20260825 CDTL NRM D56 11 November 1973 56. Bản ghi nhớ cuộc hội đàm

20260825 CDTL NRM D56 11 November 1973 56. Bản ghi nhớ cuộc hội đàm

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d56

Google Translated

Tài liệu số 56

Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976

56. Biên bản ghi nhớ cuộc hội đàm

Bắc Kinh, ngày 11 tháng 11 năm 1973, 15:15–19:00

THÀNH PHẦN THAM DỰ

Thủ tướng Chu Ân Lai

Bộ trưởng Ngoại giao Cơ Bằng Phi

Thứ trưởng Ngoại giao Kiều Quán Hoa

Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Vương Hải Dung

Hai quan chức Trung Quốc khác

Đường Văn Sinh, Phiên dịch viên

Thẩm Nhược Vân, Phiên dịch viên

Người ghi chép của phía Trung Quốc

Henry A. Kissinger, Ngoại trưởng

Đại sứ David Bruce, Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ

Đại sứ Robert Ingersoll, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Tokyo

Đại sứ Robert McCloskey, Người phát ngôn Báo chí Bộ Ngoại giao

Winston Lord, Giám đốc Ban Kế hoạch và Điều phối, Bộ Ngoại giao

John Holdridge, Phó Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ

(Sau khi báo chí chụp ảnh và có một vài lời bông đùa nhẹ, các nhà báo và nhiếp ảnh gia rời khỏi phòng. Sau đó, đã có cuộc thảo luận sơ bộ trong phiên họp toàn thể không chính thức, từ 3:15 đến 3:25 chiều, những điểm nổi bật như sau.)

Thủ tướng Chu Ân Lai: Tiến sĩ Kissinger đề nghị chúng ta chia thành hai nhóm để đẩy nhanh tiến độ công việc. Tôi cũng đồng ý. [Trang 332]

Thư ký Kissinger: Thưa Thủ tướng, tôi nghĩ chúng ta có thể có một nhóm giải quyết các vấn đề chính trị-quốc tế thiết yếu và nhóm còn lại giải quyết một số vấn đề kỹ thuật.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Tôi đồng ý với việc chia thành hai nhóm. Có lẽ chúng ta có thể chia nhóm ngay bây giờ. Ai sẽ ở trong nhóm kia?

Bộ trưởng Kissinger: Ông Hummel sẽ phụ trách mảng kỹ thuật và cùng với tôi sẽ là Đại sứ Bruce, ông Ingersoll, ông McCloskey, ông Holdridge và ông Lord. Chúng ta có thể thay đổi sau.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Ai sẽ ở trong nhóm kia?

Bộ trưởng Kissinger: Ông Hummel, ông Armstrong, ông Jenkins và ông Solomon.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Thưa ông Solomon—có phải Solomon này giống với Solomon trong Kinh Thánh không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi tưởng họ có Moynihan.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Đó là một trường hợp khác; và một trong số họ là Solomon. Có phải ông ta giống với Solomon trong Kinh Thánh không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chưa thấy bằng chứng nào về điều đó. Ông ấy rất nhút nhát nên có thể không thể hiện ra.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Tôi nghĩ ông ấy quan tâm đến Khổng Tử. Nếu ông quan tâm, tôi cũng vậy. Tôi cũng muốn thảo luận với ông về vấn đề này vì chúng ta đã bắt đầu các hoạt động cách mạng bằng việc đấu tranh lật đổ trường phái Khổng Tử trong phong trào cải cách.

Họ sẽ đi sang hội trường khác. Chúng ta sẽ ở lại đây. Bây giờ chúng ta có thể chia tay không? (Các nhóm họp kỹ thuật rời khỏi phòng.)

Chắc hẳn ông đã quen thuộc với hội trường này rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng. Hội trường này tên là gì?

Thủ tướng Chu Ân Lai: Chỉ là một hội trường tiếp khách. Nó không mang tên của bất kỳ tỉnh nào.

Bộ trưởng Kissinger: Ông đã gặp Tổng thống ở đây.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Lần đầu tiên chúng tôi gặp Tổng thống là ở hội trường này, và ông Ziegler đang thông báo cho báo chí bên ngoài.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng, về cuộc gặp (với Mao). Họ bàn tán về những khó khăn lớn vì cuộc họp bắt đầu muộn.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Nhưng dĩ nhiên, sau khi tin tức lan truyền, đã có những ý kiến ​​khác. Có lẽ đó là lý do tại sao ở Moscow lại có thông lệ tương tự.

Bộ trưởng Kissinger: Cuộc họp đầu tiên? [Trang 333]

Thủ tướng Chu Ân Lai: Nhưng lúc đó tên ông không xuất hiện, nhưng tôi có thể xác định rằng ông chắc chắn đã có mặt.

Bộ trưởng Kissinger: Ông nói đúng. Đó là buổi tối đầu tiên tôi mới đến. Ông ấy làm mọi việc một cách công khai, nhưng tôi phải mất cả tuần mới hiểu hết những hàm ý trong lời nói của ông ấy.

Thủ tướng Chu: Thưa Đại sứ Ingersoll, ông có hút thuốc không?

Đại sứ Ingersoll: Không, vợ tôi làm thay việc đó rồi. Tôi chưa bao giờ hợp với việc hút thuốc cả.

Thủ tướng Chu: Trước hết, chúng tôi muốn bày tỏ sự chào đón nồng nhiệt tới người bạn cũ nay đồng thời giữ cương vị Bộ trưởng Ngoại giao; chính vì vai trò kép này, có lẽ chúng tôi nên dành cho ông một sự chào đón gấp đôi. Tuy nhiên, nếu có dịp gặp ông Rogers, xin ông cũng chuyển lời thăm hỏi của chúng tôi tới ông ấy.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi sẽ làm vậy. Thưa Thủ tướng, tôi và các cộng sự luôn trân trọng cơ hội được đến đây. Tôi cho rằng nhân dân và chính phủ hai nước chúng ta đã thiết lập một mối quan hệ vô cùng đặc biệt, được xây dựng trên các nguyên tắc, nơi chúng ta thấu hiểu cách tiếp cận tổng thể của nhau một cách trọn vẹn và khác biệt. Chúng ta đều thừa nhận rằng chính nhu cầu chung đã đưa chúng ta đến với nhau, nhưng kể từ đó, chúng ta đã phát triển mối quan hệ này dựa trên nền tảng của sự thẳng thắn, trung thực và tầm nhìn dài hạn. Không có nhà lãnh đạo nào mà chúng tôi có thể thảo luận một cách sâu rộng như với Thủ tướng. Điều này là bởi hiếm có nhà lãnh đạo nào trên thế giới có tư duy sâu sắc và phức hợp đến vậy.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Ông đã đánh giá quá cao tôi, và tôi nghĩ công lao đó thuộc về Chủ tịch Mao. Là một người đồng chí chiến đấu cùng ông ấy, tôi vẫn chưa học hỏi đủ. Tôi đồng ý với những gì ông vừa nói, rằng chúng ta đã xây dựng trên nền tảng quan hệ ban đầu, trên cơ sở các nguyên tắc và một cách thẳng thắn, trung thực, nhìn xa trông rộng. Và với sự cải thiện thái độ như vậy, chúng ta có thể thảo luận bất cứ điều gì.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không biết Thủ tướng đề nghị chúng ta nên tiến hành cuộc thảo luận như thế nào.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Hôm qua chúng tôi đã nói rằng chúng tôi muốn nghe ông trước, và nếu ông muốn bắt đầu với bức tranh tổng thể hoặc các vấn đề chính, thì tùy ông.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, tại sao tôi không bắt đầu với một đánh giá tổng quan về tình hình hiện tại?

(Sau đó là một cuộc thảo luận ngắn, hài hước về máy đánh chữ của bà Hill. Trong cuộc thảo luận này, Thủ tướng đã đề cập đến các chuyến thăm Trung Quốc trong tương lai của Bộ trưởng Kissinger. Ông ấy giả định hai chuyến đi mỗi năm.)

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, tôi sẽ không đi sâu vào các vấn đề quan hệ song phương. Nội dung đó sẽ được thảo luận bởi nhóm làm việc khác. Nếu họ gặp

[Trang 334] bất kỳ khó khăn nào, tôi có thể sẽ xin phép được trao đổi trực tiếp với Ngài về vấn đề đó. Chỉ có một vấn đề nằm trong danh sách của tôi mà chúng ta cần giải quyết trong thời gian tôi ở đây. Chúng tôi hiểu quan điểm của Ngài. Vấn đề này liên quan đến đơn vị Thủy quân Lục chiến, nhưng chúng ta có thể để dành nó cho một dịp khác. Tất nhiên là chúng tôi sẽ tuân thủ mong muốn của Ngài; mối quan tâm duy nhất của chúng tôi là tác động tại các quốc gia khác, nơi việc duy trì đơn vị này vốn là thông lệ của chúng tôi.

Điều chính yếu tôi muốn nói về quan hệ song phương—gác lại vấn đề vừa nêu—là chúng tôi tin rằng mối quan hệ này đang phát triển tốt đẹp; thứ hai, nó bao hàm cả khía cạnh thực chất lẫn khía cạnh mang tính biểu tượng. Các vấn đề thực chất sẽ được thảo luận trong nhóm làm việc kia. Còn về khía cạnh biểu tượng, mối quan hệ của chúng ta đang ngày càng trở nên gắn bó và vượt xa khỏi các khía cạnh kỹ thuật đơn thuần. Về phía mình, chúng tôi sẵn sàng xem xét mọi biện pháp để làm nổi bật khía cạnh biểu tượng này, điều mà chúng tôi tin là vô cùng quan trọng.

Chuyển sang vấn đề quan hệ chính trị—chúng tôi nhận thấy rằng những khó khăn lớn nhất trong mối quan hệ giữa hai bên đều liên quan đến vấn đề Đài Loan. Tôi muốn tóm tắt lại những điểm hiểu biết chung mà chúng tôi tin là đã được xác lập. Chúng tôi sẽ tuân thủ nghiêm ngặt Thông cáo Thượng Hải; văn bản này khẳng định chỉ có một nước Trung Hoa và nguyên tắc này được tôn trọng bởi cả hai bờ Eo biển Đài Loan.

Thủ tướng Chu: Đó chính là câu nói nổi tiếng của ông.

Bộ trưởng Kissinger: Thứ hai, chúng tôi sẽ không…

Thủ tướng Chu: Nhưng trong bản thông cáo, chúng ta đã đề cập đến vấn đề Eo biển Đài Loan.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Điểm thứ hai là chúng tôi sẽ không ủng hộ bất kỳ phong trào đòi độc lập nào tại Đài Loan.

Thủ tướng Chu: Sáng nay, trước khi đi nghỉ, tôi có đọc một báo cáo tình báo mà chúng tôi nhận được, trong đó nói rằng phía các ông đang ủng hộ phong trào đòi độc lập cho Đài Loan. Tôi không thực sự tin vào điều đó.

Bộ trưởng Kissinger: Thông tin đó chắc chắn không chính xác; tuy nhiên, nếu ông có tin tức về việc bất kỳ người nào của chúng tôi đang làm điều này, tôi rất mong ông thông báo cho chúng tôi biết. Hành động như vậy hoàn toàn là tự phát và không được phép. Tôi không tin thông tin đó là đúng sự thật.

Thủ tướng Chu: Nếu thông tin có vẻ đáng tin cậy, chúng tôi sẽ chuyển lại cho phía các ông; còn nếu ngay từ đầu thấy không đáng tin thì chúng tôi sẽ không thông báo. Tôi thậm chí còn chẳng nghĩ đến việc báo cáo tin tức đó cho Chủ tịch. Làm vậy chỉ tốn thời gian mà thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, chính sách kiên định của chúng tôi là phản đối chính sách "hai nước Trung Hoa". Chúng ta đã thảo luận về vấn đề này trong các chuyến thăm trước đây của tôi và chúng tôi sẽ thực hiện nghiêm túc chính sách đó.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi cũng nghe tin từ phía Hoa Kỳ rằng Đài Loan muốn mở thêm hai lãnh sự quán—tức là có hai Tổng Lãnh sự quán tại Hoa Kỳ. [Trang 335]

Bộ trưởng Kissinger: Tôi định đề cập đến vấn đề này. Tôi biết về một lãnh sự quán mà họ dự định thành lập để chuẩn bị cho thời điểm chúng ta có thể tiến tới việc thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ giữa Bắc Kinh và Washington; nó được dự kiến ​​làm đầu mối liên lạc tại Hoa Kỳ để ứng phó với những diễn biến trong chính sách của chúng ta. Việc này không nhằm mục đích mở rộng quy mô đại diện của họ, mà là một kế hoạch dự phòng cho vị thế mà họ nhận thấy sẽ thay đổi trong tương lai. Tôi không biết về lãnh sự quán thứ hai. Tôi chỉ biết về một Tổng Lãnh sự quán tại New York. Định hướng cơ bản mà chúng ta đã xác lập vào tháng 7 năm 1971 là điều mà Ngài có thể tin tưởng; chúng tôi sẽ không thực hiện những động thái nhỏ nhặt nào nằm trong khuôn khổ đó, chứ đừng nói đến việc làm điều gì nằm ngoài khuôn khổ ấy.

Thủ tướng Chu: Có lẽ phía Tưởng Giới Thạch đã đề nghị điều đó.

Bộ trưởng Kissinger: Có thể là vậy, nhưng đó là sự phản ánh việc vị thế của họ tại Hoa Kỳ đang bị thu hẹp, chứ không phải nỗ lực nhằm gia tăng vị thế đó.

Chúng tôi cũng hiểu rõ rằng mình sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào của các nước thứ ba nhằm thâm nhập vào Đài Loan.

Thủ tướng Chu: Và vấn đề này có liên quan đến cả hai phía chúng ta.

Bộ trưởng Kissinger: Thứ tư, Hoa Kỳ sẽ ủng hộ bất kỳ giải pháp hòa bình nào cho vấn đề này.

Và cuối cùng, chúng tôi sẽ không khuyến khích bất kỳ động thái quân sự nào từ phía Đài Loan nhắm vào Đại lục. Dựa trên tinh thần của Thông cáo Thượng Hải và các thỏa thuận đã đạt được, chúng tôi luôn thông báo cho phía các bạn về bản chất sự hiện diện quân sự của chúng tôi tại Đài Loan. Chúng tôi đang tiến hành các bước điều chỉnh quân sự mà tôi đã thông báo vào tháng Hai—cụ thể là việc rút các phi đội vận tải khỏi Đài Loan.

Cũng với tinh thần đó, tôi muốn thông báo với các bạn về kế hoạch của chúng tôi trong năm tới. Trong năm 1974, chúng tôi sẽ rút hai phi đội máy bay Phantom hiện đang đóng tại Đài Loan—mỗi phi đội sẽ được rút trong một nửa năm; một phi đội vào nửa đầu năm và phi đội còn lại vào nửa sau năm. Chúng tôi sẽ rút các máy bay U-2 khỏi Đài Loan, cũng như rút toàn bộ vũ khí hạt nhân đang được triển khai tại đây. Những động thái này sẽ đưa sự hiện diện của chúng tôi tại Đài Loan về mức chỉ còn lại các hoạt động thông tin liên lạc và hậu cần. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông báo cho các bạn về những đợt cắt giảm tiếp theo sau đó.

Chúng tôi cũng có ý định—điều mà chúng tôi đã đề cập và Tổng thống cũng đã tái khẳng định với các bạn—là hoàn tất việc bình thường hóa hoàn toàn quan hệ giữa Tầu cộng và Hoa Kỳ ngay trong nhiệm kỳ này, tức là trước giữa năm 1976. Chúng tôi sẵn sàng vào bất kỳ thời điểm nào để tăng cường mối quan hệ hiện tại hoặc thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ, tuy nhiên chúng tôi đang gặp khó khăn trong việc xử lý mối quan hệ với Đài Loan trong giai đoạn chuyển tiếp này. Dù vậy, chúng tôi sẵn sàng lắng nghe bất kỳ đề xuất nào từ phía các bạn về vấn đề này và sẽ nỗ lực hết sức để đáp ứng các đề xuất đó. Nếu vào bất kỳ thời điểm nào, phía Tầu cộng cho rằng cách diễn đạt [Trang 336] trong Thông cáo Thượng Hải hoặc một phiên bản điều chỉnh của văn bản đó có thể mở đường cho việc thiết lập quan hệ ngoại giao, thì chúng tôi sẵn sàng tiến hành dựa trên cơ sở đó.

Trong thời gian chờ đợi, chúng ta cần chuẩn bị để mở rộng quy chế của các Văn phòng Liên lạc sao cho chúng ngày càng tiệm cận với việc công nhận ngoại giao đầy đủ. Tôi nghĩ rõ ràng là Đại sứ của các bạn tại Washington hiện nay có điều kiện tiếp cận trực tiếp với các quan chức cấp cao của chúng tôi tốt hơn bất kỳ Đại sứ nào khác tại Washington, và chắc chắn là tốt hơn so với đại diện của Đài Loan. Chúng tôi sẵn sàng thiết lập các văn phòng thương mại và các mối liên kết thể chế khác mà các bạn cho là phù hợp. Tôi muốn nhấn mạnh rằng lộ trình mà chúng tôi đã vạch ra sẽ được duy trì một cách nghiêm ngặt. Có lẽ giờ tôi nên chuyển sang các vấn đề khác, thưa Thủ tướng, trừ khi ông muốn thảo luận thêm về những vấn đề này.

Thủ tướng Chu: Tôi sẽ đề cập chi tiết về vấn đề này sau. Tôi sẽ nói về các khía cạnh khác của vấn đề này sau. Chỉ có một câu hỏi tôi muốn đặt ra. Chúng tôi nghe nói phía các ông định hỗ trợ Đài Loan xây dựng một nhà máy lắp ráp máy bay, và chúng tôi muốn biết hình thức thực hiện sẽ như thế nào—cho thuê, thuê dài hạn, tặng, bán trả chậm hay...

Bộ trưởng Kissinger: Ông đã hỏi tôi điều đó...

Thủ tướng Chu: Tất nhiên, không còn nghi ngờ gì nữa là vật tư, thiết bị sẽ đến từ phía các ông, tức Hoa Kỳ.

Bộ trưởng Kissinger: Lần trước ông đã hỏi tôi câu này, và thực ra chúng tôi có mang theo các chi tiết cụ thể; tôi sẽ trả lời ông. Tôi sẽ trả lời ông vào ngày mai. Tôi sẽ thực hiện việc đó ngay khi bắt đầu cuộc thảo luận ngày mai. Hiện tại tôi không mang theo tài liệu ở đây. Tuy nhiên, thưa Thủ tướng, tôi có thể nói ngay rằng đây là loại máy bay tầm ngắn. Nó không thể bay tới Đại lục. Đó là loại máy bay mang tính phòng thủ, và là một biện pháp giúp chúng tôi tránh phải bán các loại máy bay tầm xa hơn cho Đài Loan, cũng như giúp tách biệt việc mua sắm quân sự của họ khỏi các thương vụ bán vũ khí trực tiếp từ Mỹ. Như ông đã biết, thưa Thủ tướng, chúng tôi đang phải thực hiện một quá trình rút lui quân sự khá tế nhị—một quá trình mà phía Tầu cộng đã thể hiện sự kiên nhẫn và khôn ngoan tuyệt vời—nhưng chúng tôi hiểu rõ kết quả mà chính sách hiện tại của mình sẽ mang lại.

Bây giờ, xin chuyển sang các vấn đề quốc tế khác. Trước hết, hãy để tôi nói về quan hệ của chúng tôi với Liên Xô. Có nhiều vấn đề chi tiết liên quan đến các cuộc đàm phán cụ thể mà tôi sẵn sàng thảo luận. Tôi nghĩ điểm mấu chốt cần hiểu, thưa Thủ tướng, là theo phân tích của tôi, Liên Xô và chúng tôi đang theo đuổi các chính sách gần như tương đồng đối với nhau, và còn phải chờ xem nhận định của bên nào đúng đắn hơn. Liên Xô đang theo đuổi chính sách giảm căng thẳng với phương Tây vì nhiều lý do. Một trong những lý do đó chắc chắn là niềm tin của Liên Xô rằng nếu họ có thể tạo ra vẻ bề ngoài của sự hòa dịu (détente), thì sự đoàn kết của phương Tây sẽ tan rã và khả năng phòng thủ của phương Tây sẽ suy yếu. [Trang 337]

Tôi hoàn toàn đồng tình với nhiều ý kiến ​​mà phía Tầu cộng đã chuyển tới chúng tôi qua các kênh riêng, cũng như nhiều phân tích công khai của phía Tầu cộng về vấn đề định hướng chính sách của Liên Xô. Tôi đã trình bày lập trường của chúng tôi đối với Liên Xô trong một bài phát biểu tại hội nghị và trong cuộc họp báo cách đây vài tuần. Tôi không rõ liệu Thủ tướng đã xem qua các nội dung đó chưa. Khi ấy, tôi đã tuyên bố rằng chúng tôi sẽ chống lại mọi khuynh hướng gây hấn hướng ra bên ngoài. Tôi khẳng định chúng tôi sẽ không cho phép lợi dụng chính sách hòa hoãn để làm suy yếu hay phá hoại các mối quan hệ của chúng tôi với bạn bè. Và thứ ba, chúng tôi sẽ ngăn chặn mọi nỗ lực của Liên Xô nhằm lợi dụng các điểm nóng xung đột quốc tế để mở rộng vị thế của mình.

Mặc dù đây là những nguyên tắc của chúng tôi, nhưng việc áp dụng chúng lại đặt ra một vấn đề chiến thuật phức tạp. Một trong những vấn đề đó là: trong khi nhiều nhà bình luận tại Mỹ tỏ ra rất "hùng hồn" khi can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác, họ lại rất ngại đối mặt với những hệ quả mà các chính sách này mang lại. Chúng tôi tin rằng điều quan trọng là phải chứng minh được chúng tôi đã nỗ lực hết mình để gìn giữ hòa bình; nhờ đó, chúng tôi mới có đủ tư thế để chống lại các hành động gây hấn khi chúng xảy ra. Khi hành động gây hấn diễn ra, chúng tôi sẽ hành động một cách dứt khoát, thậm chí cứng rắn tàn nhẫn nếu cần thiết, nhưng điều kiện tiên quyết là phải chứng minh được rằng chúng tôi đã bị khiêu khích. Và tôi cho rằng chúng tôi đã chứng minh được điều này qua cách xử lý cuộc khủng hoảng Trung Đông.

Tôi đã đọc rất kỹ những ý kiến ​​chỉ trích của Thứ trưởng bên phía ông về Hiệp ước Ngăn ngừa Chiến tranh Hạt nhân, và tất nhiên, tôi cũng đã có cơ hội trao đổi trực tiếp với Thủ tướng. Tôi không có ý kiến ​​phản bác các quan điểm cụ thể mà Thủ tướng hay Thứ trưởng đã nêu liên quan đến ý đồ của Liên Xô. Và điều đó cũng không ảnh hưởng đến…

Thủ tướng Chu: Tại sao lại có nhiều ý kiến ​​trái chiều trong nội bộ đất nước ông về hành động của Tổng thống ông tại Trung Đông?

Bộ trưởng Kissinger: Ở Trung Đông ư?

Thủ tướng Chu: Ý tôi là việc ông đặt quân đội vào tình trạng báo động. Chúng tôi ủng hộ hành động đó.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, tôi luôn tin rằng những người hiểu rõ nhất chính sách đối ngoại của chúng tôi chính là những người ở Bắc Kinh.

Thủ tướng Chu: Cảm ơn ông vì những lời nhận xét công tâm và xác đáng. Hãy ghi lại điều đó vào biên bản.

