(Pause)

I am always at a disadvantage with the Vice Foreign Minister. The Vice Foreign Minister has studied philosophy. And he has studied Hegel, but I have only studied as far as Kant. I am sure that it’s all right with the Vice Foreign Minister if I criticize France, but not Germany. He would not let me get away with that!

Vice Premier Teng: Why is there still such a big noise being made about Watergate?

Secretary Kissinger: That is a series of almost incomprehensible events, and the clamor about it is composed of many people who for various reasons oppose the President.

Vice Premier Teng: Chairman Mao told you that we are not happy about this. Such an event in no way affects any part of our relations.

Secretary Kissinger: I assure you we have carried out our foreign policy without regard to the Watergate incident, and we will continue to carry it out regardless of Watergate.

Vice Premier Teng: We do not care much about such an issue.

Secretary Kissinger: In our foreign policy we continue to have very wide support from the American public. When I first met the Prime Minister I spoke of China as the land of mystery. Now the U.S. must seem a very mysterious country.

Vice Premier Teng: Such an issue is really incomprehensible to us.

Secretary Kissinger: It has its roots in the fact that some mistakes were made, but also, when you change many policies, you make many, many enemies.

(The Vice Premier rose.)

Vice Premier Teng: I should like to propose a toast.

First, I should like to thank the Doctor for giving us a dinner with such a warm welcome. Since the President’s visit and Dr. Kissinger’s visits to China, and since the signing of the Shanghai Communiqué, relations between our two countries can be said to be fine. Of course, our hope is that basing our relations on the Shanghai Communiqué we can continue to develop our relations. I should like to propose a toast to Dr. Kissinger and to the friendship of the American and Chinese peoples.

(Everyone was seated.)

Secretary Kissinger: Of course, we always read a great deal in the Hong Kong papers about Chinese domestic developments.

[Page 490]

Vice Premier Teng: There is much news in the newspapers, of course. But it is not reliable at all, as you just said. I touched on this point in my speech the other day at the U.N.

Secretary Kissinger: We do not pay much attention to newspaper reports.

Vice Premier Teng: Doctor, are you familiar with Confucius?

Secretary Kissinger: Well, generally, but not in detail.

Vice Premier Teng: Confucius, in short, was an expert in keeping up the rites, and very conservative. His ideology has been binding the Chinese for over two thousand years. These ideas have a deep influence on the ideology of the people. If we wish to emancipate the people’s ideology from old thinking, we must remove Confucius. This is a move to emancipate the people’s thinking.

Secretary Kissinger: Our newspapers have said that this is directed against individuals, living individuals, and not against ancient individuals.

Vice Premier Teng: There is some ground in what they say. When you criticize a conservative ideology, then, naturally, it will affect some working staffs—some people who represent the conservative ideology being attacked.

Secretary Kissinger: I have been observing your foreign policy for a long time, and I conclude that it has always been consistent. We, of course, do not comment on your internal policies and your internal situation.

Vice Premier Teng: Those comments in the newspapers are not reliable.

Secretary Kissinger: Of that, I am sure.

(Pause.)

Mr. Gromyko asked me about the situation in China, and I told him we see no change in your foreign policy.

(Pause)

You know, one reason I never take Sisco to China is that I never fail in China, so I don’t need him. But I did take one of his associates, Mr. Atherton, last time.

(Pause)

Vice Foreign Minister Ch’iao: [in Chinese to Mr. Freeman] How is your reading of the 24 Dynastic histories coming along?

Mr. Freeman: [in Chinese] I haven’t yet finished them. We all have little time for reading now.

Vice Foreign Minister Ch’iao: [in Chinese] Well, nobody could read those books through to the end.

Secretary Kissinger: What is this—a private negotiation going on?

[Page 491]

Mr. Freeman: The Vice Foreign Minister asked me whether I had been reading the 24 Dynastic histories, and I was about to tell him that you leave us no time for that kind of reading.

Secretary Kissinger: Yes, they have no time for any reading, not even reading of my instructions. Where are the books kept?

Mr. Freeman: They are in the Department of State library, displayed prominently in the handsome case in which they were stored when the Government of the Peoples Republic of China presented them to us.

Secretary Kissinger: I must go down and see them. Perhaps I will do it this week.

Well, shall we go out to the sitting room and have some coffee and tea?

(The party adjourned to the sitting room.)

The last time I was in this room was when the Arab-Israeli war started. Sisco woke me up at 6:00 a.m. He said, if you can get on the telephone you can perhaps stop it. I thought anyone with this kind of judgment deserved to be promoted.

