20260713 CDTL NRM D13 18 February 1973 13. Bản ghi chép
cuộc trao đổi.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d13
Google Translated
Tài liệu số 13
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập
XVIII, Trung Quốc, 1973–1976
13. Biên bản ghi chép cuộc trao đổi
Bắc Kinh, ngày 18 tháng 2 năm 1973, 14:43–19:15.
THÀNH PHẦN THAM DỰ
Chu Ân Lai, Thủ tướng Quốc vụ viện
Cơ Bằng Phi, Bộ trưởng Ngoại giao
Kiều Quán Hoa, Thứ trưởng Ngoại giao
Chương Văn Tấn, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao, Quyền Vụ
trưởng Vụ Châu Mỹ và Châu Đại Dương
Vương Hải Dung, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao
Đường Văn Sinh, phiên dịch
Thẩm Nhược Vân, phiên dịch
Hai cán bộ ghi chép phía Trung Quốc
Tiến sĩ Henry A. Kissinger, Trợ lý Tổng thống phụ
trách An ninh Quốc gia
Richard T. Kennedy, cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia
(NSC)
Alfred Le S. Jenkins, Bộ Ngoại giao
Winston Lord, cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Peter W. Rodman, cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia
(NSC)
Cô Irene G. Derus, cán bộ ghi chép
Thủ tướng đã đón tiếp đoàn và cùng họ đi vào phòng họp.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi vừa mới nhẩm tính lại thời gian, và tôi nhận thấy rằng khi tôi ở độ
tuổi của ông, chúng tôi vừa mới giải phóng Bắc Kinh. Tôi muốn nói rằng ông có
tinh thần rất phấn chấn và tràn đầy năng lượng, trong khi tôi thì sức lực đã
suy giảm.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi hiểu ý ông là giờ đây ông chỉ làm việc 18 tiếng mỗi ngày thôi.
Thủ tướng Chu:
Có lẽ không hẳn là đủ 18 tiếng đâu. Hồi bằng tuổi ông thì đúng là tôi làm việc
nhiều như vậy. Thế nên chắc bây giờ ông muốn vượt qua tôi và làm việc 20 tiếng
một ngày đấy.
Ông Jenkins:
Ông ấy tận dụng đội ngũ nhân viên của mình cho việc đó mà. [tiếng cười]
Tiến sĩ Kissinger:
Thưa Thủ tướng, tôi phải nói rằng ông đã truyền tinh thần cách mạng cho các
nhân viên của tôi. Họ đang cảm thấy không hài lòng với tình trạng hiện tại của
mình. Kể từ khi gia nhập đội ngũ của tôi, Đại tá Kennedy và ông Rodman chưa bao
giờ nhận được nhiều sự quan tâm như khi họ bị ốm tại đây.
Thủ tướng Chu:
Nhưng ông đã rất công bằng khi mang theo ba thư ký trong chuyến đi này để ít nhất
họ có thể đảm đương được công việc. Sau khi tích lũy kinh nghiệm, ông sẽ có thể
cải thiện hiệu quả công việc của mình; điều này đúng với bất kỳ ai. Vậy ông có
muốn bắt đầu trước không? [Trang 140]
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi có một số vấn đề cần trao đổi. Nhưng trước tiên là một vấn đề mang tính kỹ
thuật, sau đó tôi muốn đưa ra vài nhận xét về những gì Thủ tướng đã nói vào tối
qua.
Trước hết là vấn đề thực tiễn liên quan đến Văn phòng
Liên lạc: Chúng tôi dự định sẽ bố trí nhân sự là những người từng cùng chúng
tôi thực hiện các chuyến đi này, để họ nắm rõ phương châm làm việc cơ bản mà
chúng tôi đang áp dụng—chẳng hạn như ông Jenkins và ông Holdridge. Chúng tôi
chưa rõ phía các ông dự định cử người có cấp bậc như thế nào đến Washington,
nhưng chúng tôi sẵn sàng điều chỉnh cấp bậc của nhân sự mình lên cao hơn khi họ
làm việc tại đây, nếu điều đó giúp các ông có thể cử một người dày dạn kinh
nghiệm hơn sang—trong trường hợp đó là mong muốn của các ông.
Thủ tướng Chu:
Tôi đồng tình với ý kiến của ông rằng những người làm việc tại Văn phòng Liên
lạc cần phải nắm bắt được phần nào các cuộc trao đổi mà chúng ta đã thực hiện
trong suốt một năm rưỡi qua. Nếu không, họ sẽ khó lòng tiếp nối được công việc.
Tiến sĩ Kissinger:
Đó cũng là suy nghĩ của chúng tôi. Vì vậy, nếu chúng tôi không cử một nhân vật
tên tuổi, thì điều đó không có nghĩa là chúng tôi xem nhẹ tầm quan trọng của việc
này, mà thực tế là ngược lại.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi hoàn toàn hiểu điều đó. Vấn đề này không cần phải bàn cãi.
Tiến sĩ Kissinger:
Tuy nhiên, nếu vì lý do nào đó mà phía ông có mong muốn cụ thể về vấn đề nhân sự
này, thì việc được biết ý kiến đó sẽ rất hữu ích để chúng tôi có thể cân nhắc.
Thủ tướng Chu:
Không, chúng tôi hoàn toàn nhất trí với việc cử hai cộng sự mà ông vừa nhắc đến
là ông Jenkins và ông Holdridge. Tuy nhiên, phía chúng tôi lại gặp khó khăn vì
rất khó để tìm được những người "am hiểu tường tận về Washington".
Chúng tôi không có ai như vậy cả. [cười] Người "lão làng" nhất mà
chúng tôi có thể tìm được là Tiến sĩ Wellington Koo. Ông có biết ông ấy không?
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không quen biết cá nhân ông ấy, nhưng tôi biết ông ấy là ai. Chúng ta cần sắp
xếp một chuyến đi bí mật cho một phái đoàn Trung Quốc để họ có thể tích lũy
kinh nghiệm tại Washington.
Thủ tướng Chu:
Nếu cần thiết.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, sau khi thảo luận với Tổng thống, chỉ trong vài tuần nữa chúng tôi sẽ đưa
ra đề xuất cụ thể.
Thủ tướng Chu:
Tôi muốn chuyển sang một thông tin khác. Đó là việc Thứ trưởng Thạch sẽ đến Bắc
Kinh khá muộn. Ông ấy sẽ không có mặt ở đây trước 7 giờ tối nay. Tôi sẽ gặp ông
ấy – Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam – vào đúng lúc ông đang dùng bữa tối với Bộ
trưởng Ngoại giao của chúng tôi, và sau cuộc gặp đó, tôi sẽ liên lạc với ông. [Trang
141]
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, tôi sẵn sàng gặp ông ấy.
Thủ tướng Chu:
Ông cần chuẩn bị tinh thần cho một cuộc gặp kéo dài đến tận đêm khuya.
Tiến sĩ Kissinger:
Chuyện đó cũng thường thôi – tôi từng gặp tình huống tương tự một lần khi đến
đây rồi!
Thủ tướng Chu:
Lần đó là vào tháng Mười.
Tiến sĩ Kissinger:
Tháng 10 năm 1971. Vâng, tôi sẵn sàng thực hiện việc đó và tôi nghĩ sẽ rất hữu
ích nếu chúng ta có thể gặp nhau. Như tôi đã nói với ngài Thủ tướng, ý định cơ
bản của chúng tôi đối với Bắc Việt Nam — mặc dù hoàn cảnh có khác biệt — là hướng
tới bình thường hóa quan hệ với cùng một sự chân thành như chúng tôi đã thể hiện
sau tháng 7 năm 1971 đối với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Thủ tướng Chu:
Vâng, ngài đã nhắc đến điều đó hai lần tại đây rồi.
Tiến sĩ Kissinger:
Bây giờ, có lẽ tôi xin đưa ra một vài nhận xét về những ý kiến mà Thủ tướng
đã nêu tối qua.
Thủ tướng Chu:
Ban đầu tôi định nói chi tiết hơn về vấn đề này vào tối qua, nhưng vì Chủ tịch
muốn gặp ngài nên tôi đã dừng lại giữa chừng. Dù sao thì tôi cũng biết Chủ tịch
sẽ giải thích vấn đề đó một cách rõ ràng hơn. Tuy nhiên, tôi sẵn sàng lắng nghe
ý kiến của ngài.
Tiến sĩ Kissinger:
Thủ tướng có muốn nói thêm điều gì nữa không?
Thủ tướng Chu:
Không, tối qua tôi đã dừng lại rồi.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi hiểu rất rõ những gì Thủ tướng nói, và tất nhiên tôi đã rất chú ý đến những
lời giải thích thêm của Chủ tịch. Đó là những vấn đề quan trọng của thời đại
chúng ta. Bởi vì nếu chúng ta hiểu được mục đích của nhau về vấn đề này thì
chúng ta có thể giải quyết được những vấn đề thực tiễn. Nhưng nếu chúng ta nghi
ngờ động cơ của nhau, thì sẽ rất khó để giải quyết những vấn đề này, và khi đó
cũng sẽ có nguy cơ là mỗi người trong chúng ta, để đi trước người khác, lại có
những hành động gây bất lợi cho tất cả mọi người. [Châu Trì gật đầu đồng ý.]
Vậy trước tiên, cho phép tôi bình luận về những sự kiện
lịch sử mà Thủ tướng đã đề cập ở phần đầu. Và tôi làm điều này không phải vì lý
do học thuật mà để rút ra một bài học khác từ Thủ tướng. Thực ra trong Thế chiến
thứ nhất—đây là một vấn đề luôn thu hút sự quan tâm của tôi nên tôi đã nghiên cứu
rất kỹ—trong những tháng đầu của Thế chiến thứ nhất, phần lớn quân đội Đức đóng
ở phía Tây chứ không phải phía Đông.
Thủ tướng Chu:
Trong những tháng đầu tiên.
Tiến sĩ Kissinger:
Trong hai tháng đầu tiên. Hindenburg đã đánh bại quân Nga với lực lượng 200.000
quân vì người Nga hành động ngu ngốc. Đó không phải là lần duy nhất họ làm vậy
trong lịch sử!
Thủ tướng Chu:
Đúng vậy, nhưng nhờ đó mà Hindenburg trở nên nổi tiếng.
Tiến sĩ Kissinger:
Điều đó đúng. Về sau, cục diện đã thay đổi. Trong Thế chiến II, chuyện xảy ra
là Stalin đã đẩy quân Đức về phía Tây. [Trang 142]
Thủ tướng Chu:
Ban đầu, Tây Âu từng hy vọng rằng Đức sẽ tiến về phía Đông.
Tiến sĩ Kissinger:
Tây Âu.
Thủ tướng Chu:
Tại Munich.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, tại Munich. Các nhà lãnh đạo Tây Âu rất thiển cận. Họ không có đủ can đảm
để theo đuổi bất kỳ chính sách nào đến cùng. Một khi đã chấp nhận thỏa thuận
Munich thì việc chiến đấu vì Ba Lan chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Nhưng đó là chuyện
khác. Và tôi không trách Stalin, bởi vì xét từ góc độ của ông ấy, ông đã giành
được khoảng thời gian vô cùng cần thiết.
Thủ tướng Chu:
Nhưng có một điểm yếu là họ đã không chuẩn bị đầy đủ.
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng vậy.
Thủ tướng Chu:
Họ có tiến hành công tác chuẩn bị nhưng chưa thực sự đầy đủ. Trong hồi ký của
mình, Zhukov cũng đã đề cập đến vấn đề này. Ông đã đọc cuốn đó chưa?
Tiến sĩ Kissinger:
Rồi ạ. Và họ đã dàn trải lực lượng quá xa về phía trước.
Thủ tướng Chu:
Lại còn bị phân tán theo ba hướng nữa.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, nhưng điều cốt yếu mà tôi muốn nói không phải là tranh luận về lịch sử,
mà là bài học từ cả hai cuộc chiến tranh cho thấy: một khi chiến tranh lớn nổ
ra, hậu quả của nó là không thể lường trước được; và quốc gia nào cổ xúy cho một
cuộc chiến tranh lớn với hy vọng có thể tính toán trước hậu quả thì nhiều khả
năng sẽ tự chuốc lấy thảm họa. Người Đức đã vạch ra những kế hoạch rất kỹ lưỡng
cho Thế chiến thứ nhất và đã diễn tập chúng trong suốt 30 năm, nhưng khi chiến
tranh...
Thủ tướng Chu:
Ý ông là sau Hiệp ước Berlin ư?
Tiến sĩ Kissinger:
Thế chiến thứ nhất – năm 1914 – Kế hoạch Schlieffen.
Thủ tướng Chu:
Ý ông là sau Hiệp ước Berlin.
Tiến sĩ Kissinger: Ồ,
sau năm 1878, vâng, đúng vậy. Nhưng họ đã thực hành Kế hoạch Schlieffen hàng
năm kể từ sau năm 1893 – suốt 21 năm trời – và họ đã tính toán kỹ lưỡng mọi thứ,
ngoại trừ áp lực tâm lý đè nặng lên người chỉ huy trong điều kiện chiến trận. Kết
quả là họ tưởng mình đang bắt đầu một cuộc chiến kéo dài 6 tháng, nhưng rốt cuộc
lại sa vào một cuộc chiến dai dẳng suốt 4 năm. Nếu biết trước thế giới sẽ ra
sao vào năm 1918, thì chắc chắn không một nhà lãnh đạo châu Âu nào vào năm 1914
lại chọn con đường chiến tranh. Hitler vào năm 1939 cũng sẽ không làm thế.