Bộ trưởng Kissinger: Biên bản này sẽ không bao giờ rời khỏi văn phòng của tôi. Có vài lý do cho việc này. Thực ra, chúng tôi không gặp khó khăn gì trong nước liên quan đến lệnh báo động này. Vấn đề này tương đối nhỏ. Trên thực tế, sau khi tôi điều trần [Trang 338] trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện – một nhóm thường không ủng hộ Chính quyền – thì Thượng nghị sĩ Symington (người hầu như luôn chỉ trích Chính quyền) đã lên truyền hình và hoàn toàn ủng hộ lệnh báo động; Thượng nghị sĩ Fulbright cũng làm như vậy.

Thủ tướng Chu: Tôi đã đọc tin về việc đó.

Bộ trưởng Kissinger: Lệnh báo động này diễn ra đúng vào tuần lễ mà sự quan tâm của công chúng đối với vụ bê bối Watergate đang lên rất cao, và một số người chỉ trích Chính quyền đã đánh đồng hai vấn đề này với nhau. Dù sao đi nữa, thưa Thủ tướng, hiện nay tại Mỹ đang tồn tại sự kết hợp giữa nhiều lực lượng khác nhau, tạo ra một bức tranh khá mâu thuẫn trong các cuộc thảo luận công khai về chính sách đối ngoại—chứ không phải trong quá trình thực thi chính sách đó. Có sự kết hợp giữa giới trí thức—những người không ưa Tổng thống vì các lý do khác—với phe cánh hữu chống cộng truyền thống; nhờ đó, lần đầu tiên, một số nhóm cánh hữu này đã có được vị thế được giới trí thức công nhận. Về cơ bản, lệnh báo động đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi của công chúng; một cuộc thăm dò dư luận cho thấy người dân Mỹ ủng hộ động thái này với tỷ lệ khoảng hai chọi một.

Tuy nhiên, thưa Thủ tướng, lý do chúng tôi có thể duy trì sự ủng hộ đối với chính sách đối ngoại của mình một phần là nhờ vào kết quả thực tế, và một phần là nhờ chiến lược buộc Liên Xô phải bộc lộ thái độ khiêu khích. Đôi khi nhận định của chúng tôi có thể sai, nhưng chiến lược thì rất rõ ràng. Chúng tôi đã giải thích về hiệp ước đó cho ngài. Nhận định của chúng tôi là thà tước bỏ ý nghĩa mà Liên Xô muốn gán cho hiệp ước, đồng thời loại bỏ nó khỏi các cuộc tranh luận công khai và các diễn đàn quốc tế, còn hơn là sa vào một cuộc tranh luận triền miên—điều mà dư luận sẽ phải chịu tổn hại nhiều hơn so với chính nội dung văn bản hiệp ước thực tế.

Tôi cũng xin lưu ý, thưa Thủ tướng, rằng phiên họp này mang lại một cú sốc về văn hóa cho các đồng nghiệp thuộc phe cánh hữu của tôi—ngoại trừ Đại sứ Bruce—những người vốn chưa quen với cách thức chúng ta trao đổi thẳng thắn với nhau. Trong ngoại giao truyền thống, chúng ta thường diễn đạt ý kiến ​​một cách thận trọng hơn.

Nhưng thành quả quan trọng nhất mà chúng tôi đạt được qua Hiệp ước này là việc liên kết tất cả các nghĩa vụ—bao gồm cả các nghĩa vụ liên quan đến nước thứ ba—và gắn kết chiến tranh quy ước với chiến tranh hạt nhân theo cách khiến cho việc tiến hành chiến tranh quy ước trở nên bất khả thi nếu không vi phạm các nghĩa vụ về chiến tranh hạt nhân; và cuối cùng, nó khiến cho việc phát động bất kỳ cuộc chiến tranh nào mà không tham vấn trước đều trở nên bất khả thi. Nhờ đó, lần đầu tiên chúng tôi có được cơ sở pháp lý để hành động tại những khu vực mà chúng tôi không có nghĩa vụ chính thức nào. Do đó, vào đêm chúng tôi chuyển sang trạng thái báo động, chúng tôi đã nhận được một thông điệp từ Tổng Bí thư Brezhnev – như tôi đã kể với ông – trong đó ông yêu cầu chúng tôi cùng tham gia một lực lượng viễn chinh Xô-Mỹ tới Trung Đông, đồng thời tuyên bố rằng nếu không, họ sẽ hành động đơn phương. Họ yêu cầu phải có câu trả lời ngay lập tức. Ban đầu, chúng tôi không hồi đáp ngay mà chuyển sang [Trang 339] trạng thái báo động, và chỉ phản hồi sau khi đã duy trì trạng thái này được vài giờ. Khi đó, chúng tôi thông báo với Liên Xô rằng việc họ hành động đơn phương sẽ vi phạm Điều 2 của Hiệp ước Ngăn ngừa Chiến tranh Hạt nhân và sẽ vấp phải sự đáp trả tương ứng.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi đã nói rõ về điều đó. Tuy nhiên, Liên Xô có thể lách qua các quy định này và thực hiện chính sách bành trướng dưới những hình thức khác.

Bộ trưởng Kissinger: Không còn nghi ngờ gì nữa, các nghĩa vụ pháp lý sẽ ngăn chặn được sự bành trướng của Liên Xô. Vấn đề của chúng tôi là làm sao tạo được thế đứng để chống lại điều đó; chiến lược mà chúng tôi đang theo đuổi là cố gắng tạo ra càng nhiều rào cản pháp lý càng tốt. Nếu không ngăn chặn được hoàn toàn, chúng tôi sẽ sử dụng chính những rào cản pháp lý đó như những nghĩa vụ của Mỹ—đặc biệt là tại những khu vực mà chúng tôi vốn không có nghĩa vụ chính thức nào, và do đó thường gặp khó khăn khi xử lý vấn đề trong nước.

Thủ tướng có thể lưu ý rằng khi giải thích về hiệp ước, tôi đã công khai tuyên bố: những hành động như vụ can thiệp vào Tiệp Khắc hay việc vận chuyển ồ ạt vũ khí qua biên giới sẽ bị coi là vi phạm hiệp ước và sẽ bị Hoa Kỳ xử lý theo hướng đó.

Thủ tướng Chu: Ông có nhận thấy rằng việc đặt quân đội trong tình trạng báo động cũng gây ra sự bất bình trong khối đồng minh phương Tây của ông không? Họ cho rằng ông đã không thông báo trước cho họ.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, tôi cũng định đề cập đến khối đồng minh phương Tây của chúng tôi. Các đồng minh phương Tây cảm thấy lo ngại khi chúng tôi thực hiện những hành động như vừa qua; họ bất bình khi chúng tôi đặt quân đội trong tình trạng báo động, bất bình khi chúng tôi thực thi một chính sách gây tranh cãi, và cũng bất bình khi chúng tôi thực hiện một chính sách nửa vời. Dường như số phận của chúng tôi là luôn khiến họ phải bất bình. Tôi sẽ giải thích rõ hơn về vấn đề này sau.

Thủ tướng Chu: Họ có bất bình về chuyến đi của ông tới các nước Ả Rập không? Tất nhiên, Liên Xô chắc chắn sẽ bất bình rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, thực ra thì...

Thủ tướng Chu: Chúng tôi ghi nhận điều đó.

Bộ trưởng Kissinger: Cần phải phân tích xem "sự bất mãn" ở đây mang ý nghĩa gì. Nếu muốn đạt được những lợi ích to lớn mà lại chịu rất ít rủi ro, thì có lẽ quý vị sẽ mãi ở trong trạng thái bất mãn. Những mong muốn thầm kín của các đồng minh phương Tây của chúng tôi tại Trung Đông là khôi phục lại vị thế của họ như hồi năm 1940 mà không phải bỏ ra chút công sức hay rủi ro nào; do đó, khi chúng tôi hành động tích cực hơn, họ nảy sinh cảm giác ghen tị và bất an mơ hồ.

Thưa Thủ tướng, tôi nghĩ cần phải hiểu rõ bản chất của cái gọi là sự bất mãn từ phía châu Âu. Ông đã gặp gỡ nhiều nhà lãnh đạo châu Âu và chắc hẳn có đánh giá riêng về tầm nhìn cũng như khả năng nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện của họ. Tuy nhiên, mỗi người trong số họ đều đối mặt với vấn đề là vì lý do chính trị trong nước, họ buộc phải nói một đằng trong khi thâm tâm lại hiểu rằng những gì chúng tôi đang làm về cơ bản là đúng đắn. Vì vậy, họ thường xuyên—đặc biệt là sau khi sự việc đã kết thúc—[Trang 340] thể hiện quan điểm công khai trái ngược với sự hiểu biết của chính họ về tình hình thực tế.

Về vấn đề đặt tình trạng báo động, chúng tôi nhận được thư của Brezhnev đe dọa sẽ hành động đơn phương vào lúc 10 giờ đêm (tức 3 giờ sáng tại châu Âu). Ông ta yêu cầu phải trả lời ngay lập tức. Bức thư này đi kèm với thông tin tình báo—mà tôi tin là chúng tôi đã chuyển cho Đại sứ của ông—cho thấy Liên Xô đã đặt 7 trong số 8 sư đoàn dù của họ vào tình trạng báo động. Tôi nghĩ mình đã cung cấp thông tin đó cho Đại sứ của ông. Trong hoàn cảnh như vậy, chúng tôi không còn thời gian để tham vấn.

Thứ hai, xin nói thật thẳng thắn với ông, thưa Thủ tướng, việc tham vấn sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu chỉ có duy nhất một phương án hành động. Ngay cả khi các nước châu Âu không đồng tình, chúng tôi vẫn buộc phải đặt tình trạng báo động. Do đó, chúng tôi buộc phải hành động đơn phương; và tôi phải nói rằng, trong những tình huống mà chúng tôi tin rằng sự cân bằng tổng thể sẽ bị phá vỡ, chúng tôi sẽ tiếp tục hành xử theo cách này nếu không còn đủ thời gian.

Ngoài ra, liên quan đến những lời chỉ trích thỉnh thoảng xuất hiện từ phía các đồng minh châu Âu về chính sách của chúng tôi đối với Liên Xô, cần phải đặt chúng lên bàn cân so sánh với những lời chỉ trích gay gắt không kém mà họ từng đưa ra trong giai đoạn trước đó. Tôi cho rằng việc họ lo ngại về mức độ hành động của chúng ta và buộc họ phải nỗ lực hơn nữa trong việc tự phòng thủ sẽ tốt hơn là để họ theo đuổi các chính sách từng diễn ra dưới thời Đại sứ Bruce tại London; khi đó, họ liên tục thúc ép chúng ta bớt cứng rắn với Liên Xô và không ngừng đề nghị các ý tưởng nhằm đạt được sự hòa hoãn. Nếu thực sự cần có sự hòa hoãn, chúng ta thà tự mình kiểm soát tiến trình đó còn hơn là để người châu Âu làm điều này.

Tuy nhiên, nếu Thủ tướng muốn, tôi sẵn sàng dành nhiều thời gian hơn để thảo luận về quan hệ của chúng ta với các nước Tây Âu. Bất chấp những biểu hiện bề ngoài, tôi tin rằng mối quan hệ này đang phát triển theo chiều hướng tích cực. Trong chuyến thăm này, tôi cũng sẵn sàng cùng Thủ tướng xem xét các cuộc đàm phán cụ thể đang diễn ra với Liên Xô, nhưng tôi không muốn dành toàn bộ thời gian của buổi chiều nay cho việc đó.

Cho phép tôi đưa ra một vài nhận định về Trung Đông và Đông Nam Á; có lẽ chúng ta có thể để dành các chủ đề còn lại cho những cuộc thảo luận sau.

Thủ tướng Chu: Được rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Ngài còn nhớ là tôi đã gặp Đại sứ của Ngài vào đêm nổ ra cuộc chiến tranh Trung Đông, và tôi đã giải thích cho ông ấy biết chiến lược cơ bản của chúng tôi sẽ là gì. Tôi đã nói với ông ấy rằng trong giai đoạn này, chúng tôi không [Trang 341] quan tâm đến tính đúng sai trong cuộc tranh chấp giữa người Ả Rập và Israel, mà chúng tôi chủ yếu quan tâm đến việc ngăn chặn tình huống Liên Xô giành được vị thế thống trị tại Trung Đông. Chúng tôi tin rằng một chiến thắng của Liên Xô tại Trung Đông – cũng giống như sự kiện năm 1971 tại tiểu lục địa Ấn Độ – sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc không chỉ ở khu vực đó mà còn ở những nơi khác, đồng thời khuyến khích các hành động phiêu lưu mạo hiểm trên quy mô toàn cầu.

Ngài sẽ thấy nhiều động thái chiến thuật trong tháng tới, và trong thời gian tôi ở đây, tôi nghĩ chúng ta nên có cơ hội thảo luận kỹ lưỡng về vấn đề Trung Đông để Ngài hiểu rõ những gì chúng tôi sẽ thực hiện; tuy nhiên, để đạt được mục đích này, Ngài cần hiểu rằng chiến lược cơ bản của chúng tôi là thuyết phục người Ả Rập rằng họ có thể nhận vũ khí từ Liên Xô nhưng chỉ có thể đạt được giải pháp chính trị từ Hoa Kỳ. Do đó, chúng tôi sẽ luôn khước từ các đề nghị mà phía Ả Rập gửi đến chúng tôi thông qua Liên Xô. Chúng tôi không yêu cầu Tầu cộng ủng hộ các chi tiết cụ thể của cuộc đàm phán vì lập trường của Tầu cộng đã quá rõ ràng. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng chiến lược cơ bản này phù hợp với lợi ích chung của cả hai nước. Chúng tôi không có tham vọng giành vị thế thống trị tại Trung Đông. Điều đó vừa không khả thi, vừa không phải là điều chúng tôi mong muốn. Chúng tôi chỉ quan tâm đến việc ngăn chặn bất kỳ quốc gia nào khác giành được vị thế thống trị đó.

Trong cuộc đàm phán mà chúng ta đang bắt đầu này, một trong những vấn đề lớn là các nhà lãnh đạo Ả Rập tuy rất tích cực với tư cách cá nhân nhưng lại thường có khuynh hướng lãng mạn thái quá và rất thiếu kiên nhẫn. Thưa Thủ tướng, chúng tôi đang đối mặt với tình hình nội bộ phức tạp liên quan đến cuộc tranh chấp Ả Rập - Israel. Hẳn không phải ngẫu nhiên mà Hoa Kỳ lại cam kết sâu sắc đến vậy đối với một quốc gia chỉ có 2,5 triệu dân, nằm cách xa 6.000 dặm và không có tầm quan trọng về mặt chiến lược hay kinh tế đối với Hoa Kỳ. Những yếu tố này không thể thay đổi trong một sớm một chiều, cũng giống như một số yếu tố trong mối quan hệ giữa chúng ta vậy.

Thủ tướng Chu: Nhưng có lẽ khi giữ cương vị Ngoại trưởng, Tiến sĩ Kissinger sẽ ở vị thế thuận lợi hơn để thay đổi tình hình này. Có lẽ…

Bộ trưởng Kissinger: Hoàn toàn đúng.

Thủ tướng Chu: Có lẽ ông sẽ có tác động lớn hơn trong việc giải quyết tình hình này.

Bộ trưởng Kissinger: Hoàn toàn chính xác, nhưng mọi việc cần được tổ chức một cách kỹ lưỡng. Sẽ là một sai lầm lớn nếu vội vã bước vào cuộc đấu tranh khi chưa có sự chuẩn bị chu đáo, hoặc lại sa đà vào những vấn đề thứ yếu. Tôi có thể khẳng định với Thủ tướng rằng chúng tôi quyết tâm đạt được một giải pháp công bằng tại Trung Đông cũng mạnh mẽ như quyết tâm cải thiện quan hệ với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cách đây hai năm. Tuy nhiên, chúng tôi đang từng bước xử lý vấn đề này.

Thủ tướng Chu: Nhưng sẽ khó khăn hơn nhiều để đạt được điều đó. [Trang 342]

Bộ trưởng Kissinger: Sẽ rất khó khăn.

Thủ tướng Chu: Bà Golda Meir tự nhận mình là người theo chủ nghĩa xã hội.

Bộ trưởng Kissinger: Ước mơ thầm kín của tôi là đưa bà Meir vào các cuộc đàm phán với Tổng thống Thiệu.

Thủ tướng Chu: Họ sẽ phải đến London để gặp gỡ những người bạn cùng theo chủ nghĩa xã hội của mình.

Bộ trưởng Kissinger: Hiện bà ấy đang ở London.

Thủ tướng Chu: Đó chính là điều tôi muốn nói. Ngày nay có đủ loại người theo chủ nghĩa xã hội.

Bộ trưởng Kissinger: Mọi chuyện sẽ rất khó khăn. Sẽ khó khăn với Israel và cũng khó khăn với các nước Ả Rập.

Thủ tướng Chu: Việc thông qua nghị quyết của Liên Hợp Quốc mà chúng tôi đã đọc trên tạp chí Newsweek của ông.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là ấn bản quốc tế. Tôi chưa xem số đó. Ấn bản phát hành trong nước có trang bìa khác.

Thủ tướng Chu: Nhìn vào vẻ mặt của ông, cũng có thể thấy rằng tình hình vô cùng nan giải.

Bộ trưởng Kissinger: Nếu bà Meir chỉ đạt được 98% những gì mình yêu cầu, bà ấy sẽ coi đó là sự phản bội.

Thủ tướng Chu: Liên quan đến nghị quyết về Israel được Liên Hợp Quốc thông qua năm 1947, cội rễ lịch sử của vấn đề này bắt nguồn từ Tuyên bố Balfour. Vào thời điểm đó, ông chịu áp lực rất lớn trong nước. Ngoài ra còn có cả ý đồ của Liên Xô. Ông có đồng ý với điều đó không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đồng ý rằng vào năm 1947, khi Israel được thành lập, Liên Xô đã ủng hộ nước này vì muốn tạo ra những khó khăn tại Trung Đông. Điều đó là không thể bàn cãi. Tuy nhiên, mặc dù hiện nay Hoa Kỳ đang ủng hộ một giải pháp hòa bình nhằm đưa Israel rút khỏi các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, chúng tôi vẫn ủng hộ sự tồn tại của Israel. Chúng tôi sẽ bảo vệ sự tồn tại của Israel.

Thủ tướng Chu: Bà Meir có hiểu rằng nếu bà ấy tiếp tục hành xử một cách vô lý như vậy thì sẽ làm tăng khả năng quân đội Liên Xô tiến vào Trung Đông không?

Bộ trưởng Kissinger: Người Israel đang trải qua một cú sốc lớn vào lúc này vì họ từng cho rằng mình có thể duy trì ưu thế quân sự trong một thời gian dài. Mặc dù thắng các trận đánh trong cuộc chiến này, họ đã đánh mất vị thế thống trị. Vì vậy, họ cần chút thời gian để thích nghi với một thực tế hoàn toàn mới mẻ đối với họ. Tôi không biết liệu Thủ tướng có đồng ý rằng khía cạnh quan trọng nhất của thỏa thuận ngừng bắn đạt được tuần trước khi tôi ở Cairo không phải là các điều khoản cụ thể—dù chúng cũng quan trọng—mà là việc thỏa thuận đó được đàm phán giữa Ai Cập và Hoa Kỳ mà không có sự tham gia của Liên Xô.

Thủ tướng Chu: Tôi đã định nâng ly chúc mừng ông về điều đó tối qua, nhưng lại sợ các phóng viên nghe thấy. [Trang 343]

Bộ trưởng Kissinger: Vâng.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi cũng đã trao đổi với phía Ai Cập.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi định nói rằng, trong chừng mực...

Thủ tướng Chu: Họ nói rằng ông sẽ không làm điều đó vì ông là người gốc Do Thái. Chúng tôi bảo họ rằng ông cũng sẽ nhìn nhận vấn đề từ quan điểm vạn vật đều phân chia thành hai mặt. Cũng có những người Do Thái tốt, và Karl Marx—người mà chúng tôi tin tưởng—cũng là người Do Thái. Có lẽ những gì chúng tôi nói đã có tác động nhất định đến họ.

Bộ trưởng Kissinger: Rất có thể là như vậy. Thưa Thủ tướng, nếu ông có thể tiếp tục làm điều này—bởi vì sẽ có những giai đoạn khó khăn mà chúng tôi không thể hành động nhanh như họ mong muốn, nhưng họ có thể tin chắc rằng chúng tôi sẽ đi theo hướng đã thảo luận tại đây và đã thông báo cho họ—và nếu ông cảm thấy mình có thể trao đổi với họ, thì điều đó sẽ rất hữu ích cho cách tiếp cận chung của chúng ta.

Tôi nghĩ mình đã nói hơi dài dòng. Về vấn đề Đông Nam Á, có hai vấn đề cần đề cập.

Thủ tướng Chu: Ông đã giải quyết xong vấn đề Trung Đông chưa?

Ngoại trưởng Kissinger: Về vấn đề Trung Đông, tôi nghĩ chúng ta nên thảo luận thêm về các chiến thuật chi tiết trong tương lai. Tôi xin nêu một điểm. Các cuộc đàm phán này sẽ sớm bắt đầu—chúng tôi dự kiến ​​là vào tháng 12—và không thể nào gạt Liên Xô ra khỏi các cuộc thảo luận chính thức. Chúng tôi đã thảo luận với phía Ai Cập và Jordan rằng các cuộc họp chính thức nên được tiến hành theo mô hình Hội nghị Hòa bình Paris về Việt Nam; nghĩa là chỉ lặp lại các lập trường chính thức, điều mà Đại sứ Bruce hiểu rất rõ. Các cuộc đàm phán thực chất sẽ diễn ra riêng rẽ giữa Ngoại trưởng Ai Cập—người được đặc biệt chỉ định cho nhiệm vụ này—với cá nhân tôi và phía Israel. Nhưng là diễn ra riêng rẽ.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi đã lưu ý điều đó. Liệu điều này có gây ảnh hưởng bất lợi cho Syria không?

Ngoại trưởng Kissinger: Tôi định thưa với Thủ tướng rằng chúng tôi đã mời Thứ trưởng Ngoại giao Syria đến gặp tôi tại Washington. Hiện chúng tôi cũng đã gửi thông điệp tới Chính phủ Syria thông qua Quốc vương Iran (Shah) và cả Quốc vương Faisal—người đang tài trợ cho công cuộc tái thiết của họ—rằng chúng tôi sẵn sàng đối thoại với họ ở cấp cao hơn; bản thân tôi cũng đang lên kế hoạch thăm Damascus vào đầu tháng 12. Họ đã bày tỏ mong muốn được gặp tôi.

Thủ tướng Chu: Còn về nút thắt tại Iraq thì sao?

Bộ trưởng Kissinger: Chúng ta phải ngăn chặn việc Iraq chi phối Syria.

Thủ tướng Chu: Nhưng nói cách khác, Liên Xô đang cố gắng chi phối Iraq. [Trang 344]

Bộ trưởng Kissinger: Liên Xô đang cố gắng thống trị Iraq và tạo dựng một mặt trận ở Địa Trung Hải cùng một mặt trận khác ở Vịnh Ba Tư. Đó là lý do tại sao chiến lược của chúng tôi—trước hết, thưa Thủ tướng, tôi muốn nói rằng chúng tôi đang theo đuổi chính sách tại khu vực trải dài từ Iran đến Địa Trung Hải, chính sách mà chúng tôi đã thảo luận với Chủ tịch Mao trong chuyến thăm trước đây của tôi. Chính sách hiện tại của chúng tôi là duy trì áp lực tối đa lên Chính phủ Iraq thông qua Iran và các kênh khác, để họ phải bận tâm giải quyết các vấn đề nội bộ thay vì gây hấn với bên ngoài. Và như Ngài đã biết, họ đang gặp vấn đề lớn với cộng đồng người Kurd. Họ đã giữ im lặng trong cuộc chiến tranh Ả Rập - Israel vì không muốn toàn bộ thế giới Ả Rập dồn sự chú ý vào vấn đề người Kurd. Tuy nhiên, giờ đây chúng tôi sẽ nỗ lực thiết lập mối quan hệ với Syria tương tự như mối quan hệ đã có với Ai Cập, đồng thời đàm phán với Syria về một thỏa thuận dàn xếp Syria - Israel giống như thỏa thuận đã đạt được với Ai Cập.

