20260521 CDTL HST D568 15 October 1950 Điện tín từ Đại
sứ Heath tại Sài Gòn gửi Ngoại trưởng. Pháp mất kiểm soát biên giới miền Bắc.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/d568
Google Translated
Tài liệu 568
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1950, Đông Á
và Thái Bình Dương, Tập VI
751G.00/10–1550: Điện tín từ Đại sứ Heath
tại Sài Gòn gửi Ngoại trưởng.
Tối mật
Khẩn cấp (NIACT)
Sài Gòn, ngày 15 tháng 10
năm 1950 — 3 giờ chiều
556. Gửi Rusk và Jessup.
A. Tình hình quân sự và chính trị
tại Đông Dương đòi hỏi Chính phủ Hoa Kỳ phải dành sự cân nhắc ở cấp
độ cao nhất đối với những biện pháp tức thời có thể được triển khai tại đây, nhằm
ngăn chặn nguy cơ đánh mất Đông Dương và kéo theo đó là toàn bộ khu vực Đông
Nam Á.
1. Hậu quả từ những thất bại
của quân Pháp tại Bắc Kỳ nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì
được phản ánh qua việc mất đi 9 tiểu đoàn với 7.000 binh sĩ cùng các
vị trí trọng yếu dọc biên giới Tầu cộng. Chúng tôi nhận định rằng:
(a) Việc mất toàn bộ
vùng biên giới miền núi trải dài từ Lào Cai đến Móng Cái hiện gần như là điều
không thể tránh khỏi. Tình hình sẽ trở nên vô cùng nan giải nếu quân Pháp
không thể rút lui hoặc kết nối các đồn trú; tổn thất nhân sự có thể lên
tới 20% tổng lực lượng Liên hiệp Pháp (không tính quân Việt) tại Đông
Dương. Vào thời điểm viết báo cáo này, một số đồn bốt bổ sung đã bị bao
vây, và công tác chuẩn bị rút quân khỏi cứ điểm Lạng Sơn gần như chắc
chắn đang được tiến hành.
(b) Các kế hoạch tấn
công của Pháp dự kiến triển khai tại miền Bắc vào tháng tới hiện không
thể thực hiện được, do các lực lượng dự bị chiến lược đã bị xóa sổ và
các vị trí then chốt đã bị đánh mất.
(c) Trong bối cảnh
này, và trong khi quá trình xây dựng một đội quân Việt Minh kiểu
mới tại miền Nam Tầu cộng vẫn đang tiếp diễn, việc kiểm soát
toàn bộ vùng Đồng bằng Bắc Kỳ—bao gồm cả Hà Nội và Hải Phòng—cũng
như toàn bộ khu vực Bắc Đông Dương—bao gồm cả Lào—không còn có thể
được bảo đảm nữa.
2. Nguồn nguy hiểm chủ yếu nằm
ở hiệu ứng "quả cầu tuyết" nảy sinh từ tác động của những thất
bại đối với tình hình chính trị vốn đã và đang xấu đi. Chúng tôi
lo ngại rằng chuỗi thất bại kéo dài có thể châm ngòi cho những phản ứng dây
chuyền tại các vùng hậu phương, nơi những người Việt Nam đang giữ
thái độ trung lập sẽ bị cám dỗ tìm cách thỏa hiệp với Hồ
Chí Minh.
3. Những thành quả mà
phía Việt Minh (VM) đạt được cho đến nay—dù họ mới chỉ đưa
khoảng một phần ba số đơn vị đã được huấn luyện tại Tầu cộng vào tham chiến—chắc
chắn đã vượt xa cả những kỳ vọng của chính người Tầu cộng lẫn phía Việt
Minh. Sự tham gia của Tầu cộng chắc chắn sẽ diễn ra dưới
nhiều hình thức đa dạng. Chúng tôi dự báo rằng dòng tân
binh Việt Nam đổ về các trại huấn luyện tại Tầu cộng sẽ gia tăng mạnh mẽ;
và chẳng bao lâu nữa, lực lượng mới này rất có thể sẽ đủ khả năng tung ra một
đợt tấn công tổng lực vào vùng đồng bằng—với mũi nhọn là xe tăng và được
yểm trợ bởi không quân—mà phía Pháp hoàn toàn không có phương tiện
nào để chống đỡ.
