Lãnh Thổ Lãnh Hải Việt-Nam

20260630 CDTL NRM D1 3 January 1973 Bản ghi nhớ cuộc đối thoại.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d1

Google Translated

Tài liệu 1

Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976

1. Bản ghi nhớ cuộc đối thoại

Thành phố New York, ngày 3 tháng 1 năm 1973, 22:15–23:00.

THÀNH PHẦN THAM DỰ

Tiến sĩ Henry A. Kissinger, Phụ tá Tổng thống phụ trách các vấn đề An ninh Quốc gia

Winston Lord, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)

Hoàng Hoa, Đại sứ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Liên Hợp Quốc

Ông Quách, Người ghi chép

Bà Thạch Yến Hoa, Phiên dịch viên

Đại sứ Hoàng: Chúc mừng Năm mới.

Tiến sĩ Kissinger: Tôi vẫn thường gọi đại diện Đại sứ của ông tại Paris. Tôi không biết liệu ông ấy có gửi báo cáo cho ông hay không.

Đại sứ Hoàng: Vâng, tôi có biết việc đó.

Tiến sĩ Kissinger: Tôi không bao giờ biết chắc ông ấy hiểu được bao nhiêu, vì chúng tôi phải trao đổi bằng cách kết hợp cả tiếng Pháp và tiếng Anh. (Đại sứ Hoàng cười) Người phiên dịch tiếng Pháp của ông ấy rất giỏi, nhưng người của tôi thì không được như vậy.

Đại sứ Hoàng: Tôi không tin đâu.

Tiến sĩ Kissinger: Đó là sự thật. Có lẽ ông cũng nhận ra điều này, nhưng ông đã hoàn toàn chinh phục được Joseph Alsop. Ông ấy đã viết những bài báo tương tự như cách Harrison Salisbury từng viết từ Liên Xô. Tôi không biết liệu ông đã đọc các bài viết của ông ấy chưa; chúng rất khách quan và công bằng.

Đại sứ Huang: Vâng, tôi đã đọc một phần trong số đó, đặc biệt là các bài báo của ông ấy về chuyến thăm tỉnh Vân Nam. Đó là chuyến thăm lại của ông ấy; trước đó ông ấy đã đến tỉnh này một lần. [Trang 2]

Tiến sĩ Kissinger: Khi trở về, ông ấy nói với tôi rằng đó là trải nghiệm tuyệt vời nhất trong 41 năm làm nghề báo của ông ấy.

Tôi muốn gặp ông chủ yếu để trao tận tay ông một bức thư từ Tổng thống gửi Thủ tướng Chu Ân Lai mà ông ấy muốn đưa cho ông vì tôi không thể có mặt ở Trung Quốc vào thời điểm này. Trong thư có rất ít thông tin về Việt Nam nên đó không phải là mục đích chính… (Tiến sĩ Kissinger đưa bức thư ở mục A và Đại sứ Huang xem qua.)

Đại sứ Huang: Lá thư khá dài. Nó dài ba trang, viết cách dòng đơn.

Tiến sĩ Kissinger: Nó cố gắng tóm tắt quan điểm của chúng tôi về mối quan hệ giữa hai bên.

Đại sứ Huang: Chúng tôi sẽ chuyển lời này đến các bạn sớm nhất.

Tiến sĩ Kissinger: Thực ra tôi chỉ muốn thảo luận với ngài về hai vấn đề nữa. Thứ nhất, đang có nhiều đồn đoán nảy sinh từ việc bổ nhiệm ông Moynihan làm Đại sứ tại Ấn Độ cũng như từ một số động thái tiếp cận mà Ấn Độ dành cho Hoa Kỳ. Trước hết, chúng tôi muốn ngài biết rằng, cho đến ngày 20 tháng 1, chúng tôi khó có thể kiểm soát mọi phát ngôn từ phía Bộ Ngoại giao. Tuy nhiên, sẽ không có thay đổi đáng kể nào trong chính sách của chúng tôi đối với Tiểu lục địa nếu chưa thảo luận trước với ngài, và các yếu tố cốt lõi trong chính sách mà chúng tôi đã thảo luận với Thủ tướng vẫn được duy trì. Trong vài tuần tới, chúng tôi sẽ thực hiện một số đợt chuyển giao vũ khí cho Pakistan, và sau khi Đại sứ mới của chúng tôi đến Iran, hoạt động này sẽ được triển khai ở quy mô bài bản hơn. Chúng tôi chỉ muốn ngài nắm được thông tin này.

Chỉ còn một vấn đề nữa… à, là hai vấn đề. Trước hết, như Tổng thống đã nêu trong thư gửi Thủ tướng, nếu Thủ tướng vẫn quan tâm, thì sau khi các cuộc đàm phán về Việt Nam kết thúc, Tổng thống vẫn sẵn sàng cử tôi sang Trung Quốc để cùng rà soát tổng thể tình hình quốc tế trước khi nhiệm kỳ thứ hai đi quá xa. Nếu phía Trung Quốc muốn đưa ra một đề nghị cụ thể, chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức để hiện thực hóa điều đó, có thể là vào khoảng cuối tháng Hai hoặc đầu tháng Ba.

Vấn đề cuối cùng tôi muốn đề cập với ông là cuộc đàm phán về Việt Nam mà tôi sẽ tiếp tục vào tuần tới. Chúng tôi thấu hiểu những khó khăn của phía ông trong vấn đề này, nhưng đây cũng là một vấn đề cực kỳ nan giải đối với chúng tôi. Hoàn toàn không đúng khi cho rằng chúng tôi đang tìm cớ để không ký kết hiệp định. Thành thật mà nói, chúng tôi cảm thấy các đồng minh của ông có lòng dũng cảm nhưng lại thiếu sự sáng suốt.

Vấn đề cơ bản của chúng tôi là, với tư cách là một cường quốc, chúng tôi không thể đơn thuần phản bội một đồng minh; tuy nhiên, chúng tôi sẵn sàng đạt được thỏa thuận — ngay cả khi đồng minh không tán thành — miễn là thỏa thuận đó đáp ứng được những điều kiện tối thiểu nhất định đối với chúng tôi. Ông còn nhớ khi dùng bữa tối với Thứ trưởng, tôi đã nói với ông ấy rằng chúng tôi dự định ký kết vào ngày 8 hoặc 9 tháng 12. Khi gặp [Trang 3] Đại sứ của các ông tại Paris, chúng tôi cũng đã nói rằng mình muốn ký kết trước ngày 22 tháng 12. Do đó, hoàn toàn không đúng khi cho rằng chúng tôi đang trì hoãn thỏa thuận này. Phía Việt Nam đã liên tục tạo ra các trở ngại nhanh hơn mức chúng tôi có thể tháo gỡ chúng.