Hãy thử áp dụng những nhận định này vào tình hình hiện
tại. Nếu ta phân tích vấn đề đẩy Liên Xô về phía Đông, hoặc có lẽ là việc ông
đang cố đẩy họ về phía Tây...
Thủ tướng Chu:
[cười] Chúng tôi đâu có đủ sức để đẩy họ về phía Tây! Chúng tôi chỉ có thể chuẩn
bị sẵn sàng cho tình huống họ tiến vào Trung Quốc mà thôi.
Tiến sĩ Kissinger:
Có ba động cơ, hay ba nguyên nhân, có thể dẫn đến tình huống này. Một là chúng
ta muốn Liên Xô đánh bại Trung Quốc. Thứ hai – một ý tế nhị hơn nhiều – chính
là điều mà Chủ tịch đã đề cập [Trang 143] tối qua: chúng ta không muốn Liên Xô
đánh bại Trung Quốc, nhưng lại muốn Trung Quốc làm tiêu hao lực lượng của Liên
Xô và tạo ra thế bế tắc. Và khả năng thứ ba – điều mà Thủ tướng đã khéo léo ám
chỉ – là chúng ta có thể tạo ra kết cục này do sự kém cỏi chứ không phải do chủ
đích. Khi đó, kết quả thực tế – bất chấp ý định hay chính sách của chúng ta –
có thể làm suy sụp tinh thần của phương Tây và các quốc gia khác đến mức Liên
Xô cảm thấy có thể tự do tấn công một nước khác, ngay cả khi chúng ta không hề
mong muốn điều đó.
Bây giờ, xin phép được phân tích từng điểm một.
Khả năng đầu tiên: chúng ta muốn Liên Xô đánh bại
Trung Quốc. Nếu điều này xảy ra, dựa trên các bài học lịch sử, tôi cho rằng Nhật
Bản sẽ ngả theo bên nào mà họ thấy mạnh hơn. Chuyện đó vẫn luôn diễn ra như vậy.
Nếu Trung Quốc bị đánh bại, Nhật Bản sẽ đứng về phía Liên Xô. Châu Âu sẽ rơi
vào tình cảnh giống như Phần Lan, còn Hoa Kỳ sẽ bị cô lập hoàn toàn. Vì vậy, dù
Liên Xô đánh bại Trung Quốc trước hay đánh bại Châu Âu trước, hậu quả đối với
chúng ta vẫn sẽ như nhau. Do đó, đây không bao giờ có thể là chính sách của
chúng ta.
Giờ hãy xét đến trường hợp thứ hai: Liên Xô tấn công
Trung Quốc và chúng ta không ngăn cản hành động đó vì cho rằng Trung Quốc không
thể bị đánh bại, để rồi cả hai nước cộng sản này có thể sẽ làm suy kiệt lẫn
nhau. Tôi tin rằng—và Tổng thống cũng tin như vậy—trước hết, một cuộc chiến
tranh giữa Liên Xô và Trung Quốc sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc cho thế giới
bất kể kết cục ra sao, với những hệ quả cực kỳ khó lường. Tuy nhiên, nếu Liên
Xô thành công trong việc giành được quyền kiểm soát—dù chỉ ở mức độ như Nhật Bản
từng có vào những năm 1930 và 1940—thì nhiều hệ quả mà tôi đã mô tả trước đó
cũng sẽ xảy ra. Ấn Độ chắc chắn sẽ không ngồi yên. Chúng ta không biết Nhật Bản
sẽ phải đối mặt với những cám dỗ nào trong hoàn cảnh mới này. Và Hoa Kỳ sẽ buộc
phải rơi vào tình thế hoặc là bộc lộ sự bất lực và không còn vai trò gì đối với
phần còn lại của thế giới, hoặc là phải đưa ra một loạt các quyết định tế nhị
và cực kỳ phức tạp.
Tôi đang nói chuyện rất thẳng thắn với ngài, thưa Thủ
tướng.
Nhưng nếu xảy ra tình huống mà hành động quân sự của
Liên Xô bị kiệt quệ hoặc rơi vào bế tắc, và nếu Liên Xô vấp phải những khó khăn
tương tự như những gì ngài từng đề cập là chúng ta đã gặp phải ở Việt Nam, thì
xét đến bản chất của hệ thống Xô viết, hậu quả có thể rất khó lường. Khi đó, họ
có thể tìm cách thoát khỏi tình thế tiến thoái lưỡng nan của mình theo một hướng
khác. Và chúng ta có thể sẽ phải đối mặt với một tình huống tương tự như Thế
chiến thứ nhất hoặc Thế chiến thứ hai nhưng ở quy mô lớn hơn, trong đó Liên Xô
đóng vai trò như nước Đức. Vì vậy, nếu một cuộc chiến tranh nổ ra giữa Liên Xô
và Trung Quốc do hành động của chúng ta, thì đó sẽ là kết quả của sự phán đoán
sai lầm từ phía chúng ta, chứ không phải là kết quả của một chính sách có chủ
đích.
Đây là vấn đề mà Thủ tướng đã nêu ra và tôi rất coi trọng,
bởi vì nó có cơ sở xác đáng. Có một nguy cơ là Liên Xô có thể thành công trong
việc tạo ra một bầu không khí
[Trang 144] giả tạo về sự hòa dịu, khiến họ cảm thấy rảnh
tay dồn toàn lực vào một hướng, trong khi phương Tây và Hoa Kỳ lại tự tước bỏ
vũ khí về mặt tinh thần và tâm lý – điều đi ngược lại ý muốn của chúng ta. Đây
là một mối nguy thực sự. [Chu gật đầu.]
Mặc dù về mặt lý thuyết điều này đúng, nhưng hãy thử
phân tích theo từng khu vực; để tôi giải thích cho ông hiểu chúng tôi nghĩ mình
đang làm gì và tại sao lại làm như vậy.
Chúng tôi không cho rằng mình có thể khiến Trung Quốc
mất cảnh giác về mặt tâm lý, vì vậy hãy để tôi nói về Tây Âu – nơi nảy sinh những
khó khăn chính. Ngay cả trước chuyến thăm Bắc Kinh của tôi, và trước khi Liên
Xô bắt đầu chính sách hòa dịu hiện nay, các đồng minh Tây Âu của chúng ta đã rất
ít nỗ lực trong lĩnh vực quốc phòng. Ngược lại là đằng khác. Thực tế là, dưới
áp lực từ các đảng cộng sản của họ – và tệ hơn nữa là từ những trí thức lắng
nghe phe cộng sản nhưng lại không chịu sự kỷ luật của phe này – họ đã chấp nhận
quan điểm cho rằng mọi cuộc khủng hoảng đều là hệ quả từ chính sách của Mỹ, và
nguy cơ chiến tranh duy nhất đến từ sự cứng rắn của Mỹ chứ không phải của Liên
Xô. Do đó, các nhà lãnh đạo châu Âu thường ở vào một vị thế khá "dễ chịu":
khi cần chút danh tiếng rẻ tiền, họ có thể đến Washington và đề xuất chính sách
hòa dịu, hoàn toàn yên tâm rằng chúng tôi sẽ từ chối đề xuất đó. [tiếng cười]
Vào mùa xuân năm 1971, một nhà lãnh đạo châu Âu đã đến Washington để lại lên lớp
chúng tôi về chính sách cứng rắn của mình, và tôi đã nói với ông ta rằng:
"Ông nên tận hưởng chuyến đi này đi, vì chẳng bao lâu nữa ông sẽ rơi vào
tình thế phải rất cẩn trọng với những gì mình đề xuất, bởi lẽ có thể chúng tôi
sẽ chấp nhận nó đấy." [tiếng cười]
Vì vậy, nếu so sánh nỗ lực quốc phòng của các nước
châu Âu trước và sau năm 1971, thì thực tế ngày nay mức độ đó cao hơn. Vậy, nghịch
lý này nên được giải thích như thế nào? Cho đến năm 1971, người châu Âu muốn đảm
bảo rằng nếu xảy ra chiến tranh—quan điểm của họ hoàn toàn trái ngược với những
gì Brezhnev nói với chúng ta—thì cuộc chiến đó sẽ tàn phá nước Mỹ chứ không phải
châu Âu. Do đó, họ chỉ nỗ lực ở mức vừa đủ để khiến chúng ta duy trì lực lượng
tại đó, nhưng chưa bao giờ nỗ lực đủ để chúng ta có thể thực sự bảo vệ châu Âu
ngay tại châu Âu.
Vậy tại sao chúng ta lại hành động như vậy kể từ năm
1971? Một phần là do vấn đề Việt Nam. Tôi xin nói thật lòng với ông: chúng ta
không thể cùng lúc đối phó với hai cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, ngay cả khi
không có vấn đề Việt Nam, chúng ta cũng vẫn sẽ hành động theo cách tương tự
trong một thời gian.
Thủ tướng Chu:
Tôi chưa hiểu rõ lắm.
Tiến sĩ Kissinger:
Đó chính là điều tôi muốn giải thích. Chúng tôi muốn tạo điều kiện linh hoạt
hơn cho các lực lượng ủng hộ việc tăng cường quốc phòng tại châu Âu; và vì lý
do đó – nghe có vẻ lạ lùng – chúng tôi buộc phải tạo ra một khoảng cách nhất định
với châu Âu. Bởi lẽ, chừng nào chúng tôi còn giữ vai trò áp đảo tại châu Âu,
thì người châu Âu sẽ chẳng có động lực nào để tự mình hành động cả. Do đó,
chúng tôi luôn dành sự tôn trọng cho Tổng thống de Gaulle trước đây, và nay là
Tổng thống Pompidou; [Trang 145] họ có thể gây nhiều khó khăn hơn so với một số
chính phủ khác, nhưng họ lại khơi dậy được lòng tự hào dân tộc, và nhờ đó thúc
đẩy ý chí tự vệ của quốc gia.
Giờ đây, chính sách hòa dịu của chúng tôi với Liên Xô
đã buộc người châu Âu phải nhìn nhận lại thực trạng và các yêu cầu an ninh của
chính họ. Trước kia, mỗi khi chúng tôi đề nghị họ chi nhiều ngân sách hơn cho
quốc phòng, họ lại khẳng định rằng chẳng có mối đe dọa nào cả. Thế nhưng, ngay
khi chúng tôi bàn đến việc cắt giảm lực lượng tại châu Âu, họ lại cho rằng mối
đe dọa đang rất lớn và không thể rút bớt lực lượng của chúng tôi đi được.
Thủ tướng Chu:
Ngay cả Thụy Sĩ cũng vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng vậy, ngay cả Thụy Sĩ; nhưng ít nhất thì người Thụy Sĩ vẫn tự mình lo liệu
việc phòng thủ.
Thủ tướng Chu:
Dù là một quốc gia trung lập, họ cũng thừa nhận rằng có tồn tại mối đe dọa.
Tiến sĩ Kissinger:
Chính xác là như vậy.
Thủ tướng Chu:
Đúng vậy, và khi trao đổi với người Thụy Sĩ, họ cũng thừa nhận thực tế rằng
Liên Xô là mối đe dọa đối với châu Âu; nếu chiến tranh hạt nhân nổ ra, nó sẽ
không có biên giới, không phân biệt tiền tuyến hay hậu phương, và sẽ xóa nhòa
ranh giới giữa quốc gia trung lập và quốc gia đồng minh.
Tiến sĩ Kissinger:
Chắc chắn là vậy. Ngay cả chính phủ Áo – dù về mặt kỹ thuật là quốc gia trung lập
– cũng bố trí toàn bộ lực lượng quân sự hướng về phía Đông. Dù quy mô không lớn,
nhưng tất cả những gì họ có đều hướng về phía Đông. Tôi từng có cuộc thảo luận
dài với một thành viên Bộ Tổng tham mưu Áo vài năm trước, ngay trước khi tôi nhậm
chức. Họ hoàn toàn không có kế hoạch phòng thủ nào nhắm vào phía Tây.
Vì vậy, mục đích của chúng tôi đối với Hội nghị Cắt giảm
Lực lượng Tương hỗ là nhằm đạt được hai điều: Thứ nhất, mang tính định hướng
cho người châu Âu, buộc họ phải xem xét vấn đề quân sự của mình trong một khuôn
khổ mà họ không thể né tránh, thay vì chỉ nhìn nhận dưới góc độ ngân sách – nơi
họ sẽ chẳng bao giờ thực sự đối mặt với vấn đề đó. Và thứ hai, ngăn chặn Quốc hội
ta – đặc biệt là Thượng nghị sĩ Mansfield – đơn phương cắt giảm lực lượng, bằng
cách lập luận rằng không được phép cắt giảm khi các cuộc đàm phán vẫn đang diễn
ra.
Như vậy, theo quan điểm của tôi, chúng ta đang đối mặt
với một nghịch lý: chính sách của chúng ta thực ra lại đang củng cố phương Tây.
Tôi đồng ý với ông về vấn đề Hội nghị An ninh Châu Âu.
Tôi chẳng có gì tốt đẹp để nói về hội nghị đó cả. Nó đã bị các đồng minh áp đặt
lên chúng tôi, và cách duy nhất để xử lý là kết thúc nó thật nhanh với ít lời
hoa mỹ nhất có thể.