Thủ tướng Chu: Dù sao thì Liên Xô cũng sẽ không buông tha Iraq đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Trừ khi Iraq trục xuất họ giống như Ai Cập đã làm.

Thủ tướng Chu: Việc đó sẽ cần một khoảng thời gian.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là lý do tại sao chúng tôi phải…

Thủ tướng Chu: Có lẽ Ngài cũng biết rằng ngay cả Quốc vương Iran cũng không thể tránh khỏi việc phải giao thiệp với Liên Xô; ông ấy đã phải đồng ý xem xét đề xuất của Liên Xô về một hệ thống an ninh tập thể. Tất nhiên, chúng tôi hiểu đó chỉ là chiêu thức để trì hoãn Liên Xô, nhưng ông ấy buộc phải nói như vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy cũng đã hiểu sai về ý nghĩa thực sự của đề xuất đó.

Thủ tướng Chu: Nhưng vị Quốc vương này có vẻ không hề bối rối chút nào.

Bộ trưởng Kissinger: Không. Ông ấy rất xuất sắc. Một trong những nhà lãnh đạo kiệt xuất.

Thủ tướng Chu: Ông ấy đang ở độ tuổi trung niên.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy 54 tuổi.

Thủ tướng Chu: Ông ấy lớn tuổi hơn ngài một chút.

Bộ trưởng Kissinger: Chỉ một chút thôi. Ông ấy hiểu rất rõ tình hình và sẽ không phạm sai lầm trong thực tế triển khai. Quốc gia của ông ấy là nước duy nhất có biên giới giáp Liên Xô đã không cho phép máy bay Liên Xô bay qua không phận trong cuộc khủng hoảng này; và khi một vị bộ trưởng của ông cho phép tám chiếc máy bay bay qua, ông đã sa thải người đó ngay lập tức. Hành động đó đòi hỏi lòng can đảm rất lớn.

Cho đến khi Iraq tách mình khỏi ảnh hưởng của Liên Xô, chúng ta phải tiếp tục cô lập họ và ngăn chặn việc họ gặt hái thành công nhờ các hành động hợp tác với Liên Xô. Chúng ta sẽ xem kết quả các cuộc thảo luận với phía Syria vào tháng Mười Hai tới ra sao. Chúng ta đã trao đổi với Jordan và vấn đề này không gây trở ngại gì cho chúng ta; ngoài ra, chúng ta cũng đã thiết lập liên lạc sơ bộ [Trang 345] với người Palestine. Chiến lược cơ bản của chúng ta là tổ chức một hội nghị chính thức có sự bảo trợ nhất định của Liên Hợp Quốc và sự tham gia của Liên Xô, cùng với một loạt các cuộc đàm phán song phương; trong đó, chúng ta sẽ cố gắng đóng vai trò trung gian hòa giải với bất kỳ sự hỗ trợ nào có thể huy động được, nhưng không bao gồm sự hỗ trợ từ phía Liên Xô.

Thủ tướng Chu: Phía Palestine đã đồng ý tham gia chưa?

Bộ trưởng Kissinger: Tham gia hội nghị ư? Rồi ạ. Chúng ta sẽ tiến hành theo hai giai đoạn, thưa Thủ tướng. Giai đoạn đầu của hội nghị sẽ tập trung vào việc tách lực lượng quân sự, và giai đoạn này không liên quan đến người Palestine. Vì vấn đề Palestine là một vấn đề lớn đối với cả Jordan và Israel, nên chúng tôi cho rằng tốt nhất là... và vì cần đạt được một số kết quả nhanh chóng, chúng tôi nghĩ rằng hội nghị đầu tiên chỉ nên có sự tham gia của Syria, Ai Cập, Israel và Jordan để giải quyết vấn đề tách lực lượng quân sự. Sau đó, khi vấn đề biên giới được đặt ra, người Palestine sẽ tham gia; họ đã đồng ý và Quốc vương Jordan cũng vậy. Thông tin này chưa được công bố rộng rãi, thưa Thủ tướng, và tất nhiên tôi cũng chưa hề thảo luận vấn đề này với phía Liên Xô. Tuy nhiên, Ai Cập đã đồng ý với quy trình này. Và tôi tin rằng nó sẽ thành công.

Thủ tướng Chu: Bởi vì vấn đề Palestine đã không được giải quyết trong nghị quyết năm 1947. Chẳng hạn, họ có lực lượng quân sự tại Syria và các khu vực khác. Liệu người Palestine có thể tham gia vào các khía cạnh quân sự hay không?

Bộ trưởng Kissinger: Họ sẽ tham gia vào các khía cạnh quân sự của việc tách lực lượng sau giai đoạn đầu của quá trình tách các lực lượng hiện đang ở thế đối đầu trực tiếp. Vấn đề cấp bách hiện nay là tạo ra bước chuyển biến. Nếu cuộc đàm phán ngay lập tức sa đà vào các chi tiết thủ tục, chúng ta sẽ quay lại tình trạng năm 1967, khi mà tuyến phòng thủ mới dần trở nên bất khả xâm phạm và người Israel ở Bờ Tây... thì nguy cơ bùng phát xung đột mới sẽ rất lớn. Chúng tôi cho rằng trước hết cần tiến hành đàm phán mà không bàn về các lực lượng đang trực tiếp đối đầu nhau, tức là chỉ bao gồm những quốc gia có lực lượng đang tham gia vào tình trạng đối đầu đó.

Thủ tướng Chu: Tôi hiểu.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi dự kiến ​​giai đoạn đầu này sẽ kéo dài vài tháng. Tuy nhiên, trong thời gian đó, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục trao đổi với người Palestine. Chúng tôi cho rằng điều quan trọng là phải giữ bí mật lâu nhất có thể về giai đoạn đàm phán này—giai đoạn mà chúng tôi tham gia một cách riêng biệt—bởi vì không phải quốc gia nào cũng mong muốn cuộc đàm phán thành công.

Có lẽ tôi nên nói đôi lời về Đông Nam Á. Tại Đông Nam Á, chúng tôi đang đối mặt với hai vấn đề. Một là vấn đề duy trì lệnh ngừng bắn ở Việt Nam. Và hai là vấn đề Campuchia. Chúng tôi tin rằng việc tái diễn các hoạt động quân sự quy mô lớn tại Việt Nam là điều cực kỳ không mong muốn và có nguy cơ dẫn đến sự can dự sâu rộng

[Trang 346] của hai nước chúng ta. Chúng tôi mong muốn bình thường hóa quan hệ.

Về vấn đề Campuchia, tôi xin để tùy Thủ tướng quyết định xem liệu ông có muốn thảo luận sâu hơn hay không. Tôi chỉ muốn nói rằng, về nguyên tắc, chúng tôi không phản đối Sihanouk. Trong nhiều tuyên bố riêng cũng như công khai, dường như ông ấy hiểu lầm rằng Chính phủ Hoa Kỳ, về nguyên tắc, chống lại ông. Điều đó hoàn toàn không đúng. Nếu ông ấy có thể trở về Campuchia với vị thế thực sự độc lập, chúng tôi sẽ rất quan tâm đến vai trò lãnh đạo của ông ấy. Chúng tôi không quan tâm đến ông ta nếu ông ta chỉ là con bài trong tay một phe phái cụ thể nào đó—phe phái vốn chỉ lợi dụng ông ta trong một khoảng thời gian rất ngắn nhằm đạt được sự công nhận của quốc tế.

Thủ tướng Chu: Ông có lưu ý đến những hành động gần đây của Liên Xô không?

Bộ trưởng Kissinger: Có. Ý ông là về vấn đề Sihanouk?

Thủ tướng Chu: Có lẽ Đại sứ Bruce nắm rõ hơn.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nắm rõ vấn đề này. Tôi đã lưu ý đến nó. Mối quan tâm của chúng tôi đối với Campuchia – trong chừng mực mà chúng tôi có lợi ích ở đó – là giữ cho nước này không bị cuốn vào cuộc đối đầu giữa các cường quốc; chúng tôi mong muốn một Campuchia thực sự độc lập và trung lập. Chúng tôi không tìm kiếm vị thế nào cho Hoa Kỳ tại Campuchia. Và chúng tôi cũng không cam kết ủng hộ bất kỳ nhóm cá nhân cụ thể nào ở đó. Tôi xin để tùy Thủ tướng quyết định xem liệu đây có phải là vấn đề ông muốn thảo luận trong một cuộc họp sau này hay không.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi sẽ cần cân nhắc thêm một thời gian trước khi có thể đưa ra ý kiến. Bây giờ, tôi muốn hỏi tại sao hai bên phía Nam Việt Nam lại không đạt được tiến bộ nào trong các cuộc đàm phán tại Paris về các khía cạnh chính trị.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nghĩ rằng chính những phẩm chất tạo nên một dân tộc Việt Nam anh hùng cũng khiến họ trở thành một dân tộc cực kỳ cứng rắn, không chịu nhượng bộ trên phương diện chính trị; và đôi khi họ kết hợp – ít nhất là những người mà tôi từng tiếp xúc – những khía cạnh tồi tệ nhất của Nho giáo và hệ thống giáo dục trung học kiểu Pháp. Ví dụ, khi tôi đàm phán về bản thông cáo bổ sung vào tháng 6 – và đó sẽ là lần cuối cùng tôi đàm phán với họ, tôi sẽ không bao giờ đàm phán với họ nữa – chúng tôi đã thống nhất được mọi thứ thì cả hai bên lại nảy sinh một lý thuyết mới về luật pháp quốc tế: thứ tự xuất hiện của các nghĩa vụ trong các đoạn văn bản sẽ quyết định thứ tự thực hiện chúng. Mỗi bên đều cố gắng đẩy nghĩa vụ của bên kia lên đầu văn bản và dời nghĩa vụ của chính mình xuống cuối, để đối phương buộc phải thực hiện trước. Chúng tôi đã mất gần một tuần cho vấn đề này, [Trang 347] mặc dù sẽ chẳng bao giờ có thể soạn thảo được một hiệp ước nào nếu cách làm này trở thành thông lệ được chấp nhận.

Thủ tướng Chu: Ý ông là bản nghị định thư?

Bộ trưởng Kissinger: Vâng. Bản nghị định thư vào tháng Sáu. Rốt cuộc, tình hình thực tế tại Việt Nam sẽ thay đổi đối với cả hai bên, và khi đó sẽ xuất hiện những khả năng đàm phán thực chất.

Thủ tướng Chu: Nếu chúng ta đề cập đến vấn đề Campuchia, chúng ta sẽ phải gắn nó với toàn bộ tình hình Đông Dương; và nếu muốn thảo luận về vấn đề này, chúng ta có thể để lại sau.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó tùy thuộc vào Ngài Thủ tướng, và tôi sẵn sàng thực hiện. Tôi sẵn sàng thảo luận về toàn bộ tình hình Đông Dương.

Thủ tướng Chu: Tất nhiên, so với cục diện quốc tế tổng thể, đây chỉ là một góc nhỏ vào lúc này, mặc dù nó đã gây rắc rối cho các ông trong hơn bốn năm rưỡi kể từ khi Tổng thống của các ông nhậm chức.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy.

Thủ tướng Chu: Nhưng xét từ góc độ chiến lược quốc tế tổng thể, các ông đã dành quá nhiều thời gian cho vấn đề nhỏ đó.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó cũng đúng.

Thủ tướng Chu: Và các ông cũng từng nói rằng mình không còn muốn tiếp tục các cuộc đàm phán về Việt Nam nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Thủ tướng, có một thời điểm mà phía Việt Nam thường tạo ra thế bế tắc xoay quanh những vấn đề không thực sự quan trọng. Đã nảy sinh tranh cãi về việc ai sẽ là người ký văn bản, tức là bản nghị định thư. Chúng tôi đưa ra đề nghị, phía Việt Nam Cộng hòa đưa ra đề nghị, và phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng đưa ra đề nghị. Sau đó, chúng tôi đề nghị một giải pháp dung hòa theo hướng chấp nhận lập trường của phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; thế nhưng phía Việt Nam Cộng hòa lại bác bỏ giải pháp đó và chuyển sang ủng hộ lập trường ban đầu của chúng tôi, trong khi phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lại chuyển sang ủng hộ lập trường ban đầu của phía Việt Nam Cộng hòa. Kết cục là chúng tôi lại nắm giữ lập trường của phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, còn phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lại nắm giữ lập trường của phía Việt Nam Cộng hòa. Đó là kết quả sau ba ngày đàm phán.

Thủ tướng Chu: Nhưng ông không thể trách họ về điều này, bởi tiền lệ đó đã được thiết lập bởi vị Ngoại trưởng đáng kính của các ông, ông John Dulles. Chúng tôi từng nói rằng mình đã bị lừa, và chúng tôi cũng đã nhiều lần nói điều này với những người bạn Việt Nam của mình. Ông biết đấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một người rất có tài hùng biện và cũng rất cởi mở; tuy nhiên, trong các cuộc thảo luận với Chủ tịch của chúng tôi, ông ấy không đồng ý thừa nhận rằng chúng tôi đã bị lừa vào thời điểm đó. Chúng tôi vẫn luôn cho rằng lẽ ra mình phải nỗ lực nhiều hơn nữa tại Hội nghị Geneva. Chúng tôi thừa nhận rằng mình cũng phải gánh vác một phần trách nhiệm về mặt đạo lý đối với Hội nghị Geneva lần thứ nhất. Bởi lẽ, nếu khi đó chúng tôi kiên quyết từ chối ký trừ khi Dulles cũng ký, thì chắc chắn ông ấy đã ký rồi. Nhưng ngay cả khi ông ấy ký, thì khối SEATO vẫn sẽ được thành lập mà thôi. [Trang 348]

Bộ trưởng Kissinger: Việc không có chữ ký không phải là yếu tố quyết định.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Không phải vậy, nhưng nó đã tạo ra một tiền lệ. Chúng ta phải thừa nhận sai lầm của mình về điều đó. Có thể nói đó là một bước ngoặt của lịch sử.

Giờ đây, với một người đồng ý và một người phản đối, làm sao các ông có thể nhận được giải Nobel? Tôi tự hỏi ai đã đề xuất trao giải cho cả hai người.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là chính trị nội bộ ở Na Uy. Lê Đức Thọ đã viết cho tôi một bức thư rất nồng ấm. Giống như hai cựu chiến binh trao đổi ý kiến. Nó làm tôi nhớ đến những cuộc trò chuyện của chúng ta trong phiên đàm phán hòa bình cuối cùng.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Ông có nghĩ chúng ta có thể nghỉ giải lao vài phút được không?

(Sau đó có một giờ nghỉ từ 5:30 đến 5:45 chiều)

Thủ tướng Chu Ân Lai: Vậy thì hai bên, Israel và Ai Cập, sẽ ký lúc 9 giờ, giờ Bắc Kinh.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không biết chính xác thời gian. Tôi biết họ sẽ ký hôm nay.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Vậy thì đó là 4 giờ chiều theo giờ của họ.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó có vẻ hợp lý. Họ dự kiến ​​gặp nhau lúc 2 giờ, và tôi đoán cuộc họp sẽ kéo dài đến 4 giờ.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Đầu tiên, Liên Xô đưa ra một bản tin, rồi sau đó họ lại hủy bỏ nó.

Bộ trưởng Kissinger: Họ chưa bao giờ thừa nhận thỏa thuận, phải không? Họ cũng không đưa tin về nó trên báo chí.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Chúng tôi nghe nói trước đó rằng hãng thông tấn Tass đã đưa ra một bản tin nói rằng có hai văn bản khác nhau của thỏa thuận được ban hành—một ở Hoa Kỳ và một ở Ai Cập.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó không đúng.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Sau đó, họ đã hủy bỏ bản tin đó và phát hành lại một bản tin khác theo văn bản của Ai Cập.

Bộ trưởng Kissinger: Văn bản đó hoàn toàn giống với văn bản kia.

Thủ tướng Chu Ân Lai: Bản tin đó không đi sâu vào chi tiết như vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Chỉ có một văn bản duy nhất. Bức thư của tôi đã được cả Ngoại trưởng Ai Cập và Nội các Israel thông qua trước khi tôi gửi đi.

Thủ tướng Chu: Nó cũng giống hệt văn bản mà ông đã trao cho Kurt Waldheim.

Bộ trưởng Kissinger: Chính xác là vậy.

Thủ tướng Chu: Đó là năm hay sáu điểm?

Bộ trưởng Kissinger: Sáu điểm. [Trang 349]

Thủ tướng Chu: Ban đầu có những thông tin cho rằng chỉ có năm điểm.

Bộ trưởng Kissinger: Thông tin đó cũng không chính xác. Tôi nghĩ chúng tôi đã gửi thư cho Đại sứ của các ông 24 giờ trước khi nó được công bố.

Thủ tướng Chu: Vậy chúng ta tiếp tục nhé? Ông còn điều gì muốn nói nữa không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nghĩ còn những chủ đề khác mà chúng ta đã thảo luận trước đây, chẳng hạn như Nam Á và Iran, có thể để dành cho dịp khác. Hôm nay tôi muốn tập trung vào các vấn đề cơ bản.

Thủ tướng Chu: Theo tôi, Nam Á luôn là một khía cạnh quan trọng. Ông nghĩ sao về những diễn biến ở đó?

Bộ trưởng Kissinger: Ấn Độ đang nỗ lực lớn để cải thiện quan hệ với chúng tôi, và chúng tôi cho rằng họ cũng đang làm như vậy với các ông.

Thủ tướng Chu: Tại sao họ lại cứ khăng khăng giữ lại 195 tù binh chiến tranh đó?

Bộ trưởng Kissinger: Vấn đề nằm ở chỗ—tôi cho rằng họ muốn giữ lại số người này cho đến khi Pakistan công nhận Bangladesh và Bangladesh từ bỏ yêu sách đòi xét xử họ. Là một phần của cuộc đàm phán dẫn đến thỏa thuận dàn xếp, chúng tôi đã nhận được sự đảm bảo từ phía Ấn Độ rằng 195 người này sẽ không bị bàn giao cho Bangladesh. Chúng tôi sẽ coi việc họ phá vỡ thỏa thuận này là vấn đề liên quan đến chính sách của Chính phủ Hoa Kỳ.

Thủ tướng Chu: Cần phải gây một áp lực nhất định lên họ về khía cạnh này vì yêu cầu đó quá vô lý. Bởi lẽ, Quốc hội Pakistan đã thông qua nghị quyết chấp thuận việc công nhận Bangladesh, đồng thời trao cho Thủ tướng thẩm quyền công nhận Bangladesh vào thời điểm thích hợp.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đang ủng hộ Pakistan trong việc hồi hương 195 người này. Chúng tôi đã nói rõ điều đó với Ấn Độ.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi cũng đã thảo luận vấn đề này với ông Whitlam trong chuyến thăm vừa qua của ông ấy.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là vấn đề mà có lẽ ông ấy sẵn sàng ủng hộ ngài. Tôi tin rằng ông Whitlam sẽ ủng hộ ngài về việc này.

Thủ tướng Chu: Ban đầu, ông ấy bày tỏ quan điểm nghiêng về phía Bangladesh hơn và cho biết mình chưa hiểu rõ lập trường của chúng tôi. Tuy nhiên, sau khi chúng tôi giải thích lập trường, ông ấy không nói gì thêm nữa. Ông ấy nói rằng mình chưa đọc cuốn sách của Maxwell, nên tôi đã tặng ông ấy một bản.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nghĩ Thủ tướng đã góp phần làm tăng doanh số bán cuốn sách đó. [Trang 350]

Thủ tướng Chu: Quả thực là vậy. Và chúng tôi tin rằng cuốn sách đó được viết một cách rất khách quan, bởi vì trước đó chúng tôi chưa từng quen biết tác giả và cũng không cung cấp cho ông ấy bất kỳ tài liệu nào. Ông ấy đã đi đến những kết luận đó hoàn toàn dựa trên các tài liệu của Ấn Độ. Có lẽ ông ấy cũng có tham khảo lá thư của tôi. Tôi nghĩ ông ấy có trích dẫn lá thư tôi gửi cho Nehru, nhưng tôi không cho là ông ấy đã trích dẫn lá thư mà tôi viết—sau khi chúng tôi đã trao trả tù binh và đạn dược—gửi cho Ấn Độ cũng như tất cả các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ có liên quan khác. Chúng tôi đã gửi thư cho năm quốc gia trung gian và cho tất cả các nhà lãnh đạo chính phủ. Tất nhiên, giờ đây hẳn là ông đã có bản sao của lá thư đó. Hiện ông ấy đang bắt đầu viết một cuốn sách về cuộc tranh chấp Trung-Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đã thấy các bài viết về vấn đề đó trên tờ London Times.

Thủ tướng Chu: Ông ấy nói rằng ông ấy sẽ quay lại.

Bộ trưởng Kissinger: Về vấn đề Ấn Độ, chính sách của chúng tôi là tìm cách giúp họ có quyền tự chủ hành động lớn hơn so với Liên Xô, nhưng về cơ bản thì chúng tôi đang tiến hành rất chậm. Hiện chúng tôi đang giải quyết một số vấn đề kinh tế với họ—như khoản nợ bằng đồng rupee và các vấn đề tương tự.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi cho rằng khoản nợ bằng đồng rupee nên được giải quyết theo hướng khá hào phóng. Các ông đang nắm giữ bao nhiêu đồng rupee dành cho việc mua lương thực?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không có con số chính xác, nhưng tôi nghĩ mức giải quyết là khoảng 15 phần trăm. Điều này còn tùy thuộc vào cách tính toán. Nếu tính không bao gồm lãi suất thì con số sẽ là khoảng 60 phần trăm—còn nếu tính cả lãi suất thì tỷ lệ sẽ thấp hơn. Số tiền rupee đó bị phong tỏa tại Ấn Độ; chúng tôi không thể chuyển chúng ra khỏi Ấn Độ; chúng tôi cũng không có gì để chi tiêu số tiền đó tại Ấn Độ; và do đó, chúng tôi đã áp dụng một chương trình mà chúng tôi cho là khá thực tế.

Thủ tướng Chu: Trong thỏa thuận giải quyết nợ, liệu phần tiền được hoàn trả có được quy đổi sang ngoại tệ mạnh hay không?

Bộ trưởng Kissinger: Không. Tuy nhiên, chúng tôi đã thiết lập các hạng mục cụ thể để có thể chi tiêu số tiền đó ngay tại Ấn Độ—điều mà trước đây chưa từng có.

Thủ tướng Chu: Ông có thể dùng số rupee đó để đầu tư tại Ấn Độ không?

Bộ trưởng Kissinger: Không. Số tiền đó chủ yếu dành cho các khoản chi tiêu của chính phủ Mỹ tại Ấn Độ; cho Đại sứ quán của chúng tôi, các vấn đề tương tự và việc xây dựng cơ sở vật chất.

Thủ tướng Chu: Nhưng đó hẳn là một khoản tiền rất nhỏ.

Bộ trưởng Kissinger: Và cả việc xây dựng các công trình cùng những thứ đại loại như vậy.

Thủ tướng Chu: Ông có định dùng số tiền đó để mua hàng hóa từ Ấn Độ không?