Ví dụ, tôi xin nêu một vấn đề nhỏ, và tôi không yêu cầu ngài phải đánh giá xem nó có xác đáng hay không. (Hướng về phía Ngài Lord) Ngài có đề cập đến vấn đề liên quan đến từ "bị phá hủy" trong phần trình bày của mình không?

Ông Lord: Không, tôi không đề cập đến vấn đề đó, mặc dù tôi có nói rằng họ đã nêu ra một số vấn đề mới vào ngày cuối cùng.

Tiến sĩ Kissinger: Ví dụ, liên quan đến trang thiết bị quân sự, có một điều khoản quy định rằng các trang thiết bị bị phá hủy, hư hỏng, hao mòn hoặc đã qua sử dụng có thể được thay thế. Điều khoản này vốn đã có từ trước. Vào ngày cuối cùng của các cuộc đàm phán, khi tình hình đã không còn suôn sẻ, phía Việt Nam yêu cầu phải loại bỏ từ "bị phá hủy". Khi tôi hỏi lý do, họ lập luận rằng không thể phá hủy một vật gì đó mà không làm nó hư hỏng. Chúng tôi đã gửi nội dung này cho cả chính quyền Sài Gòn lẫn các đồng nghiệp ở Washington. Tôi sẽ chẳng bận tâm đến câu chữ đó nếu nó không có sẵn ở đó từ trước. Tuy nhiên, nếu tôi nói rằng chúng tôi đã dành cả ngày cuối cùng chỉ để tranh luận xem liệu có thể phá hủy một vật mà không làm nó hư hỏng hay không, thì điều đó sẽ chẳng tạo được ấn tượng tốt đẹp nào. Nó không thể hiện được sự nghiêm túc.

Tôi không muốn bà can thiệp vào chi tiết soạn thảo những việc như thế này. (Đại sứ Hoàng mỉm cười.) Tôi chỉ dùng nó làm ví dụ thôi. Lý do tôi nói chuyện với bà là vì tôi đã đọc một số bài phát biểu được đọc tuần trước ở Bắc Kinh, và tôi hiểu những nhu cầu của bà.

Bà Shih: Hiểu…?

Tiến sĩ Kissinger: Ông cũng có những nhu cầu nhất định. Bởi vì tôi dành sự quan tâm đặc biệt cho người hướng dẩn của mình là Nguyên soái Diệp Kiếm Anh. (Đại sứ Hoàng mỉm cười.) Nhưng đó không phải là vấn đề chính.

Chúng tôi đã đề nghị phía Bắc Việt Nam ký kết thỏa thuận theo đúng nội dung ngày 23 tháng 11, với một sửa đổi bổ sung duy nhất. Tất cả những điểm này đều là những điều đã được chấp thuận từ trước. Chúng tôi không đưa ra yêu cầu mới nào; nếu việc này được thực hiện, chúng tôi sẽ có cơ sở chính đáng về mặt đạo lý để áp dụng các biện pháp rất mạnh tay đối với Sài Gòn, bao gồm cả việc cắt viện trợ nếu họ không đồng ý. (Đại sứ Hoàng khẽ gật đầu.) [Trang 4]

Tuy nhiên, nếu các cuộc đàm phán thất bại vào tuần tới, tôi không thể nào chấp nhận việc phải ở lại Paris thêm hai tuần nữa và bị đối xử một cách thiếu nghiêm túc như lần trước. Chúng tôi đã gửi cho ông biên bản của một số cuộc họp này để ông có thể tự đưa ra đánh giá – điều mà tôi phải nói là còn nhiều hơn cả những gì chúng tôi đã làm đối với các đồng nghiệp tại Bộ Ngoại giao. Vì vậy, tôi hy vọng ông sẽ không công bố những tài liệu này vào một lúc nào đó.

Nếu các cuộc đàm phán hiện nay thất bại, chúng tôi sẽ hoàn toàn từ bỏ Thỏa thuận tháng Mười. Khi đó, chúng tôi sẽ không tiếp tục đàm phán dựa trên cơ sở của Thỏa thuận tháng Mười nữa. Chúng tôi có thể tìm kiếm một cơ sở khác mang tính chất song phương hơn, nhưng chắc chắn đó sẽ không phải là cơ sở mà chúng ta đang có hiện nay.

Giờ đây, xét đến những hệ quả của vấn đề này—nếu nhìn về chặng đường bốn năm tới—chúng tôi tin chắc rằng (như tôi đã từng nói với ông) đến năm 1973, khi đồng minh miền Bắc của ông hoàn tất chương trình tên lửa mới, sẽ nảy sinh những hệ quả nhất định, dù chúng tôi chưa rõ theo chiều hướng nào. Chắc chắn chúng tôi không tin rằng những vũ khí này được chế tạo nhằm mục đích giúp việc ứng xử với bạn bè của ông trở nên dễ dàng hơn. Điều chúng tôi mong muốn thực hiện—nếu không vướng vào cuộc chiến tranh Việt Nam—là đẩy nhanh tiến trình bình thường hóa quan hệ với các ông cũng như tăng cường quan hệ với Tây Âu; tôi tin rằng ông cũng đang đẩy mạnh quan hệ với Tây Âu vì những lý do tương tự. Ông đã có thời gian dài ở Mỹ và hẳn đã phần nào nhận định được những ai tại đây đang nắm giữ quan điểm này—và số lượng người như vậy không nhiều. Do đó, việc làm suy giảm uy tín của Tòa Bạch Ốc sẽ dẫn đến những hệ quả vượt xa phạm vi vấn đề Việt Nam; ngược lại, nếu giải quyết dứt điểm được vấn đề này, chúng tôi sẽ có thể đẩy nhanh tiến độ và tập trung vào những công việc mà chúng tôi thực sự coi là ưu tiên hàng đầu.

Chúng tôi không có ý định duy trì sự hiện diện lâu dài tại Đông Dương. Tại sao lại phải làm vậy? Những sự kiện mang tính quyết định tại châu Á sẽ diễn ra ở xa hơn về phía bắc, và tham vọng bá quyền tại khu vực này sẽ không xuất phát từ Washington. Tuy nhiên, điều quan trọng là người dân Mỹ không được để cho những sự kiện tại châu Á làm nản lòng đến mức chúng ta trở nên tê liệt trước các sự kiện thực sự mang tính then chốt.