Tuy nhiên, tôi muốn nói rằng chúng tôi rất hoan nghênh
những gì ông đã trao đổi với các nhà lãnh đạo Châu Âu. Theo chúng tôi, ông có
thể nói mạnh mẽ hơn nữa cũng không thừa, và chúng tôi sẽ không bao giờ phản bác
ông. Chúng tôi coi đó là một đóng góp rất tích cực. Còn vấn đề chính... [Trang
146]
Thủ tướng Chu:
Và có lẽ chính vì lý do đó, Ngoại trưởng Tây Đức – ông Scheel – đã cử vị đại sứ
từng công tác tại nước ông sang nước chúng tôi; ông ấy là người đi theo đường lối
Adenauer, mặc dù đường lối đó có thể không hoàn toàn là của riêng ông ấy.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi biết rõ ông Pauls. Ông ấy là một người tốt.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi cũng đồng ý như vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Ông ấy là người phù hợp nhất mà họ có thể cử đi. Và về mặt tình cảm, ông ấy sẽ
đứng về phía các ông. Còn ông Scheel thì không phải là vị ngoại trưởng xuất sắc
nhất trong lịch sử.
Thủ tướng Chu:
Vâng.
Tiến sĩ Kissinger:
Bây giờ tôi muốn nói với Thủ tướng rằng Tổng thống – và do đó là cả tôi nữa – sẽ
dành sự quan tâm đặc biệt và trực tiếp cho chính sách đối với châu Âu.
Thủ tướng Chu:
Vâng, Tổng thống của ông đã tuyên bố rằng năm nay sẽ là "Năm châu
Âu".
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi sẽ nỗ lực xây dựng một chính sách chung về kinh tế và quân sự trong
sáu tháng tới, sau đó tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống và các
nhà lãnh đạo chủ chốt của châu Âu để soạn thảo một văn bản định hướng cho mối
quan hệ giữa hai bên. Chúng tôi cũng sẽ mời Nhật Bản tham gia vào các khía cạnh
kinh tế của kế hoạch này. Như vậy, chúng tôi hy vọng có thể ngăn chặn một số
nguy cơ mà ông đã đề cập. Tuy nhiên, như tôi đã nói với ông, chúng tôi sẽ thực
hiện một số bước đi ngoại giao với Liên Xô nhằm tranh thủ thời gian. Nhưng các
bước đi này sẽ tuân theo định hướng mà tôi đã mô tả, và sẽ không có bất kỳ thỏa
thuận hay sự dàn xếp bí mật nào. À, sẽ có những cuộc thảo luận kín, nhưng không
có các thỏa thuận ngầm nào cả.
Bây giờ, xin chuyển sang khu vực phía Nam. Khu vực này
bao gồm hai phần: Trung Đông và vùng lãnh thổ được nhắc đến tối qua – trải dài
từ Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Pakistan đến Đông Nam Á. Chúng có mối liên hệ với nhau
nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Tại Trung Đông, vấn đề là thế này: Liên Xô đã tìm cách
gây rối nhưng lại không dám chấp nhận rủi ro. Họ cố gắng tối đa hóa ảnh hưởng của
mình nhưng không mang lại kết quả tích cực nào. Tôi tin rằng giữa chúng ta có sự
khác biệt về vấn đề Trung Đông, bởi vì chúng tôi chủ trương bảo vệ sự tồn tại của
Israel. Tuy nhiên, tạm thời hãy gác vấn đề này lại, vì chúng tôi mong muốn đạt
được một giải pháp hòa bình. Bây giờ tôi muốn thông báo với Thủ tướng rằng, tôi
đã cố gắng...
Thủ tướng Chu:
Vậy trong chính sách cơ bản của mình, ông hình dung thế nào về vấn đề Palestine
và người dân Palestine?
Tiến sĩ Kissinger:
Tương lai của người dân Palestine sẽ phải là một phần của một giải pháp dàn xếp
tổng thể.
Thủ tướng Chu:
Nhưng hiện nay số lượng người Do Thái đang gia tăng. Dòng người Do Thái đổ về
khu vực đó ngày càng nhiều.
Tiến sĩ Kissinger:
Nhiều người đến từ Liên Xô.
Thủ tướng Chu:
Đó chính là điều tôi muốn nói. Đặc biệt là từ Liên Xô. Thật hoàn toàn vô lý,
bao gồm cả những người từ Liên Xô đã đến Israel để hỗ trợ Israel. Trong số đó
có những người gốc Do Thái từng đến Ai Cập để hỗ trợ xây dựng đập Aswan, và đặc
biệt là những người có kinh nghiệm xây dựng các công trình quân sự cũng đã đến
Israel.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không biết điều đó.
Thủ tướng Chu:
Phía Liên Xô thì nói rằng đó là quyền tự do của người dân. Thật lạ khi một nước
xã hội chủ nghĩa lại nói như vậy. Và nếu Ai Cập đồng ý, chúng tôi muốn công
khai chuyện này. Thật tồi tệ.
Tiến sĩ Kissinger:
Về tương lai của người dân Palestine... Nhân tiện, thưa Thủ tướng, nếu ông
Jenkins thuật lại cuộc trò chuyện này cho các đồng nghiệp của mình, thì chẳng
bao lâu nữa Đại học Harvard sẽ có thêm một giáo sư mới. [Chu Ân Lai cười.]
Ông Jenkins:
Rất có thể là như vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Không đâu, tôi giữ ông Jenkins ở đây vì tôi tin tưởng ông ấy. Tôi muốn ông ấy nắm
được chính sách của chúng tôi, bởi lẽ chúng tôi thường không tiết lộ điều đó trừ
khi ông ấy có mặt cùng ngài tại đây.
Quan điểm của chúng tôi về vấn đề người tị nạn
Palestine là: giải pháp thực tế nằm ở việc thiết lập nguyên tắc cho phép họ được
hồi hương, nhưng đồng thời cần có sự hiểu biết chung rằng trên thực tế, chỉ một
tỷ lệ nhỏ trong số họ sẽ quay về; thay vào đó, Chính phủ Israel sẽ đóng góp vào
việc tái định cư họ tại các khu vực khác, bao gồm cả phần lãnh thổ Palestine vẫn
thuộc quyền kiểm soát của người Ả Rập.
Thủ tướng Chu Ân Lai:
Ông có nghĩ mình có thể giúp tôi xác minh thông tin mà tôi vừa cung cấp cho ông
không?
Tiến sĩ Kissinger:
Có chứ. Tôi chưa từng nghe về thông tin đó bao giờ.
Thủ tướng Chu Ân Lai:
Đó là một điều rất khủng khiếp khi phải nghe đến.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không rõ liệu điều đó có đúng hay không. Tôi chưa từng nghe nói về chuyện
này, nhưng điều đó cũng chẳng chứng minh được gì cả.
Thủ tướng Chu:
Tất nhiên, việc họ — tức Liên Xô — có quan hệ thương mại với Israel cũng là
chuyện ai cũng biết.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng.
Thủ tướng Chu:
Họ cho rằng đó là chuyện bình thường.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi nói như vậy vì không muốn Thủ tướng hiểu lầm. Chúng tôi không thể cùng quý
vị theo đuổi bất kỳ chính sách nào dẫn đến việc xóa sổ Israel, nhưng chúng tôi
sẵn sàng hợp tác trong bất kỳ chính sách nào giúp giảm bớt ảnh hưởng của Liên
Xô và góp phần thiết lập một nền hòa bình ổn định. Và có lẽ nếu biết chúng tôi
đang làm gì, quý vị có thể sẽ ủng hộ những nỗ lực đó.
Thủ tướng Chu:
Làm sao có thể tiêu diệt được Israel chứ? Điều đó là không thể. Tuy nhiên, cũng
phải nói rằng việc thành lập một quốc gia như vậy theo cách thức đó
[Trang 148] là một hiện tượng vô cùng kỳ lạ và đặc biệt
kể từ sau Thế chiến thứ nhất và thứ hai.
Tiến sĩ Kissinger:
Đó lại là một vấn đề khác.
Thủ tướng Chu:
Liên Xô cũng hoàn toàn ủng hộ việc đó. Vào thời điểm ấy, Liên Xô lại đứng về
phía chống lại người Ả Rập.
Tiến sĩ Kissinger:
Hầu hết vũ khí khi đó đều đến từ Tiệp Khắc.
Thủ tướng Chu:
Và phía Liên Xô không thể nào chịu nổi khi vấn đề này bị nhắc đến. Ngay cả
trong phim ảnh, họ cũng thể hiện một hình ảnh rất tệ...
Tiến sĩ Kissinger:
Trong phim của họ ư?
Thủ tướng Chu:
Trong phim ảnh, họ khắc họa hình ảnh rất xấu. Ngay cả trong các bộ phim của
Liên Xô về thế giới Ả Rập, họ cũng thể hiện người Ả Rập theo hướng rất tiêu cực.
Nhưng đồng thời, Liên Xô lại đối xử rất tệ với người Do Thái ngay tại đất nước
mình.
Tiến sĩ Kissinger:
Rất tệ.
Thủ tướng Chu:
Vì vậy, điều họ muốn làm là thành lập một nhà nước rồi đẩy người Do Thái ra khỏi
đất nước của chính họ. Đó là điều họ vẫn đang tiếp tục thực hiện
Tiến sĩ Kissinger:
Dù động cơ là gì, có thể thấy mục đích của họ là tạo ra tình trạng bất ổn để từ
đó thiết lập các căn cứ, giống như ở Iraq và Syria.
Bây giờ, tôi muốn cung cấp cho Thủ tướng một số thông
tin mà chúng tôi chưa từng báo cáo với chính phủ mình, và do đó cũng chưa chia
sẻ với bất kỳ chính phủ nước ngoài nào. Hôm trước tôi đã đề cập sơ qua về việc
này. Chúng tôi đã giữ liên lạc—cụ thể là Nhà Trắng đã giữ liên lạc với Ai Cập
trong suốt năm tháng qua—theo hình thức trao đổi tương tự như giữa phía các ông
và chúng tôi trước chuyến thăm đầu tiên của tôi tới đây. Mọi việc được tiến
hành rất thận trọng. Và hiện nay, chúng tôi đã dùng một cái cớ để mời người
đang giữ chức vụ tương đương...
Thủ tướng Chu:
Nhưng ngay trong ngày ông nói với tôi về chuyện đó—tôi nghĩ là ngày 15—chúng
tôi đã thấy trên báo chí Li-băng đưa tin tương tự, nói rằng Hoa Kỳ có liên hệ với
Ismail.
Tiến sĩ Kissinger:
Đặc biệt là vì người Ả Rập không giữ được bí mật nào cả. Nhưng có quá nhiều tin
đồn đến mức chẳng còn ai tin vào chúng nữa.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi hy vọng mọi chuyện sẽ diễn ra như vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Chính vì lý do này, những gì chúng tôi đã thực hiện là: ban đầu chúng tôi muốn
bí mật đưa Ismail đến Mỹ. Chúng tôi nghĩ cách này sẽ không khả thi, nên chúng
tôi quyết định đưa ông ấy đến để tham gia các cuộc họp chính thức với các cộng
sự của ông Jenkins trong một ngày. Sau đó, chúng tôi sẽ để ông ấy "biến mất"
và tôi sẽ có hai ngày họp kín với ông ấy. Có phải đó là thông tin đã xuất hiện
trên báo chí Li-băng không?
Thủ tướng Chu:
Không chi tiết đến mức đó. Họ chỉ nói rằng ông có liên hệ với Ismail.
Tiến sĩ Kissinger:
Cá nhân tôi sao?
Thủ tướng Chu:
Họ nói rằng ông sẽ tiến hành các cuộc đàm phán bí mật với ông Ismail tại Paris.
Tiến sĩ Kissinger:
Điều đó hoàn toàn vô lý. Họ cứ đồn đại rằng tôi sẽ có các cuộc đàm phán bí mật
với Heykal và Zayyat. Giờ đây tôi tiến hành nhiều cuộc đàm phán bí mật với phía
Ả Rập đến mức ngay cả khi tôi thực sự có đàm phán bí mật, cũng chẳng ai tin cả.
Nhưng điều quan trọng không phải là liệu các cuộc đàm phán có giữ được bí mật
hay không—tôi thẳng thắn cho rằng chúng ta phải công bố sau khi sự việc đã diễn
ra, vì họ không đủ khả năng giữ bí mật về mặt cảm xúc. Điều quan trọng hơn là
thái độ khi tiến hành các cuộc đàm phán đó. Và điều chúng tôi đã nói với họ là
chúng tôi sẽ đàm phán với Ai Cập chừng nào họ còn đại diện cho chính mình chứ
không phải cho một quốc gia nào khác, và sau đó họ nên theo đuổi các mục tiêu
quốc gia của riêng mình. Hiện họ đã gửi cho chúng tôi một phản hồi rất dài,
trong đó điểm mấu chốt là—tôi xin đọc đoạn quan trọng nhất: "Nếu Ai Cập
cho rằng có một giải pháp tốt, đáp ứng được ít nhất các yêu cầu tối thiểu của
người dân nước mình và người dân trong khu vực, thì họ sẽ tiến hành giải pháp
đó và không để bất kỳ ai phủ quyết. Chỉ bằng cách này, vấn đề mới có thể được
giải quyết theo hướng mang lại lợi ích cho cả hai bên chúng ta." Và họ
cũng bày tỏ sự mong đợi đối với các cuộc thảo luận này. Các cuộc đối thoại sẽ bắt
đầu vào Chủ Nhật và Thứ Hai tới. Ngay cùng lúc Ngoại trưởng của ngài có bài
phát biểu khai mạc tại Paris. [cười]
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi hy vọng đó cũng sẽ là tuyên bố cuối cùng! [cười]
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi sẽ thông báo cho ngài biết tình hình. Chúng tôi cũng đang đàm phán với
Jordan. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng Ai Cập nên dàn xếp trước, bởi vì nếu
Jordan dàn xếp trước—tôi nghĩ Thứ trưởng Ngoại giao của ngài cũng sẽ đồng ý—thì
điều đó sẽ gây thêm bất ổn trong khu vực.