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không nghĩ vậy. Tôi sẽ xem xét chi tiết và báo lại cho ông vào ngày mai. [Trang 351]

Thủ tướng Chu: Tôi tin là tôi đã kể cho ông nghe chuyện họ phá vỡ các cuộc đàm phán biên giới Trung-Ấn để đạt được thỏa thuận thanh toán bằng đồng rupee cho việc mua ngũ cốc từ Hoa Kỳ. Ông có nhớ tôi đã nói điều đó với ông không?

Bộ trưởng Kissinger: Ông từng nói với tôi rằng sau khi các cuộc đàm phán đó đổ vỡ, họ đã nhận được rất nhiều sự hỗ trợ. Ông cho rằng họ cố tình phá vỡ đàm phán để nhận được sự hỗ trợ đó sao?

Thủ tướng Chu: Chính xác là vậy. Bởi vì khi tôi gặp gỡ báo chí nước ngoài tại Ấn Độ, tôi đã nói với họ rằng chưa có vấn đề nào được giải quyết, do đó tôi không có gì để nói với các phóng viên cả. Tuy nhiên, tất nhiên là các phóng viên khác cũng đặt câu hỏi cho tôi. Có một phóng viên đến từ nước ông đã hỏi liệu tôi có biết việc Bộ trưởng Lương thực Ấn Độ đang ở Mỹ để chờ ký kết thỏa thuận hay không. Tôi cảm ơn anh ta vì đã cho tôi biết tin này và tôi đã hiểu ra vấn đề. Và ngay ngày hôm sau khi cuộc đàm phán đổ vỡ và tôi đến thăm Kathmandu, Nepal, tôi đã đọc được tin trên báo rằng thỏa thuận đó đã được ký kết. Theo thỏa thuận đó, Ấn Độ sẽ mua ngũ cốc của Mỹ bằng đồng rupee—tôi nghĩ là với số lượng khoảng 15 triệu tấn; tất nhiên không phải mua trong một năm—đó không phải là cách thức mua ngũ cốc—mà việc mua bán sẽ diễn ra trong khoảng thời gian năm hoặc sáu năm. Nhưng thỏa thuận thực tế có lẽ còn vượt quá con số đó. Tôi nghĩ sự việc có liên quan đến điều này. Họ đã không muốn phá vỡ thỏa thuận đó. Nếu không, họ hoàn toàn có thể ký một văn bản nào đó (với chúng tôi) mang tính trừu tượng và chỉ dừng lại ở nguyên tắc chung mà không đi vào chi tiết. Ông Nehru lẽ ra đã có thể làm như vậy, nhưng vào thời điểm đó, ông ấy đã từ chối đưa ra bất kỳ sự nhượng bộ nào. Bởi vì khi kết thúc các cuộc thảo luận đó, tôi đã tóm tắt một số điểm dựa trên chính lời lẽ của ông ấy để làm cơ sở cho một thỏa thuận về nguyên tắc—vốn sẽ được bàn thảo chi tiết hơn sau này—vậy mà ông ấy vẫn từ chối ký. Thế nhưng ngày nay, bạn lại thấy rằng đồng rupee rốt cuộc đã có thể được sử dụng tại Ấn Độ, dù chỉ với số lượng hạn chế.

Bộ trưởng Kissinger: Từ trước đến nay, đồng rupee chỉ có thể được sử dụng tại Ấn Độ. Tôi nghĩ vấn đề cốt lõi nằm ở cái gọi là "quỹ đối ứng"; đây là những khoản tiền tích lũy mà về lý thuyết mang lại quyền lực to lớn cho bên sở hữu chúng tại quốc gia đó. Thực ra, đó không phải là mục đích ban đầu khi thành lập các quỹ này. Chúng được lập ra để chi tiêu cho các dự án phát triển của chính phủ sở tại.

Vấn đề thứ hai là khi viện trợ nước ngoài gia tăng, ngày càng nhiều quốc gia nợ tiền chúng ta; nếu vì bất kỳ lý do gì mà chúng ta cắt viện trợ, chúng ta cũng đồng thời cắt luôn nguồn thu để họ trả nợ. Kết quả là chúng ta rơi vào tình thế phải cấp viện trợ để họ có tiền trả nợ cho chính mình. Chúng tôi đang xem xét toàn bộ vấn đề này vì nó dẫn đến những hệ quả không hề được lường trước.

Thủ tướng Chu: Tôi nhớ Tổng thống của ông từng nói rằng tổng các khoản nợ này lên tới gần 10 tỷ đô la.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. [Trang 352]

Thủ tướng Chu: Vậy có lẽ ông đang chuẩn bị cho ngày mà khi thấy việc đòi nợ quá khó khăn, các ông sẽ xóa bỏ chúng một cách dễ dàng, tựa như một cái vuốt râu vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Không hẳn, nhưng chúng tôi cần có cách xử lý sáng tạo, bởi vì việc xóa nợ hay không giờ đây không còn hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn của chúng tôi nữa.

Thủ tướng Chu: Đúng vậy. Tất nhiên, ông cũng biết rằng mỗi khi cho thuê hay cung cấp thứ gì đó, Liên Xô đều quy định rõ phương thức thanh toán—ví dụ như bằng đay chẳng hạn. Chắc chắn ông biết điều đó.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng, và cả ở Trung Đông nữa.

Thủ tướng Chu: Ông cũng biết rằng gần đây Ai Cập đã phải thanh toán bằng ngoại tệ mạnh cho số đạn dược nhận từ Liên Xô. Lý do là Liên Xô nói với Ai Cập rằng: "Vì các bạn có nhiều bạn bè giàu tài nguyên dầu mỏ, các bạn nên trả cho chúng tôi bằng tiền mặt thay vì hàng hóa."

Và rồi chúng tôi thấy ông đột ngột trình Quốc hội dự luật viện trợ 2 tỷ đô la cho Israel. Tất nhiên, chúng tôi hiểu rằng nếu không làm vậy, dư luận Mỹ sẽ không thể nào chấp nhận được.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi làm điều này để gây sức ép lên Liên Xô.

Thủ tướng Chu: Nhưng họ muốn tiền. Họ chẳng quan tâm đến điều gì khác. Tất nhiên, họ sẽ không thông qua một dự luật cam kết cung cấp vũ khí quân sự ngay lập tức cho Ai Cập.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng họ đã cung cấp rất nhiều vũ khí trong suốt cuộc chiến.

Thủ tướng Chu: Tất nhiên, nhưng phải trả giá. Boumedienne đã đến Liên Xô và thảo luận suốt mười sáu giờ với phía Liên Xô vì cùng mục đích đó. Họ muốn được trả tiền. Họ đã cung cấp cho ông ấy một số thứ, nhưng cũng có những thứ khác họ không chịu đưa. Người ta không thể chiến đấu hiệu quả nếu phải dựa vào những thứ như vậy—nếu đó là nguồn lực duy nhất để tác chiến.

Ông có chú ý đến triển vọng diễn biến tình hình tại Afghanistan không?

Bộ trưởng Kissinger: Có chứ. Chúng tôi đã theo dõi tình hình kể từ sau cuộc đảo chính; tất nhiên, Hoàng thân Daud nổi tiếng là người có khuynh hướng thân Liên Xô, và nhiều sĩ quan trẻ sát cánh cùng ông ấy đều thiếu kinh nghiệm chính trị và từng được đào tạo tại Liên Xô. Ông hẳn cũng biết việc một phái đoàn quân sự Liên Xô đã đến đó trong vài tuần qua để thị sát khu vực biên giới giáp Pakistan. Chúng tôi đã trao đổi với Quốc vương Iran, đồng thời cũng nói rõ với Liên Xô rằng nếu người Afghanistan tràn qua biên giới, chúng tôi sẽ coi đó là một vấn đề quốc tế và sẽ xử lý hết sức nghiêm túc. Chúng tôi lo ngại về các hoạt động kích động tại vùng Pushtunistan. [Trang 353]

Thủ tướng Chu: Họ cũng tham gia kích động tại vùng Baluchistan. Mục đích cuối cùng của Liên Xô là thâu tóm tất cả vào tay mình. Họ có một tấm bản đồ. Chúng tôi không rõ liệu Tổng thống Bhutto có cho ông xem nó hay không.

Bộ trưởng Kissinger: Có. Ông ấy đã cho tôi xem tấm bản đồ đó. Người ta cho rằng đó là bản đồ Afghanistan vì nó bao gồm một phần rất nhỏ lãnh thổ Liên Xô.

Thủ tướng Chu: Một phần lãnh thổ Pakistan, một phần Iran và một phần nhỏ của Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Quốc vương Iran đang rất lo ngại. Ông ấy đang đẩy mạnh củng cố hệ thống phòng thủ với tốc độ đáng kể, và chúng tôi đang cung cấp cho ông ấy các trang thiết bị hiện đại hơn. Chúng tôi đã trao đổi với ông Bhutto; cho đến nay, sự hỗ trợ của chúng tôi chủ yếu tập trung vào lĩnh vực kinh tế, và hiện chúng tôi đang cân nhắc việc giúp ông ấy xây dựng một cảng biển – một dự án mà ông ấy đặc biệt quan tâm. Chúng tôi vẫn chưa giải quyết triệt để vấn đề cung cấp vũ khí cho Pakistan. Chúng tôi đang cố gắng thực hiện điều đó thông qua Iran. Và chúng tôi cũng đang...

Thủ tướng Chu: Tôi tin rằng Thủ tướng Bhutto muốn nhận vũ khí trực tiếp từ phía các ông.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Đây là vấn đề rất nan giải đối với chúng tôi do những ràng buộc từ Quốc hội. Chúng tôi đã cung cấp cho ông ấy một ít, nhưng thực sự số lượng đó không đáng kể.

Thủ tướng Chu: Liệu Iran có thể cung cấp cho họ một phần nào đó không?

Bộ trưởng Kissinger: Có. Đó chính là điều chúng tôi đang triển khai. Chúng tôi đã cử Đại sứ tại Iran đến thăm Pakistan để xem xét các phương án có thể thực hiện.

Thủ tướng Chu: Hóa ra Ấn Độ lại có ảnh hưởng lớn đến dư luận trong nước của các ông đến vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Ấn Độ có ảnh hưởng đáng kể đến dư luận trong nước chúng tôi; không hẳn là đối với công chúng nói chung – những người vốn không mấy thiện cảm với Ấn Độ – mà là đối với giới trí thức, những người thường có cái nhìn lãng mạn về Ấn Độ như một quốc gia theo đuổi chủ trương phi bạo lực. Như tôi đã nói trước đó, chúng tôi cũng đang phối hợp với Quốc vương Iran để giải quyết vấn đề liên quan đến Iraq và các quốc gia vùng Vịnh. ​​Và trong tuần này, như ông có thể đã biết, chúng tôi đã điều một tàu sân bay cùng tàu hộ tống tiến vào vùng Vịnh Ba Tư để phô trương sự hiện diện của mình. Trước đó đã có tàu của Liên Xô hiện diện tại khu vực này, nhưng chúng tôi thì chưa từng đưa tàu Mỹ tới đây.

Thủ tướng Chu: Dù sao thì tình hình tại những khu vực đó đang trở nên căng thẳng. Các ông đang chi một khoản ngân sách khổng lồ cho các hoạt động hỗ trợ quân sự đối với các quốc gia khác; vậy tại sao các ông không trích một phần trong số đó – một phần ngân sách dành cho viện trợ quân sự cho các nước khác – để hỗ trợ cho Pakistan?

Bộ trưởng Kissinger: Đáng tiếc là chúng tôi không chi tiêu nhiều đến thế. Quốc hội đang cắt giảm ngân sách hàng năm. Thứ hai, một lệnh cấm cụ thể đã được thông qua, ngăn chặn việc viện trợ quân sự trực tiếp cho cả Ấn Độ [Trang 354] lẫn Pakistan. Ấn Độ không cần khoản viện trợ này vì họ đang nhận được nó từ Liên Xô. Chúng tôi buộc phải tìm các phương thức gián tiếp để thực hiện việc này. Tôi đã trao đổi với Thủ tướng Bhutto về vấn đề này và sẽ xem xét lại khi trở về Hoa Kỳ. Chúng tôi nhất trí về sự cần thiết của việc đó. Vấn đề đặt ra là tìm ra phương thức hợp pháp để thực hiện.

Thủ tướng Chu: Một vấn đề khác là vấn đề Triều Tiên. Chúng tôi đã đạt được thỏa hiệp, nhưng chúng tôi cho rằng cần phải giảm tốc độ—nghĩa là sẽ hoãn thời điểm trình dự thảo nghị quyết lên Ủy ban Thứ nhất cũng như thời điểm Chủ tịch Đại hội đồng đưa vấn đề này ra thảo luận. Bởi vì theo kế hoạch ban đầu, cuộc thảo luận tại Ủy ban Thứ nhất về vấn đề Triều Tiên dự kiến ​​diễn ra vào ngày 14 hoặc 15; ông đã rời Washington khi trình bày vấn đề này với những người bạn Triều Tiên của chúng ta, và sau đó chúng tôi phải thông báo cho phái đoàn của mình tại Liên Hợp Quốc. Phái đoàn của chúng tôi rất hào hứng với việc này, cũng như Đại sứ của ông vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Bản tính ông ấy vốn dĩ rất nhiệt tình.

Thủ tướng Chu: Có lẽ cũng giống như Đại sứ Hoàng Hoa vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không có ấn tượng đó về Đại sứ Hoàng Hoa.

Thủ tướng Chu: Nhưng họ đã nhanh chóng đồng ý.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi cứ tưởng là phía các ông đang vội. Còn chúng tôi thì không có gì phải vội cả.

Thủ tướng Chu: Vì lúc đó ông chưa trở về và chúng tôi chưa gặp ông, vậy mà họ thậm chí đã đi vào chi tiết soạn thảo câu chữ. Có lẽ việc đó diễn ra ngay cả trước khi ông ủy quyền cho Đại sứ của mình.

Bộ trưởng Kissinger: Không. Chính tôi đã phê duyệt nội dung đó. Nó được gửi cho tôi qua điện tín và tôi đã chấp thuận.

Thủ tướng Chu: Bởi vì chúng tôi biết lúc đó ông rất bận rộn và đang dồn tâm trí cho vấn đề Trung Đông, và chúng tôi nghĩ không cần thiết phải quá vội vã; hơn nữa, chúng tôi còn phải tham vấn các nước đồng bảo trợ khác mà phía Triều Tiên đã vận động, và chúng tôi cũng nghĩ rằng ông sẽ cần thảo luận với các nước đồng bảo trợ của mình. Trong quá trình tham vấn như vậy, thông tin chắc chắn sẽ bị lộ. Chẳng hạn, ông sẽ thảo luận với Nhật Bản. Ông đã nói với Nhật Bản mà.

Bộ trưởng Kissinger: "Có thể bị lộ" là một trong những cách nói nhẹ nhàng nhất mà tôi từng nghe. Tôi lại được thông báo rằng phía các ông đang vội. Chúng tôi đâu có lý do gì đặc biệt để phải vội vàng. Chúng tôi ủng hộ việc này, tôi đã phê duyệt lịch trình và tôi sẵn sàng chấp nhận bất kỳ lịch trình nào mà các ông đưa ra. Đến giờ tôi vẫn sẵn sàng chấp nhận lịch trình đó.

Thủ tướng Chu: Vâng, tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta nên dành cho họ chút thời gian, bởi vì những người bạn Triều Tiên của chúng ta cần thảo luận và thuyết phục một số quốc gia đồng bảo trợ khác. Chúng tôi cho rằng sẽ rất không hay nếu hai bên chúng ta tự quyết định sau khi thảo luận rồi lại cố gắng áp đặt điều đó lên các bên khác. [Trang 355]

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đồng ý.

Thủ tướng Chu: Vì vậy, tôi xin nhờ ông chuyển lời đến Đại sứ Scali để ông ấy có thể tiếp tục tham vấn với Đại sứ Hoàng Hoa; cụ thể là, theo kế hoạch ban đầu thì vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận tại Ủy ban Thứ nhất vào ngày 14, nhưng ý chúng tôi là không cần phải vội vàng như vậy—rằng ngày đó…

Bộ trưởng Kissinger: Ý ông là phương án thỏa hiệp về vấn đề Triều Tiên dự kiến ​​sẽ được đưa ra vào ngày 14 sao?

Thủ tướng Chu: Không, ban đầu vấn đề này được lên lịch trình bày trước Ủy ban vào ngày 14, sau đó các bên sẽ phát biểu ý kiến ​​rồi mới tiến hành thảo luận các nghị quyết. Tuy nhiên, chúng tôi đề nghị nên hoãn việc thảo luận vấn đề này sang một thời điểm khác—muộn hơn ngày 14. Chúng tôi nghĩ sẽ rất tốt nếu ông thông báo cho Đại sứ của mình tại Liên Hợp Quốc, để ông ấy và Đại sứ của chúng tôi có thể thảo luận và xem xét liệu họ có tán thành hay không. Nếu họ thấy việc hoãn lại là phù hợp thì có thể thực hiện.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi không rõ về Đại sứ của phía ông, nhưng nếu ông và tôi đã thống nhất là nên hoãn lại, thì phía chúng tôi sẽ hoãn.

Thủ tướng Chu: Nhưng ông biết đấy, còn có vấn đề Triều Tiên nữa. Chúng tôi đồng ý với nhận định của ông rằng Đại sứ của chúng tôi dường như đang quá vội vàng; tôi không hiểu sao đột nhiên ông ấy lại tỏ ra nhiệt tình thái quá về việc này. Bởi vì ban đầu, khi Thứ trưởng của chúng tôi ở Liên Hợp Quốc, chúng tôi đã thống nhất rằng ông ấy cần tham khảo ý kiến ​​các nước không liên kết và phía Triều Tiên trước, chứ không nên vội vàng đưa vấn đề này ra xem xét.

Giờ đây lại nảy sinh một vấn đề khác—một khía cạnh khác—của sự việc, đó là việc ông đang có mặt tại Trung Quốc. Ông biết đấy, về phía chúng tôi, Liên Xô và các nước theo phe họ nằm trong số các nước đồng bảo trợ; họ chắc chắn sẽ lên tiếng về chuyện này và tìm cách gây rắc rối, vin vào cớ ông đang thăm Trung Quốc để gây hoang mang cho các nước khác.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi không có lý do gì để phải đưa ra quyết định ngay trong tuần này. Tôi không rõ tình hình tại nghị viện ra sao—liệu việc hoãn lại có gây nhiều rắc rối hay không. Thứ trưởng là người nắm rõ các chi tiết kỹ thuật. Nếu có thể hoãn lại thì tôi hoàn toàn không phản đối. Tôi hiểu rằng thỏa hiệp ban đầu vẫn được giữ nguyên, và ông chỉ đang đề cập đến việc trì hoãn chứ không phải thay đổi nội dung thỏa hiệp.

Thủ tướng Chu: Không thay đổi thỏa hiệp.

Bộ trưởng Kissinger: Trì hoãn trong bao lâu—hai tuần chăng?

Thủ tướng Chu: Chúng tôi có thể yêu cầu họ thảo luận về việc đó.

Bộ trưởng Kissinger: Được thôi.

Thủ tướng Chu: Bởi vì trong khoảng thời gian đó, chúng tôi cũng có thể thảo luận kỹ lưỡng hơn với các nước không liên kết. Khối Liên Xô [Trang 356] chắc chắn sẽ tìm cách gây rắc rối về vấn đề này và họ sẽ đứng về phía cái gọi là phe cánh tả. Họ luôn quên mất rằng quân đội Liên Hợp Quốc đã được điều đến Triều Tiên vào thời điểm họ vắng mặt tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Và Đại sứ Bruce…

Bộ trưởng Kissinger: Ngay khi trở về Nhà khách, chúng tôi sẽ chỉ thị cho Đại sứ Scali liên lạc ngay với Đại sứ của Ngài để cả hai cùng bàn bạc về việc trì hoãn trong một khoảng thời gian.

Thủ tướng Chu: Nếu cần thiết.

Bộ trưởng Kissinger: Họ sẽ xác định thế nào là cần thiết?

Thủ tướng Chu: Họ có thể tự thảo luận với nhau.

Bộ trưởng Kissinger: Đại sứ của chúng tôi hơi dễ bị kích động. Trừ khi tôi nói rõ cho ông ấy hiểu thế nào là cần thiết... Để tôi nói thế này cho dễ hiểu: nếu tôi sẵn sàng tiến hành thì ông ấy cũng nên tiến hành. Chúng tôi sẽ để việc này cho Đại sứ của Ngài quyết định và hy vọng nhận định của tôi về ông ấy là đúng—rằng ông ấy không phải là người dễ bị kích động.

Thủ tướng Chu: Thực ra, ông ấy thường không phải là người dễ bị kích động, nhưng lần này thì ông ấy lại tỏ ra quá nhiệt tình.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là điều mà tôi chưa bao giờ làm được với ông ấy. Có lẽ tôi nên giao cho Scali xử lý các vấn đề liên quan đến Tầu cộng.

Thủ tướng Chu: Tôi không nghĩ chuyện này liên quan đến tính cách của Đại sứ Scali; có lẽ vì hai bên đã đạt được thỏa thuận nên ông ấy muốn thể hiện sự nhiệt tình trong việc thực thi mệnh lệnh. Ông ấy đã quên mất các nước đồng bảo trợ khác, đặc biệt là bỏ qua thực tế rằng trong số các nước đồng bảo trợ đó có cả nhóm Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Đại sứ Scali sẽ được chỉ thị cụ thể để tránh mọi hiểu lầm trước sáng thứ Hai (giờ New York). Họ có nên gặp nhau không? Tôi sẽ chỉ thị cho ông ấy gặp bất cứ khi nào ông Hoàng Hoa muốn. Tôi không biết cuối tuần này Scali đang ở đâu. Chúng tôi sẽ gửi thông điệp khi về đến Nhà khách, và việc đó sẽ mất khoảng ba đến bốn giờ. Nếu Scali đang ở New York, ông ấy sẽ nhận được tin vào cuối ngày Chủ nhật (giờ New York).

Thủ tướng Chu: Tôi nghĩ có thể đợi đến sáng thứ Hai.

Bộ trưởng Kissinger: Ông có thể tin rằng ngay khi bắt đầu ngày làm việc thứ Hai (theo giờ New York), Đại sứ Scali sẽ nhận được chỉ thị. Ai sẽ liên lạc với ai? Chúng tôi để ông ấy tự quyết định. Tôi sẽ dặn Scali rằng nếu đến sáng mà vẫn chưa nhận được tin từ Đại sứ Hoàng Hoa, ông ấy nên chủ động gọi cho Đại sứ Hoàng Hoa. Trước hết, tôi sẽ chỉ thị cho ông ấy rằng thỏa hiệp vẫn còn hiệu lực, nhưng nếu Đại sứ Hoàng Hoa muốn trì hoãn, thì Scali nên hợp tác để thực hiện việc trì hoãn trong khoảng thời gian mà Đại sứ Hoàng Hoa đề nghị. Đồng thời, Scali sẽ làm việc với [Trang 357] các bên bảo trợ phía chúng ta để hiện thực hóa việc trì hoãn đó nếu có yêu cầu. Ông có thể tin chắc rằng việc này sẽ được thực hiện.

Thủ tướng Chu: Cảm ơn ông. Chúng tôi không muốn tạo cơ hội cho Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đồng ý, và nếu không thực sự cần thiết thì cũng không cần vội vã.

Thủ tướng Chu: Đúng vậy. Ông sắp đi Nhật Bản. Ông có quan điểm thế nào về Nhật Bản?