Vice Foreign Minister Ch’iao: The last time we met here also, didn’t we?

Secretary Kissinger: I have this for when I come up to the U.N. Mr. Lord is still working on my speech for tomorrow, but I tell you if I say anything significant at all that will be a mistake.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Not because of the mao tai!

Secretary Kissinger: I thought with your permission, Mr. Vice Premier, we might review a few problems. We have already talked about the Middle East, and now I would summarize our discussion as follows: We agree with your assessment that the three Soviet strong points in the Middle East are Syria, Iraq and South Yemen. We are bringing about substantial changes in Egyptian foreign policy. For your information we have reason to believe that the Egyptians will abrogate their treaty with the Soviet Union this year. This is, of course, very confidential. But I have never read a leak in a Chinese newspaper! We will start soon to give some economic assistance to Egypt. We are thinking in terms tentatively of about $250 million and the World Bank at the beginning may add another $200 million. And we are organizing support in Europe for Egypt as well. We are working with Chancellor Brandt on this. Next week, as you know, he will visit Egypt. We are also approaching the British and the Dutch.

The Egyptians may need some help if the Soviet Union cuts off its military assistance. We plan to give some assistance through Saudi Arabia and Kuwait. We hope Yugoslavia will be willing to give the Egyptians some spare parts. I do not know whether China—they would like to build MIGs themselves. It is up to you, but I think they would be [Page 492]responsive to discussion of this point. They are working with us on the South Yemen problem. Syria will work on the Iraq problem, and so will Iran, which is also active in Oman. We think we can reduce Soviet influence in the area systematically.

The Soviets are extremely anxious about our efforts. I may agree with them to some face-saving thing, which would not, however, affect the substance. For example, I may agree to meet Gromyko in Geneva before I go to the Middle East. I will not tell him anything and, in fact, I will not be able to tell him anything because I will not yet have gone to the Middle East. I will do this to prevent them from agitating their supporters in Syria.

I also had a very good talk with Boumediene last week. He was very impressed with his visit to China. This did not surprise me at all. I believe he will also help us in Syria.

That is about where we stand on the Middle East at the moment. I will be going to the Middle East in about two weeks, depending on the situation in Israel. I will probably also go to Iran and to Kuwait and to one or two of the little sheikhdoms in the Persian Gulf. We will probably deepen our bilateral cooperation with Iran. This is all in line with what I have discussed with Chairman Mao and Premier Chou.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Where do we stand on the Pakistani tanks? Has the Shah agreed to supply them?

Secretary Kissinger (to Sisco): What is the status of that?

Mr. Sisco: The Shah is looking at it very systematically.

Secretary Kissinger: We are trying to do what we can to modernize their tank inventory.

Vice Foreign Minister Ch’iao: But hasn’t Iran helped India recently more than it has helped Pakistan.

(Mr. Lord mentioned to Secretary Kissinger Iran’s efforts to ease India’s problem on oil prices.)

Secretary Kissinger: It has provided some economic, but not military aid. This has to do with oil and the energy situation. The Shah is a very tough-minded individual.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Is there any new situation in Iraq?

Secretary Kissinger: We are leaving them to sit there. We are keeping them occupied so they can’t intervene in Syria. We told President Boumediene that at the right moment we were prepared to make a move toward Iraq but it is a little premature at the moment. After Syria is a little closer to us we can approach Iraq.

Vice Premier Teng: When the Vice President of Egypt visited China, we touched on this question of giving some assistance but we never got into details. They did not raise it directly with us.

Secretary Kissinger: Because they are not ready yet.

[Page 493]

Vice Foreign Minister Ch’iao: But, they raised the question of light weapons.

Vice Premier Teng: In this respect, our power is very limited.

Secretary Kissinger: We recognize that. Should the Egyptians talk to you? Or do you want to stay out of it?

Vice Premier Teng: We adopted a positive attitude when we talked to them.

Secretary Kissinger: Wouldn’t it be better to talk directly with the Egyptians than through us?

Vice Premier Teng: We’ve kept very good relations with the Egyptians, so that would be easy.

Secretary Kissinger: That is very useful! Very good!

Vice Foreign Minister Ch’iao: Isn’t there some way in which you can provide more military help to Pakistan?

Secretary Kissinger: On the military side, we have a domestic problem—the problem of Congressional opposition. But, we are encouraging Iran and attempting to ease Iran’s problems in helping them.

Vice Premier Teng: Why has Iran rendered more help to India than to Pakistan?

Secretary Kissinger: That is inconceivable! Is it possible?

Mr. Sisco: No.