Vì vậy, nếu các cuộc đàm phán này thất bại, chúng tôi sẽ tiếp tục tập trung sự chú ý vào Đông Dương. Chúng tôi sẽ không chấp nhận những áp lực này, dù là từ trong nước hay quốc tế, nhất là khi chúng liên quan đến những vấn đề không mang tính cốt yếu đối với các diễn biến quan trọng trong tương lai. Ngược lại, nếu chúng tôi có thể chung sống hòa bình với Bắc Kinh thì chắc chắn cũng có thể làm điều tương tự với Hà Nội. Mối quan tâm hàng đầu của chúng tôi tại Đông Dương — vốn dĩ không phải là trọng tâm trong chính sách của chúng tôi — sẽ là hợp tác với những bên mong muốn ngăn chặn sự hình thành các thế lực bá quyền khác tại khu vực này.

Đây đơn thuần là quan điểm của chúng tôi. Tôi muốn Thủ tướng được biết điều này. Hai tuần tới sẽ rất quan trọng. Tôi mạn phép xin gặp ông hôm nay vì Chủ nhật này tôi sẽ rời đi và sẽ không [Trang 5] có mặt trong vài ngày tới. Tôi cũng nghĩ rằng việc Thủ tướng nắm được suy nghĩ của chúng tôi có thể là điều quan trọng.

Đó là những vấn đề chính mà tôi muốn trao đổi với ông. Tôi không nghĩ ông có chỉ thị phải đưa ra câu trả lời dài dòng. (Đại sứ Hoàng cười.)

Đại sứ Hoàng: Chúng tôi sẽ báo cáo những điều ông nói với Thủ tướng Chu Ân Lai.

Tiến sĩ Kissinger: Tôi cũng có một lý do rất riêng tư—nếu ông có thể thuyết phục các đồng minh của mình đạt được thỏa thuận trước ngày 10, thì chúng tôi vẫn có thể kịp xem một buổi biểu diễn của đoàn nhào lộn vào ngày 11. (Đại sứ Hoàng cười.)

Đại sứ Hoàng: Họ sẽ chưa rời đi cho đến ngày 13.

Tiến sĩ Kissinger: Từ Washington à? Tôi tưởng họ sẽ ở đó ba ngày. (Sau đó có một số cuộc thảo luận về thời điểm các nghệ sĩ xiếc sẽ đến Washington. Sau đó, rõ ràng là Đại sứ Huang muốn nói họ sẽ ở Washington đến hết ngày 13; còn phía Mỹ thì nghĩ rằng họ chỉ biểu diễn từ ngày 9 đến ngày 11.) Nếu họ vẫn còn ở đó vào ngày 13, tôi chắc chắn sẽ gặp họ. Nhưng dù sao đi nữa, tôi muốn ông biết rằng họ sẽ được đón tiếp rất nồng nhiệt, và văn phòng của tôi sẽ liên lạc với họ khi họ đến để xem có thể làm gì để họ cảm thấy thoải mái hơn.

Đại sứ Hoàng: Trước hết, xin nói về chuyến thăm Hoa Kỳ của đoàn xiếc chúng tôi. Chúng tôi đánh giá cao công tác chuẩn bị chu đáo của Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Mỹ - Trung cũng như Trung tâm Thành phố New York – đơn vị đăng cai tổ chức. New York là điểm dừng chân thứ ba trong chuyến lưu diễn của đoàn, và chúng tôi rất hài lòng với kết quả đạt được.

Tiến sĩ Kissinger: Họ đã gặt hái thành công rực rỡ ở bất cứ nơi nào họ đến.

Đại sứ Hoàng: Các tiết mục biểu diễn của họ đã được đón nhận nồng nhiệt, và các nghệ sĩ nhào lộn cảm thấy rất phấn chấn vì họ tin rằng mình đã hoàn thành tốt vai trò và đóng góp vào việc thúc đẩy sự hiểu biết cũng như tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Mỹ - Trung. Chúng tôi tin rằng họ sẽ rời Hoa Kỳ để lên đường sang Mỹ Latinh với niềm hài lòng. Về phương diện này, chúng tôi cũng rất trân trọng sự quan tâm và chú trọng của Tiến sĩ Kissinger.

Tiến sĩ Kissinger: Tôi muốn đề cập thêm với ông hai vấn đề nữa. Chúng tôi sẽ tổ chức lễ tưởng niệm Tổng thống Truman tại Washington. Có một nhóm khách mời nhất định mà Tổng thống sẽ tiếp kiến—chủ yếu là các vị đang giữ chức Tổng thống hoặc Phó Tổng thống của các quốc gia. Chúng tôi [Trang 6] vừa nhận được tin phía Đài Loan sẽ cử Phó Tổng thống đến dự, vì vậy Tổng thống có thể sẽ dành 15 phút để tiếp vị này. Việc này không mang ý nghĩa chính trị đặc biệt nào cả; đây chỉ là vấn đề nghi thức. Tổng thống thường dành 15 phút để tiếp xã giao những nhân vật có cấp bậc tương ứng.

Thứ hai, tôi muốn thông báo để quý vị nắm được rằng Liên Xô đã đề nghị tháng Sáu là thời điểm cho chuyến thăm đáp lễ của ông Brezhnev tới Hoa Kỳ. Chúng tôi vẫn chưa đưa ra câu trả lời dứt khoát. Chúng tôi đã nói rằng sẽ thảo luận vấn đề này vào tháng Hai, nhưng sẽ thông báo cho quý vị khi có sự sắp xếp cụ thể.

Đại sứ Hoàng: Về các cuộc đàm phán tại Paris, tôi muốn truyền đạt một thông tin rất quan trọng. Nếu phía Hoa Kỳ thực sự mong muốn đạt được giải pháp trong các phiên họp kín sắp tới, thì không nên bỏ lỡ cơ hội này. Hy vọng rằng các cuộc đàm phán nghiêm túc và có tính chất hỗ tương sẽ được tiến hành, để từ đó có thể kỳ vọng vào những kết quả tốt đẹp.

Tiến sĩ Kissinger: Nếu phía bên kia có thái độ nghiêm túc, chúng tôi sẽ nỗ lực hết sức để giải quyết vấn đề. Chúng tôi mong muốn chấm dứt chiến tranh vì những lý do mà tôi đã trình bày với ông, và chúng tôi sẽ nỗ lực để thực hiện điều đó.