Thủ tướng Chu:
Quả thực vậy, và họ là những người kém giữ bí mật nhất.
Tiến sĩ Kissinger:
Người Jordan ư?
Thủ tướng Chu:
Đúng vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Thật khó để đưa ra lựa chọn giữa các nước Ả Rập. Còn khu vực thứ ba—Thổ Nhĩ Kỳ,
Iran và sau đó là qua Đông Nam Á—đó mới là phần khó khăn nhất. Tuy nhiên, tôi đồng
tình với những gì đã được thảo luận tối qua và chúng tôi sẽ giải quyết vấn đề
này một cách rất nghiêm túc. Sáng nay, tôi đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với
bà Begum Bhutto và đã nói với bà ấy những điều tương tự như tôi vừa trình bày với
ngài.
Toàn bộ phần giải thích dài dòng này nhằm làm rõ một
điều: Đúng là chúng tôi sẽ theo đuổi chính sách hòa dịu, nhưng chúng tôi sẽ
không chấp nhận cái giá phải trả là làm suy yếu khả năng kháng cự—ít nhất là
không phải một cách cố ý, và chúng tôi tin rằng trên thực tế cũng sẽ không xảy
ra chuyện đó. Tôi trình bày chi tiết như vậy chỉ để Thủ tướng thực sự hiểu cách
chúng tôi nhìn nhận môi trường quốc tế cũng như nắm bắt được những ý định chính
của chúng tôi. [Trang 150]
Thực ra, tôi cho rằng mối nguy lớn nhất là Liên Xô sẽ
trở nên quá nản lòng và có thể thực hiện những hành động liều lĩnh. Việc họ tỏ
ra lo lắng về chuyến thăm của tôi tới đây cho thấy họ cảm thấy mình không giành
được lợi thế nào. Họ không nên nghĩ rằng bất kỳ động thái nào của họ—dù là về
phía nam hay phía đông—đều sẽ khiến Hoa Kỳ thờ ơ. Và để làm được điều đó, chúng
tôi cần thời gian để chuẩn bị nền tảng.
Nhưng đây chính là chiến lược thực sự của chúng tôi.
Thủ tướng Chu:
Quan hệ chung của các ông với Thổ Nhĩ Kỳ vẫn ổn.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, quan hệ rất tốt. Thổ Nhĩ Kỳ đang gặp khó khăn về tình hình trong nước
nhưng điều đó không ảnh hưởng đến chúng tôi.
Thủ tướng Chu:
Liên Xô cũng sẽ tìm cách lợi dụng tình hình đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng.
Thủ tướng Chu:
Dù sao thì các ông cũng có lực lượng quân sự ở đó và họ là thành viên của NATO.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, chúng tôi có một phần lực lượng không quân tại đó. Và người Thổ Nhĩ Kỳ
khá "miễn nhiễm" với Liên Xô vì họ đã có kinh nghiệm lịch sử với cả
Nga lẫn Liên Xô.
Thủ tướng Chu:
Iran cũng vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng thế. Thổ Nhĩ Kỳ và Iran – đặc biệt là Iran – hiện đang ở vị thế tốt, và đó
là lý do tại sao khi ông Helms đến Iran, chúng ta có thể nhìn nhận tình hình một
cách tổng thể hơn.
Thủ tướng Chu:
Ngoài các căn cứ ở Nhật Bản, Hạm đội 7 của các ông có căn cứ nào khác ở Ấn Độ
Dương không?
Tiến sĩ Kissinger:
Tất nhiên là chúng tôi có căn cứ tại Philippines, ở Vịnh Subic. Và chúng tôi
đang phát triển một trạm nhỏ tại Diego Garcia.
Thủ tướng Chu:
Nằm trong khu vực trước đây do Anh kiểm soát.
Tiến sĩ Kissinger:
Và chúng tôi có một trạm tại Bahrain. Chúng tôi cũng sẽ xem xét lại toàn bộ vấn
đề bố trí lực lượng tại Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, với các tàu sân bay hạt nhân
thì các căn cứ không còn quá quan trọng nữa.
Thủ tướng Chu:
Liên Xô không quan tâm đến điều đó. Họ cứ chọc mũi vào mọi nơi. Họ cũng đã phát
triển ngành đánh bắt cá khá mạnh ở Ấn Độ Dương. [cười]
Tiến sĩ Kissinger:
Và họ hỗ trợ ngư dân của mình bằng cách trang bị cho các tàu đánh cá những thiết
bị điện tử tối tân nhất.
Thủ tướng Chu:
Đó cũng là một kiểu đánh cá, nhưng là đánh bắt loại cá khác. [cười]
Tiến sĩ Kissinger:
Tuy nhiên, thưa Thủ tướng, sức mạnh hải quân của chúng tôi vượt trội hơn hẳn so
với Liên Xô, mặc dù họ đang dần thu hẹp khoảng cách. Không thể so sánh trực tiếp
hai lực lượng này với nhau. Trong mọi phân tích của chúng tôi—ví dụ như tại Địa
Trung Hải—chúng tôi luôn nhận định rằng Hạm đội 6 hoàn toàn có khả năng tiêu diệt
sạch hạm đội Liên Xô tại khu vực này. Và vào tháng 9 năm 1970, khi chúng tôi điều
[Trang 151] các tàu sân bay của mình tới Đông Địa Trung Hải—thông thường chúng
hoạt động ở Tây Địa Trung Hải, nhưng chúng tôi đã điều hai tàu sân bay sang
phía Đông trong cuộc khủng hoảng Syria-Jordan, nâng tổng số lên gấp đôi—thì hạm
đội Liên Xô đã phải rút về các cảng. Tuy nhiên, hải quân Liên Xô lại tỏ ra hiệu
quả trong việc đe dọa các quốc gia không có lực lượng hải quân mạnh; tại Ấn Độ
Dương, châu Phi và Trung Đông—những nơi chúng tôi không hiện diện—họ có thể
phát huy hiệu quả rất lớn.
Thủ tướng Chu:
Vấn đề nằm ở chỗ đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Chính xác. Vì vậy, tôi hiểu rõ vấn đề mà ông đề cập. Chẳng hạn, Quốc vương Iran
(Shah) cũng có cùng suy nghĩ như Thủ tướng. Ông ấy cũng lo ngại về lực lượng hải
quân Ấn Độ.
Thủ tướng Chu:
Hải quân ư?
Tiến sĩ Kissinger:
Hải quân.
Thủ tướng Chu:
Hải quân Ấn Độ có được trang bị khí tài của Liên Xô không?
Tiến sĩ Kissinger:
Phần lớn là vậy. Họ có một số...
Thủ tướng Chu:
Vậy là họ đã thay thế các trang bị của Anh rồi.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, họ vẫn còn một chiếc tàu sân bay cũ của Anh, nhưng toàn bộ khí tài mới của
họ đều đến từ Liên Xô. Trong năm nay, họ sẽ nhận bốn tàu ngầm và năm tàu khu
trục tuần tra từ Liên Xô. Mọi trang bị mới của họ đều là hàng Liên Xô hoặc do Ấn
Độ tự chế tạo.
Thủ tướng Chu:
Còn về những khí tài được lắp ráp tại Ấn Độ, chúng được thực hiện theo công nghệ
của Liên Xô hay công nghệ còn lại từ thời Anh?
Tiến sĩ Kissinger:
Không, là theo mẫu của Liên Xô.
Thủ tướng Chu:
Đó chính là một trong những lý do khiến Pakistan phàn nàn với ông—vì Liên Xô
đang cung cấp khí tài cho Ấn Độ quá nhanh và với số lượng lớn.
Tiến sĩ Kissinger:
Họ có lý. Chúng tôi đang gặp tình thế rất khó khăn tại Quốc hội.
Thủ tướng Chu:
Ông thừa biết rằng số khí tài chúng tôi cung cấp cho Pakistan chỉ là trang bị lục
quân thông thường và chủ yếu là vũ khí hạng nhẹ.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng.
Thủ tướng Chu:
Thứ hai, chúng tôi đã cung cấp cho họ một số trang bị không quân, chẳng hạn như
loại máy bay MiG-19 do chúng tôi tự sản xuất—một phiên bản đã được cải tiến đôi
chút dựa trên mẫu của Liên Xô. Đó là một số loại máy bay tiêm kích mà chúng tôi
đã chuyển giao cho họ, với tổng số lượng hơn 130 chiếc một chút. Hiện tại,
chúng tôi không có khả năng cung cấp trang bị hải quân cho họ. Vì vậy, nếu
ngoài trang bị lục quân, ông có thể cung cấp thêm trang bị hải quân—và bên cạnh
việc hỗ trợ trên bộ và trên không, nếu ông có thể hỗ trợ họ cả trên biển nữa—thì
điều đó cũng sẽ rất hữu ích. Còn khả năng chiến đấu của các máy bay MiG-21 thì
không thực sự xuất sắc lắm. MiG-23 thì tốt hơn. [Trang 152]
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, đó chính là kinh nghiệm rút ra từ cuộc chiến tranh Ấn Độ - Pakistan. Thực
ra, máy bay MiG-19 của các ông tốt hơn.
Về mặt quân sự, thưa Thủ tướng, chúng tôi gặp phải các
vấn đề liên quan đến bộ máy hành chính và Quốc hội. Hai vấn đề này có mối liên
hệ với nhau, bởi vì mỗi khi chúng tôi đưa ra chỉ đạo cho bộ máy hành chính, họ
lại để lộ thông tin cho Quốc hội biết. Có một số việc chúng tôi có thể thực hiện
từ Nhà Trắng, nhưng một chương trình cung ứng quân sự thì không thể triển khai ở
quy mô cá nhân được.
Thủ tướng Chu:
Liệu Lầu Năm Góc cũng... Lầu Năm Góc cũng làm lộ bí mật sao?
Tiến sĩ Kissinger: Ồ,
có chứ. Khi Văn phòng Liên lạc của các ông được thành lập, chúng tôi sẽ
"huấn luyện" họ một chút. Đây chính là lý do tại sao chúng tôi rất
chú trọng việc duy trì các đầu mối liên lạc ngay tại Nhà Trắng. Chúng tôi không
bao giờ để lộ thông tin.
Thủ tướng Chu:
Vâng, và đó là lý do tại sao Chủ tịch Mao hôm qua đã nói rằng chúng tôi hiểu biết
quá ít về đất nước của ông. Có lẽ qua bốn năm nghiên cứu, chúng tôi mới có thể
hiểu rõ hơn về nó.
Tiến sĩ Kissinger:
Ông ấy cũng đã đưa ra vài lời hứa khác mà tôi sẽ nhắc lại cho ông ấy nhớ. [cười]
Thủ tướng Chu:
Nhưng chúng tôi không có ý định thực hiện điều đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Ông không nhất thiết phải bắt đầu bằng một chương trình quy mô tối đa. Ông có
thể triển khai một chương trình thí điểm.
Thủ tướng Chu:
Nhưng việc đó phải dựa trên tinh thần tự nguyện. Sẽ chẳng có ai hưởng ứng đâu.
Hoặc có lẽ chỉ rất ít người. Tối qua bà Thẩm [Nhược Vân] đã nói với ông là sẽ
không có ai cả, nhưng tôi thấy cách nói đó chưa thỏa đáng lắm, nên tôi xin nói
là chỉ có rất ít người thôi. Tôi tin rằng số lượng các gia đình trí thức Hoa kiều
tại Mỹ hiện nay chỉ vào khoảng vài chục nghìn, và theo tôi biết thì nhiều người
con trong các gia đình đó – dù là trai hay gái – đều đã kết hôn với người Mỹ.
Do đó, họ đã trở thành công dân Mỹ, và điều này khiến họ có đủ tư cách để tranh
cử Tổng thống hơn cả ông đấy.
Tiến sĩ Kissinger:
Cô Đường cũng vậy mà.
Thủ tướng Chu:
Vậy nên đây là một trong những khó khăn mà chúng tôi đang gặp phải: ông không
thể giữ bí mật hoàn toàn về việc viện trợ quân sự của mình.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi hoàn toàn không thể giữ
bí mật việc viện trợ quân sự, bởi vì việc này cần có sự phê chuẩn của Quốc hội.
Trong thời gian chiến tranh, chúng tôi đã thực hiện một số hành động không đúng
quy định khi chuyển giao khí tài từ một vài quốc gia sang Pakistan.
Thủ tướng Chu:
Nhưng số lượng quá ít ỏi, và quá trình thực hiện cũng vô cùng gian nan.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi đồng ý, và việc đó còn đi kèm với rủi ro cá nhân rất lớn.
Thủ tướng Chu:
Và rồi cuối cùng, biên bản của một số cuộc họp mà ông tham gia cũng bị công
khai. Đó là những khó khăn mà ông phải đối mặt.
Tiến sĩ Kissinger:
Một số đại sứ quán tại châu Phi hiện đã được thay thế bằng nhân sự mới kể từ
sau các vụ rò rỉ thông tin đó. Nhưng điều ông nói hoàn toàn đúng.
[Trang 153] Đó là một giai đoạn vô cùng khó khăn. Tuy
nhiên, chúng tôi không thể viện trợ quân sự một cách bí mật; chuyện đó chắc chắn
sẽ bị lộ ra ngoài.
Vì vậy, chúng tôi cần thiết lập lại một số hạng mục.
Chúng tôi sẽ nối lại việc cung cấp phụ tùng thay thế cho các loại khí tài hiện
có. Chúng tôi sẽ giải phóng các lô khí tài đã được ký hợp đồng cung cấp. Chúng
tôi sẽ thực hiện việc này trong vòng bốn đến sáu tuần tới. Đồng thời, chúng tôi
sẽ nỗ lực hết sức để xem có thể triển khai những gì thông qua các nước thứ ba.