Secretary Kissinger: I will look into it.

Mr. Sisco: The Iranians have tried to ease the Indian situation with regard to oil—to calm them down.

Secretary Kissinger: In all my discussions with the Shah he has always considered India a major threat to his security.

Vice Premier Teng: The reality probably is so.

Secretary Kissinger: Yes. But now there is so much money in the Moslem countries we will see what we can do to get Pakistan military aid.

Vice Foreign Minister Ch’iao: Let me be frank with you. Our Pakistani friends feel that the indirect assistance (since you have problems giving them direct assistance) comes too slowly.

Secretary Kissinger: They are right. There are so many legal restrictions which we face. But, we are doing everything which we can.

Vice Premier Teng: I feel that you could do much more.

Secretary Kissinger: If you have some concrete suggestions on how to accomplish that, we would be happy to consider them.

Vice Premier Teng: I have no concrete suggestions. But, we understand that our Pakistani friends are a little anxious.

Secretary Kissinger: You are right. This is the case of a curious and complex situation in our own country.

[Page 494]

Vice Foreign Minister Ch’iao: I might mention another problem. In the last few days since we left Peking, the tripartite talks between India, Pakistan and Bangladesh have reached agreement. I wonder how you feel about this. We think this is a good thing. The issue of the Pakistani prisoners has finally been settled.

Secretary Kissinger: We think Bangladesh is not an Indian satellite. When relations are normal between India and Bangladesh, contradictions between them will emerge. I have also always believed that India will live to regret what it did in 1971. Do you plan to establish relations with Bangladesh now?

Vice Premier Teng: There is no obstacle to that now.

Secretary Kissinger: We are trying to move India further away from the Soviets.

Vice Premier Teng: There have always been good relations between the peoples of Bangladesh and China.

Secretary Kissinger: Yes.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I have a question. How do you view the current situation between the Soviet Union and India? Are relations looser or has there been no change?

Secretary Kissinger: I think there has not yet been a significant change, but India is trying to loosen its relations with the Soviet Union. It is trying hard to get closer to us. It is my impression that their policies are not so closely coordinated with the Soviet Union as they were before. So, the situation is not like before in that respect.

Vice Premier Teng: How was your trip to Moscow?

Secretary Kissinger: That was the next question I wanted to discuss. You know that the President will be going to Moscow in June. We discussed arrangements for the visit and the agreements we might reach during it. The trip followed the pattern I have described to you. That is, there was a very good first day and the last half day was very good. But, the day and a half in the middle was not so good at all. It is very curious. I have been to the Soviet Union six times. I have always had the experience of being yelled at, but I have never made any concessions after having been yelled at; so I conclude that Mr. Brezhnev does it for the Politburo and not for any concrete purpose.

Vice Premier Teng: Why did they suddenly hold a long session of the Politburo?

Secretary Kissinger: Let me review what is being planned for the Summit. There will not be any major agreements this year, in my opinion. But, we plan agreement in the following areas: First, on medical research, primarily in the area of heart disease. I think this will not change the course of history. Another agreement which we plan is in the area of space flight. As you know, we have planned a joint space [Page 495]flight for 1975. Now we are planning one for 1977. The second agreement I wanted to mention is on the exchange of long-term economic information. This is called a long-term economic agreement, but it does not involve any quantities. Just an exchange of statistics.

They have proposed to us also that we agree to stop all underground testing and appeal to all other countries to stop. We totally rejected a joint appeal to any other country. We may agree, however, to limit underground tests but not to ban them. We think this will not affect the Peoples Republic of China, since you do not test much underground anyway.

Vice Premier Teng: Even if you signed an agreement with the Soviet Union that would not affect us.

Secretary Kissinger: Whatever we do with them will be bilateral, and there will be no appeal to the Peoples Republic of China.

Vice Foreign Minister Ch’iao: (In English) You have done it right.

Secretary Kissinger: The level of permitted underground tests which we fix will be set above 100 kilotons. Frankly, we have set a limit above what we want to test. Since we hadn’t planned to test anything above that limit anyway, there will be no effect on us. This is not a major move. That leaves the Strategic Arms Limitation Talks. Oh, one other agreement which they have proposed to us is not to build—you see under our Strategic Arms Limitation Agreement, each side can build two defensive sites. They have suggested that we not build the second. At the moment each side has one.

In the field of Strategic Arms Limitations, I personally do not expect any agreement. The position of the two sides is too far apart. In effect, what the Soviet Union has proposed to us is that they give us a limit but not have one immediately for themselves. The limit they have picked for us is what we already have in our arsenal. Their limit, which they propose for themselves, is what they will have in five years. On the basis of this proposal, no agreement is possible. There would have to be a radical change in positions for an agreement to take place. I think that is unlikely. So this is why I have been speaking as I have to the press about this question.