Tin tức này có liên quan đến chuyến thăm Bắc Kinh của ông Lê Đức Thọ hay không?

Đại sứ Hoàng: Tôi không thể giải thích về điều đó. Câu cuối cùng của bức điện là lời chúc mừng Năm mới gửi tới Tiến sĩ Kissinger.

Tiến sĩ Kissinger: Cảm ơn ông rất nhiều. Tôi rất trân trọng điều đó. Khi tôi đến Bắc Kinh, hoặc thông qua một phương thức nào khác, chúng tôi sẽ sẵn sàng thảo luận với ông về vấn đề Campuchia, như tôi đã đề cập với Thủ tướng.

Luôn là niềm hân hạnh khi được gặp ông, thưa Đại sứ, dù chúng ta không có nhiều dịp gặp gỡ. (Đại sứ Hoàng mỉm cười.)

Đại sứ Hoàng: Tối nay, đoàn nhào lộn của chúng tôi đã có buổi biểu diễn tại Thành phố New York.

Tiến sĩ Kissinger: Tôi đã không cân nhắc kỹ lưỡng—có lẽ lẽ ra tôi nên sắp xếp để xem họ biểu diễn tại đây.

Đại sứ Huang: Chúng tôi rất xin lỗi vì đến muộn, vì có rất nhiều đại diện của Liên Hợp Quốc và một số người bạn Mỹ có mặt.

Tiến sĩ Kissinger: Tôi hiểu rằng các ông là chủ nhà và không thể rời đi. Dù sao thì, đây cũng là một sự kiện hiếm hoi khi tôi có mặt ở đây đầu tiên.

(Sau đó, phía Trung Quốc đứng dậy ra về và có một cuộc trò chuyện ngắn về sự nhiệt tình của ông Alsop đối với Trung Quốc trước khi họ rời đi và tự lái xe trở về phái đoàn của mình.) [Trang 7]

Tài liệu A

Washington, ngày 3 tháng 1 năm 1973.

Thư của Tổng thống Nixon gửi Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai

Thưa Ngài Thủ tướng,

Khi nhiệm kỳ thứ hai của tôi bắt đầu, tôi muốn cùng Ngài xem xét lại một số vấn đề quan trọng ảnh hưởng đến hai nước chúng ta. Tôi viết thư này thay cho các cuộc gặp giữa Tiến sĩ Kissinger với Ngài—những cuộc gặp mà tôi đã hy vọng sẽ diễn ra trong thời gian này nhưng lại buộc phải hoãn lại do các diễn biến liên quan đến vấn đề Việt Nam.

Khi nhìn lại bốn năm qua, không có sự kiện quốc tế nào mang ý nghĩa quan trọng hơn việc khôi phục liên lạc và mở ra mối quan hệ mới giữa Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Hoa Kỳ. Với tình cảm cá nhân nồng ấm cũng như ý thức sâu sắc về tầm quan trọng lịch sử, tôi luôn nhớ về chuyến thăm đất nước của Ngài cũng như những cuộc trao đổi thẳng thắn giữa tôi với Chủ tịch Mao và chính Ngài. Nhân dịp này, tôi xin khẳng định lại rằng việc tiếp tục cải thiện quan hệ giữa hai nước chúng ta vẫn là một trong những nguyên tắc cốt lõi trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.

Tôi tin rằng chúng ta có thể hài lòng với những bước phát triển trong quan hệ song phương kể từ tháng Hai. Các hoạt động giao lưu nhân dân và trao đổi trên nhiều lĩnh vực đã có sự khởi đầu tốt đẹp. Chúng ta cần mở rộng và đẩy mạnh hơn nữa những nỗ lực này, vốn đang đóng góp quan trọng vào việc tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Trung Quốc và Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, chúng ta cần tiếp tục phát huy những nền tảng ban đầu đã được thiết lập cho hoạt động thương mại đầy ý nghĩa giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.

Ở cấp độ chính phủ, tôi tin rằng cuộc đối thoại thẳng thắn giữa Tiến sĩ Kissinger và Đại sứ Hoàng tại New York đã phát huy hiệu quả trong việc làm rõ lập trường của hai bên về các vấn đề trọng yếu. Trong nhiệm kỳ tới, tôi đề nghị chúng ta duy trì kênh liên lạc hiệu quả này để giải quyết mọi vấn đề, ngoại trừ các vấn đề kỹ thuật vốn sẽ tiếp tục được thảo luận tại Paris. Tôi cho rằng các cuộc trao đổi này cần được bổ sung bằng những chuyến thăm cá nhân định kỳ, nhằm tạo điều kiện trình bày một cách thấu đáo và trực tiếp về các chính sách của hai bên. Theo đó, tôi sẵn sàng nhận lời mời của Ngài và sẽ cử Tiến sĩ Kissinger tới Bắc Kinh ngay sau khi cuộc chiến tại Việt Nam kết thúc bằng một giải pháp thương lượng, nhằm rà soát toàn diện quan hệ Trung - Mỹ cũng như các diễn biến trên thế giới.

Như Ngài đã biết, chúng tôi luôn giữ đúng cam kết thông tin cho Ngài về quan điểm và chính sách của Hoa Kỳ đối với mọi vấn đề mà Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đặc biệt quan tâm. Tôi dự định sẽ tiếp tục duy trì thông lệ này, [Trang 8] điều mà tôi cho là mang lại lợi ích cho cả hai bên. Chẳng hạn, Ngài đã biết rằng Hoa Kỳ không hề gây trở ngại cho việc cải thiện quan hệ Trung - Nhật; chúng tôi tin rằng điều này sẽ góp phần vào hòa bình tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Về phần mình, chúng tôi cũng ghi nhận sự kiềm chế mà Ngài đã thể hiện trong việc thực thi chính sách đối với Nhật Bản.