Thủ tướng Chu:
Quốc hội của các ông thật kỳ lạ; một mặt họ có thể đề xuất rút quân khỏi Đông
Dương ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng mặt khác, trong vòng 100 ngày kể từ
tháng 10 năm ngoái, họ lại nỗ lực huy động mọi nguồn lực để viện trợ quân sự
cho Nguyễn Văn Thiệu từ những nơi không thực sự cần giữ lại số khí tài đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Chuyện đó lại khác. Đó không phải là hành động của Quốc hội.
Thủ tướng Chu:
Vậy tại sao việc đó lại có thể thực hiện được?
Tiến sĩ Kissinger:
Việc đó thực hiện được là nhờ đã có sự ủy quyền từ trước của Quốc hội cho phép
triển khai kế hoạch này trong vòng hai năm, và chúng tôi chỉ đơn giản là chuyển
giao lượng khí tài của hai năm đó trong vòng ba tháng. Quốc hội đã phê chuẩn việc
này rồi. Nhưng đúng là Quốc hội đã thông qua chuyện đó. Thật kỳ lạ.
Thủ tướng Chu:
Đó cũng là điều mà Lầu Năm Góc ủng hộ.
Tiến sĩ Kissinger:
Còn tùy vào từng khu vực. Không có một chính sách tổng thể duy nhất nào cả.
Thủ tướng Chu:
Vậy nếu các ông giải quyết vấn đề theo từng khu vực như đã đề cập lúc đầu –
cũng như cách chúng ta thảo luận hôm nay theo từng khu vực – thì sẽ làm mất thời
gian.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi sẽ làm vậy; đặc biệt là sau cuộc thảo luận tối qua, tôi sẽ xem xét lại
toàn bộ vấn đề này với Tổng thống và xem có thể làm gì đối với hướng giải quyết
đã được thảo luận ngày hôm qua.
Ông Jenkins:
Cho phép tôi nói vài lời ngắn gọn được không? Mượn một câu nói của Shakespeare,
tôi muốn làm rõ thêm một điểm. Tôi không nghe thấy cô T’ang dịch khi ông
Kissinger nói rằng ông ấy tin tưởng tôi. Tôi muốn điều đó được ghi lại. Tôi
đang mong chờ một khả năng sẽ trở thành hiện thực.
Thủ tướng Chu Ân Lai:
Cô ấy đã dịch điều đó. Và tôi cũng có thể đảm bảo với ông rằng sự tin tưởng của
Tiến sĩ Kissinger dành cho ông đã để lại ấn tượng rất sâu sắc trong tôi. Tất
nhiên, sự tin tưởng chính cũng đến từ Tổng thống của ông.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi nghĩ Thủ tướng chỉ sử dụng phiên dịch viên để có thêm thời gian suy nghĩ
câu trả lời của mình kỹ hơn. Ông ấy hiểu tiếng Anh rất tốt. [tiếng cười]
Thủ tướng Chu Ân Lai:
Không, không, không, tôi không hiểu hết, nhưng tôi hiểu hầu hết những phần mà
tôi chú ý.
[Cuộc họp tạm nghỉ trong thời gian ngắn, từ
4:18 đến 4:40 chiều.] [Trang 154]
Thủ tướng Chu Ân Lai:
Trước hết, tôi muốn cảm ơn ông về những điều ông vừa nói về chiến lược, bởi vì
tôi tin rằng điều này không chỉ liên quan đến hiện tại mà còn cả những diễn biến
trong tương lai. Tôi nghĩ rằng ba loại phân tích khác nhau mà ông đưa ra thực
chất là một. Tại sao lại như vậy? Bởi vì tôi nghĩ rằng nếu trong trường hợp đầu
tiên người ta cho rằng Trung Quốc sẽ dễ dàng bị tấn công và sụp đổ ngay khi bị
tấn công, thì sẽ không có lý do gì để cải thiện quan hệ giữa Trung Quốc và Hoa
Kỳ.
Tiến sĩ Kissinger:
Chính xác.
Thủ tướng Chu:
Bởi vì khi đó chúng tôi sẽ ở vào vị thế ngang hàng với Tiệp Khắc, và sẽ chẳng
bõ công để các ông bỏ ra quá nhiều thời gian và sức lực vào việc này. Còn điểm
thứ hai và thứ ba thực ra là hai mặt của cùng một vấn đề: các ông chú trọng việc
ngăn ngừa một số sự kiện nhất định, do đó các ông nhấn mạnh mối nguy hiểm thứ
ba, và vì thế các ông coi trọng mối nguy hiểm mà tôi đã mô tả hôm qua; nghĩa
là, các ông coi trọng việc giảm thiểu và thậm chí tiến tới loại bỏ hoàn toàn mối
nguy hiểm đó. Tuy nhiên, các ông cũng không loại trừ khả năng một ngày nào đó
Liên Xô có thể thực hiện một hành động phiêu lưu mạo hiểm do tham vọng vô độ và
liều lĩnh phát động chiến tranh hạt nhân. Chính vì vậy, chúng ta phải chuẩn bị
cho tình huống xấu nhất. Đó chính là điều mà Chủ tịch Mao đã đề cập với các
ông; nghĩa là phải lường trước khả năng một ngày nào đó Liên Xô có thể hành động
điên rồ—không được coi điều đó là không thể xảy ra—và do đó, chúng ta phải chuẩn
bị cho kịch bản tồi tệ nhất.
Hôm qua tôi cũng đã nêu bằng chứng cho thấy chúng tôi
đã cụ thể hóa nguyên tắc chuẩn bị sẵn sàng đối phó với chiến tranh và thiên
tai. Người dân có câu khẩu hiệu: "Đào hầm sâu, tích trữ lương thực khắp
nơi, và không bao giờ mưu cầu bá quyền." Cô phiên dịch đã không nhớ chính
xác vế thứ ba, điều này bộc lộ khuynh hướng tư tưởng nước lớn của cô ấy. [cười]
Chúng tôi đang giáo dục nhân dân theo tinh thần: "Đào hầm sâu, tích trữ
lương thực khắp nơi, và không bao giờ mưu cầu bá quyền." Thế nhưng vừa rồi
cô phiên dịch lại diễn giải thành một câu dài dòng, thể hiện tư tưởng nước lớn—điều
này cần phải bị phê bình!
Câu đầu tiên đề cập đến một biện pháp chuẩn bị ứng phó
với chiến tranh. Tất nhiên, đây là sự chuẩn bị mang tính phòng thủ, nhưng công
tác phòng ngừa này cần được triển khai tại tất cả các đô thị lớn nhỏ trong cả
nước. Bởi lẽ, kinh nghiệm từ Thế chiến II cũng như Chiến tranh Việt Nam đã chứng
minh rằng các công trình ngầm rất hữu hiệu trong việc bảo toàn lực lượng, có thể
kết nối và phối hợp tác chiến với nhau, đồng thời chịu đựng được các đợt oanh tạc.
Tương tự như vậy là vấn đề dự trữ lương thực ở khắp mọi nơi—một nguyên tắc mà
như ông vừa đề cập, việc đào hầm đôi khi là điều khó hình dung đối với một số
người ở Tây Âu—thì việc dự trữ lương thực ở mọi nơi cũng gặp phải quan điểm
tương tự; nhiều quốc gia không coi đó là điều khả thi. Ngoài ra, các thảm họa
thiên nhiên tại Liên Xô vào năm ngoái đã chứng minh rằng sau 50 năm xây dựng, nền
nông nghiệp nước này vẫn không vượt qua được thử thách; hậu quả là Phó Thủ tướng
thứ nhất của Hội đồng Bộ trưởng—ông Polyansky—đã phải
[Trang 155] chịu trách nhiệm và bị cách chức. Ông là
người được Khrushchev trọng dụng và đặc biệt được Brezhnev khen ngợi; trong sự
phân công công việc với Kosygin, ông là người phụ trách mảng nông nghiệp. Chỉ một
năm thiên tai đã đẩy Liên Xô vào tình cảnh như vậy, thử hỏi họ sẽ xoay xở ra
sao nếu thiên tai còn tiếp diễn trong vài năm nữa? Và đó cũng là một bài học lớn
đối với Nhật Bản.
Bởi vì nếu thực sự sắp nổ ra một cuộc chiến tranh lớn
và bất kỳ quốc gia nào tham gia vào cuộc chiến đó, thì nếu không có lương thực,
họ sẽ chiến đấu bằng cách nào? Các thảm họa thiên nhiên năm ngoái cũng là một
phép thử đối với chúng tôi, nhưng kết quả cho thấy kho dự trữ ngũ cốc của chúng
tôi đã tốt hơn nhiều so với trước đây. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn cần phải nỗ lực
hơn nữa. Sản lượng thu hoạch năm 1972 thấp hơn 4% so với năm 1971. Con số chênh
lệch đó là 10 triệu tấn ngũ cốc; 4% sản lượng thu hoạch của chúng tôi tương
đương với 10 triệu tấn. Và năm trước đó, tức năm 1971, sản lượng ngũ cốc của
chúng tôi đạt 250 triệu tấn. Năm ngoái, chúng tôi đã nhập khẩu khoảng 5 triệu tấn
ngũ cốc nhưng cũng xuất khẩu khoảng 3 triệu tấn. Một phần lượng nhập khẩu của
chúng tôi được thực hiện thông qua nước các ông và các nước thứ ba. Thực ra,
chúng tôi không có ý định hủy bỏ thương vụ mua ngũ cốc đầu tiên—tôi nhớ là có một
đơn hàng mua một triệu tấn. Chúng tôi đã hủy đơn hàng đầu tiên đó do những
thông tin tuyên truyền trên báo chí so sánh và đặt chúng tôi ngang hàng với
Liên Xô; chúng tôi cảm thấy cần phải hủy bỏ thương vụ đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Vụ đó cụ thể là như thế nào?
Thủ tướng Chu:
Thương vụ đầu tiên được thực hiện thông qua các doanh nghiệp Pháp. Lần thứ hai
thì họ giữ kín thông tin, nhưng vẫn là thông qua một nước thứ ba. Tôi nghĩ
trong tương lai sẽ không cần phải thông qua nước thứ ba nữa. Chúng tôi có thể
thực hiện trực tiếp. Vì vậy, tôi nghĩ rằng... Tuy nhiên, việc nhập khẩu ngũ cốc
của chúng tôi có hai mục đích chính. Một là để điều chỉnh các chủng loại ngũ cốc,
và hai là để tăng cường dự trữ. Bởi vì nhiều quốc gia cần nguồn cung ngũ cốc của
chúng tôi lại tiêu thụ gạo—như Việt Nam, Triều Tiên, Ceylon, Cuba và các nước
châu Phi. Nhưng hiện nay, do Liên Xô cũng thu mua nên giá lúa mì đang tăng lên.
Tình hình không còn như trước đây, khi mà chúng tôi có thể đổi một tấn gạo lấy
hai tấn lúa mì.
Dù thế nào đi nữa, chúng tôi vẫn phải có những sự chuẩn
bị như vậy. Nếu không, làm sao chúng tôi có thể sẵn sàng ứng phó với chiến
tranh?
Tiến sĩ Kissinger:
Vụ mùa của Liên Xô năm nay có khả năng lại rất kém. Lượng tuyết rơi rất ít.
Thủ tướng Chu:
Vậy có vẻ như Polyansky sẽ mất ghế trong Bộ Chính trị cũng như chức Bộ trưởng.
Tiến sĩ Kissinger:
Họ đã cách chức Matskevich và…
Thủ tướng Chu:
Và đưa Polyansky vào thay.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng. [Trang 156]
Thủ tướng Chu:
Có lẽ ông ấy cũng sẽ phải ra đi. Tuy nhiên, nếu chỉ chuẩn bị về mặt vật chất mà
thiếu sự chuẩn bị về mặt tư tưởng thì vẫn chưa thể sẵn sàng hoàn toàn để đối
phó với chiến tranh. Nếu chỉ chuẩn bị vật chất nhưng lại có tư tưởng sai lệch
thì công tác chuẩn bị cũng sẽ sai lầm. Do đó, chúng tôi phải nhấn mạnh chủ
trương "không bao giờ mưu cầu bá quyền". Chúng tôi không chỉ đưa nội
dung này vào thông cáo chung và tuyên bố chung ký với Nhật Bản, mà còn giáo dục
người dân trong nước về tầm quan trọng của việc không bao giờ mưu cầu bá quyền.
Bởi lẽ, một khía cạnh tích cực từ nguy cơ xâm lược nhắm vào Trung Quốc (từ phía
bắc) là nó có thể củng cố lòng tự tin dân tộc của chúng tôi. Tương tự, nửa thế
kỷ bị Nhật Bản xâm lược trước đây cũng đã giáo dục người dân Trung Quốc và khơi
dậy lòng tự tin của họ.
Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác, thực tế khách quan về
quy mô dân số và lãnh thổ rộng lớn của Trung Quốc lại dễ nảy sinh tâm lý dân tộc
chủ nghĩa và tư tưởng nước lớn. Bởi lẽ, nếu tinh thần dân tộc chủ nghĩa quá mạnh
mẽ, người ta sẽ ngừng học hỏi từ người khác; họ sẽ tự khép mình lại, tự cho
mình là nhất hoặc không còn muốn tiếp thu những điểm mạnh của người khác nữa.