Incidentally, you may have read in the American newspapers that we are behind the Soviet Union in strategic weapons. This is nonsense. In the number of warheads, that is, the number of warheads in our strategic forces alone, not including our Air Forces in Europe and Korea and elsewhere, the U.S. superiority to the Soviet Union is approximately four and a half to one. Simply counting the warheads on missiles we are ahead three and a half to one. If you add the B–52s, then we are four and a half to one. If you add aircraft carriers, tactical fighters and our Air Forces, we are ahead five and a half to one. Also, our missiles are much more accurate than theirs. But you read so much [Page 496]nonsense in the American press. Even I sometimes get scared when I read these reports! So far the Soviet Union does not have any multiple warheads on its missiles. They are testing them, but they do not have them. I will give you some figures sometime on this in a smaller group. I can’t have Hummel find it out!

Vice Premier Teng: I also feel in this respect it is hardly possible that you could reach agreement.

Secretary Kissinger: I may be wrong, but I see no sign that an agreement will be concluded. We may be able to achieve an optical agreement. The issue of inspection is very hard. We have made an interim agreement. Frankly, the number of launchers is not so very important. Each launcher has many weapons on it. For example, each missile on our submarines has 10 warheads that can be independently targeted with very great accuracy. So you can’t make judgments on the basis of the numbers alone any more. Therefore, an agreement is quite difficult. The Soviets have still not started to test multiple warheads on their submarine-launched missiles. On land, they are testing three types. We think that by year-end they may complete the testing of one of these. But, then they must produce it. They have not done so yet.

Vice Premier Teng: As far as we are concerned in our relations with the Soviet Union, that is, on the eastern part of our border, there has been no change. It is still the same. There seems to be no change in deployments.

Secretary Kissinger: I think there has been a slight change, but I am not sure. I thought they had added three divisions recently, but I will check.

Maj Gen Scowcroft: Yes. That’s right.

Secretary Kissinger: Three divisions are not significant.

Vice Premier Teng: Basically, they have not changed.

Secretary Kissinger: That is our impression as well.

Vice Premier Teng: There are one million Soviet troops deployed on our very, very long border, and they are scattered all over the place. They use this simply to scare people with weak nerves! I believe that, when you discussed this with Chairman Mao, he said even one million was not enough for defensive purposes and for an offensive purpose they must increase them by another million.

Secretary Kissinger: It depends on what they want. If they want to take all of China, that is right. It depends on what their objective is.

Vice Premier Teng: If they occupy some places on the border, what is the significance of that? They would simply get bogged down.

Secretary Kissinger: I have no estimate that they have any such intent, but it could be that, at some point, they would try to destroy your [Page 497]nuclear capacity. I’m not saying that they definitely plan it, but I say that that would be conceivable.

Vice Premier Teng: Chairman Mao has said that our nuclear power is only that much (holding up narrow gap between thumb and forefinger). But, we thank you very much for telling us all this.

Secretary Kissinger: Are there any outstanding problems in our bilateral relations which we should discuss?

Vice Premier Teng: Ask the Vice Foreign Minister if there are any outstanding problems.

Vice Foreign Minister Ch’iao: There is nothing significant. The departure and the return of the heads of our respective liaison offices is a normal occurrence.

Secretary Kissinger: Chairman Mao told me that he would call Ambassador Huang Chen back to Peking for consultations. We were not surprised.

Vice Foreign Minister Ch’iao: When I met Ambassador Bruce before leaving Peking I told him that this coming and going by him was something normal and it had no significance.

Secretary Kissinger: No, it was not significant. I wanted his advice on some European matters. And, we announced it that way.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I said to Ambassador Bruce once, wondering about his involvement with Europe—he said—I liked his answer—that just because he knew the grandfathers of the European leaders, this was no reason to put him in charge of European affairs. But I am sure this was not a criticism of you.

Secretary Kissinger: Ambassador Bruce is a good friend of mine.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I asked Ambassador Bruce if this was true and he said yes.

As for our bilateral exchange program—in cultural exchange, that is in our people-to-people cultural exchanges, there have been some slight delays, but just for normal reasons.

Vice Premier Teng: Anyway, we are going along the track of the Shanghai communiqué.

Secretary Kissinger: So are we.

Vice Premier Teng: Do you think of any issue on bilateral affairs which we should discuss?