4. Nếu quân đội Pháp
không thể hiện phong độ chiến đấu nào khá hơn so với 10 ngày qua, thì chúng
ta buộc phải bổ sung thêm sự yếu kém trong năng lực chỉ huy và tình
báo quân sự của họ vào danh sách những điểm trừ — những yếu tố mà chúng ta
đang nỗ lực tìm kiếm các nhân tố đối trọng để cân bằng lại. Bất chấp những lời
cảnh báo liên tục từ phía chúng ta, cho đến tận thời điểm hiện tại, dường
như họ vẫn chưa thấu hiểu trọn vẹn ý nghĩa sâu xa của việc đường
biên giới Tầu cộng trên thực tế đã không còn đóng vai trò là ranh giới
phân định giữa Tầu cộng và lực lượng của Hồ Chí Minh. Hơn nữa,
họ vẫn tiếp tục tỏ ra quá e dè, ngần ngại trong việc thực hiện bất
kỳ hành động nào có nguy cơ chọc giận phe Tầu cộng — ngay cả những
hoạt động cần thiết như trinh sát biên giới trên không ở cấp độ cao.
5. Mặc dù phía Pháp
đã biết và thông báo cho Phái bộ từ nhiều tháng trước rằng một cuộc tấn
công vào tuyến RC 4 có khả năng sắp xảy ra, họ lại không hề rút quân
hay tăng cường lực lượng cho các vị trí đóng giữ của mình. Dường
như không một ai muốn nhận trách nhiệm cho việc phải hạ cờ đầu hàng. Phía Pháp
khăng khăng cho rằng sự thất thủ của Đông Khê chỉ là [Trang 895] một
sự kiện đơn lẻ, và đã không chịu thừa nhận mối liên hệ giữa mối
đe dọa đang gia tăng ở phía Bắc với những sự chuẩn bị khủng bố ngày càng
mạnh mẽ tại các thành phố lớn cũng như khu vực quanh các sân bay. Họ đã
đánh giá thấp một cách tai hại sự gia tăng hiệu quả chiến đấu của quân Việt nhờ
vào việc được bổ sung các loại vũ khí tự động cùng một lực lượng pháo binh dã
chiến đầy đủ.
Mặc dù kỳ vọng lớn nhất của Pháp là thuyết phục
Hoa Kỳ tiến hành can thiệp trên không vào thời điểm thích hợp, nhưng họ
lại đã xao nhãng việc thông báo cho chúng tôi một cách kịp thời và đầy đủ
về những diễn biến gần đây—thông tin vốn cần thiết để chính phủ chúng tôi
đánh giá tình hình, qua đó đưa tàu sân bay hoặc lực lượng không quân
vào vị trí sẵn sàng, nếu quả thực đó là chủ trương của chúng tôi. Hiện
nay, chúng tôi lo ngại rằng tình hình có thể đang dần trượt vào một cuộc
tổng tấn công toàn diện của liên quân Trung-Việt, mà phía Pháp
lại không nhận diện được bản chất đó, cũng như không kịp thời phát đi những
tín hiệu cảnh báo cần thiết tới thế giới.
B. Trong bối cảnh hiện tại, hầu hết các biện pháp mà Hoa
Kỳ đang áp dụng đều quá nhỏ giọt và chậm trễ. Chương trình viện trợ kinh
tế khiêm tốn của chúng ta mới chỉ bắt đầu phát huy tác dụng. Viện
trợ quân sự thì quá ít ỏi, và cho đến nay vẫn dựa trên một sự đánh giá mà chúng
tôi tại Sài Gòn cho là chưa thấu đáo về những mối nguy hiểm của tình
hình hiện tại tại Đông Dương, cũng như về tầm quan trọng của khu vực này
đối với công cuộc phòng vệ lâu dài của Hoa Kỳ. Mặc dù chúng tôi
hiểu rằng Đông Dương được xếp vào diện "ưu tiên cao nhất"
đối với nguồn viện trợ MDAP, nhưng thước đo thực tế về tính cấp bách mà
sự ưu tiên này mang lại lại nằm ở chỗ: những chiến đấu cơ vốn đang rất cần thiết
và đã được yêu cầu từ tháng Hai thì nay phải đến tận tháng Mười Một mới cập bến.
Gần đây, chúng tôi đã đặt nhiều kỳ vọng vào việc
nhanh chóng thành lập một đội quân quốc gia Việt Nam. Tuy nhiên, điều
này không thể diễn ra kịp thời để tác động đến tình hình hiện tại, cũng như
không còn sức lôi cuốn như lẽ ra nó đã có trước những thất bại vừa qua.