Chẳng hạn, họ sẽ không còn muốn nói hay học ngôn ngữ của nước khác. Do có quá
nhiều người nói tiếng Trung và giao tiếp với nhau bằng tiếng Trung, họ thấy cuộc
sống rất thuận tiện và không cần phải học ngoại ngữ. Ví dụ như ở đất nước của
ông có các khu phố Tàu (Chinatown) vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Vẫn còn chứ? Vâng.
Thủ tướng Chu:
Họ rất bảo thủ. Họ thường gắn kết chặt chẽ với nhau.
Tiến sĩ Kissinger: Ở
New York và San Francisco.
Thủ tướng Chu:
Các nước khác dường như không xảy ra tình trạng đó—họ luôn gắn bó với nhau.
Tiến sĩ Kissinger:
Họ cũng là những cộng đồng tuân thủ pháp luật nhất trong các thành phố.
Thủ tướng Chu:
Chưa hẳn là vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Nghiêm túc đấy, tỷ lệ tội phạm ở các khu vực của người Hoa thấp hơn bất kỳ nơi
nào khác. Tôi nói thật lòng. Điều đó là sự thật. Tôi không hề nói xã giao đâu.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi nghe người ta ở Mỹ nói rằng kể từ năm 1965, khi ông dỡ bỏ hạn ngạch
nhập cư đối với người từ Hồng Kông, tỷ lệ tội phạm đã gia tăng do họ bắt đầu xảy
ra các vụ ẩu đả trên đường phố.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không rõ nữa.
Ông Jenkins:
Gần đây thì có thể, nhưng trong một thời gian dài, cộng đồng người Hoa vốn nổi
tiếng là cộng đồng yên bình nhất.
Thủ tướng Chu:
[Hỏi Winston Lord] Vợ ông là người Quảng Đông phải không?
Ông Lord:
Bà ấy đến từ Thượng Hải.
Tiến sĩ Kissinger:
Một người phụ nữ rất mạnh mẽ.
Thủ tướng Chu:
Một người phụ nữ bản lĩnh. Với dân số đông đảo, rất dễ nảy sinh tâm lý nước lớn,
đặc biệt là đối với các nước láng giềng nhỏ hơn. [Trang 157]
Vì vậy, một mặt, chúng ta phải phát huy tinh thần dám
đi ngược dòng, dám chống lại những điều sai trái, bất kể chúng mạnh mẽ đến đâu.
Tuyệt đối không được e sợ chúng. Mặt khác, chúng ta phải khiêm tốn, thận trọng
và đối xử bình đẳng, công bằng với nhân dân các nước, dù lớn hay nhỏ. Bởi lẽ,
ai cũng có những điểm mạnh riêng, và ta cần học hỏi những điểm mạnh đó để khắc
phục những thiếu sót của chính mình. Nhưng làm thế nào để xây dựng được tinh thần
ấy và rèn luyện người dân theo hướng đó? Câu trả lời chính là thông qua giao
lưu. Chính qua giao lưu mà người dân sẽ tự rèn luyện bản thân.
Hãy lấy ví dụ về quan hệ giữa hai nước chúng ta kể từ
khi có các đội bóng bàn—mới chỉ chưa đầy hai năm, nhưng nhờ tăng cường giao
lưu, chúng ta đã hiểu biết nhiều hơn về nhau và bắt đầu nắm bắt được những điểm
mạnh, điểm yếu của nhau. Theo cách đó, ta có thể phát huy những thói quen tốt
và hạn chế dần những thói quen xấu. Với Nhật Bản cũng vậy. Kể từ ngày giải
phóng, chúng ta chưa bao giờ ngừng các hoạt động giao lưu giữa nhân dân Trung
Quốc và Nhật Bản; nhờ đó, ở những lĩnh vực có sự tiếp xúc, chúng ta đã gia tăng
được sự hiểu biết lẫn nhau. Còn đối với những lĩnh vực chưa có sự tiếp xúc, vẫn
còn tồn tại khá nhiều định kiến.
Do đó, trong công tác chuẩn bị đối phó với chiến
tranh, chúng ta phải sẵn sàng ứng phó với các cuộc tấn công bất ngờ. Mặc dù
ngay từ giai đoạn đầu—xác suất xảy ra các cuộc tấn công quy mô lớn có thể không
cao—nhưng khả năng đó vẫn luôn tồn tại. Một điều tích cực đối với chúng ta, một
hiện tượng tương đối tốt trong hai năm gần đây, là ngày càng có nhiều bạn bè quốc
tế đến thăm Trung Quốc. Và nhìn chung, họ đều hiểu rằng Trung Quốc không phải
là quốc gia có ý đồ xâm lược nước ngoài. Trung Quốc phản đối hành động xâm lược.
Ấn tượng của họ là Trung Quốc không phải là một quốc gia hiếu chiến hay hung
hăng. Tuy nhiên, đồng thời chúng ta phải luôn duy trì sự chuẩn bị cho mọi tình
huống, bởi vì ta cần sẵn sàng ứng phó với những sự cố bất ngờ nếu chúng xảy ra.
Theo cách nói của người Trung Quốc là: "Phải phòng ngừa tình huống 'một phần
vạn' (tình huống hy hữu nhất)." Đúng như ông đã nói, các nước khác có thể
chưa chuẩn bị cho những sự cố bất ngờ như vậy, hoặc chưa lường trước được khả
năng đó. Tất nhiên, thông qua việc tăng cường tiếp xúc và giao lưu, dần dần vấn
đề này sẽ được thấu hiểu.
Nhưng nếu cuộc tấn công diễn ra sớm thì sao? Đó là lý
do tại sao Chủ tịch Mao nói rằng chúng ta có thể chiến đấu trong một hoặc hai
năm; dần dần thế giới sẽ hiểu ra và những tiếng nói chỉ trích Liên Xô sẽ ngày
càng mạnh mẽ hơn. Nhưng chúng ta phải sẵn sàng chống đỡ cuộc tấn công đó; phải
chuẩn bị sao cho họ có thể tiến vào nhưng không thể rút ra được. Một kịch bản
có thể xảy ra như ông hình dung là họ không đưa quân vào mà chỉ ném bom; tức là
tiến hành một cuộc chiến tranh không tuyên bố. Chúng ta phải sẵn sàng chống đỡ
điều đó; nghĩa là phải sẵn sàng kháng cự sau các đợt ném bom. Vì vậy, Chủ tịch
mới nói rằng chúng ta phải có khả năng trụ vững trong một, hai, ba, [Trang 158]
bốn hoặc năm năm—chống đỡ cuộc tấn công trong khoảng thời gian đó để người dân
trên thế giới hiểu rõ tình hình. Đó là lý do Chủ tịch Mao nói rằng vào thời điểm
đó, các ông có thể thực hiện một số hành động từ phía sau lưng họ—có thể đánh
vào sau lưng họ. Tất nhiên, đó là tình huống xấu nhất.
Tiến sĩ Kissinger:
Rất có thể chúng tôi sẽ làm như vậy.
Thủ tướng Chu:
Và chỉ bằng cách đó, chúng ta mới có thể duy trì sự tự tin cũng như nhận được sự
hỗ trợ lẫn nhau từ các bên khác. Trên bình diện thế giới, chắc chắn sẽ có những
biến động bất ngờ và những sự kiện nằm ngoài dự liệu; cũng có thể sẽ có một vài
quốc gia muốn "đục nước béo cò". Tôi đã thảo luận với ông về khả năng
có sự xâm nhập từ phía đông hoặc phía tây nam. Nhưng chúng ta phải chuẩn bị sẵn
sàng—ngay cả trong tình huống đó, chúng ta cũng phải có khả năng chống trả và
tiêu diệt họ. Bởi lẽ, nếu họ không tiến vào lãnh thổ của chúng ta mà chỉ tiếp tục
ném bom, thì khi đó cả thế giới sẽ quay lưng lại với họ, và chúng ta sẽ không
thể duy trì lập trường chỉ phòng thủ lãnh thổ mà không tấn công. Tất nhiên, Chủ
tịch Mao đã diễn đạt vấn đề này một cách khéo léo hơn. Ngài đã đề nghị ông
thành lập một ủy ban để nghiên cứu vấn đề đó.
Về vấn đề này, ông từng nói rằng cách tốt nhất là ngăn
chặn sự việc trước khi nó xảy ra. Tất nhiên, nếu làm được như vậy thì thật tốt.
Và điều đó đòi hỏi những nỗ lực chung, nghĩa là phải tính đến mọi khía cạnh.
Tuy nhiên, nếu bản thân chúng ta không tự mình chuẩn bị thì sẽ không ổn. Tất
nhiên, cũng có khả năng là nếu chúng ta chuẩn bị kỹ lưỡng, họ sẽ không dám hành
động, hoặc ít nhất cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng.
Do đó, trong khoảng thời gian bốn năm tới mà ông đã đề
cập, việc đẩy mạnh công tác chuẩn bị là điều vô cùng thiết yếu.
Quan điểm của chúng ta về Tây Âu gần như tương đồng.
Ngay cả các nước Bắc Âu—dù dư luận tại các nước Scandinavia có thể từng có những
lời lẽ không hay về phía các ông—vẫn luôn cảnh giác trước Liên Xô.
Tiến sĩ Kissinger:
Ngay cả Thụy Điển.
Thủ tướng Chu:
Ngay cả Phần Lan.
Tiến sĩ Kissinger:
Phần Lan còn hơn thế nữa.
Thủ tướng Chu:
Họ là nạn nhân.
Tiến sĩ Kissinger:
Xét về mặt đạo đức, Phần Lan là quốc gia mạnh mẽ nhất trong số các nước Bắc Âu.
Thủ tướng Chu:
Họ đã kháng cự. Họ không chịu khuất phục. Ông có nhớ trận chiến năm 1939 không?
Tammersing đã thảm bại trong trận chiến đó. Ông ta bị gãy chân và mất một cánh
tay. Và quân Liên Xô sẽ thấy mình rơi vào một nơi còn lạnh lẽo hơn thế; họ sẽ
rơi tõm xuống hố băng. Đó là hậu quả của sự kiêu ngạo và ngạo mạn.
[Trang 159] Họ tưởng rằng chỉ cần nhấc một ngón tay là
có thể chiếm được Phần Lan. Đó là một trong những bài học lớn nhất về sự kiêu
ngạo và ngạo mạn.
Vào đúng thời điểm đó, tôi đang ở Liên Xô để chữa trị
chấn thương khuỷu tay. Tôi không chữa khỏi khuỷu tay nhưng lại học được một bài
học đáng kể từ chuyện này. Ban đầu, thái độ của Liên Xô cực kỳ ngạo mạn.
Kuusinen khi ấy đã trở thành một "Ngài" [tiếng cười] và đang chuẩn bị
sang Phần Lan để nhậm chức Chủ tịch. Thế rồi sau thất bại nặng nề, ông ta quay
về và trở lại là "Đồng chí Kuusinen". Bạn có thể thấy sự thay đổi đó
trên báo chí. Chuyện này dường như là một trò cười nhắm vào ông ta. Nhưng rốt
cuộc, một phần lãnh thổ—vùng Karelia—đã được tách ra, và ông ta đến đó để làm
"Chủ tịch". Ông ta là người tốt nhưng lại thiếu năng lực.
Vì vậy, có vẻ như vẫn có thể dần dần giúp người dân
châu Âu rũ bỏ những ảo tưởng về hòa bình, nhưng việc này sẽ cần thời gian. Do
đó, chúng tôi cho rằng việc tổ chức các hội nghị an ninh và các cuộc họp về cắt
giảm lực lượng lẫn nhau tại châu Âu là điều chấp nhận được, bởi chúng sẽ góp phần
giáo dục họ; tại những hội nghị đó, một số sự thật sẽ được phơi bày. Chúng tôi
sẽ không đóng vai trò đó. Liên Xô đang rêu rao rằng chúng tôi là bên hiếu chiến
nhất vì thậm chí còn phản đối cả hội nghị an ninh. Thực tế, chúng tôi nói rằng
họ cứ việc tổ chức nếu muốn, nhưng nó sẽ chẳng mang lại kết quả gì đáng kể.
Hãy lấy ví dụ về Hội nghị Giải trừ Quân bị tại Geneva:
Nó cứ kéo dài mãi không dứt, và nghịch lý là họ càng giải trừ quân bị thì kho
vũ khí lại càng gia tăng! Vì thế, chúng tôi chọn đứng ngoài nhưng vẫn phối hợp
với những người ở bên trong. Anh dường như đã hiểu ra điều này. Giờ đây, họ nói
rằng họ hiểu lý do chúng tôi không tham gia. Trước kia, họ muốn tất cả mọi người
phải bước vào hội nghị và đấu tranh ngay tại đó, nhưng đôi khi việc bước vào
trong để tranh cãi lại chẳng cần thiết. Phía Anh hiện đã đồng ý để chúng tôi đứng
ngoài. Tuy nhiên, đôi khi bạn buộc phải bước vào trong để đấu tranh. Ví dụ như
tại Liên Hợp Quốc chẳng hạn.
Tiến sĩ Kissinger:
Thưa Thủ tướng, nhiều đoàn giáo sư từ Hoa Kỳ có thể sẽ thúc giục Ngài tham gia
vào những việc này. Tuy nhiên, chúng tôi hiểu quan điểm của Ngài. Họ không phải
do chúng tôi cử đến. [tiếng cười]
Thủ tướng Chu:
Chuyện đó không quan trọng. Ngay khi họ đề cập đến chủ đề đó, chúng tôi có thể
tận dụng cơ hội để tuyên truyền chống lại họ. Tôi đã đi đầu trong việc đó rồi,
và giờ đây Bộ trưởng Ngoại giao có thể đảm nhận phần việc còn lại. Tôi sẽ không
dành thời gian cho việc đó nữa. Tuy nhiên, có những người bạn Mỹ mà ta có thể dễ
dàng truyền đạt quan điểm này; cũng có những người ngây thơ hơn.