Secretary Kissinger: (To Hummel) Is there anything else? … (To Teng) On Korea, we are now talking with the South Koreans about the removal of the UN Command. We think you and we should stay related to the armistice in order to influence our friends in this situation. (Note:The Chinese interpreter rendered the sentence simply as “we should influence our friends in this situation.” She did not mention the armistice agreement in this context.) We are also prepared in principle [Page 498]to make a statement on the withdrawal of our forces along the lines of the Shanghai communiqué statement. But, we cannot withdraw immediately. After we have worked out the details with South Korea, we will let you know informally. We appreciate your acts with respect to the UN Command last year very, very much, and particularly appreciate the meticulous way in which you carried out our understanding. Our Ambassador to the UN is a little excitable—Scali—but Ambassador Huang will understand. He had several heart attacks along the way. He has very great respect for Ambassador Huang.

I want you to know I have been thinking about the phrase in the last communiqué which we issued in Peking. We can discuss the meaning of this through Ambassador Huang Chen, or later in the year, if I take my annual trip to Peking.

Vice Premier Teng: (The Vice Premier indicated inconclusively that this topic could be discussed with Ambassador Huang Chen.) What is to be done on the Taiwan question?

Secretary Kissinger: We are continuing to reduce our presence there as I told you. We are thinking of methods of how we can give effect to the principle of one China as expressed in the last communiqué. We have not worked out all our thinking yet, but we are willing to listen to any ideas you have. You drafted the phrase.

Vice Foreign Minister Ch’iao: I think on this question, I understand the essence of the question. I participated in the drafting of the communiqué and in the drafting of this language. The essential meaning is as Chairman Mao told you. The normalization of our relations can only be on the basis of the Japanese pattern. No other pattern is possible. So, I might also mention that, with regard to the present relations between our two countries, my view is that our relationship should go forward. It should not go backward. I talked frankly on this with Ambassador Bruce. We had a friendly talk on this.

Secretary Kissinger: I am aware of what you said to him. We keep this very much in mind.

Vice Premier Teng: With regard to this question, there are two points. The first point is that we hope we can solve this question relatively quickly. (Note:Chinese interpreter rendered this in English as “as quickly as possible.”) But, the second point is that we are not in a hurry on this question. These points have also been mentioned to you by Chairman Mao.

I suppose we have discussed everything that we have to discuss tonight. We have taken up a great deal of your time. You must be tired. Tomorrow, you must speak at the UN.

Secretary Kissinger: I must make sure to say nothing at all. I think I am on the verge of achieving success in this—with the dedicated assistance of my associates. Please give my regards and those of the President [Page 499]to our friends in China and especially give my respects to Chairman Mao and the Prime Minister.

(The dinner ended at approximately 11:00 p.m. The Secretary escorted his Chinese guests to the elevator.)⁵

1.   Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 96, Country Files, Far East, China Exchanges, April 1–August 8, 1974. Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only. The meeting took place at the Secretary’s suite at the Waldorf Astoria Hotel. On April 12, Kissinger received a memorandum from Solomon discussing the political background of Deng Xiaoping’s trip. Solomon suggested that his trip was part of a campaign to make China the leader of the “have not” nations. In addition, Deng was “to take the temperature of the Sino-U.S. relationship while in New York.” (Ibid.) The same day, Lord and Hummel also sent Kissinger a memorandum in anticipation of his meeting with Deng. (Ibid.) All brackets are in the original.↩

2.   Qiao, like Kissinger, had recently gotten married.↩

3.   A translation of Deng’s UN speech, in which he condemned both superpowers, is excerpted in The New York Times, April 12, 1974, p.12.↩

4.   When Kissinger later recounted this conversation to Nixon over the telephone, he said, “I have the feeling Chou is on the way out. They didn’t mention him once during the evening. And every time I brought him up they changed the conversation to Mao.” (National Archives, Nixon Presidential Materials, Kissinger Telcons, Box 25, 2 March–April 1974)↩

5.   Afterward, Kissinger told Nixon, “I had a good talk with the Chinese last night. You know the highest-ranking official ever was here. They fully reaffirmed our policy and he went on and on about your visit. And he strongly reaffirmed the course that was outlined.” (Ibid.)↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d78

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_481

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_482

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_483

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_484

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_485

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_486

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_487

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_488

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_489

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_490

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_491

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_492

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_493

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_494

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_495

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_496

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_497

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_498

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_499

Thân thế (các) nhân vật

Atherton, Alfred L., Jr.,

Deputy Assistant Secretary of State for Near Eastern and South Asian Affairs until April 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_Atherton