C. Trước những bất cập này,
chúng tôi trân trọng đề nghị các điểm sau đây để được xem xét ở cấp cao trong
thời gian sớm nhất:
1. Mặc dù việc thành lập một
đội quân Việt hứa hẹn mang lại những kết quả khiêm tốn hơn so với kỳ vọng
trước đây, song quyết định và tuyên bố về việc thành lập đội quân này vẫn có thể
giúp vực dậy tinh thần của người Việt; điều kiện tiên quyết là đội
quân này phải có chỉ huy riêng, có nòng cốt riêng về bộ tham mưu và
các dịch vụ tiếp liệu, đồng thời phải hợp tác với phía Pháp trên cương
vị một đồng minh và đối tác, thay vì chỉ là một lực lượng chịu sự bảo hộ.
Hơn nữa, quy mô nhân sự của đội quân này phải thực sự tạo nên một sự gia tăng cụ
thể về tổng số lực lượng vũ trang hiện diện tại Đông Dương. Theo các kế
hoạch hiện hành của phía Pháp, những điều kiện này dường như vẫn chưa được
đáp ứng một cách thỏa đáng. Như chúng tôi đã đề cập trong các bức điện
tín trước đây, chúng tôi tin rằng Hoa Kỳ sẽ được yêu cầu đóng
góp một phần kinh phí trực tiếp cho lực lượng này.
2. Mức độ khẩn cấp trong việc
cung cấp viện trợ của Mỹ cần phải được thay đổi hoàn toàn. Với tất cả sự
tôn trọng, chúng tôi đề nghị rằng những mặt hàng cần thiết nhất nên được
chuyển đến khu vực này với tốc độ tương tự như khi được chuyển đến một lực
lượng Mỹ đang hoạt động ở khu vực Thái Bình Dương theo chỉ thị của Tham
mưu trưởng Liên quân. Mặc dù điều này có thể nằm ngoài khuôn khổ các thủ tục
MDAP, tôi đã chỉ thị MAAG chuẩn bị danh sách ưu tiên
hàng đầu của Pháp cần thiết ngay hôm nay, để đáp ứng một đợt vận
chuyển viện trợ quy mô lớn. Người Pháp hiểu rằng điều này không phải
theo chỉ thị của Chính phủ Mỹ.
3. Các tờ báo đưa tin rằng vấn
đề Đông Dương nằm trong chương trình nghị sự của cuộc họp diễn ra tại
khu vực Trung Thái Bình Dương. Chúng tôi không rõ liệu thực hư có
đúng như vậy hay không. Phái bộ đã từ lâu thúc giục—và tại hội nghị các Bộ
trưởng Ngoại giao, quyết định đã được đưa ra—[Trang 896] về việc tổ chức
các cuộc tham vấn chiến lược tại khu vực này sớm nhất có thể. Sẽ tốt hơn
nếu các cuộc tham vấn này được tổ chức trước khi những khó khăn hiện tại nảy
sinh; tuy nhiên, giờ đây chúng lại càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
Xin trân trọng kiến nghị rằng, cả tại Hoa Kỳ
lẫn vào thời điểm kết thúc hội nghị giữa Thái Bình Dương, cần tránh đưa
ra những tuyên bố hàm ý rằng tuyến phòng thủ của Hoa Kỳ chạy dọc theo
chuỗi đảo nằm ngoài khơi châu Á. Mỗi khi luận điểm này được phát ngôn trong
năm vừa qua, chúng tôi đều ghi nhận những phản ứng đầy bất an; việc tiếp tục
đưa ra luận điểm này sẽ giáng một đòn chí mạng vào các lợi ích của Khối cường
quốc phương Tây.
4. Chúng tôi
cũng tin rằng thời điểm đã chín muồi—như Phái bộ ngoại giao đã khẩn thiết
đề nghị gần đây—cho việc tiến hành tham vấn giữa Pháp và Hoa Kỳ về công
tác hoạch định quân sự tại khu vực này.
5. Chúng tôi
hy vọng có thể tìm ra một phương cách nào đó để vận dụng một phần nguồn lực của
Liên Hợp Quốc vào chiến trường này. Các biện pháp trọng tài hay trung
gian hòa giải hiện dường như là điều không thể bàn tới, không chỉ vì sự can thiệp
của khối Xô Viết, mà còn bởi lẽ đề nghị ngừng bắn và hòa giải vào
lúc này dường như là điều bất khả thi để phía Pháp chấp nhận, hay để
phía Hoa Kỳ đưa ra. Hơn nữa, sự can thiệp như vậy sẽ vô tình khoác
lên Hồ Chí Minh một tấm áo hợp pháp, đồng thời làm suy yếu
mặt trận toàn cầu chống lại chủ nghĩa Cộng sản. Thêm vào đó,
bất kỳ cam kết nào được thiết lập như là kết quả của sự can thiệp này cũng sẽ
không được phía Cộng sản tôn trọng.