Bộ trưởng Kissinger: Quan điểm của tôi về Nhật Bản vẫn như những gì chúng ta đã thảo luận hồi tháng Hai năm ngoái—rằng Nhật Bản đang ở thời điểm then chốt, và thực tế sẽ buộc họ phải lựa chọn giữa chủ nghĩa dân tộc truyền thống hơn và việc duy trì định hướng hiện tại. Họ cũng đang đứng trước nhiều sự cám dỗ. Họ chịu ảnh hưởng lớn từ tình hình dầu mỏ ở Trung Đông.

Thủ tướng Chu: Tôi tin rằng khoảng 80% lượng dầu của họ đến từ Trung Đông.

Đại sứ Ingersoll: Theo tôi là 85%; trong đó chỉ khoảng 40% đến từ các nước Ả Rập và 45% từ Iran.

Thủ tướng Chu: Vâng.

Bộ trưởng Kissinger: Họ đang chịu sự lôi kéo từ phía Liên Xô. Họ cũng bị tác động bởi chính sức mạnh kinh tế của mình. Và họ lo ngại sẽ bị bỏ lại một mình trong bất kỳ thỏa thuận nào mà chúng ta đạt được với các nước châu Âu. Đây là một lý do khiến chúng tôi có thể sẽ tìm kiếm một phương thức để gắn kết Nhật Bản vào các nỗ lực của chúng ta tại châu Âu. Mục đích không phải là liên kết họ về mặt quân sự với châu Âu, mà chủ yếu là về mặt tâm lý, nhằm ngăn chặn cảm giác bị cô lập hoàn toàn.

Thủ tướng Chu: Ông đã bày tỏ sự ủng hộ hay đang chờ xem kết quả các sự kiện liên quan đến việc cùng thăm dò tại Siberia?

Bộ trưởng Kissinger: Một vấn đề là không ai biết chính xác trữ lượng khí đốt tự nhiên là bao nhiêu. Có sự khác biệt giữa thông tin phía Liên Xô cung cấp và nhận định của một số chuyên gia.

Chúng tôi vừa phê duyệt một khoản vay cho dự án thăm dò chung giữa Mỹ và Nhật Bản tại Siberia nhằm xác định chính xác quy mô và các yếu tố liên quan. Chúng tôi đã đồng ý về mặt nguyên tắc sẽ thực hiện dự án này cùng với phía Nhật Bản. Và chúng tôi tin rằng, xét về khía cạnh chính trị, sẽ không hay nếu để Nhật Bản phụ thuộc hoàn toàn vào các quyết định chính trị của Liên Xô. Ngoài ra, Liên Xô có lẽ sẽ ngần ngại hơn khi phải đối đầu đồng thời với cả Mỹ và Nhật Bản so với việc chỉ đối đầu với riêng Nhật Bản. Chúng tôi đang gặp khó khăn tại Quốc hội trong việc tìm kiếm sự ủng hộ cho các khoản đầu tư dài hạn vào Liên Xô. Vấn đề này sẽ chưa được quyết định cho đến đầu năm sau.

Thủ tướng Chu: Các nhân viên kinh doanh của họ có vẻ không hiệu quả lắm. [Trang 358]

Bộ trưởng Kissinger: Nhân viên kinh doanh của Liên Xô ư?

Thủ tướng Chu: Đó là ấn tượng mà chúng tôi nhận thấy từ phía Tây Đức, Nhật Bản và cả từ phía ông. Liệu dữ liệu và thông tin do các nhân viên kinh doanh này cung cấp có đáng tin cậy không?

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi có chút hoài nghi về độ tin cậy của các số liệu này. Vấn đề thứ hai là chúng tôi muốn cam kết đầu tư quy mô lớn của Mỹ vào Liên Xô đến mức độ nào. Thẳng thắn mà nói, chiến lược của chúng tôi từ trước đến nay là thực hiện vừa đủ để tạo ra triển vọng cho các khoản đầu tư trong tương lai, nhưng không quá nhiều đến mức tạo ra sự thay đổi mang tính chiến lược đối với tình hình của họ.

Thủ tướng Chu: Đó là một chiến lược rất phức tạp.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng là như vậy.

Thủ tướng Chu: Tất nhiên, Đại sứ Ingersoll hẳn rất quen thuộc với bài học mà Tổng Bí thư Brezhnev đã truyền đạt cho Thủ tướng Tanaka. Ông ấy đã trải bản đồ ra và bắt đầu bài giảng của mình.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy chỉ có đúng một bài giảng thôi. Và tôi đã nghe nó tới mười lần rồi.

Thủ tướng Chu: Ông ấy đến vào cùng thời điểm Brezhnev sang thăm Bonn.

Bộ trưởng Kissinger: Thật nguy hiểm nếu đánh giá thấp tầm nhìn hạn hẹp của người Đức. Xin thứ lỗi cho tôi khi nói điều này trước mặt Thứ trưởng.

Thủ tướng Chu: Có lẽ ông nói vậy vì không hài lòng với chính quyền Brandt hiện nay.

Bộ trưởng Kissinger: Cũng có phần vì lý do đó, nhưng đây là một hiện tượng mang tính lịch sử. Người Đức mới chỉ có một nhà lãnh đạo tầm cỡ—đó là Adenauer.

Thủ tướng Chu: Đúng vậy, bởi vì ông ấy là người rất năng động.

Bộ trưởng Kissinger: Ai cơ, Adenauer ư?

Thủ tướng Chu: Adenauer.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy hiểu rõ tầm quan trọng của vấn đề nhưng không bao giờ để mình bị chệch hướng. Trong khi đó, nếu Brandt cứ khăng khăng theo đuổi chính sách hiện tại, ông ta sẽ trao cho Liên Xô quyền phủ quyết đối với chính sách của Đức.

Thủ tướng Chu: Nguy cơ đó là có thật. Và đảng đối lập cũng đã không làm tốt công tác vận động tranh cử.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Họ có ban lãnh đạo rất kém cỏi. Ông đã gặp người giỏi nhất của họ rồi đấy—Schroeder—nhưng ông ấy lại không mấy năng nổ. Ông ấy chính là người giỏi nhất của họ.

Thủ tướng Chu: Ông ấy không thực sự năng động lắm. Tại sao lại như vậy? Do tính cách hay do vị trí của ông ấy trong đảng?

Bộ trưởng Kissinger: Schroeder không phải là nhà lãnh đạo mới. Tôi chưa gặp nhà lãnh đạo mới. Schroeder từng bị ốm một thời gian; ông ấy cũng không có khả năng hay kỹ năng thu hút sự ủng hộ của dư luận. Ông ấy không đủ mạnh mẽ cũng như không tự mình nắm quyền lãnh đạo đảng được. [Trang 359]

Strauss đã làm việc cùng Đại sứ Bruce tại Đức trong nhiều năm. Strauss cực kỳ thông minh và có cá tính rất mạnh mẽ, nhưng ông ấy là nhân vật tiêu biểu của miền Nam nước Đức nên không nhận được nhiều sự ủng hộ ở miền Bắc. Khả năng tự kiềm chế của ông ấy còn nhiều điều đáng bàn. Tôi nghĩ mình đã từng kể với Thủ tướng về những gì Adenauer nói với tôi về Strauss.

Thủ tướng Chu: Lúc đó ông không nêu tên cụ thể. Tôi đã đoán có thể là ông ấy.

Bộ trưởng Kissinger: Chính là Strauss.

Thủ tướng Chu: Vâng, có thể thấy sự minh mẫn trong tư duy của Adenauer, bởi vì hẳn là ông ấy đã nói chuyện với ông khi đã ngoài 80 tuổi.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy. Một tháng trước khi qua đời, lúc đó ông ấy 88 tuổi. Ông ấy là người có quan điểm rất rõ ràng. Ông ấy hiểu rõ những nguy cơ đối với nước Đức nếu đất nước này có những bước đi quá khôn lỏi hay xoay xở quá nhiều.

Thủ tướng Chu: Đã đến lúc nghỉ giải lao một chút, và ông còn phải đi xem múa ba lê nữa. Ngày mai chúng ta sẽ có thêm thời gian. Có lẽ tối nay, nếu còn vấn đề gì cần thảo luận, tôi sẽ ghé thăm ông.

Bộ trưởng Kissinger: Thật tuyệt vời.

1.    Nguồn: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 100, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Các cuộc hội đàm của Bộ trưởng Kissinger tại Bắc Kinh, tháng 11 năm 1973. Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp (Exclusively Eyes Only). Cuộc họp diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân.↩

2.    Các bản ghi nhớ về các cuộc thảo luận kỹ thuật với phía đối tác hiện lưu tại Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 87, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Các cuộc hội đàm với phía Tầu cộng (PRC), 1971–1973.↩

3.    Xem chú thích số 4, Tài liệu số 42.↩

4.    Xem các Tài liệu số 36, 38 và 42.↩

5.    Vào ngày 25 tháng 10, Kissinger đã thông báo cho Hoàng Trấn (Huang Chen) về tình trạng báo động của Liên Xô. (Bản ghi nhớ cuộc hội đàm, ngày 25 tháng 10, 16:45–17:25; Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, RG 59, Hồ sơ Trung tâm 1970–73, POL 27 ARAB–ISR)↩

6.    Hai bản thông cáo chung ngày 13 tháng 6 do Hoa Kỳ và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa công bố được in trong *Department of State Bulletin* (Bản tin Bộ Ngoại giao), ngày 9 tháng 7 năm 1973, tr. 50–53.↩

7.    Neville Maxwell, *India’s China War* (Cuộc chiến tranh Trung-Ấn); xem chú thích số 11, Tài liệu số 8.↩

8.    Ngày 12 tháng 11.↩

Sources

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources

Abbreviations and Terms

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms

Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons

China, 1973–1976

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1

Political Turmoil in the United States, June 1973–September 1974 (Documents 35–87)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch2

1.    Document 56

Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976

56. Memorandum of Conversation1

Beijing, November 11, 1973, 3:15–7:00 p.m.

PARTICIPANTS

• Prime Minister Chou En-lai
• Foreign Minister Chi Peng-fei
• Vice Foreign Minister Chiao Kuan-hua
• Assistant Minister of Foreign Affairs Wang Hai-jung
• Two Other Chinese Officials
• Tang Wang-shen, Interpreter
• Shen Jo-yen, Interpreter
• Chinese note-taker
• Henry A. Kissinger, Secretary of State
• Ambassador David Bruce, Chief U.S. Liaison Office
• Ambassador Robert Ingersoll, U.S. Embassy Tokyo
• Ambassador Robert McCloskey, State Department Press Spokesman
• Winston Lord, Director of Planning and Coordination, Department of State
• John Holdridge, Deputy Chief U.S. Liaison Office

(After the press took pictures and there was light banter, the journalists and photographers left the room. There was then preliminary conversation in informal plenary session, from 3:15–3:25 p.m., highlights of which follow.)

Prime Minister Chou: Dr. Kissinger suggested that we separate into two groups to speed up the work. I also agree.

[Page 332]

Secretary Kissinger: I thought, Mr. Prime Minister, that we might have one group dealing with the essential political-international problems and the other group on some of the technical issues.

Prime Minister Chou: I agree to the two groups. Perhaps we can divide ourselves now. Who will be in the other?

Secretary Kissinger: Hummel will be in charge of the technical side and with me will be Ambassador Bruce, Ingersoll, McCloskey, Holdridge and Lord. We may change later.

Prime Minister Chou: Who will be with the other group?

Secretary Kissinger: Hummel, Armstrong, Jenkins and Solomon.

Prime Minister Chou: Mr. Solomon—is this Solomon the same one as the Indians?

Secretary Kissinger: I thought they had Moynihan.

Prime Minister Chou: It is a different case; and one of them is Solomon. Is he the same Solomon as the bible?

Secretary Kissinger: I have seen no evidence of that. He is very shy so he may not show it.

Prime Minister Chou: I thought he was interested in Confucius. If you are interested, I am also. I also have the interest to discuss it with you because we began our revolutionary activities by struggling to overthrow the school of Confucius during the reform movement.

They will go to the other hall. We will stay here. Shall we separate now? (The groups for the technical meeting left the room.)2

You must be familiar with this hall by now.

Secretary Kissinger: Yes. What is the name of this hall?

Prime Minister Chou: Just a reception hall. It does not have the name of any province.

Secretary Kissinger: You met here with the President.

Prime Minister Chou: The first time when we met with the President, it was in this hall, and Mr. Ziegler was making the announcement to the press outside.

Secretary Kissinger: Yes, about the (Mao) meeting. They were speculating about the great difficulties because the meeting started late.

Prime Minister Chou: But, of course, after the news got out, there were other ideas. Perhaps that is why there was a similar practice in Moscow.

Secretary Kissinger: The first meeting?

[Page 333]

Prime Minister Chou: But that time your name did not appear, but I could determine that you must have been there.

Secretary Kissinger: You were right. That was the first evening of my arrival. He does everything openly, but it takes me a week to find out all of the implications of what he has said.

Prime Minister Chou: Ambassador Ingersoll, do you smoke?

Ambassador Ingersoll: No, my wife takes care of that. I have never done well with smoking.

Prime Minister Chou: First of all, we would like to express our welcome to our old friend who is now concurrently Secretary of State, and because of this dual capacity, we suppose we should express a dual welcome to you. But if you see Mr. Rogers, please also convey our regards to him.

Secretary Kissinger: I shall do that. Mr. Prime Minister, my colleagues and I always appreciate the opportunity to come here. I think that our two peoples and our two governments have established a very unique relationship which is founded on principle and in which we understand each other’s over-all approach in an unusual and complete manner. We have agreed that we were brought together by mutual necessity but since then we have built on this foundation, on a basis of candor and honesty, and a long range view. There is no leader with whom we speak as comprehensively as with the Prime Minister. It is due to the fact that there are not many leaders in the world who can think in so complicated a fashion.

Prime Minister Chou: You have overestimated me, and I think the credit should go to Chairman Mao. And as his comrade in arms, I have not learned enough. I agree to what you said just now, that we have built on the basis of our initial relations, based on a principled manner and in a candid and honest way taking the long view. And in view of such amelioration of attitudes we can discuss anything.

Secretary Kissinger: I don’t know how the Prime Minister would propose we should proceed in our discussion.

Prime Minister Chou: Yesterday we said that we would like to hear you first, and if you want to begin with an over-all picture or main issues, it is up to you.

Secretary Kissinger: Mr. Prime Minister, why don’t I begin with a general review of the situation as we see it.

(There was then a brief, humorous discussion of the stenotype machine of Mrs. Hill. During this discussion there was reference by the Prime Minister to future visits by Secretary Kissinger to China. He assumed two trips a year.)

Secretary Kissinger: Mr. Prime Minister, I will not go into the bilateral relations. That will be discussed by the other group. If they have [Page 334] any difficulties, I may take the liberty of raising them with you. There is only one issue which is on my list and sometime while I am here we should settle it. We understand your point of view. It has to do with the Marine detachment, but we can reserve that for another occasion. It goes without saying that we will abide by your wishes, and our only concern is the impact in other countries where it has been our custom.

The primary thing I would say about our bilateral relations, leaving aside that one issue, is that we believe they are going well, and secondly, they have both a substantive and a symbolic aspect. The substantive issues will be discussed in the other group. The symbolic aspect is that our relationship continues to grow closer and beyond the technical side. We are prepared on our side to consider all means by which we can emphasize this symbolic aspect which we believe is very important.

Turning now to our political relationships—we recognize that the greatest difficulties we have had in our relationship have concerned the question of Taiwan. I would like to summarize again the understanding which we believe exists. We will conform strictly to the Shanghai Communiqué which affirms there is only one China and this is respected on both sides of the Formosa Straits.

Prime Minister Chou: That was your famous sentence.

Secretary Kissinger: Secondly, we will not …

Prime Minister Chou: But in the communiqué we talked about the Taiwan Straits.

Secretary Kissinger: That is correct. The second point is that we will not support any independence movement on Taiwan.

Prime Minister Chou: And this morning before going to bed I read an intelligence report that we received saying you were supporting the Taiwan independence movement. I did not quite believe it.

Secretary Kissinger: That cannot be correct, but if you should have information that any of our people are doing this I would appreciate it if you would inform us. It would be totally unauthorized. I don’t believe it is correct.

Prime Minister Chou: If the information seems to be reliable, we would pass it on; but if in the first instance it is not to be credited, we then would not notify you. I did not even think of telling the Chairman about that piece of information. It would only be a waste of time.

Secretary Kissinger: Mr. Prime Minister, our firm policy is to oppose a two China policy. We have talked about this on my previous visits and we will strictly carry this out.

Prime Minister Chou: And we also heard some news from the United States that Taiwan wanted to add two consulates—to have two Consulates General in the United States.

[Page 335]

Secretary Kissinger: I was going to get into this. I am familiar with one consulate they are planning to set up for the time that we may move in the direction of a full exchange of diplomatic relations between Peking and Washington, and it is intended as a point of contact in the United States for the contingency of the evolution of our policy. It is not intended as an expansion of their representation but as a contingency plan for their position they recognize as coming in the future. I do not know about a second one. I know about a Consulate General in New York. The basic direction which we established in July 1971 is one on which you can count on, and we will not engage in little maneuvers within that context, much less outside it.

Prime Minister Chou: Perhaps the Chaing Kai-shek side put that forward.

Secretary Kissinger: That may be, but it is a reflection of the reduction of their position in the United States, not an attempt to increase it.

We have also understood that we would not support any attempt by third countries to move into Taiwan.

Prime Minister Chou: And this has something to do with both our sides.

Secretary Kissinger: Fourthly, the United States will support any peaceful resolution of the problem.

And finally, we would discourage any military moves from Taiwan against the Mainland. In the context of the Shanghai Communiqué and our understandings we have kept you informed about the nature of our military establishments on Taiwan. We are in the process of carrying out the military movements which I informed you of in February—the withdrawal of the transportation squadrons from Taiwan.

In the same spirit, I would like to inform you of our plans for next year. During 1974 we shall remove the two squadrons of Phantom planes that are now on Taiwan—one squadron in each half of the year. One-half in the first half and the second squadron in the second half. We will remove the U–2 planes from Taiwan. And we will remove the nuclear weapons which are in Taiwan. This will reduce our presence on Taiwan to communications and logistics. We will keep you informed of the further reductions which will take place after that.

It is also our intention, which we have mentioned to you and which the President reconfirmed to you, to complete the full normalization of the relations between China and the United States during this term of office, before the middle of 1976. We are prepared at any point to intensify the existing relationship or to establish full diplomatic relations, but we have the difficulty of how to handle the relationship with Taiwan in the interim period. But we will be prepared to listen to any proposal that you might have in this connection and make every attempt to meet it. If at any point the Chinese thought the formulation [Page 336] of the Shanghai Communiqué or an adaptation would provide someway to have diplomatic relations we would be prepared to proceed on that basis.

In the meantime, we need to be prepared to expand the status of the Liaison Offices so that they become more and more similar to full diplomatic recognition. I think it is obvious that your Ambassador in Washington today enjoys a more direct access to our top officials than any other Ambassador in Washington, certainly, more than the representative of Taiwan. We would be prepared to establish trade offices and other institutional links that you might consider appropriate. I wanted to emphasize that the course which we have established will be strictly maintained. Now perhaps I should turn to other matters, Mr. Prime Minister, unless you wish to discuss these issues further.

Prime Minister Chou: I will dwell on them later. I will dwell on the other aspects of this issue later. There is only one question I would like to ask. We hear you intend to assist Taiwan in building an airplane assembly factory, and we would like to know what form it would take—rented, leased, a gift, sold on credit or …

Secretary Kissinger: You asked me that …

Prime Minister Chou: Of course, there is no question the material would come from you, the United States.

Secretary Kissinger: You asked me that the last time, and in fact we have the details with us and I will answer you. I will answer you tomorrow. I will do it at the beginning of our discussion tomorrow. I don’t have them here with me. I may say now, Mr. Prime Minister, it is for an airplane of short range. It cannot reach the Mainland. It is a defensive airplane, and a means of avoiding our having to sell longer range airplanes to Taiwan and to separate its military procurement to a greater degree from direct American sales. We have, as you know, Mr. Prime Minister, a rather delicate process of disengagement to conduct—in which the Chinese side has shown great patience and wisdom if I may say—but we understand the outcome that our current policy will have.

Now turning to other international problems. Let me speak first of our relations with the Soviet Union. There are many detailed issues which I am prepared to discuss, having to do with specific negotiations. I think the basic point to understand, Mr. Prime Minister, is that I believe analytically that the Soviet Union and we are pursuing almost identical policies toward each other and it remains to be seen whose judgment is better. The Soviet Union is pursuing a policy of relaxation of tensions with the West for a variety of reasons. One of the reasons undoubtedly is the Soviet conviction that if they can create the appearance of détente, the unity of the West will disintegrate and the defense of the West will weaken.

[Page 337]

I have no quarrel with many of the comments that we have received from the Chinese side privately, and many of the analyses from the Chinese side that we have seen publicly, about the problem of the direction of Soviet policy. I stated our position vis-à-vis the Soviet Union in a speech before a conference and in my press conference a few weeks ago.3 I don’t know whether the Prime Minister has seen those. I stated then we would resist any aggressive tendencies directed outward. I said we would not permit détente to be used to undermine or weaken our relationships with our friends. And thirdly, that we would resist any attempts by the Soviet Union to use international trouble spots to expand its positions.

While these are our principles, we have a complex tactical problem about how to apply them. One of the problems is that while many of our commentators in America are very heroic in intervening in domestic affairs of other countries they are very unwilling to face the consequences of what these policies would involve. We believe that it is important for us to demonstrate that we have made a major effort to preserve the peace in order to be in a position to resist when aggressive action occurs. When aggressive action occurs, we will act decisively, and if necessary brutally, but we require the prior demonstration that we have been provoked. And I think we have proved this in our handling of the Middle East crisis.

I have read with great care your Vice Minister’s criticisms of the Treaty for the Prevention of Nuclear War, and, of course, I have had the benefit of direct communications with the Prime Minister.4 I do not quarrel with the specific points made by either the Prime Minister or the Vice Minister in terms of Soviet intentions. And it does not affect …

Prime Minister Chou: Why are there so many differing opinions inside your country concerning your President’s action in the Middle East?

Secretary Kissinger: In the Middle East?

Prime Minister Chou: That is, your alert. We are in favor of it.

Secretary Kissinger: I have always believed, Mr. Prime Minister, that the people who understand our foreign policy best are in Peking.

Prime Minister Chou: Thank you for your just and fair words. Put that in the record.

Secretary Kissinger: This record never leaves my office. There are several reasons for this. Actually we have not had any domestic difficulties about this alert. It was relatively minor. In fact, after I testified [Page 338] before the Senate Foreign Relations Committee, a group which does not generally support the Administration, Senator Symington, who almost always is critical of the Administration, went on TV and fully supported the alert; and so did Senator Fulbright.

Prime Minister Chou: I read about that.

Secretary Kissinger: This alert happened in the week in which public excitement about the Watergate problem was very high and some of the critics of the Administration merged those two issues. You have in America now in any event, Mr. Prime Minister, a combination of various forces that produce a rather contradictory pattern in the public discussion of foreign policy—not in the conduct of it. You have a combination of the intellectuals, who dislike the President for other reasons, with the old professional anti-communists of the right, so that, for the first time, some of these right wing groups are being given intellectual respectability. Basically, the alert had very wide public support and there was a public poll which showed that by about two to one the American people favored it.

But the reason, Mr. Prime Minister, we can maintain support for our foreign policy is partly because of its record and partly because of our using this strategy of forcing the Soviet Union into a posture of provocation. Sometimes our judgment may be wrong, but our strategy is clear. We have explained that treaty to you. Our judgment was that it was better to deprive it of the significance that the Soviet Union wanted to give it and to remove it as an issue from a public debate and from international quorums, than to have an endless debate in which public opinion would suffer more damage than it did from the treaty as in fact it was written.