Tại các khu vực khác ở Viễn Đông, chúng tôi hoan nghênh những bước đi đầu tiên hướng tới việc tăng cường đối thoại và giảm bớt căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên. Mặc dù tiến trình này nên được để cho hai bên Triều Tiên tự giải quyết, nhưng nó chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho tất cả những ai mong muốn sự ổn định cao hơn trong khu vực. Hai chính phủ chúng ta đã duy trì liên lạc chặt chẽ về vấn đề Nam Á, và chúng tôi sẽ tiếp tục chia sẻ với quý vị những định hướng chính sách của mình đối với khu vực này. Đặc biệt, tôi muốn khẳng định với quý vị rằng bất kỳ thay đổi nào đối với chính sách đã được định hình rõ ràng của Hoa Kỳ về khu vực Nam Á đều sẽ được thảo luận trước tiên với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trong các cuộc thảo luận với các đồng minh tại Tây Âu, chúng tôi cũng đã thể hiện rõ thái độ tích cực đối với việc họ tăng cường đối thoại với quý vị.

Đối với các cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, tôi muốn tái khẳng định ý định của chúng tôi trong việc tích cực thúc đẩy quá trình bình thường hóa quan hệ song phương trong nhiệm kỳ thứ hai của tôi. Mọi điều đã được tuyên bố trước đây về vấn đề này nay xin được tái khẳng định. Tiến sĩ Kissinger sẽ sẵn sàng thảo luận chi tiết về vấn đề này khi ông đến thăm Bắc Kinh.

Chúng tôi vẫn kiên định cam kết với các nguyên tắc của Thông cáo Thượng Hải, bao gồm cả những nguyên tắc liên quan đến tham vọng bá quyền và các phạm vi ảnh hưởng. Chúng tôi tin rằng một Tầu cộng mạnh mẽ và đầy sức sống là điều có lợi cho hòa bình thế giới.

Tóm lại, một khuôn khổ đầy hứa hẹn đã được thiết lập trong vài năm qua. Tuy nhiên, rõ ràng là cuộc chiến tranh tại Đông Dương đang cản trở những bước tiến xa hơn – những bước tiến chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước chúng ta. Chúng tôi đã liên tục cập nhật cho phía các bạn về các diễn biến tại Paris trong những tháng gần đây; và vì Tiến sĩ Kissinger sẽ trao đổi chi tiết về vấn đề này với Đại sứ Hoàng, nên tôi sẽ không đi sâu vào nội dung đó trong lá thư này. Bất kỳ ai am hiểu tình hình gần đây đều không thể phủ nhận một thực tế là Hoa Kỳ đã nỗ lực hết mình nhằm khôi phục hòa bình tại Đông Dương.

Chúng tôi hy vọng cuối cùng sẽ đạt được mục tiêu đó, nhưng điều này đòi hỏi Hà Nội phải thể hiện một thái độ nghiêm túc – điều đã hoàn toàn vắng bóng vào tháng Mười Hai nhưng lại rất rõ nét vào tháng Mười. Câu hỏi cốt lõi vẫn là: chẳng phải việc sớm chấm dứt cuộc chiến này – qua đó loại bỏ trở ngại lớn đối với nhiều bước phát triển mang tính xây dựng trong quan hệ quốc tế – chính là lợi ích chung của tất cả chúng ta hay sao? Đó chính là quan điểm của Hoa Kỳ. Quan điểm này sẽ định hình cách tiếp cận của chúng tôi đối với các cuộc đàm phán sẽ được nối lại vào tuần tới. [Trang 9]

Bà Nixon cùng tôi xin gửi lời chào trân trọng tới Ngài và Phu nhân Chu, đồng thời kính chúc Ngài và Phu nhân một năm 1973 dồi dào sức khỏe và thịnh vượng.

Trân trọng,

Richard Nixon.

1. Nguồn: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 94, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Các cuộc trao đổi với Trung Quốc, ngày 1 tháng 1 – ngày 14 tháng 4 năm 1973. Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp (Exclusively Eyes Only).↩

2. Tại một bữa tối vào ngày 13 tháng 11 năm 1972, Kissinger nói với Kiều Quán Hoa (Qiao Guanhua), Thứ trưởng Bộ Ngoại giao CHND Trung Hoa, rằng ông muốn hoàn tất các cuộc đàm phán về Việt Nam trước ngày 8 hoặc 9 tháng 12. Xem *Foreign Relations, 1969–1976* (Quan hệ Đối ngoại), tập E–13, Tài liệu 166. Trong một cuộc họp đêm muộn ngày 7 tháng 12 năm 1972, Kissinger nói với Hoàng Trấn (Huang Zhen), khi đó là Đại sứ CHND Trung Hoa tại Pháp, rằng Hoa Kỳ đã đề nghị một lịch trình cho phép ký kết hiệp định về Việt Nam vào ngày 22 tháng 12. Xem tài liệu đã dẫn, tập XVII, Tài liệu 269.↩

3. Harry S. Truman qua đời vào ngày 26 tháng 12 năm 1972. Các quan chức nước ngoài đã tham dự lễ tưởng niệm ông được tổ chức tại Nhà thờ Quốc gia Washington vào ngày 5 tháng 1 năm 1973.↩

4. Không có dấu phân loại mật.↩

5. Thông cáo Thượng Hải, được công bố vào ngày 27 tháng 2 năm 1972, được in trong *Public Papers: Nixon, 1972* (Các văn bản công khai: Nixon, 1972), tr. 376–379. Xem thêm *Foreign Relations, 1969–1976*, tập XVII, Tài liệu 203.↩

Sources

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources

Abbreviations and Terms

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms

Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons

China, 1973–1976

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1

Kissinger’s Visits to Beijing and the Establishment of the Liaison Offices, January 1973–May 1973 (Documents 1–34)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch1

1. Document 1

Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976

1. Memorandum of Conversation1

New York City, January 3, 1973, 10:15–11:00 p.m.

PARTICIPANTS

Dr. Henry A. Kissinger, Assistant to the President for National Security Affairs
Winston Lord, NSC Staff
Huang Hua, PRC Ambassador to the United Nations
Mr. Kuo, Notetaker
Mrs. Shih Yen-hua, Interpreter

Ambassador Huang: Happy New Year.

Dr. Kissinger: I have been calling on your Ambassador in Paris. I don’t know whether he sends you reports.

Ambassador Huang: Yes, I understood that.

Dr. Kissinger: I never know how much he understands because we have to communicate with a combination of French and English. (Ambassador Huang laughs) His French interpreter is very good, but mine isn’t.

Ambassador Huang: I don’t believe it.

Dr. Kissinger: It’s true.

You probably realize this, but you have completely seduced Joseph Alsop. He has written articles like Harrison Salisbury did from the Soviet Union. I don’t know whether you have read his articles. They have been very fair.