Thứ hai là Nhật Bản, vì chúng ta đã thảo luận về Pháp
rồi. Chúng ta không cần nói thêm gì về vấn đề đó nữa.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi hoàn toàn đồng ý với Ngài.
Thủ tướng Chu:
Về phần Nhật Bản, chúng tôi vẫn giữ quan điểm rằng nước này đang đứng trước một
ngã rẽ. Xét về khía cạnh an ninh, họ không thể rời bỏ các ông vào lúc này. Mặc
dù nhìn chung trong công tác tuyên truyền, chúng tôi không ủng hộ — và thực sự
là không hề ủng hộ — việc chuyển đổi Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật thời Dulles.
Chúng tôi không ủng hộ điều đó. Tuy nhiên, xuất phát từ tình hình thực tế và
cân nhắc bối cảnh hiện tại, chúng tôi đã không đề cập đến vấn đề này khi thiết
lập quan hệ với Nhật Bản.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi hiểu rất rõ điều đó.
Thủ tướng Chu:
Vì vậy, khi một số phóng viên rêu rao rằng tôi ủng hộ Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật,
tôi chỉ bỏ ngoài tai. Cứ để họ nói. Thứ trưởng Ngoại giao Liên Xô đã tiếp cận
Thứ trưởng Ngoại giao của chúng tôi để yêu cầu làm rõ điểm này, nhưng chúng tôi
chẳng hề bận tâm. Chúng tôi đã nói: "Các ông đã chửi bới chúng tôi đủ rồi."
Song, do sự phát triển kinh tế, Nhật Bản tất yếu sẽ nảy
sinh tư tưởng bành trướng quân sự như một hệ quả khách quan. Về điểm này, tôi
tin rằng mình đã đề cập ngay từ đầu cuộc thảo luận của chúng ta: chính các ông
là người đã "vỗ béo" Nhật Bản. Tất nhiên, ban đầu có lẽ các ông làm vậy
để ngăn chặn điều mà các ông cho là sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản.
Tiến sĩ Kissinger:
Và cả Trung Quốc nữa.
Thủ tướng Chu:
Không chỉ Trung Quốc; vào thời Dulles, ông ấy coi cả Trung Quốc và Liên Xô là một
khối thống nhất. Nhưng nếu thực sự là như vậy, thì lẽ ra các ông đã không để Nhật
Bản mở rộng kinh tế một cách không hạn chế như thế. Tuy nhiên, đó là sự phát
triển khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người. Nghĩa là,
có những sự bành trướng đột ngột như vậy. Nền tảng cho điều đó đã được tạo dựng
sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Cũng có thực tế là các ông đã ném bom nguyên
tử xuống Nhật Bản, do đó các ông muốn tạo ấn tượng tốt hơn với người dân Nhật Bản
và đã không yêu cầu bồi thường chiến tranh. Và tôi tin rằng chi phí cho quân đội
chiếm đóng của các ông tại Nhật Bản chủ yếu do chính các ông chi trả; đồng thời,
các ông cũng khuyến khích việc đầu tư và chuyển giao kỹ thuật sang Nhật Bản.
Tiến sĩ Kissinger:
Và chúng tôi đã viện trợ. Tôi không nhớ chính xác con số là bao nhiêu nhưng nó
rất lớn, lên tới hàng tỷ đô la.
Thủ tướng Chu:
Cùng thời điểm với Kế hoạch Marshall ư?
Tiến sĩ Kissinger:
Nhật Bản không nằm trong Kế hoạch Marshall. Nhật Bản nhận viện trợ theo một
chương trình riêng.
Thủ tướng Chu:
Cùng thời điểm sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Chương trình đó bắt đầu muộn hơn một chút nhưng có giai đoạn trùng lặp vào những
năm 1950.
Thủ tướng Chu:
Ngoài ra, họ đã thu được rất nhiều lợi ích – hay nói đúng hơn là kiếm được tiền
– từ các cuộc chiến tranh ở phương Đông. Họ đã hưởng lợi từ cuộc Nội chiến
Trung Quốc nhờ việc vận chuyển các khoản viện trợ của các ông dành cho Tưởng Giới
Thạch – vốn bắt buộc phải đi qua tay họ. Sau đó là Chiến tranh Triều Tiên kéo
dài ba năm, rồi đến Chiến tranh Đông Dương. Các ông đã làm cho họ trở nên giàu có,
béo bở. [cười] Làm sao các ông có thể lường trước được điều đó chứ? Tất nhiên,
theo quan điểm của chúng tôi, đó là vấn đề thuộc về thể chế. Nhưng bây giờ
chúng ta không cần phải bàn đến vấn đề triết học đó. Chúng ta có thể tập trung
vào những vấn đề mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. [Trang 161]
Những gì Nhật Bản có hiện nay mới chỉ là nỗ lực và
tham vọng, nhưng họ muốn giành được nhiều sự độc lập hơn từ quá trình phát triển
này. Giống như khi một chàng trai trẻ trưởng thành, cậu ta sẽ mong muốn có nhiều
tự do hơn. Nhưng nếu tinh thần của họ bị kìm hãm thì lại là chuyện khác; nếu họ
có tinh thần tự kiềm chế thì sẽ tốt hơn. Tuy nhiên, nền tảng kinh tế không cho
phép họ tự kiềm chế; nó sẽ thúc ép họ phải phát triển. Nhưng quả thực, các quốc
gia ở châu Á và khu vực Thái Bình Dương đã rút ra bài học về sự phát triển kinh
tế ra bên ngoài của Nhật Bản, và do đó họ rất e ngại điều này. Đó là lý do tại
sao ông Suharto nói với các ông rằng ông ấy coi Nhật Bản là mối đe dọa lớn thứ
hai. Điều đó xuất phát từ những bài học trong quá khứ ở Thái Bình Dương. Bản
thân Nhật Bản cũng không phải là hoàn toàn không nhận thức được điều này. Họ có
đủ tinh thần tự phê bình để thấy rằng nếu không tuân theo tinh thần kiềm chế
trong phát triển kinh tế, họ sẽ trở thành những "con vật kinh tế".
Tôi đã nghe chính những từ ngữ đó từ giới tư bản độc quyền. Liệu đó là thuật ngữ
do người dân châu Á đặt ra cho họ hay là do chính họ tự gọi mình như vậy?
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi nghĩ đó là thuật ngữ do chính họ đặt ra.
Thủ tướng Chu: Chính
tại căn phòng này, tôi đã gặp họ và nghe chính họ nói ra những lời đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Ông đã bao giờ thấy họ áp dụng nguyên tắc đó vào thực tế chưa?
Thủ tướng Chu:
Chưa.
Tiến sĩ Kissinger:
Họ cũng giống như các đồng nghiệp của tôi vậy: giỏi lý thuyết nhưng lại kém
trong thực tiễn.
Thủ tướng Chu:
Kể cả học trò của ông [Nakasone] nữa sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, đặc biệt là học trò của tôi.
Thủ tướng Chu:
Vậy theo ông, lối thoát nằm ở đâu? Vốn dĩ có một lối thoát nhưng họ lại từ chối
chọn nó. Chính vì thế, hiện nay họ đang tìm kiếm các hướng đi để mở rộng đầu tư
ra nước ngoài, và đó là lý do tại sao Siberia lại có sức hút lớn đối với họ—với
khí đốt tự nhiên, dầu mỏ, gỗ—bởi lẽ theo cách này, họ có thể phát triển nguồn vật
tư phục vụ chiến tranh để phòng khi có biến cố. Ông không thể hợp tác với họ
trong lĩnh vực đó sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi có thể hợp tác với họ. Đặc biệt là trong dự án khí đốt.
Thủ tướng Chu:
Tôi tin rằng họ cũng muốn phát triển các mỏ dầu. Dự án dầu mỏ Tyumen chẳng hạn.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, đó chính là việc họ muốn chúng ta tham gia với tỷ lệ 50%. [Trang 162]
Thủ tướng Chu:
Một điều tích cực có thể nảy sinh từ việc đó là sự kiềm chế lẫn nhau. Họ lo ngại
rằng chúng ta sẽ phản đối. Chúng ta đã nói rằng mình không bận tâm. Chúng ta
nói đó là chuyện để các ông tự quyết định. Tất nhiên, cách họ hành xử là do sự
lưỡng lự, thiếu dứt khoát.
Tiến sĩ Kissinger:
Mọi điều ông nói với họ, họ sẽ kể lại cho bên tiếp theo.
Thủ tướng Chu:
Chuyện đó không quan trọng. Ông thấy đấy, chúng tôi rất rộng lượng. Chúng tôi
không bận tâm. Chúng tôi cứ để họ nói những gì họ muốn. Ngay cả khi họ công
khai chuyện đó thì cũng chẳng giúp ích được nhiều cho người khác. Tuy nhiên,
chúng tôi nghĩ ông nên cân nhắc việc cố gắng tranh thủ Nhật Bản. Nhưng "học
trò" của ông cũng đã nói một điều rất sát với thực tế. Trước khi thiết lập
quan hệ ngoại giao, chúng tôi đã có quan hệ với ông ấy. Phóng viên của chúng
tôi đã gặp ông ấy và ông ấy cũng đề cập đến năm cường quốc mà Tổng thống của
ông đã nhắc tới. Nhưng khi chúng tôi nói rằng Tổng thống của ông đã nhắc đến
năm cường quốc đó, ông Nakasone lại cho rằng sức mạnh của Nhật Bản chỉ là sức mạnh
ảo, bởi vì họ phụ thuộc vào nước ngoài về cả nguồn nguyên liệu lẫn thị trường
tiêu thụ. Chúng tôi có thể chấp nhận nhận định đó, nhưng vấn đề nằm ở kết luận
mà ông ấy rút ra... Những sự kiện ông ấy nêu ra là chính xác, nhưng chúng tôi
không biết ông ấy hình dung ra lối thoát nào. Gần đây ông ấy có sang thăm, và
khi chúng tôi trao đổi về vấn đề này, có vẻ như ông ấy vẫn chưa thực sự quyết định
được hướng đi. Có lẽ thật không công bằng khi trách cứ ông ấy về điều đó, bởi
vì họ đang ở trong hoàn cảnh như vậy.
Bởi vì Liên Xô khá hấp dẫn đối với họ, đặc biệt là vì
ba yếu tố mà tôi vừa đề cập—dầu mỏ, khí đốt và gỗ—nên có lẽ việc chống lại họ
là không hay. Ngược lại, điều đó có thể dẫn đến những hậu quả xấu, vì họ có đủ
điều kiện để hợp tác trong các lĩnh vực đó.
Tất nhiên, chúng ta cũng sẽ nói với họ những điều khác
nữa. Chẳng hạn như lời của ông Tanaka về Liên Xô mà Chủ tịch đã kể cho ông nghe
hôm qua: Khi có người định treo cổ tự tử, họ sẽ mang ghế đến cho người đó. Nhiều
nhà lãnh đạo Nhật Bản cũng từng nói những điều tương tự. Ví dụ, chúng ta ủng hộ
việc họ đòi lại các hòn đảo phía bắc. Tuy nhiên, Liên Xô lại tỏ thái độ rất gay
gắt.
Thật khó để trách họ, bởi vì họ phải phụ thuộc vào nước
ngoài cả về nguồn nguyên liệu lẫn thị trường tiêu thụ. Do đó, nền tảng kinh tế
của họ không hoàn chỉnh. Khả năng tự vệ hiện tại của họ cũng còn hạn chế; nếu họ
muốn phát triển năng lực tự vệ, thì trên bình diện quốc tế có lẽ sẽ không được
chấp thuận, còn trong nước, họ có thể sẽ vấp phải sự phản đối dữ dội. Điều này
đưa chúng ta trở lại vấn đề đã thảo luận cách đây một năm rưỡi về nguy cơ trỗi
dậy của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản. Tôi nghĩ giờ đây ông cũng sẽ đồng ý với
nhận định đó. Nhưng nếu họ nhất quyết đi theo con đường ấy, thì chúng ta có thể
làm gì? Chúng ta nên cố gắng nắm bắt xu hướng và định hướng họ đi theo những
con đường tốt nhất. Khẩu hiệu của Đảng Xã hội là “Không có lực lượng vũ trang”.
[Trang 163]
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng.
Thủ tướng Chu:
Tôi đã hỏi Chủ tịch Đảng Xã hội rằng: "Ông có nghĩ mình sẽ giành được nhiều
phiếu bầu từ người dân với khẩu hiệu như vậy không?" Người ta cũng không
thể điều hành đất nước dựa trên một khẩu hiệu kiểu đó, nhưng họ vẫn không chịu
thay đổi. Chính trị Nhật Bản rất phức tạp, nhưng điều đó bắt nguồn từ hoàn cảnh
của họ. Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng dù thế nào đi nữa, vẫn cần hợp tác với Nhật
Bản để ngăn chặn việc nước này bị Liên Xô lôi kéo và bị lợi dụng để đe dọa thế
giới.
Và giờ hãy quay lại vấn đề Trung Đông. Chúng tôi phản
đối tình hình hiện nay tại Trung Đông. Chúng tôi không chỉ đơn thuần hay riêng
biệt phản đối Israel. Sự tồn tại của Israel hiện là một thực tế. Nhưng chừng
nào họ chưa từ bỏ những vùng lãnh thổ chiếm được thông qua hành động xâm lược,
chúng tôi không thể thiết lập quan hệ ngoại giao với họ. Đó là nguyên tắc. Tuy
nhiên, tình hình hiện tại ở đó đang ở trạng thái "không chiến tranh, cũng
chẳng hòa bình".