I must point out, Mr. Prime Minister, that this session is a culture shock to my colleagues on the right, except for Ambassador Bruce, who have not been acquainted in the past with our method of talking with one another. In traditional diplomacy, we express ourselves more carefully.

But the primary thing we have accomplished in the Treaty is to link all its obligations but also third countries and to link conventional war to nuclear war in such a way that it is impossible to resort to conventional war without (sic) negating any obligations with respect to nuclear war and finally to make it impossible to resort to any war without prior consultation. And therefore, we have been given for the first time a legal basis to resist in areas where we have no formal obligation.

Therefore, on the night that we went on alert we received a message, as I told you, from General Secretary Brezhnev in which he demanded that we join a Soviet-American expeditionary force to the Middle East and, failing that they would then move unilaterally. They were demanding an immediate reply. We first of all did not reply but went [Page 339] on alert and replied only after we had been on alert for several hours. And then we told the Soviet Union that a unilateral Soviet move would violate Article 2 of the Treaty for the Prevention of Nuclear War and would be resisted accordingly.

Prime Minister Chou: We were clear about that. But the Soviet Union can evade that and engage in expansionism in other forms.

Secretary Kissinger: There is no question that legal obligations prevent Soviet expansionism. Our problem is how to get into a position to resist, and the strategy we are following is to try to create as many legal obstacles as possible; and, failing that, to use those legal obstacles as American obligations, especially in those areas where we have no formal obligation and therefore would have difficulties domestically.

The Prime Minister might note that I said publicly, in explaining the treaty, that operations such as in Czechoslovakia, or massive movement of arms across the frontier, would be in violation of that treaty and would be so treated by the United States.

Prime Minister Chou: Did you note that your alert also arose dissatisfaction on the part of your Western Alliance? They said you had not told them beforehand.

Secretary Kissinger: Mr. Prime Minister, I was going to talk about our Western Alliance. Our Western allies are distressed when we engage in activities as we did and are dissatisfied when we go on alert and dissatisfied when we conduct a disagreeable policy and dissatisfied when we conduct a half policy. It seems to be our destiny that they are doomed to be dissatisfied. I will give my explanations later.

Prime Minister Chou: Are they also dissatisfied with your journey to the Arab countries? Of course, the Soviet Union would be dissatisfied.

Secretary Kissinger: As a matter of fact, Mr. Prime Minister …

Prime Minister Chou: We appreciate that.

Secretary Kissinger: One has to analyze what is meant by dissatisfaction. If you want to play for high stakes with very little risk, then you are likely to be in a continued state of dissatisfaction. The secret dreams of our Western Allies in the Middle East is to restore their position of 1940 without any risk or effort on their part and therefore, to the extent that we are more active, there is a vague feeling of jealousy and uneasiness.

I think, Mr. Prime Minister, the nature of the European so-called dissatisfaction has to be understood. You have met many of the European leaders and you will have your own judgment as to their vision and ability to see matters comprehensively. But each of them faces the problem that for domestic reasons he has to say one thing while deep down he understands that what we are doing is essentially correct. Therefore, they very often, particularly after the event is already over, [Page 340] take a public position which is at variance of their understanding of the real situation.

On the question of the alert, we received the letter from Brezhnev threatening unilateral action at 10:00 at night, which is 3:00 in Europe. He demanded an immediate reply. The letter was supported by intelligence, which I believe we gave to your Ambassador, that the Soviet Union had alerted seven of eight of its airborne divisions.5 I think I gave your Ambassador that. Under those circumstances we had no time to consult.

Secondly, speaking very frankly with you, Mr. Prime Minister, there is no point in consulting if there is only one thing you can do. If the European countries had not agreed with us, we still would have had to go on alert. Therefore, we had to proceed unilaterally, and I must say that in situations where we believe that the over-all equilibrium will be disturbed we will continue to behave in this manner if there is no time.

With respect also to the occasional criticism of our Soviet policy by our European allies, this has to be weighed against their equally strong criticism in the previous period. I think it is healthier for them to be worried about how far we might go and to have them in a position where they will try to make greater efforts in their own defense, than to have them pursue the policies which occurred while Ambassador Bruce was in London when they were constantly pushing us to be less intransigent to the Soviet Union and were constantly approaching us with ideas on how to bring about détente. If there is to be détente, we had rather manage it than have the Europeans do so.

But, if the Prime Minister wishes, I will be prepared to have a longer session on our relations with the Western Europeans. Despite the surface phenomena, I believe our relations are going along in a good direction. I am also prepared during this visit to go over with the Prime Minister the specific negotiations now going on with the Soviet Union, but I don’t want to take all the time this afternoon.

Let me make a few comments now about the Middle East and about Southeast Asia, and perhaps we can leave all the other topics for later discussion.

Prime Minister Chou: All right.

Secretary Kissinger: You will remember that I saw your Ambassador the night the Middle East war started, and I explained to him what our basic strategy would be. I told him that for this period we were not [Page 341] interested in the merits of the dispute between the Arabs and Israelis, but we were primarily interested in preventing a situation in which the Soviet Union would achieve its predominance in the Middle East. We believed that a Soviet victory in the Middle East, like 1971 in the Indian subcontinent, would have disastrous consequences not only there but elsewhere, and would encourage adventurism on a global scale.

You will see many tactical moves over the next month, and while I am here, I think we should have an opportunity to have a full discussion of the Middle East so you will understand specifically what we will do; but for this purpose, you should understand our basic strategy is to convince the Arabs that they can get weapons from the Soviet Union but a political settlement only from the United States. And therefore, we will always resist proposals that come to us from the Arabs through the Soviet Union. We are not asking for Chinese support on the specifics of the negotiations because the Chinese position is well known. We do think, however, that this basic strategy is in the common interest of both of our countries. We have no interest in a predominant position in the Middle East. That is not achievable, nor is it desirable. We are interested in keeping any other country from having a predominant position.

In this negotiation which we are now beginning, one of the big problems is that the Arab leaders are very active as individuals but are somehow given to excessive romanticism and to great impatience. We have, Mr. Prime Minister, a complex domestic situation with respect to the Arab/Israeli dispute. It cannot be an accident that the United States should become so heavily committed to a nation of two and one-half million at a distance of 6,000 miles which has no strategic or economic importance to the United States. These factors cannot be changed from one day to the next, any more than some of the factors in our relationship can be changed from one day to the next.

Prime Minister Chou: But perhaps Dr. Kissinger being the Secretary of State would be in a better position to change this situation. Perhaps …

Secretary Kissinger: Quite true.

Prime Minister Chou: Perhaps you would have more effect in remedying this situation.

Secretary Kissinger: Quite correct, but it has to be carefully organized. It would be a great mistake to fight the battle prematurely before we are organized and on minor issues. And I can tell the Prime Minister that we are as determined to bring about a just settlement in the Middle East as we were two years ago to improve our relationship with the People’s Republic of China. But we are dealing with it.

Prime Minister Chou: But it will be considerably more difficult to obtain that.

[Page 342]

Secretary Kissinger: It will be very difficult.

Prime Minister Chou: Madame Golda Meir styles herself a socialist.

Secretary Kissinger: My secret dream is to involve Madame Meir in negotiations with President Thieu.

Prime Minister Chou: They will have to go to London where they will meet their socialist friends.

Secretary Kissinger: She is in London now.

Prime Minister Chou: That is what I was saying. There are all kinds of socialists now.

Secretary Kissinger: It will be very difficult. It will be difficult with Israel and it will be difficult with the Arabs.

Prime Minister Chou: The passing of a United Nations resolution we were reading in your Newsweek magazine.

Secretary Kissinger: That is the international edition. I have not seen it. In the domestic issue there was a different cover.

Prime Minister Chou: You can also see from your expressions that it was extremely difficult.

Secretary Kissinger: If Mrs. Meir only gets ninety-eight percent of what she asks for she considers herself betrayed.

Prime Minister Chou: With regard to the resolution about Israel passed in the United Nations in 1947, the historical roots would go back to the Balfour Declaration. At that time you had heavy domestic pressure. Also there are Soviet intentions. Do you agree with that?

Secretary Kissinger: I agree that in 1947, when Israel was formed, the Soviet supported it because it wanted to create difficulties in the Middle East. No question about that. Nevertheless, while the United States is now supporting a peace settlement which will bring about an Israeli withdrawal from occupied territory, we are for the existence of Israel. We will defend the existence of Israel.

Prime Minister Chou: Does Mrs. Meir understand that if she continues in such an absurd manner that that will increase the possibilities of Soviet troops entering into the Middle East?

Secretary Kissinger: The Israelis are going through a traumatic experience at this moment because they had assumed they could remain militarily supreme for a long time. Even though they won the battles in this war, they have lost their supremacy. So they need a little time to adjust to a totally new reality for them. I don’t know whether the Prime Minister agrees the most important aspect of the ceasefire that was achieved last week when I was in Cairo was not the specific terms—they are important—but that it was negotiated between Egypt and the United States without the Soviet Union.

Prime Minister Chou: I had thought of toasting you on that last night, but I was afraid the correspondents would hear us.

[Page 343]

Secretary Kissinger: Yes.

Prime Minister Chou: We also talked to the Egyptians.

Secretary Kissinger: I was going to say, to the extent …

Prime Minister Chou: They said you would not do it because you are of Jewish descent. We said you would also look at the problem from the point of view that everything divides into two. There are also good Jewish persons and Karl Marx, whom we believe in, was also Jewish. Perhaps what we said had some effect on him.

Secretary Kissinger: It is very possible. To the extent, Mr. Prime Minister, that you can continue to do this, because there will be difficult periods in which we will not be able to move as fast as they want, but they can be sure we will move in the direction we have discussed here and that we have told them, and to the extent that you feel you could talk to them, it would be very helpful to our common approach.

I think I have already talked too long. On Southeast Asia there are two problems.

Prime Minister Chou: Have you finished with your Middle East issue?

Secretary Kissinger: On the Middle East, I thought we should have another discussion of the detailed tactics in the future. Let me make one point. These negotiations will start soon—we think in December—and there is no possibility of excluding the Soviet Union from the formal discussion. We have discussed with the Egyptians and with the Jordanians that the formal meetings should be conducted as the Paris Peace Conference on Vietnam, which is to say with only a repetition of formal positions as Ambassador Bruce knows only too well. The real negotiations will take place separately between the Egyptian Foreign Minister, who has been especially designated for this task, and myself and the Israelis. But separately.

Prime Minister Chou: We noticed that. Would that have an adverse effect on Syria?

Secretary Kissinger: I was going to say to the Prime Minister that we invited the Deputy Foreign Minister to visit me in Washington. And we have now sent a message to the Syrian Government through the Shah, and also through King Faisal who is paying for their reconstruction, that we would be prepared to talk to them at a higher level, and I am planning to visit Damascus in early December. They have indicated that they wanted to see me.

Prime Minister Chou: What about the knot in Iraq?

Secretary Kissinger: We have to prevent Iraq from dominating Syria.

Prime Minister Chou: But to put it another way, the Soviet Union is trying to dominate Iraq.

[Page 344]

Secretary Kissinger: The Soviet Union is trying to dominate Iraq and have one front in the Mediterranean and another in the Persian Gulf. That is why our strategy is—first of all I wanted to say Mr. Prime Minister, we are pursuing in that region from Iran to the Mediterranean, the policy that we discussed with Chairman Mao when I was here last time. Our present policy is to keep as much pressure on the Government of Iraq as we can through Iran and other sources so that it is absorbed as much as possible in its domestic difficulties rather than with others. And as you know, they have a very significant problem with the Kurdish population. They were quiet during the Arab-Israeli war because it was not desirable to have all Arabs concentrate on the problems of the Kurds. But we will now make an attempt to establish the same relationship with Syria that we have established with Egypt, and to negotiate with Syria the Syria-Israeli settlement the same as the Egyptian settlement.

Prime Minister Chou: Anyhow the Soviet Union will not let loose of Iraq.

Secretary Kissinger: No. Unless Iraq throws them out as Egypt did.

Prime Minister Chou: That will take a period of time.

Secretary Kissinger: That is why we have to …

Prime Minister Chou: You perhaps will also know that even the Shah of Iran could not help from sort of dealing with the Soviet Union in that he also had to agree to consider the Soviet proposal of a collective security system. Of course, we knew that it was only a tactic to put the Soviet Union off, but he could not help saying that.

Secretary Kissinger: He misunderstood its significance also.

Prime Minister Chou: But this Shah does not seem very confused.

Secretary Kissinger: No. He is very good. One of the outstanding leaders.

Prime Minister Chou: He is in his middle age.

Secretary Kissinger: He is 54.

Prime Minister Chou: A little older than you.

Secretary Kissinger: A little. He understands the situation very well, and he will not make mistakes in practice. His was the only country that was bordering the Soviet Union that did not permit the overflight of Soviet planes during this crisis, and when one of his ministers permitted eight planes to fly over he fired him. It took great courage.

Until Iraq becomes disinvolved from the Soviet Union, we have to keep them isolated and from gaining success through its actions with the Soviet Union. We will see what can be achieved in the discussions with the Syrians in December. We have talked to Jordan and that is not a problem for us, and we have also established a preliminary contact [Page 345] with the Palestinians. Our basic strategy is to set up a formal conference which will have some UN blessing and some Soviet participation, and a series of bilateral negotiations in which we will attempt to be the intermediary together with whatever help we can get, but without the help of the Soviet Union.

Prime Minister Chou: Have the Palestinians agreed to participate?

Secretary Kissinger: In the conference? Yes. We will do it in two stages, Mr. Prime Minister. The initial phase of the conference will deal with disengagement of military forces and that does not involve the Palestinians. And since the Palestinians present a major problem for the Jordanians and Israel, we thought it best … and since some success should be achieved rapidly, we thought in the first conference there should be only Syria, Egypt, Israel and Jordan dealing with military disengagement. And when the frontiers issue arises, the Palestinians should participate; and they have agreed and so has the King of Jordan. None of this is generally known, Mr. Prime Minister, and I have not discussed this, obviously, with the Soviets at all. But Egypt has agreed to this procedure. And I think it will work.

Prime Minister Chou: Because in the 1947 resolution the issue of Palestine was not solved. For instance, they have their military forces in Syria and other areas. Is it not possible for the Palestinians to participate in the military aspects also?

Secretary Kissinger: They will participate in the military aspects of disengagement after the first phase of the disengagement of forces that are now in contact. The immediate problem is to get some movement. If the negotiation immediately gets bogged down in procedural details, we will be back to 1967 in which the new line develops a sanctity of its own and the Israelis on the West Bank … the probabilities for a new outbreak will be overwhelming. We thought we should get a negotiation in the first instance where we are not talking about forces now in contact with each other, that involves only those countries that have forces involved in contact.

Prime Minister Chou: I understand.

Secretary Kissinger: We expect that this first phase will be a matter of a few months. But in the meantime we will continue to talk to the Palestinians. We think it is important that this phase of talks, in which we are involved separately, be kept secret as long as possible because not every country has an interest in having it succeed.

Maybe I should say a word about Southeast Asia. In Southeast Asia we have two problems. One is the problem of maintaining the ceasefire in Vietnam. And the second is the problem of Cambodia. We believe that the resumption of large military operations in Vietnam would be extremely undesirable and have the potentiality of major [Page 346] involvement by our two countries. We would like to normalize our relations.

As far as Cambodia is concerned, I leave it up to the Prime Minister whether he wishes to have a more extended discussion. I simply want to say we are not, in principle, opposed to Sihanouk. In many of his private statements and public statements, he seems to be under the misapprehension that the United States Government is, in principle, opposed to him. That is absolutely incorrect. If he could return to Cambodia in a position of real independence for himself, we would be very interested in him as a leader. We are not interested in him if he is a captive of one particular faction that is simply using him for a very brief period of time in order to gain international recognition.

Prime Minister Chou: Have you taken note of the recent actions of the Soviet Union?

Secretary Kissinger: Yes. With respect to Sihanouk?

Prime Minister Chou: Perhaps Ambassador Bruce is more familiar.

Secretary Kissinger: I am familiar with it. I have taken note of it. Our interest in Cambodia, insofar as we have interest, is to keep it out of great power confrontation, and we are interested in a truly independent, neutral Cambodia. We want no position for the United States in Cambodia. And we are not committed to any particular group of individuals in Cambodia. I leave it up to the Prime Minister whether this is a subject that he wants to pursue at a later meeting.

Prime Minister Chou: We will have to consider this for a while before we can raise our opinions. I would like to ask now why it is that the two South Vietnamese sides have shown no progress in their Paris meetings on the political aspects.

Secretary Kissinger: I think the same qualities that make the Vietnamese a heroic people make them politically an extremely uncompromising people; and they sometimes combine, at least the ones I know, the worst aspects of Confucianism and the French Lycée. For example, when I negotiated this additional communiqué in June,6 which will be my last one—I will never again negotiate with them—we had everything settled, when both parties conceived a new theory of international law: the order of obligations in which they appear in paragraphs determines the order in which they have to be performed. Each side attempted to push the obligations of the others into the beginning of the document and its own obligations to the end so its opponent would have to perform first. We spent nearly a week on the problem, [Page 347] although no treaty could ever be written if this became an accepted practice.

Prime Minister Chou: The protocol you mean?

Secretary Kissinger: Yes. The protocol in June. Eventually, the objective situation in Vietnam will change for both sides, and then there will be real negotiating possibilities.

Prime Minister Chou: If we go into Cambodia, we will have to link it to the whole of Indochina, and if we are going to discuss it, we can do that later.

Secretary Kissinger: It is up to you, Mr. Prime Minister, and I will be prepared to do it. I will be prepared to discuss the whole of Indochina.

Prime Minister Chou: Of course, compared to the overall international situation, this is but a very small corner now, although it had troubled you for more than four and one-half years since your President came into office.

Secretary Kissinger: That is correct.

Prime Minister Chou: But from the point of view of the overall international strategy, you have taken too much time on that small issue.

Secretary Kissinger: That is true, too.

Prime Minister Chou: And you also said you no longer wished to continue Vietnam negotiations.

Secretary Kissinger: There was one moment, Mr. Prime Minister—the Vietnamese specialize in creating deadlock on irrelevant issues. There was a dispute over who should sign the document, the protocol. We made a proposal, the South Vietnamese made a proposal, and the North Vietnamese made a proposal. We then offered a compromise which accepted the North Vietnamese position, whereupon the South Vietnamese rejected it and moved to our original position, and the North Vietnamese moved to the original position of the South Vietnamese. At that point we had the North Vietnamese position, and the North Vietnamese had the South Vietnamese position. After three days of negotiations.

Prime Minister Chou: But you cannot blame them for this because it was the precedent established by your esteemed Secretary of State John Dulles. Because we have said that we were taken in and we have said this many times to our Vietnamese friends. You know that President Ho Chi Minh was a very eloquent man and he was a very open man too, and in his discussions with our Chairman, he did not agree to say that we had been taken in at that time. We continue to say we should have made greater efforts at the Geneva Conference. We should say that on the first Geneva Conference we should take some of the moral responsibility. Because, if at that time if we had refused to sign unless Dulles signed, he would have signed. But even though he would have signed, SEATO would have been established.

[Page 348]

Secretary Kissinger: The lack of signature was not the determining factor.

Prime Minister Chou: No it was not, but it established a precedent. We have to admit our mistakes on that. It can be said to be a twist of history.

Now with one agreeing and one dissenting how are you going to get the Nobel Prize? I wonder who suggested that it go to two persons together.

Secretary Kissinger: It was domestic politics in Norway. Le Duc Tho has written me a very warm letter. It is like two war veterans exchanging ideas. It reminded me of our conversations at the last session of our peace talks.

Prime Minister Chou: Do you think we could take a rest for a few minutes.

(There was then a break from 5:30 to 5:45 p.m.)

Prime Minister Chou: So the two sides, Israel and Egypt, are going to sign at 9:00, Peking time.

Secretary Kissinger: I don’t know the exact time. I know they will sign today.

Prime Minister Chou: That would be 4:00 their time.

Secretary Kissinger: That seems reasonable. They were supposed to meet at 2:00, and I guess it would take until 4:00.

Prime Minister Chou: First, the Soviet Union issued a news report and then they cancelled it.

Secretary Kissinger: They have never acknowledged the agreement, have they? They have not reported it in the press.

Prime Minister Chou: We heard that earlier that Tass had issued a news report saying that there were two different texts of the agreement issued—one in the United States and the other in Egypt.

Secretary Kissinger: That is not true.

Prime Minister Chou: Later on they cancelled that news item and reissued another one according to the Egyptian text.

Secretary Kissinger: Which is exactly the same as the other text.

Prime Minister Chou: It did not go into that in such detail.

Secretary Kissinger: There is only one text. My letter was approved by both the Egyptian Foreign Minister and the Israeli Cabinet before I sent it.

Prime Minister Chou: It was also the same as that you gave to Kurt Waldheim.

Secretary Kissinger: Exactly.

Prime Minister Chou: Is it five or six points?

Secretary Kissinger: Six.

[Page 349]

Prime Minister Chou: At the beginning there were reports there were only five.

Secretary Kissinger: That was wrong too. I think we gave your Ambassador a letter 24 hours before it was published.

Prime Minister Chou: So shall we continue? Is there anything else you would like to say?

Secretary Kissinger: I think there are other topics we have discussed in the past, such as South Asia and Iran, that we can keep for another occasion. I wanted to cover the basic issues today.

Prime Minister Chou: In my view, South Asia is always an important aspect. What do you think of the developments there?

Secretary Kissinger: India is making a major effort to improve its relations with us, and we assume also with you.

Prime Minister Chou: Why do they have to insist on detaining those 195 prisoners of war?

Secretary Kissinger: That is the problem—the problem is that I think they want to keep them until Pakistan recognizes Bangladesh and until Bangladesh gives up the claim to try them. Now as part of this negotiation which brought about the settlement, we obtained from India an assurance that those 195 would not be turned over to Bangladesh. We would make it a matter of American Government policy if they broke this agreement.

Prime Minister Chou: There is the need to exert a certain pressure on them in this aspect because it is too unreasonable. Because in Pakistan they have already passed a resolution in their national assembly agreeing to the recognition of Bangladesh, giving the Prime Minister the authority to recognize Bangladesh at the proper time.

Secretary Kissinger: We are supporting Pakistan on the return of the 195. We have made this clear to India.

Prime Minister Chou: We also discussed this issue with Mr. Whitlam when he came this time.

Secretary Kissinger: That is an issue in which he may be willing to support you. Whitlam, I would suspect, would support you on this.

Prime Minister Chou: At the beginning, he expressed his opinion, being more favorable to Bangladesh, and that he did not understand our position. But later, after we explained our position, he did not say anything more. He said he had not read Maxwell’s book, and I gave him a copy.7

Secretary Kissinger: I think the Prime Minister has increased the sales of that book.

[Page 350]

Prime Minister Chou: Indeed. And we believe that that book was written in a very fair manner because we had never known him before, and we did not provide him any documents. He reached those conclusions entirely on Indian documents. Perhaps it did draw on my letter. I think he did quote my letter to Nehru, but I don’t think he quoted the letter that I wrote—after we had returned the prisoners of war and ammunition—to India and to all other heads of State and heads of government concerned. We sent a letter to the five intermediary states and to all the heads of government. Of course, you would now have a copy of that. He is now commencing to write a book on the Sino-Soviet dispute.

Secretary Kissinger: We have seen articles on that in the London Times.

Prime Minister Chou: He said he is coming again.

Secretary Kissinger: With respect to India, our policy is to see what we can do that they will have greater freedom of action from the Soviet Union but basically we are moving very slowly. We are settling some economic issues with them now—the rupee debt and matters of this kind.

Prime Minister Chou: We believe the rupee debt should be settled rather generously. How many rupees do you have on your hands for food purchases?