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v20/persons

https://prabook.com/web/alfred_leroy_jr.atherton/1297992

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/united-states-ambassador-large-nomination-alfred-l-atherton-jr

https://notablepeopleproject.org/alfred_atherton

Brandt, Willy,

Chancellor of the FRG (West Germany) until May 6, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Willy_Brandt

https://www.britannic a.com/biography/Willy-Brandt

https://www.ebsco.com/research-starters/history/willy-brandt

https://www.bundeskanzler.de/bk-en/federal-chancellery/federal-chancellors-since-1949/willy-brandt

https://diplomacy.state.gov/berlin-wall/

https://www.the-berlin-wall.com/videos/guillaume-affair-and-resignation-of-willy-brandt-634/

https://cliosboardgames.wordpress.com/2024/04/28/willy-brandt-chancellor-ratings-2/

https://grokipedia.com/page/second_brandt_cabinet

Brezhnev Leonid,

General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union

https://en.wikipedia.org/wiki/Leonid_Brezhnev

https://www.britannica.com/biography/Leonid-Ilich-Brezhnev

https://en.wikipedia.org/wiki/General_Secretary_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union

https://www.britannica.com/place/Soviet-Union/The-Brezhnev-era

Bruce, David K.E.,

Head of the U.S. Delegation to the (plenary) Paris Peace Talks from July 1970 until July 1971

https://en.wikipedia.org/wiki/David_K._E._Bruce

https://www.trumanlibrary.gov/library/oral-histories/bruce

https://www.nytimes.com/1970/07/02/archives/nixon-appoints-bruce-as-leader-at-peace-talks-says-on-tv-he-has-no.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v07/d41

https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/bruce-david-kirkpatrick-este

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v42/persons

https://www.britishpathe.com/asset/235113/

https://digitalcommons.chapman.edu/upi_vietnam/95/ 

https://www.researchgate.net/profile/Priscilla-Roberts-2/publication/314258867_%27I_Begin_to_Think_of_Myself_as_a_Marco_Polo%27_David_Bruce_in_China_1973-1974_Occasional_paper_No_1_Keele_David_Bruce_Centre_for_American_Studies_Keele_University_1999/links/58f39faea6fdcc11e569f1b0/I-Begin-to-Think-of-Myself-as-a-Marco-Polo-David-Bruce-in-China-1973-1974-Occasional-paper-No-1-Keele-David-Bruce-Centre-for-American-Studies-Keele-University-1999.pdf

Chiao Kuan-hua, (Qiao Guanhua)

Vice Foreign Minister, People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124

https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?

https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf

SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN

https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2

Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download

Deng Xiaoping (Teng Hsiao-p’ing),

Vice Premier of State Council after 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Deng_Xiaoping

https://www.britannica.com/biography/Deng-Xiaoping

https://www.britannica.com/summary/Deng-Xiaoping

https://www.ebsco.com/research-starters/history/deng-xiaoping

http://www.cppcc.gov.cn/zxww/2012/07/03/ARTI1341300716750109.shtml

https://www.encyclopedia.com/people/history/chinese-and-taiwanese-history-biographies/deng-xiaoping

https://simple.wikipedia.org/wiki/Deng_Xiaoping

Freeman, Charles W., Jr.,

Asian Communist Affairs, Bureau of East Asian and Pacific Affairs until July 1973

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100323.pdf

https://en.wikipedia.org/wiki/Chas_W._Freeman_Jr.

https://chasfreeman.net/biography/

https://tile.loc.gov/storage-services/service/mss/mfdip/2004/2004fre01/2004fre01.pdf

https://www.academyofdiplomacy.org/members-1/freeman-jr./chas-w.

https://niemanwatchdog.org/index.cfm%EF%B9%96fuseaction=about.viewContributors&bioid=162.html

https://www.uschamber.com/bio/charles-freeman

https://www.youngchinawatchers.com/project/washington-d-c-fifty-years-of-the-united-states-and-china-with-the-freeman-family-with-chas-freeman-carla-freeman-charles-freeman-iii-chas-freeman-carla-freeman-and-charles-freeman-iii/

Gromyko, Andrei A.,

Soviet Foreign Minister

https://en.wikipedia.org/wiki/Andrei_Gromyko

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_heads_of_state_of_the_Soviet_Union

https://en.wikipedia.org/wiki/27th_Politburo_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union

https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Foreign_Affairs_(Soviet_Union)

https://en.wikipedia.org/wiki/Permanent_Representative_of_the_Soviet_Union_to_the_United_Nations