Tuy nhiên, chúng tôi giả định rằng Bộ
đang cân nhắc khả năng thành lập một ủy ban biên giới thuộc Liên Hợp
Quốc, hoạt động dưới sự ủy nhiệm của Đại hội đồng, với phạm vi nhiệm
vụ giới hạn ở việc xác định trách nhiệm đối với các hành vi vi phạm biên giới
và tích cực tiếp tay cho hành động xâm lược chống lại một quốc gia láng giềng.
Tất nhiên, chúng tôi nhận thức rõ rằng, theo quan điểm của mình, khối Xô
Viết đang tiến hành giao thương với cầm quyền Hồ Chí Minh
– một nhà cầm quyền được công nhận về mặt pháp lý.
Thực tế là liên minh
Nga-Trung đang xâm lược Đông Dương, sử dụng các lực lượng Việt
Minh mà họ đang gấp rút huấn luyện và trang bị để làm
mũi nhọn xâm lăng. Giờ đây, chúng ta buộc phải
tính đến khả năng rằng chỉ còn là vấn đề của vài tuần, hoặc thậm chí vài ngày,
trước khi Tầu cộng công khai tham gia vào cuộc xâm lược này.
Bộ gửi Paris;
Công điện số 556 của Bộ, gửi để biết tới Paris (số 266).
Heath.
1. Xem
chú thích biên tập ở dưới. ↩
List of abbreviations and symbols
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/terms
Multilateral Relations:
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/comp1
Indochina:
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/comp5
Policy of the United States with respect to Indochina;
United States recognition of Vietnam, Laos, and Cambodia as Associated States
within the French Union; the extension of United States military assistance to
French Union forces; United States economic, military, and diplomatic support
for the Associated States (Documents 439–607)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/ch6
1. Document 568
Foreign Relations of the United
States, 1950, East Asia and the Pacific, Volume VI
751G.00/10–1550: Telegram
The Minister at Saigon (Heath) to the
Secretary of State
top secret
niact
Saigon, October 15,
1950—3 p. m.
556. For Rusk and Jessup.
A.
Military and political situation in Indochina demands
highest level consideration US Government with respect to what immediate steps
may be taken here to prevent loss of Indochina and with it, all of SEA.
1.
Consequences French defeats in Northern Tonkin are far
graver than indicated by loss of 9 battalions with 7,000 men and key positions
along Chinese frontier. We believe:
(a)
Loss of entire mountainous frontier region from Lao Kay
to Mon Cay is now almost inevitable. Highly problematic if French can withdraw
or link up garrisons, and losses might involve as much as 20 percent all French
union forces (exclusive of Viets) in Indochina. At this writing several
additional posts surrounded and preparations for withdrawal from Langson
bastion are almost certainly underway.
(b)
French offensive plans scheduled for north next month
cannot now be implemented in view elimination strategic reserves and loss of
pivotal positions.
(c)
In these circumstances and while build-up of new model
VM army in southern China continues, control of all Tonkin delta including
Hanoi and Haiphong and of northern Indochina including Laos can no longer be
assured.
2.
Prime source of danger is snow-balling effect produced
by impacts of defeats on already deteriorating political situation. We fear
continuation of defeats may set up chain reactions in rear areas where
fence-sitting Viets will be tempted to seek an accommodation with Ho Chi Minh.
3.
Successes so far obtained by VM who have only committed
about third of elements trained in China doubtless have exceeded even Chinese
and VM expectations. Chinese participation will surely take ample forms. We
look for much-increased flow of Viet recruits to China training camps and
before long their new forces may well be able to hurl tank-led plane-covered
assault against delta which French have no means to resist.
4.
If French reveal no better military form than in past
10 days, then we must also add deficient French generalship and military
intelligence to debit side of ledger for which we seek balancing factors. In
spite of our constant warnings, they do not up to present time appear to have
grasped full implication of practical disappearance of Chinese border as line
of demarcation between Red China and Ho Chi Minh. Moreover, they have shown
continuing squeamishness about taking any action which would provoke Chinese
Communists, even including necessary high level aerial frontier reconnaissance.
5.