Ambassador Huang: Yes, I have read part of them, particularly his articles on his visit to Yunnan Province. That was a renewed visit of his; he had been there once before to the Province.

[Page 2]

Dr. Kissinger: He told me when he came back that this was the greatest experience in his 41 years of professional journalism.

I wanted to see you principally to hand you personally a letter from the President to Premier Chou En-lai which he wanted to give you since it was not possible for me to be in China at this time. There is very little about Vietnam in it so that is not its principal … (Dr. Kissinger hands over the letter at Tab A and Ambassador Huang scans it.)

Ambassador Huang: It’s quite a long letter. It is three pages single-spaced.

Dr. Kissinger: It attempts to summarize our view on our relationships.

Ambassador Huang: We will promptly convey this.

Dr. Kissinger: I wanted actually only to discuss two other matters with you. One, there is a great deal of speculation because of the appointment of Mr. Moynihan as Ambassador to India and also because of some of the overtures India has made to the United States. We want you to know, first of all, that until January 20th it is difficult for us to control everything that is being said by the State Department. But there will be no significant change in our policy toward the Subcontinent without prior discussion with you, and the essential elements of policy which we discussed with the Prime Minister still remain. In the next weeks we will make some shipments of arms to Pakistan, and after our new Ambassador comes to Iran we will do it on a more systematic scale. We simply wanted you to know this.

The only other subject … two other subjects. First, as the President says in his letter to the Prime Minister, if the Prime Minister is still interested, the President is still prepared to send me to China after the Vietnam negotiations are concluded, for a general review of the international situation before we are too far along in the second term. If the Chinese side wants to make a specific proposal, we would make every effort to make it possible, maybe toward the end of February or early March.

Now the last subject I wanted to mention to you is the Vietnam negotiation which I will start again next week. Now we have an understanding for your difficulties in this matter, but it is also a matter of extreme difficulty for us. It is simply not true that we are looking for a pretext not to sign the agreement. We feel quite frankly that your allies have courage, but they lack wisdom.

Our basic problem is that as a great power we cannot simply betray an ally, but we are prepared to make an agreement, even if our ally disagrees, which meets certain absolutely minimal conditions for us. You remember when we had dinner with the Vice Minister I told him that we thought we would sign on December 8 or 9. When we met [Page 3] your Ambassador in Paris we told him we wanted to sign by December 22.2 So it really is not true that we are holding up the agreement. The Vietnamese side has invented obstacles faster than we can remove them.

For example, let me cite one minor problem, and I don’t ask you to judge its merits. (To Lord) Did you mention the question of the word “destroyed” in your presentation?

Mr. Lord: No, I did not, although I mentioned that they raised several new issues on the last day.

Dr. Kissinger: For example, with regard to military equipment, there is a provision that says that destroyed, damaged, worn-out or used-up equipment can be replaced. It has always been in there. On the last day of the last negotiations, when things were already not going well, the Vietnamese said that the word “destroyed” had to be taken out. When I asked why, they said you can’t destroy something without damaging it. We had already given this language to Saigon as well as to our colleagues in Washington. I wouldn’t care about the sentence if it hadn’t already been in there. But for me to say that we spent the last day discussing whether one can destroy something without its being damaged won’t make a good impression. It does not give an impression of seriousness.

I don’t want you to get involved in the drafting details of this nature. (Ambassador Huang smiles.) I use it only as an example. The reason I am talking to you is that I read some speeches made last week in Peking, and I understand your necessities.

Mrs. Shih: Understand …?

Dr. Kissinger: That you have certain necessities as well. Because I pay special attention to my old host Marshal Yeh Chen-ying. (Ambassador Huang smiles.) But that is not the issue.

We have offered the North Vietnamese to sign the agreement as it stood on November 23 with one additional modification. These are all things that had already been accepted. We are not asking for anything new, and if this is done then we have the moral basis to take very strong measures against Saigon, including cutting off aid if they don’t agree. (Ambassador Huang nods slightly.)

[Page 4]

But if the negotiations fail next week, I cannot possibly commit myself to be kept in Paris another two weeks and dealt with as frivolously as last time. We sent to you the transcripts of some of these meetings so you must have your own judgment, which I may say is more than we have done for our colleagues in the Foreign Ministry. So I hope you won’t publish these some day.

If the negotiations now fail, we will abandon the October Agreement completely. We will not then continue to negotiate on the basis of the October Agreement. We may seek another basis of a more bilateral nature, but it will certainly not be the one we now have.

Now the consequences of this … we cannot believe, if we look ahead to the next four years … it is our conviction, as I told you before, that by 1973 when the new rocket program of your northern ally is completed, we assume certain consequences could follow, we don’t know in which direction. Certainly we don’t believe these weapons are being built in order to make your friends easier to deal with. What we would like to do—if it were not for the war in Vietnam—what we would like to do is to accelerate the normalization of our relationship with you and accelerate our relationships with Western Europe, and I believe for the same reasons you are accelerating your relationships with Western Europe. You have been long enough in the U.S., and you will have some judgment as to which people in the U.S. hold these convictions, and they are not very many. Therefore, the obvious consequences of discrediting the authority of the White House will go far beyond Vietnam, and conversely to get it finished would accelerate and enable us to concentrate on matters we consider to be of real priority.

We have no interest in a permanent presence in Indochina. Why should we? The decisive events in Asia will occur far north of there, and the hegemonial aspirations will not come from Washington in that area. But it is important that the American people not be so disillusioned by any events in Asia that we will be paralyzed with respect to what are the crucial events.

So if these negotiations fail, our attention will continue to focus on Indochina. We will not accept these pressures either domestically or internationally, and it will be over issues that are not essential for the major developments of the future. Conversely, if we can coexist with Peking we can certainly coexist with Hanoi. Our major concern in Indochina, which is not a central feature of our policy anyway, would be to cooperate with those who want to prevent other hegemonies from being established there.

This is simply our philosophy. I wanted the Prime Minister to know. The next two weeks will be very important. I took the liberty of asking to see you today because I am leaving Sunday and I will not be [Page 5] available the next few days. I also thought it might be important for the Prime Minister to have our thinking.

These are the major things I wanted to mention to you. I don’t think you have instructions to give a long reply. (Ambassador Huang laughs.)

Ambassador Huang: We will report what you said to Prime Minister Chou En-lai.

Dr. Kissinger: I also have a very selfish reason—if you can convince your allies to settle by the 10th, then we can still see one of the performances of the acrobats on the 11th. (Ambassador Huang laughs.)