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=people:81473&fo[0]=81473

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vladivostok/gromyko.pdf

Howe, Jonathan,

Lieutenant Commander, USN; member, National Security Council Staff from 1970 until 1972

https://en.wikipedia.org/wiki/Jonathan_Howe

https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/ambush/interviews/howe.html

https://www.gao.gov/products/b-255792

https://aei.pitt.edu/75325/1/BIO_-_EN_-_Howe.pdf

https://www.govinfo.gov/content/pkg/GAOREPORTS-B-255792-2/html/GAOREPORTS-B-255792-2.htm

https://valor.militarytimes.com/recipient/recipient-315370/ 

https://digitallibrary.un.org/record/1314390?ln=en

Huang Zhen (Huang Chen),

PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison Office in the United States from March 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen

https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf

https://mediaclip.ina.fr/en/i24024268-huang-chen-the-traditional-friendship-of-the-french-and-chinese-peoples.html

https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf

https://www.facebook.com/NixonPresidentialLibrary/posts/otd-5301973-president-nixon-met-to-discuss-us-china-relations-with-dr-henry-kiss/1102544875230224/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf

https://www.britishpathe.com/asset/236303/

https://cutt.ly/3tezOe3t

https://mediaclip.ina.fr/en/caf97507056-credentials-huang-chen-at-the-elysee.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d12

Huang Hua,

Counselor in the Ministry of Foreign Affairs, People’s Republic of China; Adviser and Spokesman for the P.R.C. Delegation at the Geneva Conference.

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua

https://www.nytimes.com/2010/11/25/world/asia/25huang.html

https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367612.html

https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-huang-hua-20101125-story.html

https://www.theguardian.com/world/2010/nov/25/huang-hua-obituary

https://www.thetimes.com/world/us-world/article/huang-hua-x2q6lmwwbh9?gaa_at=eafs&gaa_n=AWEtsqeZpd0zFmiHaDpEiiRHlY7CpBBjhF1RHK3uPMlNA_2TgweZkoDLDtQIsKBByQg%3D&gaa_ts=699222cf&gaa_sig=JSGWfLiZaDtnKyJ_VBb2HoiUrpOa-cmw4FBJhJZdY4YW8YR0wIAum2gRFNezI81-A-ZqiMBH_uQL_G91yUhMVw%3D%3D

https://www.the-independent.com/news/obituaries/huang-hua-politician-and-diplomat-who-played-a-leading-role-in-bringing-china-out-of-international-isolation-2152957.html

Hummel, Arthur W., Jr.,

Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs until 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_W._Hummel_Jr.

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Pakistan

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Ethiopia

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Burma

https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/po/12046.htm

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-arthur-w-hummel-jr-be-united-states-ambassador-the-peoples-republic-china

https://www.uscpf.org/v2/hummelbio.html

https://uscpf.org/v3/hummel_bio/

Hummel, Arthur W., Jr.,

Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs until 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_W._Hummel_Jr.

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Pakistan

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Ethiopia

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Burma

https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/po/12046.htm

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-arthur-w-hummel-jr-be-united-states-ambassador-the-peoples-republic-china

https://www.uscpf.org/v2/hummelbio.html

https://uscpf.org/v3/hummel_bio/

Lord, Winston,

member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977

https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf

https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy

https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/

Mao Tse-tung (Mao Zedong),

Chairman of the Central Committee of the People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Mao_Zedong

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Communist_Party_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Central_Military_Commission_(China)

https://en.wikipedia.org/wiki/Central_People%27s_Government_of_the_People%27s_Republic_of_China_(1949%E2%80%931954)

https://www.biography.com/political-figures/mao-tse-tung

https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Mao_Zedong

https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Guards

Nixon Richard M.,

Vice President of the United States

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon, Richard M.,

President of the United States

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,

https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china

http://www.presidentialtimeline.org/

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3

https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman

The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos

March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016

Reflections on Richard Nixon

https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130

July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013

Senate Watergate Committee Testimony

https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346

April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016

Vietnam War Commander in Chief

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971

June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425

June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651

January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012

President Nixon's Secret White House Tapes

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123

July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008

Watergate: Corruption of American Politics

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480

February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003

Presidential Tapes: Taping Systems History

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572

Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)

https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g

Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony

https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203

Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon

https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w

How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power

Vietnam War Cambodia and Laos

https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia

Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed

https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI

Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?

https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4

1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.

https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s

Chiao Kuan-hua, (Qiao Guanhua)

Vice Foreign Minister, People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124

https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?