Secretary Kissinger: I don’t have the exact figure, but it was settled at I think about 15 percent. It depends on how you calculate it. You can calculate it without interest—it would be about 60 percent—without interest it would be less. The rupees were blocked in India; we could not get them out of India; we have nothing to spend them on in India; and, therefore, what we adopted was what we thought a rather realistic program.

Prime Minister Chou: In your settlement, would you have the portion that was to be returned converted into hard currency?

Secretary Kissinger: No. But we have established fixed categories on which it can be spent in India which was not the case before.

Prime Minister Chou: Can you invest with those rupees in India?

Secretary Kissinger: No. It is mostly for American governmental expenditures in India; for our Embassy and matters like this, and buildings.

Prime Minister Chou: But that should be a very small sum.

Secretary Kissinger: And buildings and things of this kind.

Prime Minister Chou: Would you buy commodities out of India with that sum?

Secretary Kissinger: I don’t think so. I will get the details and let you know tomorrow.

[Page 351]

Prime Minister Chou: I believe I have already told you of how they broke the Sino-Indian border negotiations in order to obtain that rupee settlement for buying grains from the United States. Do you remember my telling you that?

Secretary Kissinger: You told me that after these negotiations broke down, that they received a great deal of help. You think they broke them in order to get the help?

Prime Minister Chou: Exactly. Because when I met with the foreign press in India, I told them no issue had been solved, and therefore I had nothing to say to them, the correspondents. But, of course, other correspondents also put questions to me. But a correspondent from your country asked me whether I knew or not that the Indian Minister of Food was in your country waiting to sign. I thanked him for telling me this news, and I understood. And the day after the talks broke down and I went to Kathmandu, Nepal for a visit, I read in the papers that the deal had been signed. And it was decided that by that agreement that India would be buying American food grains with rupees—I think the sum of about 15 million tons; of course, not in one year, that was not the manner of buying grains, but it was going to be done over a period of five years or six years. But the actual deal perhaps exceeded that amount. I think there was something to do with that. They would not break it. Otherwise, they could have signed something (with us) that was very abstract, and in principle, and not go into details. Nehru could have done that but at that time he refused to make any concessions. Because at the end of those talks, I summarized a few points in his words to be taken as the basis for an agreement in principle to be later further discussed in detail, and he still refused to sign. But today you find that the rupees finally can be used in India and only a restricted number.

Secretary Kissinger: It was always the case that the rupee could only be used in India. I think the basic problem was what we called the counterpart fund; these accumulated funds which theoretically give one enormous power in a country where one has them. It is really not the purpose for which they were set up. They were set up so they could be spent there for development projects for the government concerned.

The second problem is that as foreign aid develops more and more countries owe us money; then if, for any reason, we shut off aid we shut off repayment of their debts, so that we are in the position of giving them aid so they can repay debts to us. This whole problem we are now examining, since it has consequences that were never intended.

Prime Minister Chou: I think your President said at one time that all the debts together accounted for nearly $10 billion.

Secretary Kissinger: Yes.

[Page 352]

Prime Minister Chou: So perhaps you are preparing for the day when finding it difficult to pursue them, you will just wipe them off as with the stroke of one’s beard.

Secretary Kissinger: No, but we have to do something creative with them because whether they are wiped off or not does not depend on us so completely anymore.

Prime Minister Chou: Correct. Of course, you would know that the Soviet Union whenever it leases something determines what it must be paid back in—for instance, in jute. You would know that, of course.

Secretary Kissinger: Yes, and also in the Middle East.

Prime Minister Chou: You will know that recently that Egypt has had to pay in hard currencies for the ammunition that it obtained from the Soviet Union. Because the Soviet Union told Egypt since you have so many friends who are rich in oil resources, you should pay us in money and not in goods.

And then we saw that you suddenly put a bill to your Congress concerning aid to Israel amounting to $2 billion. Of course, we understand that if you had not done that public opinion in the United States would not have been able to understand.

Secretary Kissinger: We did this as a pressure on the Soviet Union.

Prime Minister Chou: But they wanted money. They did not care for anything else. They, of course, would not pass a bill saying they would provide military arms immediately to Egypt.

Secretary Kissinger: But they were providing a great deal of arms during the war.

Prime Minister Chou: Of course, but for a price. Boumedienne went to the Soviet Union and held sixteen hours of discussion with the Soviets for the same purpose. They wanted to be paid. They gave him some things, but there were also other things they did not give him. One cannot fight well if one relies on such—if that is on what one must rely to fight with.

Have you paid attention to the prospects of the developments in Afghanistan?

Secretary Kissinger: Yes. We have looked at that situation since the coup, and, of course, Prince Daud is well known as having some pro-Soviet orientation; and many of the younger officers with him have no political experience and were trained in the Soviet Union. You are familiar with the fact there was a Soviet military mission there in the last few weeks that inspected the border with Pakistan. We talked to the Shah of Iran, and we also told the Soviet Union that if the Afghans spilled across their border that this would be considered an international development which we would take very seriously. We are concerned with the Pushtunistan agitation.

[Page 353]

Prime Minister Chou: They also engage themselves in Baluchistan agitation. The final intention of the Soviet Union is to get it all in the Soviet hand. They have a map. We don’t know whether President Bhutto showed it to you.

Secretary Kissinger: Yes. He showed me the map. It allegedly is an Afghanistan map because it has a very small slice of Soviet territory.

Prime Minister Chou: A piece of Pakistan, a piece of Iran, and a small piece of the Soviet Union.

Secretary Kissinger: The Shah of Iran is very concerned. He is building up his defenses at a considerable rate, and we are giving him more modern equipment. We have talked to Bhutto and so far our help has been primarily in the economic field, and we are now thinking of helping him build a port which is a project which he is extremely interested in. We have not yet fully solved the problems of weapons for Pakistan. We are trying to do it through Iran. And we are also …

Prime Minister Chou: I believe Prime Minister Bhutto wants to obtain weapons directly from you.

Secretary Kissinger: Yes. It is a very difficult problem for us because of Congress. We have given him a little, but it is really not very meaningful.

Prime Minister Chou: Can Iran give them some?

Secretary Kissinger: Yes. That is what we are working on now. We had our Ambassador from Iran visit Pakistan to see what arrangements could be worked out.

Prime Minister Chou: So India has such a great influence on your domestic public opinion.

Secretary Kissinger: India has a considerable influence on our domestic public opinion, not so much on the public at large which does not like it, but on the intellectuals which have had a romantic idea about India as a nonviolent country. We are also working with the Shah, as I told you earlier, on the problem of Iraq and the Gulf States. And we have this week, as you may have noted, sent one of our aircraft carriers and an escort into the Persian Gulf in order to demonstrate our presence. There have been Soviet ships there, but we have not had American ships there.

Prime Minister Chou: Anyway, those places are getting tense. You are spending such a huge amount in military expenditures in assisting other countries, could you not appropriate a portion of that—a portion of your expenditures to military assistance to other countries—could you not give a portion of that to Pakistan?

Secretary Kissinger: We are not spending that much, unfortunately. The budget is being decreased by Congress every year. Secondly, a specific prohibition was passed against direct military aid to either India. [Page 354] or Pakistan. India does not need it because they are getting it from the Soviets. We have to look for indirect ways of doing it. I have talked to Prime Minister Bhutto about it, and I will look into it again when I get back to the United States. We agree with the necessity. Our problem is to find the legal means of doing it.

Prime Minister Chou: Another question is that of Korea. We have reached a compromise, but we believe the speed has to be slowed down—that is, the time when the draft resolution should be put to the First Committee, and the Chairman of the General Assembly, will be postponed. Because it was originally scheduled to have the discussion in the First Committee on the Korean issue on the 14th or 15th and you had already left Washington when you presented it with our Korean friends, and then we had to tell our delegation at the United Nations. Our delegation was very enthusiastic about this, as was your Ambassador.

Secretary Kissinger: He is by nature enthusiastic.

Prime Minister Chou: Perhaps something like Ambassador Huang Hua.

Secretary Kissinger: I did not have that impression from Ambas sador Huang Hua.

Prime Minister Chou: But they very quickly agreed.

Secretary Kissinger: We were under the impression you were in a hurry. We are in no particular hurry.

Prime Minister Chou: Because you had not returned and we had not met you, and they even went into the details of drawing up the wording. Perhaps even before you authorized your Ambassador.

Secretary Kissinger: No. I approved the wording. It was sent to me as a cable, and I approved it.

Prime Minister Chou: Because we knew that you were very busy and preoccupied with the Middle East at that time, and we did not think there was the need to be so hasty because we also have to consult with other sponsor countries which Korea had mobilized, and we thought also that you would have to discuss with your sponsor countries. In the course of such consultation, it would be bound to leak. For instance, you will discuss it with Japan. You told Japan.

Secretary Kissinger: “Might possibly leak” is one of the kindest sentences I have heard. I was told that you were in a hurry. We had no particular reason to hurry. We were for it, and I approved the schedule, and I would have accepted any schedule you gave us. I am still prepared to accept it.

Prime Minister Chou: Yes, I think the main thing is we should give them some time because our Korean friends need to discuss and persuade some other sponsor countries. We think it would be very bad if we two decided after discussing it and tried to impose it on others.

[Page 355]

Secretary Kissinger: I agree.

Prime Minister Chou: So I would kindly ask you to convey this to Ambassador Scali, and he could go into further consultations with Ambassador Huang Hua, that is to say that originally the issue was to be put to the First Committee on the 14th and what we mean is we don’t think it need be done in such a hurry—that the date …

Secretary Kissinger: The compromise was to be on the 14th on the Korean issue?

Prime Minister Chou: No, it was originally scheduled that the issue would be put to the Committee on the 14th and then all sides would have their say and then go on to the resolutions. But we would propose that it would be better to postpone the discussion of the issue to a later date—later than the 14th. We think it would be beneficial if you could notify your Ambassador at the United Nations, and he and our Ambassador could discuss it and see if they approved. If they thought it was suitable to postpone it then it could be done.

Secretary Kissinger: I don’t know about your Ambassador, but if you and I agreed that it should be postponed, ours will postpone it.

Prime Minister Chou: But you know there is also the question of Korea. We agree with your assessment that our Ambassador seems to be in a hurry and I don’t know why he became all of a sudden so enthusiastic over this. Because originally when our Vice Minister was at the United Nations we agreed he should first consult the nonaligned countries and Korea, and we should not enter this consideration in such haste.

There now has appeared another issue—another aspect—of the issue and that is you are now in China. Because you know that on our side the Soviet Union and its followers are included in the sponsor countries and they would have something to say about this, and would try to create trouble on the basis of the fact that you were visiting China now and might create some confusion in other countries.

Secretary Kissinger: We have no reason to bring it to a decision this week. I don’t know what the parliamentary situation is—how much trouble it would be to postpone it. The Vice Minister knows about the technical details. If it is possible to postpone it, I have no objection. I am assuming the same compromise is still agreed to, and you are just talking about a delay, not about changing the agreement.

Prime Minister Chou: No change of the compromise.

Secretary Kissinger: How much of a delay—two weeks?

Prime Minister Chou: We can ask them to discuss that.

Secretary Kissinger: All right.

Prime Minister Chou: Because in that interim period we can alsodiscuss it more thoroughly with the nonaligned countries. The Soviet [Page 356] group will definitely try to create trouble on this issue and they will stand on the so-called left. They constantly forget that the United Nations troops were sent into Korea when they were absent from the United Nations Security Council. And Ambassador Bruce …

Secretary Kissinger: We will instruct Ambassador Scali as soon as we return to our Guest House to get in immediate touch with your Ambassador that they should both work out a delay for a period.

Prime Minister Chou: If necessary.

Secretary Kissinger: How do they determine what is necessary?

Prime Minister Chou: They can discuss it among themselves.

Secretary Kissinger: Our Ambassador is a little excitable. And unless I tell him the definition of necessity. Let me put it this way—to make it easier I am prepared to go ahead, then he should go ahead. We will leave it up to your Ambassador and hope that my judgment of him is correct—that he is not excitable.

Prime Minister Chou: Well, he is usually not so very easily excited but this time he has been over-enthusiastic.

Secretary Kissinger: That is more than I ever manage to achieve with him. Maybe I should have Scali work on Chinese problems.

Prime Minister Chou: I don’t think this has anything to do with Ambassador Scali this time; perhaps because our two sides have reached agreement, he thought he would express his zeal in carrying out the order. He forgot the other sponsor countries, especially since he neglected the fact that there was the Soviet group among those sponsor countries.

Secretary Kissinger: Ambassador Scali will be instructed so there is no misunderstanding as of Monday morning New York time.8 Should they get together? I will instruct him to meet whenever Huang Hua wants. I don’t know where Scali is this weekend. We will send a message when we reach the Guest House and that will take three to four hours. If Scali is in New York, he should have it by the end of the day Sunday New York time.

Prime Minister Chou: I think it can wait until Monday morning.

Secretary Kissinger: You can assume that at the opening of business Monday, New York time, Ambassador Scali will be instructed. Who gets in touch with whom? We leave it to him. I will tell Scali if he has not heard from Ambassador Huang Hua in the morning he should call him. I shall instruct him first that the compromise remains in effect, but if Ambassador Huang Hua would like a delay, then Scali should cooperate with him to get a delay for the time period that Ambassador Huang Hua recommends. And that Scali should work with [Page 357] the sponsors on our side to bring the delay about if it is desired. You can count on that being done.

Prime Minister Chou: Thank you. We don’t want to give the Soviet Union an opportunity.

Secretary Kissinger: I agree, and if there is no necessity, there is no hurry.

Prime Minister Chou: Correct. You are going to Japan. What are your views on Japan?

Secretary Kissinger: My views on Japan are that what we discussed last February are still true—that Japan is at a crucial point and necessity will drive it to decide between a more traditional nationalism and maintaining its present orientation. And it has many temptations. It is very much affected by the Middle East oil situation.

Prime Minister Chou: I believe about 80 percent of its oil comes from the Middle East.

Ambassador Ingersoll: Eighty-five percent I would say; that is only about 40 percent from the Arab countries and 45 percent from Iran.

Prime Minister Chou: Yes.

Secretary Kissinger: It has temptations from the Soviet Union. It has temptations by its own economic strengths. And it is concerned that it will be left alone in any arrangement that we make with the Europeans. This is one reason why we may try to find a formula to associate Japan with our efforts in Europe. The intention is not to link it militarily with Europe but primarily psychologically, to prevent a total sense of isolation.

Prime Minister Chou: And have you expressed support or are you waiting to see the outcome of events with regard to your joint exploration of Siberia?

Secretary Kissinger: One problem is that no one knows exactly how much natural gas there is. There is some dispute between what the Soviets have told us and what some experts have said.

We have just authorized a loan which will be a joint American/Japanese exploration in Siberia to get a precise determination of what is involved. We have agreed in principle to make it a joint project with the Japanese. And we believe, for political reasons, it would be undesirable to have the Japanese so completely dependent on Soviet political decisions. And the Soviet Union will probably be more reluctant to tackle both the United States and Japan simultaneously than Japan alone. We have a problem in our Congress whether we can get any support for these long-term investments in the Soviet Union. And that will not be decided until the early part of next year.

Prime Minister Chou: Their salesmen don’t seem to be very effective.

[Page 358]

Secretary Kissinger: Soviet salesmen?

Prime Minister Chou: That is the impression we received both from West Germany, Japan and from you. Is the data and the material of the salesmen credible?

Secretary Kissinger: There are some questions in our mind about the reliability of these figures. The second question we have is to what degree we want to commit massive American investments in the Soviet Union. Our strategy up to now, quite candidly, has been to do enough to give the promise of future investments but not so much as to make a strategic difference in their situation.

Prime Minister Chou: That is a very complicated strategy.

Secretary Kissinger: That is true.

Prime Minister Chou: Ambassador Ingersoll will be, of course, very familiar with the lesson that General Secretary Brezhnev taught Prime Minister Tanaka. He brought out his map and began his lectures.

Secretary Kissinger: He has only one lecture. And I have heard it ten times.

Prime Minister Chou: He came at the same time when Brezhnev went to visit Bonn.

Secretary Kissinger: It is dangerous to underestimate German shortsightedness. My apologies to the Vice Minister.

Prime Minister Chou: Perhaps you say that out of your unhappiness with the present Brandt Government.

Secretary Kissinger: That too, but it is a historical phenomenon. The Germans have had only one leader of stature—that was Adenauer.

Prime Minister Chou: Yes, because he had been active.

Secretary Kissinger: Who, Adenauer?

Prime Minister Chou: Adenauer.

Secretary Kissinger: He knew the importance of it, but he never let himself be deflected. While Brandt, if he persists in his present policy, will have given the Soviet Union veto over German policy.

Prime Minister Chou: There is such a danger. And the opposition party did not carry out the elections very well either.

Secretary Kissinger: No. They had very incompetent leadership. You met their best man but he is not very energetic, Schroeder. He is their best man.

Prime Minister Chou: He is not so very active. Why not? Because of temperament or because of his position in the party?

Secretary Kissinger: Schroeder, he is not the new leader. I have not met the new leader. Schroeder was ill for a while, and he also does not have and is not good in appealing to public opinion. And he was not very strong nor able to take over the party himself.

[Page 359]

Strauss was with Ambassador Bruce in Germany for many years. Strauss is extremely intelligent and a very forceful personality, but he is a South German phenomenon so he has not much support in the north. His self-discipline leaves something to be desired. I think I told the Prime Minister once about what Adenauer said to me about Strauss.

Prime Minister Chou: At that time you did not mention a specific name. I thought it might be him.

Secretary Kissinger: It was Strauss.

Prime Minister Chou: Yes, you can see the clarity of Adenauer’s mind because he must have spoken to you when he was over 80.

Secretary Kissinger: Yes. A month before his death, 88. He was a man of very clear views. He understood the danger for Germany if it maneuvered too much.

Prime Minister Chou: It is time for a short break, and you are going to the ballet. We will have more time tomorrow. Perhaps this evening, if we have something more to discuss, I might pay a call on you.

Secretary Kissinger: It would be very nice.

1.    Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 100, Country Files, Far East, Secretary Kissinger’s Conversations in Peking, November 1973. Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only. The meeting was held in the Great Hall of the People.↩

2.    Memoranda of conversation of the counterpart technical discussions are in National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 87, Country Files, Far East, PRC Counterpart Talks, 1971–1973.↩

3.    See footnote 4, Document 42.↩

4.    See Documents 36, 38, and 42.↩

5.    On October 25, Kissinger informed Huang Chen of the Soviet alert. (Memorandum of conversation, October 25, 4:45–5:25 p.m.; National Archives, RG 59, Central Files 1970–73, POL 27 ARAB–ISR)↩

6.    Two joint communiqués of June 13 issued by the United States and the Democratic Republic of Vietnam are printed in Department of State Bulletin, July 9, 1973, pp. 50–53.↩

7.    Neville Maxwell, India’s China War; see footnote 11, Document 8.↩

8.    November 12.↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d56

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_332

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_333

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_334

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_335

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_336

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_337

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_338

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_339

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_340

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_341

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_342

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_343

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_344

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_345

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_346

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_347

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_348

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_349

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_350

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_351

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_352

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_353

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_354

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_355

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_356

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_357

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_358

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_359

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d36

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d38

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d42

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d8fn11

Thân thế (các) nhân vật

Brandt, Willy,

Chancellor of the FRG (West Germany) until May 6, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Willy_Brandt

https://www.britannic a.com/biography/Willy-Brandt

https://www.ebsco.com/research-starters/history/willy-brandt

https://www.bundeskanzler.de/bk-en/federal-chancellery/federal-chancellors-since-1949/willy-brandt

https://diplomacy.state.gov/berlin-wall/

https://www.the-berlin-wall.com/videos/guillaume-affair-and-resignation-of-willy-brandt-634/

https://cliosboardgames.wordpress.com/2024/04/28/willy-brandt-chancellor-ratings-2/

https://grokipedia.com/page/second_brandt_cabinet

Brezhnev Leonid,

General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union

https://en.wikipedia.org/wiki/Leonid_Brezhnev

https://www.britannica.com/biography/Leonid-Ilich-Brezhnev

https://en.wikipedia.org/wiki/General_Secretary_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union

https://www.britannica.com/place/Soviet-Union/The-Brezhnev-era

Bruce, David K.E.,

Head of the U.S. Delegation to the (plenary) Paris Peace Talks from July 1970 until July 1971

https://en.wikipedia.org/wiki/David_K._E._Bruce

https://www.trumanlibrary.gov/library/oral-histories/bruce

https://www.nytimes.com/1970/07/02/archives/nixon-appoints-bruce-as-leader-at-peace-talks-says-on-tv-he-has-no.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v07/d41

https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/bruce-david-kirkpatrick-este

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v42/persons

https://www.britishpathe.com/asset/235113/

https://digitalcommons.chapman.edu/upi_vietnam/95/ 

https://www.researchgate.net/profile/Priscilla-Roberts-2/publication/314258867_%27I_Begin_to_Think_of_Myself_as_a_Marco_Polo%27_David_Bruce_in_China_1973-1974_Occasional_paper_No_1_Keele_David_Bruce_Centre_for_American_Studies_Keele_University_1999/links/58f39faea6fdcc11e569f1b0/I-Begin-to-Think-of-Myself-as-a-Marco-Polo-David-Bruce-in-China-1973-1974-Occasional-paper-No-1-Keele-David-Bruce-Centre-for-American-Studies-Keele-University-1999.pdf

Ji Pengfei (Chi P’eng-fei),

Vice Minister of Foreign Affairs, People’s Republic of China, until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972

PRC Vice Minister of Foreign Affairs until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972 to November 1974

https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367614.html

https://repository.lib.cuhk.edu.hk/en/item/cuhk-3011805

https://en.wikipedia.org/wiki/Ji_Pengfei

https://baike.baidu.com/item/%E8%AE%B8%E5%AF%92%E5%86%B0/5638890?lemmaFrom=lemma_relation_starMap&fromModule=lemma_relation-starMap&lemmaIdFrom =1485566

https://baike.baidu.com/item/%E5%A7%AC%E8%83%9C%E5%BE%B7/12677588?lemmaFrom=lemma_relation_starMap&fromModule=lemma_relation-starMap&lemmaIdFrom=1485566

Chiao Kuan-hua,

Vice Foreign Minister, People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124

https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?

https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf

SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN

https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2

Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download

Dulles, John Foster,

Secretary of State

https://en.wikipedia.org/wiki/John_Foster_Dulles

https://history.state.gov/departmenthistory/people/dulles-john-foster

https://www.britannica.com/biography/John-Foster-Dulles

https://diplomacy.state.gov/encyclopedia/john-foster-dulles-secretary-of-state/

https://www.acton.org/publications/transatlantic/2020/03/10/john-foster-dulles-cold-war-architect

https://www.youtube.com/watch?v=BtyFClyli9c

Fulbright, J. William,

Democratic Senator from Arkansas and Chairman of the Senate Foreign Relations Committee

https://en.wikipedia.org/wiki/J._William_Fulbright#:~:text=James%20William%20Fulbright%20(April%209,until%20his%20resignation%20in%201974.

https://www.senate.gov/senators/FeaturedBios/Featured_Bio_Fulbright.htm

https://fulbrightacademylaw.org/senator-fulbright-biography/

https://encyclopediaofarkansas.net/entries/bill-fulbright-1652/

Hill, Robert C.,

Assistant Secretary of Defense for International Security Affairs from May 11, 1973, until January 5, 1974

https://archives-manuscripts.dartmouth.edu/agents/people/1226

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_Defense_for_International_Security_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_C._Hill

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Costa_Rica

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_El_Salvador

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Mexico

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Spain

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Argentina

Ho Chi Minh,

President of the Democratic Republic of Vietnam; also Chairman and General Secretary of Dang Lao Dong, Workers’ Party of Vietnam, leader of the Vietnamese Communist Party and President of the Democratic Republic of Vietnam until his death in 1969

Holdridge, John Herbert.,

member, National Security Council Operations staff/East Asia until April 1973; co-Deputy Chief of Mission, U.S. Embassy in Beijing from 1973 until 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/John_H._Holdridge

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Indonesia

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_Republic_of_Singapore

https://www.uscpf.org/v2/johnholdridge.html

https://www.nndb.com/people/033/000127649/

https://www.uscpf.org/v2/holdridgebio.html

Huang Zhen (Huang Chen),

PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison Office in the United States from March 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen

https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf

https://mediaclip.ina.fr/en/i24024268-huang-chen-the-traditional-friendship-of-the-french-and-chinese-peoples.html

https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf

https://www.facebook.com/NixonPresidentialLibrary/posts/otd-5301973-president-nixon-met-to-discuss-us-china-relations-with-dr-henry-kiss/1102544875230224/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf

https://www.britishpathe.com/asset/236303/

https://cutt.ly/3tezOe3t

https://mediaclip.ina.fr/en/caf97507056-credentials-huang-chen-at-the-elysee.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d12

Huang Hua,

Chief Delegate to the Security Council and PRC Ambassador to the United Nations until October 1976

https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-huang-hua-20101125-story.html

https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367612.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d82

https://www.nixonfoundation.org/2010/11/huang-hua-1913-2010/

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Hua_(activist)

Hummel, Arthur W., Jr.,

Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs until 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_W._Hummel_Jr.