Ambassador Huang: They won’t leave until the 13th.

Dr. Kissinger: From Washington? I thought they would be there three days. (There was then some discussion on when the acrobats would be in Washington. It has become clear subsequently that Ambassador Huang meant they would be physically in Washington through the 13th; as the U.S. side thought, they would perform only on the 9th through the 11th.) If they are still there on the 13th I will certainly see them. But in any event I want you to know that they will be given a very warm welcome, and my office will contact them when they get there to see if there is anything to be done which will make them more comfortable.

Ambassador Huang: First, about the visit of our acrobatic troupe to the U.S. We appreciate the meticulous arrangements made by the National Committee for US-China Relations and the New York City Center as its host organization. New York is the third city the acrobats have been visiting, and we have been very satisfied with the results of the visit.

Dr. Kissinger: They are a spectacular success everywhere.

Ambassador Huang: They have been given a very warm welcome for the performances, and the acrobats have been encouraged because they feel that they have done their share and made their contribution to promoting understanding and friendship between the American and Chinese peoples. We believe that they will leave the United States with satisfaction for Latin America. And in this respect we also appreciate Dr. Kissinger’s consideration, attention.

Dr. Kissinger: There are two other matters I might mention to you. We have a memorial service for President Truman in Washington.3 There is a certain category of visitors that the President sees—everyone who is President or Vice President of a country primarily. We have [Page 6] just been informed that Taiwan is sending its Vice President, so the President may see him for 15 minutes. So this has no significance. This is a protocol matter. Everyone of a certain rank is received as a courtesy by the President, only 15 minutes each.

Secondly, I wanted you to know for your own information that the Soviet Union has proposed June for the return visit of Brezhnev to the United States. We have not yet given a definite reply. We said that we will discuss it in February, but we will let you know when anything definite is arranged.

Ambassador Huang: About the Paris talks, I would like to convey a very serious piece of news. If the U.S. side truly wishes a settlement in the forthcoming private sessions, this opportunity should not be missed. It is hoped that serious reciprocal negotiations will be conducted and then fruitful results can be expected.

Dr. Kissinger: If there is a serious attitude on the other side, we will make every effort to settle it. We would like to end the war for the reasons which I have explained to you, and we will make a major effort to do so.

Is this news based on the visit of Le Duc Tho to Peking?

Ambassador Huang: I can’t explain it. The last sentence of the message wishes Dr. Kissinger a happy New Year.

Dr. Kissinger: Thank you very much. I appreciate it. When I come to Peking, or through some other formula, we will be prepared to discuss Cambodia with you as I pointed out to the Prime Minister.

It is always a pleasure to see you, Mr. Ambassador, though it is not frequent enough. (Ambassador Huang smiles.)

Ambassador Huang: This evening our acrobatic troupe performed in New York City.

Dr. Kissinger: I didn’t think carefully enough—maybe I should have arranged to see them here.

Ambassador Huang: We are very sorry we were late because many representatives to the United Nations were present, and also some American friends.

Dr. Kissinger: I understood that you were the host and couldn’t leave. Anyway, it’s such an unusual event for me to be here first.

(The Chinese then got up to leave and there was brief small talk about Mr. Alsop’s enthusiasm concerning China before the Chinese left to take their own car back to their Mission.)

[Page 7]

Tab A

Washington, January 3, 1973.

Letter From President Nixon to Chinese Premier Zhou Enlai 4

Dear Mr. Prime Minister:

As my second term in office begins, I would like to review with you some of the major questions that affect our two countries. I am writing this letter in lieu of Dr. Kissinger’s meetings with you which I had hoped would be taking place during this period but which have had to be postponed due to Vietnam developments.

In looking back over the past four years no international development carries more significance than the reestablishment of communications and the launching of a new relationship between the People’s Republic of China and the United States. It is with great personal warmth as well as historical sense that I recall my visit to your country and my frank exchanges with Chairman Mao and yourself. Let me take this occasion to reiterate that the further improvement of relations between our two countries remains one of the cardinal principles of American foreign policy.

I believe we can take satisfaction in bilateral developments since February. A good beginning has been made in people-to-people contacts and exchanges in various fields. We should expand and accelerate these efforts which are already making important contributions to mutual understanding and friendship between the Chinese and American peoples. In addition, we should continue to build on the first foundations which have been laid for meaningful Sino-American trade.

On the governmental level, I believe the candid dialogue between Dr. Kissinger and Ambassador Huang in New York has served well to set forth our respective positions on major issues. In my coming term I propose we maintain this productive channel as the channel for all matters except technical issues which would continue to be discussed in Paris. These exchanges, I believe, should be supplemented by occasional personal visits which allow a more thorough and direct exposition of our policies. To this end I am prepared to accept your kind invitation and to send Dr. Kissinger to Peking as soon as the war in Vietnam has been ended through a negotiated settlement for a full review of Sino-American relations and world developments.

As you know, we have consistently fulfilled our undertaking to keep you apprised of U.S. attitudes and policies on all issues of major concern to the People’s Republic of China. I intend to continue this practice [Page 8] which I consider to be in our mutual interest. For example, you have been aware that the United States places no obstacles in the way of improved Sino-Japanese relations which we believe will contribute to peace in the Asian and Pacific region. We in turn have noted the restraint with which you have conducted your policy toward Japan. Elsewhere in the Far East, we favor the first steps toward more communication and less tension in the Korean peninsula. While this process should be left to the two Korean parties, it can only benefit all those who seek greater stability in the region. Our two governments have been in close contact with respect to South Asia, and we will continue to share with you our policy intentions toward the Subcontinent. In particular I want to assure you that any change in well-established U.S. policy toward the Subcontinent will be first discussed with the People’s Republic of China. In our discussions with our allies in Western Europe we have made clear our positive attitude toward their increased communication with you.

As far as direct U.S.-Chinese dealings are concerned, I would like to reaffirm our intention to move energetically in my second Administration toward the normalization of our relations. Everything that has been previously said on this subject is hereby reaffirmed. Dr. Kissinger will be prepared to discuss this fully when he visits Peking.

We remain firmly committed to the principles of the Shanghai Communiqué,5 including those that deal with aspirations for hegemony and spheres of influence. We believe that a vital and strong China is in the interest of world peace.