Although French knew and informed Legation months ago
that attack on RC 4 line possibly impending, they neither withdrew nor
reinforced their positions. Apparently no one wished to take responsibility for
hauling down flag. French insisted that fall of Dongkhe was [Page 895] an isolated action
and failed to admit connection between gathering threat in north and increasing
terrorist preparations in large cities and around airports. They woefully
underestimated the enhancement of Viet combat efficiency due to addition
automatic weapons and an adequate field artillery. Although France’s great hope
is to induce US to undertake eventual air intervention, they have neglected to
inform us currently and completely of recent actions in time for our government
to make estimate of situation which would be required to move carriers or air
into position if indeed such were our intention. We now fear that the situation
may be gradually sliding into one of all-out Sino-Viet general offensive
without French recognizing it as such and sending up in time the necessary
danger signals to the world.
B.
In this situation most measures now being applied by US
are little and late. Our small program of economic aid is just beginning to
take hold. Military aid is too little and is so far based on what we in Saigon
believe to be an inadequate appreciation of dangers of present situation in
Indochina and importance of Indochina to eventual defense of US. Although we
understand Indochina in “highest priority” for MDAP assistance, measure of
urgency secured by such priority is fact that vitally needed fighter aircraft
demanded in February are arriving only in November.
We have lately placed much hope in rapid formation of
Viet national army. This cannot happen in time to affect present situation nor
can it have the same appeal as it would have had before recent defeats.
C.
In view of these inadequacies, we therefore propose
following for earliest high level consideration:
1.
Although formation of Viet army promises less than
formerly, nevertheless decision and declaration for formation of such an army
might put spirit in Viets provided that such an army has its own commander,
nucleus of its own staff and supply services, and that it will cooperate with
French as an ally and associate rather than as tutelar. Also that its numbers
will constitute a set increase in forces under arms in Indochina. These
conditions do not appear to be adequately met under present French plans. As we
have indicated in previous telegrams, we believe that US will be called on for
some direct financing of this force.
2.
Scale of urgency for delivery of US aid must be
completely transformed. With all respect, we suggest that most urgently needed
items should be moved to this theater with same rapidity as they would be moved
under directions of JCS to a US force engaged in Pacific area. Although this
may be outside the framework of MDAP procedures, I have directed MAAG to
prepare with the French topmost priority list needed today, to meet a massive
VM thrust. French understand this not in pursuance of instructions US Government.
3.
Newspapers report that Indochina is on agenda of
meeting in mid-Pacific.1 We do not know whether or not this be
the case. Legation has long urged, and at Foreign Minister’s conference it was
decided [Page 896] to hold, earliest
strategic conversations in this area. It would have been better had these been
held before present difficulties but they now all the more necessary.
Respectfully suggest that both in US and, at conclusion of mid-Pacific meeting,
statements to effect that US line of defense runs through chain of islands off
shore from Asia should be avoided. Each time this thesis has been stated in
last year, we have had perturbed reaction [and] would be critical blow to
Western Power interests.
4.
Also believe time has come, as Legation has recently
urged; for need French-US consultation in military planning in this area.
5.
We hope some way can be found to apply some of
resources of UN to this theater. Arbitration or good offices now seem out of
question, not only because Soviet bloc interference but because proposal of
cease fire and conciliation would now seem be impossible for French to accept
or for US to propose. Moreover, such interposition would confer cloak of
legality on Ho Chi Minh and weaken world-wide front against Communists.
Furthermore, any engagements taken as result such intervention would not be
respected by Communists.
We assume, however, Department considering possibility
of UN border commission operating under Assembly mandate with terms of
reference restricted to establishing responsibility for border violations and
actively abetting aggression on a neighboring state. We realize, of course,
that Soviet bloc is, in its view, holding commerce with legally recognized Ho
Government.
Fact is that Russia-China is invading Indochina using VM forces they are
rapidly training and equipping as an invasion force. We must now reckon with
possibility that it may be only question of weeks or even days before China
overtly participates in this aggression.
Department pass Paris; sent Department 556, repeated information Paris
266.
Heath
1. See editorial note,
infra. ↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/d568
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/pg_895
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1950v06/pg_896
Thân thế (các) nhân vật
Harry S. Truman
https://www.whitehousehistory.org/bios/harry-truman
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_presidents_of_the_United_States
https://www.whitehousehistory.org/the-presidents-timeline
https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_S._Truman
https://millercenter.org/president/truman/life-in-brief
https://www.whitehousehistory.org/bios/harry-truman
https://www.trumanlittlewhitehouse.org/key-west/president-truman-biography
https://www.trumanlibrary.gov/education/trivia/biographical-sketch-harry-truman
https://www.history.com/articles/harry-truman