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Pakistan

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Ethiopia

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Burma

https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/po/12046.htm

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-arthur-w-hummel-jr-be-united-states-ambassador-the-peoples-republic-china

https://www.uscpf.org/v2/hummelbio.html

https://uscpf.org/v3/hummel_bio/

Ingersoll, Robert S.,

Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs from January 8 until July 9, 1974; Deputy Secretary of State from July 10, 1974, until March 31, 1976

https://history.state.gov/departmenthistory/people/ingersoll-robert-stephen

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://history.state.gov/departmenthistory/people/chiefsofmission/japan

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/assistant-secretary-for-east-asian-pacific-affairs

https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/deputy-secretary

https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_S._Ingersoll

https://news.uchicago.edu/story/robert-s-ingersoll-trustee-emeritus-former-us-ambassador-japan-1914-2010

https://www.nytimes.com/2010/08/29/world/asia/29ingersoll.html

https://www.chicagotribune.com/2010/08/26/robert-ingersoll-former-borg-warner-chairman-and-deputy-secretary-of-state-under-president-nixon-2/

https://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-robert-ingersoll-20100828-story.html

Jenkins, Alfred le Sesne,

staff member, National Security Council, from July 1966

Director, Office of Asian Communist Affairs, Bureau of East Asian and Pacific Affairs, Department of State, until February 1973, co-Deputy Chief of Mission in Beijing from early 1973 until May 1974

https://www.discoverlbj.org/exhibits/show/loh/pres/nsf

https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_L._Jenkins

https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/nsc/history.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/d123

Henry A Kissinger

Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973

https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger

https://www.theguardian.com/world/bilderberg

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip

https://china.usc.edu/sites/default/files/styles/article_node_featured/public/article/featured-image/kissinger-zhou-sm_0.jpg?itok=qDjPx2_m

https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china

http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html

https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim

http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War

Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”

(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280

Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf

https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html

“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748 

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

Discover the Truth at:

http://www.theblackvault.com

https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/

The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger

https://etan.org/news/kissinger/secret.htm

Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam

https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g

Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary

https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA

The Untold Truth of Henry Kissinger

https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s

Was Henry Kissinger a War Criminal?

https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s

Le Duc Tho,

member of the Politburo of the Democratic Republic of Vietnam and Special Advisor to negotiating team, and de facto head of, the DRV Delegation to the Paris Peace Talks on Vietnam until 1973; Special Adviser to the President of the Democratic Republic of Vietnam from January 1973

Lord, Winston,

member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977

https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf

https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy

https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/

McCloskey, Robert J.,

Deputy Assistant Secretary of State for Press Relations and Special Assistant to the Secretary until May 1973

https://www.nytimes.com/1996/11/30/world/robert-j-mccloskey-state-dept-spokesman-dies-at-74.html

https://www.washingtonpost.com/archive/local/1996/11/29/ambassador-robert-mccloskey-dies/30e5c11c-c602-4b9c-a167-7b66f8954bb1/

https://history.state.gov/departmenthistory/people/mccloskey-robert-james

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_J._McCloskey

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_Netherlands

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Cyprus

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Greece

https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-11-30-mn-4307-story.html

https://buffalonews.com/news/robert-j-mccloskey-dies-state-dept-aide/article_2569a705-2a5c-59b2-85e4-fc0a2fd04aae.html

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/united-states-ambassador-greece-nomination-robert-j-mccloskey

Moynihan, Daniel P.,

Ambassador to India until 1975; U.S. Permanent Representative to the UN from 1975 until 1976

Nehru, Pandit Jawaharlal,

Prime Minister of India and Minister for External Affairs and Commonwealth Relations

https://en.wikipedia.org/wiki/Jawaharlal_Nehru

https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/shri-jawaharlal-nehru/

https://www.nps.gov/people/prime-minister-nehru.htm

https://phpisn.ethz.ch/lory1.ethz.ch/collections/coll_india/NehruYears-Introduction3593.html?navinfo=96318

https://history.house.gov/Historical-Highlights/1901-1950/The-Prime-Minister-of-India,-Pandit-Jawaharlal-Nehru-addressed-a-House-Reception/

https://www.presidency.gov.za/jawaharlal-nehru-1889-1964

Nguyen Van Thieu,

President of the Republic of Vietnam (South Vietnam) until April 21, 1975

PHỎNG VẤN VỚI LỊCH SỬ - TỔNG THỐNG NGUYỄN VĂN THIỆU - Năm 1972

https://www.facebook.com/groups/373876840199844/permalink/1216306329290220/

https://www.facebook.com/groups/373876840199844/

Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.1

https://www.youtube.com/watch?v=67J_48hfPik

Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.2

https://www.youtube.com/watch?v=INAfcRW3Prc

Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.3

https://www.youtube.com/watch?v=P_tOrafUIOY

Phỏng vấn cố Tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu full

https://www.youtube.com/watch?v=c_36BXxpEjw

Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đáp trả xuất sắc những gì Kissinger đề cập về Vietnam War | NAMDUONGTV

https://www.youtube.com/watch?v=FrA2OaHueFM&t=1802s

3/29/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees

4/3/75 - Phnom Penh Evacuation

4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (1)

4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (2)

4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (3)

4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (4)

4/29/75 - Final Evacuation of Saigon (1)

4/29/75 - Final Evacuation of Saigon (2)

Dau Bach Ho1X Feb 11 1975 Thieu 

https://www.facebook.com/1831861973/posts/pfbid0FNN9UXFDYKuR9u6VPb8AeWRsknsNLsCZfgZBuKXWyZbzcGtGmPzrX65JtfUFrWykl/?d=n&mibextid=qC1gEa

Tôi Không Chết Đâu | Hồi Ức Miền Nam

https://www.youtube.com/watch?v=fJdQN0DYBvA

Thư Tổng Thống Thiệu Gửi Tổng Thống Gerald Ford

https://bachvietnhan.blogspot.com/2024/03/20240322-cdtl-thu-thieu-gui-gerald-ford.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d166

Cambodia Arms and Ammunition to the Vietnamese Communists

Discover the Truth at:

http://www.theblackvault.com

https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/

https://documents2.theblackvault.com/documents/cia/EOM-2019-00201-highlighted.pdf

Giây Phút Xé Lòng | Hồi Ức Miền Nam | Hồi Ký Miền Nam

https://www.youtube.com/watch?v=5WVwGiPD8Cs&t=2329

The Palace File Paperback – January 1, 1989

by Nguyen Tien Hung (Author), Jerrold L. Schecter (Author)

https://www.amazon.com/Palace-File-Nguyen-Tien-Hung/dp/0060915722

https://www.goodreads.com/en/book/show/2098486

Khi đồng minh tháo chạy

Nguyen Tien Hung

https://www.goodreads.com/book/show/32865811-khi-ng-minh-th-o-ch-y?ref=nav_sb_noss_l_23

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 1 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=PDhuGRvfKjw

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 2 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=ZceUYCf7rqA

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 3 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=G2ET40EOGno

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 4 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=FFzsesWm25E

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 5 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=m2GMhs4DmBI

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 6 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=zMxfY_QGgwo

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 7 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=Kvjmvn78kgo

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 8 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=sylK7RDtLrc

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 9 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=gmF6urvaz0c

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 10 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=4Ig4PIzMFZM

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 11 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=WUFtNrT9sRo

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 12 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=A4KYPScqNMY

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 13 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=29lrLqX6vEo

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 14 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=j-WAarbW-fo

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 15 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=_GAo2fXzGBQ

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 16 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=X4Kb37dchNw

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 17 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=0DChfJXgR-8

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 18 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=wCYj9b4Tw6E

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 19 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=Qm45ygXmqzY

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 20 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=GvUiF8wVJBg

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 21 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=ZIZRlk6m4Eg

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 22 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=WNv27DbdcOI

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 23 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=-C5qfHEJNu4

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 24 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=iyg98DfK31E

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 25 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=CxcX0dKgKlA

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 26 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=adUtaGlDcho

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 27 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=f-1xxI1OWh8

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 28 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=PazkNBf3rGA

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 29 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=OpIbsM20p14

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 30 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=F_ZcLZtx_6M

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 31 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=n4u5jqW3nbg

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 32 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=PHHx5wQlabw

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 33 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=gpKZuQNdJJU

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 34 / Nguyễn Tiến Hưng/ Dễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=oGesHXnpZkw

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 35 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=M6ZOXJyjMTk

Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 36 Cuối Cùng / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=IYztC95fn4M

Khi Đồng Minh Nhảy Vào

https://www.amazon.com/-/es/Nguy%E1%BB%85n-Ti%E1%BA%BFn-H%C6%B0ng/dp/1495148629

Khi Đồng Minh Tháo Chạy Hardcover – January 1, 2005

https://www.amazon.com/Khi-%C4%90%E1%BB%93ng-Minh-Th%C3%A1o-Ch%E1%BA%A1y/dp/B00GQIWRA6

https://www.goodreads.com/book/show/32865811-khi-ng-minh-th-o-ch-y

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 1)

https://www.youtube.com/watch?v=C7YpCRv6MlI&t=487s

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 2)

https://www.youtube.com/watch?v=vX9-eocj8hQ&t=803s

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 3)

https://www.youtube.com/watch?v=z6rCp-RnGQ4&t=561s

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 4)

https://www.youtube.com/watch?v=3Y1YWYjcYUs

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 5)

https://www.youtube.com/watch?v=cL7LO65oI_k&t=11s

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 6)

https://www.youtube.com/watch?v=BsYcJCD0cwY

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 7)

https://www.youtube.com/watch?v=kclMjgFLtUw&t=371s

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 8)

https://www.youtube.com/watch?v=5bsh7jTMF_o

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 9)

https://www.youtube.com/watch?v=NzhsA-ZZQ4Q&t=1265s

HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 10)

https://www.youtube.com/watch?v=IKBXiYNQMbc&t=18s

Bỏ Rơi Hay Phản Bội/ Tác Giả Bùi Anh Trinh/ Diễn Đọc Thiên Hoàng

https://www.youtube.com/watch?v=q3Seaq3ymmE

Chuyện Chưa Kể Về TT Thiệu Lúc Rời Khỏi Sài Gòn- (Ông và Nhân Viên Tùy Tùng May Mắn Thoát Chết)

https://www.youtube.com/watch?v=OoFEncck23U

20241102 Nixon Kissinger and the Decent Interval

https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

A Decent Interval

https://www.youtube.com/watch?v=8xPzs3NZdN4

Richard Nixon Addresses The "Decent Interval Theory"

https://www.youtube.com/watch?v=8Q-H0281kfM

Transcript

In the Oval Office on August 3, 1972, Secretary of State Henry Kissinger tells President Richard Nixon that there’s a 50-50 chance of reaching a settlement with North Vietnam.

That deal would give Nixon a “decent interval,” a face-saving delay of a year or two between his final withdrawal of American troops and the Communists’ final takeover of South Vietnam. “We’ve got to find some formula that holds the thing together [for] a year or two, after which — after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater. If we settle it, say, this October, by January ’74 no one will give a damn.” 

August 3, 1972

Richard M. Nixon, Henry A. Kissinger

Conversation: 760-006

Having established a framework for an armistice and the departure a American troops from Vietnam, President Nixon and National Security Adviser Henry A. Kissinger discussed the future trajectory of the war. Most importantly, they wanted to secure a “decent interval” between the removal of those troops, Nixon’s reelection in 1972 and the expected fall of Saigon. At this point in the conversation, Kissinger had just told Nixon they had a 50/50 chance of reaching a settlement with North Vietnam.

President Nixon: Now, let’s look at that just a moment again, think about it some more, but… let’s be perfectly… cold-blooded about it. If you look at it from the standpoint of our game… with the Soviets and the Chinese, from the standpoint of running this country… I think we could take, in my view, almost anything, frankly, that we can force on Nguyễn Văn Thiệu. Almost anything. I just come down to that. You know what I mean?

President Nixon: Because I have a feeling we would not be doing, like I feel about the Israel, I feel that in the long run we’re probably not doing them an in – a disfavor due to the fact that I feel that the North Vietnamese are so badly hurt that the South Vietnamese are probably going to do fairly well. [Kissinger attempts to interject.] But also due to the fact-because I look at the tide of history out there-South Vietnam probably is never going to survive anyway. I’m just being perfectly candid. I-

Henry A. Kissinger: In the pull-out area-

President Nixon: [Unclear] we’ve got to be – if we can get certain guarantees so that they aren’t… as you know, looking at the foreign policy process, though, I mean, you’ve got to be-we also have to realize, Henry, that winning an election is terribly important.

It’s terribly important this year. But can we have a viable foreign policy if a year from now or two years from now, North Vietnam gobbles up South Vietnam? That’s the real question.

Kissinger: If a year or two year from now North Vietnam gobbles up South Vietnam, we can have a viable foreign policy if it looks as if it’s the result of South Vietnamese incompetence.

Kissinger: If we now sell out in such a way that, say, within a three-to four-month period, we have pushed President Thieu over the brink-we-ourselves-I think, there is going to be -even the Chinese won’t like that. I mean, they’ll pay verbal-verbally, they’ll like it.

President Nixon: But it’ll worry them.

Kissinger: But it will worry everybody. And domestically in the long run it won’t help us all that much because our opponents will say we should’ve done it three years ago.

President Nixon: I know.

Kissinger: So we’ve got to find formula that holds the thing together a year or two, after which-after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater. If we settle it, this October, by January 74 no one will give a damn.

President Nixon: Yeah, having in mind the fact that, you know, as we all know, the-the analogy-comparison [to] Algeria is not on-I not at all for us. But on the other hand, nobody gives a goddamn about what happened to Algeria-

Kissinger: Mm-hmm.

President Nixon: -after they got out. [chuckling] You know what I mean? But Vietnam, I must say… Jesus, they’ve fought so long, dying, and now… I don’t know.

End of excerpt.

Miller Center

University of Virginia

https://millercenter.org/

“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748 

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

Discover the Truth at:

http://www.theblackvault.com

https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/

PHỎNG VẤN ÔNG THIỆU: Về vấn đề Cộng Sản sau hiệp định Paris (phụ đề Pháp Việt)

https://www.youtube.com/watch?v=qUCl1EwGBuo

Oriana Fallaci on Interviewing South Vietnamese President Nguyễn Văn Thiệu | The Dick Cavett Show

https://www.youtube.com/watch?v=rmgtOX1Gkfs

SYND 26-1-73 PRESIDENT THIEU PRESS CONFERENCE ON PEACE AGREEMENT

https://www.youtube.com/watch?v=uSeKp8CEHMo

SYND 04-04-73 PRESIDENT NIXON MEETS SOUTH VIETNAMESE PRESIDENT THEU IN SAN CLEMENTE, CALIFORNIA

https://www.youtube.com/watch?v=fYUQw3q3eXE

EP 1 | Tổng thống Thiệu và cuộc phỏng vấn tàn bạo với nhà báo Ý năm 1972

https://www.youtube.com/watch?v=l0aBx_TG2zg

Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.2

https://www.youtube.com/watch?v=INAfcRW3Prc&t=10s

Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.3

https://www.youtube.com/watch?v=P_tOrafUIOY

Trung tướng Nguyễn văn Thiệu tuyên bố hiến pháp Đệ Nhị Việt Nam Cộng Hoà 1967

https://www.youtube.com/watch?v=AwLHVNeQFCw

“NÁO LOẠN” HỘI TRƯỜNG: Phỏng vấn tổng thống Thiệu năm 1990

https://www.youtube.com/watch?v=OVQCSkHOMLU

CỰU TỔNG THỐNG VIỆT NAM CỘNG HÒA NGUYỄN VĂN THIỆU TRẢ LỜI PHỎNG VẤN BÁO CHÍ NGƯỜI VIỆT HẢI NGOẠI

https://www.youtube.com/watch?v=VLKKzrIqj54

Phỏng vấn Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu - TTMD - V1

https://www.youtube.com/watch?v=HUQbqzkmqMk

SYND 1-11-72 THIEU SPEAKS ON VIETNAM PEACE

https://www.youtube.com/watch?v=tM643Wx6IyY

Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1970

https://www.youtube.com/watch?v=LAoWc0zpuuc

Phỏng vấn Cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ngày 03 tháng 05 năm 1993

https://www.youtube.com/watch?v=-fmSh6ihTcw&t=1305s

Dau Bach Ho1X Feb 11 1975 Thieu 

https://www.facebook.com/1831861973/posts/pfbid0FNN9UXFDYKuR9u6VPb8AeWRsknsNLsCZfgZBuKXWyZbzcGtGmPzrX65JtfUFrWykl/?d=n&mibextid=qC1gEa

Tôi Không Chết Đâu | Hồi Ức Miền Nam

https://www.youtube.com/watch?v=fJdQN0DYBvA

Nixon Richard M.,

Vice President of the United States

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon, Richard M.,

President of the United States

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,

https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china

http://www.presidentialtimeline.org/

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3

https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman

The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos

March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016

Reflections on Richard Nixon

https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130

July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013

Senate Watergate Committee Testimony

https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346

April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016

Vietnam War Commander in Chief

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971

June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425

June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651

January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012

President Nixon's Secret White House Tapes

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123

July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008

Watergate: Corruption of American Politics

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480

February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003

Presidential Tapes: Taping Systems History

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572

Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)

https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g

Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony

https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203

Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon

https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w

How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power

Vietnam War Cambodia and Laos

https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia

Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed

https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI

Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?

https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4

1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.

https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s

Rogers, William P.,

Secretary of State from January 21, 1969

https://en.wikipedia.org/wiki/William_P._Rogers

https://history.state.gov/departmenthistory/people/rogers-william-pierce

https://www.justice.gov/ag/bio/rogers-william-pierce

https://www.diplomaticrooms.state.gov/william-pierce-rogers-1969-1973-administration-of-president-richard-m-nixon/

https://millercenter.org/president/nixon/essays/rogers-1969-secretary-of-state

https://simple.wikipedia.org/wiki/William_P._Rogers

Scali, John,

Special Consultant to the President until 1973; U.S. Representative to the United Nations from 1973 until 1975

https://history.state.gov/departmenthistory/people/scali-john-alfred

https://www.cantonrep.com/story/news/local/canton/2016/01/30/stark-s-famous-john-scali/32588136007/

https://historica.fandom.com/wiki/John_A._Scali

Sihanouk, Prince Norodom,

Norodom Sihanouk,

King of Cambodia to March 1955, thereafter Prince of Cambodia; Prime Minister and Foreign Minister, October 1955–January 1956; Prime Minister, Foreign Minister, and Minister of the Interior, March–April 1956; Prime Minister, September–October 1956; Prime Minister, Foreign Minister, Minister of Plans, and Minister of the Interior, April–July 1957

Cambodian Head of State until March 1970; thereafter, leader of Cambodian Government in exile in Beijing

Prince, Head of State of Cambodia until March 18, 1970; thereafter, leader of the Cambodian government-in-exile in Beijing (GRUNK)

4/11/75 - Phnom Penh Evacuation

Solomon, Richard H.,

member, National Security Council staff

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_H._Solomon

https://www.academyofdiplomacy.org/members-1/solomon/richard-h.

https://carnegiecouncil.org/people/richard-h-solomon

https://www.c-span.org/person/richard-h-solomon/9004/

https://www.chinafile.com/contributors/richard-h-solomon

https://findingaids.lib.umich.edu/catalog/umich-bhl-2008034

https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-richard-h-solomon-be-assistant-secretary-state

Symington, W. Stuart,

Democratic Senator from Missouri

https://en.wikipedia.org/wiki/Stuart_Symington

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Senate

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Secretary_of_the_Air_Force

https://bioguideretro.congress.gov/Home/MemberDetails?memIndex=S001136

https://www.congress.gov/member/william-symington/S001136

https://www.trumanlibrary.gov/library/oral-histories/symton

https://bioguide.congress.gov/search/bio/S001136

Tanaka Kakuei,

Japanese Prime Minister from July 7, 1972, until December 9, 1974

https://www.britannica.com/biography/Tanaka-Kakuei

https://en.wikipedia.org/wiki/Kakuei_Tanaka

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve12/d227

https://grokipedia.com/page/Kakuei_Tanaka

https://www.jimin.jp/english/about-ldp/history/104281.html

https://scholar.lib.vt.edu/VA-news/ROA-Times/issues/1993/rt9312/931217/12170054.htm

https://www.fccj.or.jp/number-1-shimbun-article/day-reckoning-kakuei-tanaka-and-fccj

https://historica.fandom.com/wiki/Kakuei_Tanaka

Waldheim, Kurt,

United Nations Secretary-General from 1972

https://en.wikipedia.org/wiki/Kurt_Waldheim

https://en.wikipedia.org/wiki/Secretary-General_of_the_United_Nations

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Austria

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_(Austria)

https://www.jewishvirtuallibrary.org/kurt-waldheim

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/nsasaigon.asp

https://www.dncr.nc.gov/blog/2016/04/29/fall-saigon-and-ambassador-graham-martin

Whitlam, Gough,

Australian Prime Minister until November 11, 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/1975_Australian_constitutional_crisis

https://en.wikipedia.org/wiki/Whitlam_government

https://en.wikipedia.org/wiki/Gough_Whitlam

https://en.wikipedia.org/wiki/Prime_Minister_of_Australia

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_for_Foreign_Affairs_(Australia)

https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Opposition_(Australia)

https://en.wikipedia.org/wiki/Australian_Labor_Party#ALP_Federal_Parliamentary_Leaders

https://en.wikipedia.org/wiki/Australian_Labor_Party#ALP_Federal_Deputy_Parliamentary_Leaders

https://en.wikipedia.org/wiki/Australian_House_of_Representatives

Ziegler, Ronald L.

Assistant to the President and White House Press Secretary from 1969 until 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Ron_Ziegler

https://en.wikipedia.org/wiki/White_House_Press_Secretary

https://www.nixonlibrary.gov/finding-aids/ronald-l-ziegler-white-house-special-files-staff-member-and-office-files

https://www.britannica.com/topic/White-House-press-secretary#ref1302864

https://www.theguardian.com/news/2003/feb/12/guardianobituaries.usa

https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/c84t6k44/admin/

https://findingaids.loc.gov/exist_collections/ead3pdf/mss/2010/ms010152.pdf