In short, a promising framework has been established in the past couple of years. But it is clear that the war in Indochina impedes the kind of further progress that so surely would benefit both our countries. We have kept you fully informed of developments in Paris in recent months, and as Dr. Kissinger will speak to this subject at some length with Ambassador Huang, I will not dwell on it in this letter. No one familiar with the recent record can in good conscience dispute the fact that the United States has made maximum efforts to restore peace in Indochina. We hope at long last to achieve that goal, but this will require from Hanoi a seriousness that was as absent in December as it was evident in October. The central question remains whether it is not in the interest of us all to bring this war to a rapid conclusion and thus remove the major obstacle to many constructive developments in international relations. This is the U.S. attitude. It will shape our approach to the negotiations which resume next week.

[Page 9]

Mrs. Nixon joins me in personal greetings to you and Madame Chou and wishes for a healthy and prospering 1973.

Sincerely,

Richard Nixon

1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 94, Country Files, Far East, China Exchanges, January 1–April 14, 1973. Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only.↩

2. At a dinner on November 13, 1972, Kissinger told Qiao Guanhua, PRC Vice Minister of Foreign Affairs, that he sought to complete the Vietnam negotiations by December 8 or 9. See Foreign Relations, 1969–1976, vol. E–13, Document 166. During a late night meeting on December 7, 1972, Kissinger told Huang Zhen, then PRC Ambassador to France, that the United States had proposed a schedule that would allow the signing of a Vietnam treaty on December 22. See ibid., vol. XVII, Document 269.↩

3. Harry S. Truman died on December 26, 1972. Foreign dignitaries attended a memorial service for him that was held at the Washington National Cathedral on January 5, 1973.↩

4. No classification marking.↩

5. The Shanghai Communiqué, issued on February 27, 1972, is printed in Public Papers: Nixon, 1972, pp. 376–379. See also Foreign Relations, 1969–1976, vol. XVII, Document 203.↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d1

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_2

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_3

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_4

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_5

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_6

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_7

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_8

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_9

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d166

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d269

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d203

Thân thế (các) nhân vật

Brezhnev Leonid,

General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union

https://en.wikipedia.org/wiki/Leonid_Brezhnev

https://www.britannica.com/biography/Leonid-Ilich-Brezhnev

https://en.wikipedia.org/wiki/General_Secretary_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union

https://www.britannica.com/place/Soviet-Union/The-Brezhnev-era

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2

Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu củng như dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download

Huang Hua,

Chief Delegate to the Security Council and PRC Ambassador to the United Nations until October 1976

https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-huang-hua-20101125-story.html

https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367612.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d82

https://www.nixonfoundation.org/2010/11/huang-hua-1913-2010/

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua_(activist)

Huang Zhen (Huang Chen),

PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison Office in the United States from March 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen

https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf

https://mediaclip.ina.fr/en/i24024268-huang-chen-the-traditional-friendship-of-the-french-and-chinese-peoples.html

https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf

https://www.facebook.com/NixonPresidentialLibrary/posts/otd-5301973-president-nixon-met-to-discuss-us-china-relations-with-dr-henry-kiss/1102544875230224/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf

Henry A Kissinger

Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973

https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger

https://www.theguardian.com/world/bilderberg

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip

https://china.usc.edu/sites/default/files/styles/article_node_featured/public/article/featured-image/kissinger-zhou-sm_0.jpg?itok=qDjPx2_m

https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china

http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html

https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim

http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War

Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”

(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280

Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf

https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html

“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

Discover the Truth at:

http://www.theblackvault.com

https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/

The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger

https://etan.org/news/kissinger/secret.htm

Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam

https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g

Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary

https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA

The Untold Truth of Henry Kissinger

https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s

Was Henry Kissinger a War Criminal?

https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s

Le Duc Tho,

member of the Politburo of the Democratic Republic of Vietnam and Special Advisor to, and de facto head of, the DRV Delegation to the Paris Peace Talks on Vietnam until 1973; Special Adviser to the President of the Democratic Republic of Vietnam from January 1973

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/people

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/people/le-duc-tho-le-duc-tho

https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1973/tho/speedread/

Lord, Winston,

member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977

https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf

https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy

https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/

Moynihan, Daniel P.,

Ambassador to India until 1975; U.S. Permanent Representative to the UN from 1975 until 1976

Nixon Richard M.,

Vice President of the United States

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon, Richard M.,

President of the United States

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,

https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china

http://www.presidentialtimeline.org/

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3

https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman

The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos

March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016

Reflections on Richard Nixon

https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130

July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013

Senate Watergate Committee Testimony

https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346

April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016

Vietnam War Commander in Chief

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971

June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425

June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651

January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012

President Nixon's Secret White House Tapes

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123

July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008

Watergate: Corruption of American Politics

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480

February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003

Presidential Tapes: Taping Systems History

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572

Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)

https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g

Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony

https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203

Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon

https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w

How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power

Vietnam War Cambodia and Laos

https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia

Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed

https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI

Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?

https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4

1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.

https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s

Qiao Guanhua (Chiao Kuan-hua),

Deputy [Vice] Foreign Minister of the PRC until November 1974; Foreign Minister from November 1974 until December 1976

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d78

https://www.nytimes.com/1983/09/23/obituaries/no-headline-184148.html

https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367613.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://en.namu.wiki/w/%EC%B0%A8%EC%98%A4%EA%B4%80%ED%99%94

https://www.upi.com/Archives/1983/09/22/Former-Foreign-Minister-Qiao-Guanhua-who-disappeared-for-years/2807433051200/

Sisco, Joseph J.,

Assistant Secretary of State for Near Eastern and South Asian Affairs until February 18, 1974; Under Secretary of State for Political Affairs from February 19, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_J._Sisco

https://history.state.gov/departmenthistory/people/sisco-joseph-john

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/assistant-secretary-international-organization-affairs

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/assistant-secretary-for-near-eastern-affairs

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/under-secretary-for-political-affairs

Yeh Chien-ying (Ye Jianying),

senior Chinese Communist Party (CCP) military cadre; Marshal, People’s Liberation Army; Vice Chairman, Central Military Council of the Chinese Communist party; member of the Central Committee and Politburo

https://en.wikipedia.org/wiki/Ye_Jianying

https://www.britannica.com/biography/Ye-Jianying

https://chineseposters.net/themes/yejianying

https://xboorman.enpchina.eu/biographie/ye-jianying/

https://generals.dk/general/Ye_Jianying/_/China.html

https://en.people.cn/data/people/yejianying.shtml

https://en.namu.wiki/w/%EC%98%88%EC%A0%A0%EC%9E%89

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China