https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf

SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN

https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg

Scali, John,

Special Consultant to the President until 1973; U.S. Representative to the United Nations from 1973 until 1975

https://history.state.gov/departmenthistory/people/scali-john-alfred

https://www.cantonrep.com/story/news/local/canton/2016/01/30/stark-s-famous-john-scali/32588136007/

https://historica.fandom.com/wiki/John_A._Scali

Scowcroft, Brent,

General, USAF, Military Assistant to the President until 1973; Deputy Assistant to the President for National Security Affairs from August 1973 until 1975

https://warontherocks.com/2020/08/brent-scowcroft-and-american-military-intervention/

https://warontherocks.com/2020/08/blame-it-on-the-blob-how-to-evaluate-american-grand-strategy/

https://www.aspeninstitute.org/programs/aspen-strategy-group/about-asg/

https://www.whitehouse.gov/piab/

https://www.publicaffairsbooks.com/titles/bartholomew-sparrow/the-strategist/9781586489632/

http://web1.millercenter.org/poh/transcripts/ohp_1999_1112_scowcroft.pdf

https://www.nytimes.com/2020/08/12/us/politics/brent-scowcroft.html

https://www.thecipherbrief.com/column_article/remembering-brent-scowcrofts-accomplishments-on-arms-control

https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2020-08-13/scowcroft-model

https://archive.org/stream/towercommission00unit?ref=ol#mode/2up

https://www.penguinrandomhouse.ca/books/253135/the-man-who-ran-washington-by-peter-baker-and-susan-glasser/9780385540551

https://www.twelvebooks.com/titles/philip-zelikow/to-build-a-better-world/9781538764688/

https://toda.org/assets/files/resources/policy-briefs/t-pb-23_susan-koch_presidential-nuclear-initiatives-1991-92.pdf

https://www.penguinrandomhouse.ca/books/617544/margaret-thatcher-volume-3-by-charles-moore/9780241324745

https://yalebooks.yale.edu/book/9780300233827/post-wall-post-square

https://www.amazon.com/When-World-Seemed-New-George-dp-1328511650/dp/1328511650/ref=mt_other?_encoding=UTF8&me=&qid=

https://www.penguinrandomhouse.com/books/22029/a-world-transformed-by-george-hw--bush-and-brent-scowcroft/

https://yalebooks.yale.edu/book/9780300233827/post-wall-post-square

https://www.simonandschuster.com/books/War-in-a-Time-of-Peace/David-Halberstam/9781501141508

https://www.adst.org/OH%20TOCs/Inderfurth,Karl%20F.toc.pdf

https://www.wsj.com/articles/SB1029371773228069195

https://www.nytimes.com/2002/08/25/opinion/the-right-way-to-change-a-regime.html

https://www.penguinrandomhouse.com/books/592622/to-start-a-war-by-robert-draper/

https://pdfs.semanticscholar.org/de9b/be3fa428073b76a05fbb58739bf3279c3664.pdf

https://www.ft.com/content/de843f6e-0be1-4667-8a9f-f397cf840e72

https://www.houseofnames.com/brent-family-crest

https://www.houseofnames.com/dpreview/BRENT/EN/Brent/family-crest-coat-of-arms.png

https://www.houseofnames.com/cdn/webp/i/prod/520x520/surnamecomplete_gold.webp

https://www.aspeninstitute.org/programs/aspen-strategy-group/lt-general-brent-scowcroft/

https://dpaa-mil.sites.crmforce.mil/dpaaProfile?id=a0Jt000000sxxIFEAY

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/document/0204/7505562.pdf

https://news.virginia.edu/content/uvas-miller-center-releases-secret-brent-scowcroft-oral-history

https://www.newstatesman.com/politics/2020/08/the-quiet-mastermind-how-brent-scowcroft-redefined-the-art-of-grand-strategy

Sisco, Joseph J.,

Assistant Secretary of State for Near Eastern and South Asian Affairs until February 18, 1974; Under Secretary of State for Political Affairs from February 19, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_J._Sisco

https://history.state.gov/departmenthistory/people/sisco-joseph-john

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/assistant-secretary-international-organization-affairs

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/assistant-secretary-for-near-eastern-affairs

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/under-secretary-for-political-affairs

Solomon, Richard H.,

member, National Security Council staff

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_H._Solomon

https://www.academyofdiplomacy.org/members-1/solomon/richard-h.

https://carnegiecouncil.org/people/richard-h-solomon

https://www.c-span.org/person/richard-h-solomon/9004/

https://www.chinafile.com/contributors/richard-h-solomon

https://findingaids.lib.umich.edu/catalog/umich-bhl-2008034

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-richard-h-solomon-be-assistant-secretary-state