Tiến sĩ Kissinger:
Đó chẳng khác nào tình cảnh của Trotsky tại Brest-Litovsk! [cười]
Thủ tướng Chu:
Nhưng đó cũng là một tình trạng đầy biến động và có lợi hơn cho Liên Xô. Đó là
một cục diện bất ổn. Hãy lấy ví dụ về các nước Ả Rập—họ cũng tuyên bố theo chủ
nghĩa xã hội. Có rất nhiều kiểu chủ nghĩa xã hội. Đặc biệt hiện nay, ông
Qaddafi cũng tự nhận là người theo chủ nghĩa xã hội. Ông có biết là ông ta
không có quan hệ với chúng tôi không?
Tiến sĩ Kissinger:
Không.
Thủ tướng Chu:
Ông ta lại có quan hệ với Tưởng Giới Thạch.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không biết chuyện đó. Ông ta muốn mua lại Malta. [cười]
Thủ tướng Chu:
Vâng, chúng tôi biết. [cười] Ông ta cũng là một kẻ theo chủ nghĩa bành trướng.
Ông ta nói: "Tôi có tiền trong túi," và Liên Xô đang tận dụng số tiền
đó. Họ đang thò tay vào túi ông ta thông qua Ai Cập và Syria, đồng thời tăng
giá vũ khí bán cho họ. Các nhà ngoại giao Liên Xô nói thẳng với phía Ai Cập rằng:
"Các anh có tiền, vì Qaddafi sẽ cấp tiền cho các anh." Có lẽ các ông
cũng mua dầu của Libya, phải không?
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, đó là một trong những điều chúng tôi cần phải thay đổi.
Thủ tướng Chu:
Vậy còn vấn đề Trung Đông thì sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng. Ông ta đang dùng tiền của chúng tôi để mua Malta. [cười] Còn Iraq thì
đang dùng tiền của chúng tôi để tiến hành cách mạng.
Thủ tướng Chu:
Họ không chỉ mua Malta đâu, mà còn chuyển tiền của các ông sang cho Liên Xô nữa.
Tiến sĩ Kissinger:
Xét về mặt gián tiếp thì đúng là như vậy.
Thủ tướng Chu:
Vấn đề Trung Đông quả thực rất phức tạp. Tôi đã có được tất cả những hiểu biết
này từ ông Mintoff. Ông ấy là người đã khai sáng cho chúng tôi ngay từ đầu,
nhưng tất nhiên giờ đây chúng tôi cũng tiếp nhận thông tin từ các nguồn khác.
Ông vừa nhắc đến việc Iraq sử dụng tiền của các ông để tiến hành cách mạng. Xét
đến cùng, họ sẽ dùng số tiền đó để tự thực hiện cuộc cách mạng của chính mình.
Ông biết đảng cầm quyền theo đường lối xã hội chủ nghĩa ở Syria chứ? Họ tên là
gì nhỉ?
[Trang 164]
Tiến sĩ Kissinger:
Đảng Ba’ath.
Thủ tướng Chu:
Đúng vậy, đảng Ba’ath. Ông biết đấy, khi đảng Ba’ath ở Iraq lên nắm quyền, họ
đã tàn sát một số lượng lớn những người ủng hộ Kassem.
Tiến sĩ Kissinger:
Bao gồm cả bản thân ông ấy.
Thủ tướng Chu:
Vì vậy, những hành động hiện tại của họ ở đó sẽ không thể kéo dài mãi được.
Tình hình rồi sẽ thay đổi. Tất nhiên, hiện nay có khá nhiều sĩ quan Liên Xô
đang đến Iraq và Syria, nhưng mối quan hệ giữa hai nước này cũng chẳng mấy hòa
hợp.
Do đó, đối với vấn đề Trung Đông, nguyên tắc của chúng
tôi là giải quyết vấn đề theo hướng mang lại lợi ích cho toàn thể người dân Ả Rập,
bao gồm cả người dân Palestine. Nếu trong tương lai ông muốn thông báo cho
chúng tôi biết về các diễn biến mới, chúng tôi hoàn toàn hoan nghênh; tuy
nhiên, tôi phải nói trước rằng chúng tôi không có khả năng can thiệp hay hành động
gì cụ thể tại khu vực này. Điều duy nhất chúng tôi có thể làm là bày tỏ quan điểm
của mình.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi chỉ thông báo để Ngài nắm tình hình thôi. Chúng tôi không mong đợi
Ngài phải hành động gì cả.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi cũng đã thẳng thắn nói với những người bạn Ả Rập rằng, vì Liên Xô
đang chi phối khu vực đó nên việc chúng tôi can dự vào đó sẽ chẳng mang lại lợi
ích gì. Nó chỉ làm gia tăng rắc rối tại khu vực này cũng như gánh nặng cho
chính họ mà thôi.
Liên Xô đang lợi dụng vấn đề Trung Đông để mở rộng ảnh
hưởng sang Tiểu lục địa và Ấn Độ Dương. Quan hệ của các ông với Sri Lanka hiện
ra sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Lặng lẽ.
Thủ tướng Chu:
Đã khá hơn chưa?
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, đã khá hơn một chút, và chúng tôi sẵn sàng cải thiện quan hệ hơn nữa. Bà
Bandaranaike đang gặp một số khó khăn trong nước, và Ấn Độ thì liên tục gây sức
ép lên bà. Tuy nhiên, về nguyên tắc, chúng tôi sẵn sàng cải thiện quan hệ và tiến
xa đến mức mà bà ấy mong muốn. Tôi sẽ đảm bảo bà ấy hiểu rõ điều này. Nhưng nếu
Ngài trao đổi với cấp dưới của bà ấy, chúng tôi cũng không phản đối việc Ngài
chia sẻ quan điểm này.
Thủ tướng Chu:
Vậy là có hai bên—một ở phía bắc và một ở phía nam Ấn Độ—dám đứng lên chống lại
Ấn Độ. Cả ở phía bắc lẫn phía nam. Các ông có quan hệ ngoại giao với Bhutan
không?
Tiến sĩ Kissinger:
Không.
Thủ tướng Chu:
Có phải vì Ấn Độ không cho phép điều đó không?
Tiến sĩ Kissinger: Ấn
Độ không cho phép bất kỳ ai thiết lập quan hệ ngoại giao với Bhutan. Ấn Độ kiểm
soát các quan hệ đối ngoại của Bhutan.
Thủ tướng Chu:
Có lẽ giống như trường hợp của Ukraine.
Tiến sĩ Kissinger:
Giống như Ukraine. Họ muốn Bhutan gia nhập Liên Hợp Quốc nhưng lại không muốn bất
kỳ ai thiết lập quan hệ ngoại giao với nước này.
Thủ tướng Chu:
Họ cũng có một "Byelorussia" của riêng mình—đó là Sikkim.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng.
Thủ tướng Chu:
Vì Liên Xô và Ấn Độ hiện là đồng minh của nhau nên họ học tập lẫn nhau.
Tiến sĩ Kissinger:
Ngoài ra, còn có một cô gái người Mỹ đang là Vương hậu Sikkim.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi đã gặp bà ấy.
Tiến sĩ Kissinger: Ở
đây sao?
Thủ tướng Chu:
Không, là khi chúng tôi sang thăm ông Nehru. Có phải là người đã kết hôn với
nhà vua vào những năm 50 không?
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng vậy. Bà ấy cứ liên tục lần tràng hạt trên tay. Bà ấy còn sùng đạo Phật hơn
cả người dân bản địa. Bà ấy khiến tôi căng thẳng đến mức tôi luôn tránh gặp mặt.
Thủ tướng Chu:
Năm 1956, khi tôi ở Ấn Độ, đã xảy ra một chuyện rất thú vị. Ông Nehru mời tôi dự
một bữa tiệc tối kết hợp trình diễn thời trang; ở đó có rất nhiều quý cô diện đủ
loại trang phục, và trong số các khách mời còn có Quốc vương Sikkim cùng người
vợ Mỹ của ông. Hình ảnh bà ấy cũng giống hệt như cách ông vừa mô tả – dễ khiến
người khác cảm thấy căng thẳng. Nhưng đến năm 1957, trên đường từ Liên Xô và Ba
Lan trở về Trung Quốc, tôi lại ghé qua Ấn Độ. Khi ấy, khung cảnh lại khác hẳn –
một câu chuyện hoàn toàn khác. Ông Nehru mời tôi dự tiệc trà trong vườn, và
trong số các khách mời có những người mặc trang phục đặc biệt. Có hai vị lạt ma
Tây Tạng, rồi đột nhiên xuất hiện một nữ lạt ma. Ông có biết đó là ai không?
Tiến sĩ Kissinger:
Bà Bình ư?
Thủ tướng Chu:
Bà Gandhi. [cười] Bà ấy mặc nguyên bộ trang phục Tây Tạng. Đó đúng là kiểu làm
của ông Nehru. Tôi không phải là người thích viết hồi ký.
Tiến sĩ Kissinger:
Thật đáng tiếc.
Thủ tướng Chu:
Vậy có lẽ chúng tôi có thể đề nghị ông viết lại chuyện đó trong hồi ký của
mình, vì hiện giờ ông đã có ghi chép về nó rồi. [cười] Tôi đã hoàn toàn cạn lời
khi đối mặt với tình huống như vậy. Tôi không thể nói được gì cả.
Nhưng vì Nehru khăng khăng muốn chiếm lấy Jammu và
Kashmir, nên trong khoảng thời gian diễn ra Hội nghị Geneva lần thứ nhất năm
1954, tôi đã sang thăm Ấn Độ. Đó là chuyến thăm đầu tiên của tôi, và trong chuyến
đi đó, Nehru cứ hỏi mãi xem tôi có biết ông ấy xuất thân từ đâu không. Rồi ông ấy
nói mình đến từ Kashmir, và vì thế mà kết luận rằng Kashmir là lãnh thổ của Ấn
Độ!
Ông ấy cứ nằng nặc đòi tôi phải đến thăm Kashmir,
nhưng tôi đã từ chối. Trái lại, Khrushchev lại rất nghe lời và đã đến thăm vùng
lãnh thổ đó; chuyện này cũng diễn ra trong chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên của ông ấy
vào năm 1955.
Đó chính là cái gọi là chính trị. Nhưng theo quan điểm
của chúng tôi, đó chỉ là những âm mưu, những thủ đoạn vặt vãnh. Đó không phải
là hoạt động chính trị minh bạch, đàng hoàng. Ấn Độ [Trang 166] không thể bị
coi là một nước nhỏ, vậy mà vẫn hạ mình dùng đến những thủ đoạn như thế. Một nước
nhỏ có thể sẽ dùng chiêu trò kiểu này để giành lợi thế, mặc dù cũng có những quốc
gia nhỏ sở hữu khí phách hơn thế nhiều. Ông không thân với Nehru lắm sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi từng gặp ông ấy một lần.
Thủ tướng Chu:
Chỉ một lần thôi sao.
Tiến sĩ Kissinger:
Nhưng tôi phải nói rằng, mãi cho đến tận những năm 1960, tôi vẫn luôn tin vào
quan điểm cho rằng phía các ông đã tấn công trong cuộc chiến tranh Trung - Ấn.
Chỉ đến khi sang thăm Ấn Độ vào năm 1962 và trò chuyện với Krishna Menon, tôi mới
chợt nhận ra rằng họ đã gây sức ép lên phía các ông. Tôi chưa bao giờ là người ủng
hộ chính sách của Ấn Độ.
Thủ tướng Chu:
Vậy là ông giữ một quan điểm thiểu số trong giới lãnh đạo cấp cao của Hoa Kỳ.
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng vậy.
Thủ tướng Chu:
Bây giờ, tôi muốn thảo luận thêm với ông về hai vấn đề nữa. Một là vấn đề
Campuchia. Bởi lẽ, dường như sẽ rất khó để đạt được thêm tiến triển nào trong
chuyến thăm lần này. Chúng tôi biết ông đã nắm được các tài liệu của phía chúng
tôi bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Chúng tôi đã cung cấp cho ông bản tuyên bố 5
điểm ngày 23 tháng 3 năm 1970 cũng như văn bản ngày 26 tháng 1 năm 1973; tuy
nhiên, chúng tôi cần gửi thêm cho ông văn bản ngày 23 tháng 1 của ba vị Thứ trưởng
thuộc Chính phủ Hoàng gia Đoàn kết Dân tộc đang hoạt động tại nội địa
Campuchia. Chúng tôi cũng thống nhất với phía Việt Nam về việc tôn trọng lập
trường của Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Campuchia và Chính phủ Hoàng gia Đoàn kết
Dân tộc Campuchia. Quan điểm của chúng tôi là các ông nên chấm dứt sự can dự
vào khu vực đó. Tất nhiên, ông sẽ đáp lại rằng các bên khác cũng cần phải chấm
dứt sự can dự của họ.
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng là như vậy.
Thủ tướng Chu:
Nếu đây thuần túy là một cuộc nội chiến thì vấn đề sẽ đơn giản hơn nhiều. Tất
nhiên, không dễ gì để ngay lập tức giới hạn nó trong phạm vi một cuộc nội chiến.
Tình hình sẽ giống như Trung Quốc trước đây. Tất nhiên, không thể hy vọng
Campuchia sẽ hoàn toàn sao chép lại tình hình Trung Quốc thời đó. Nhưng có một
việc có thể làm, đó là chúng tôi có thể trao đổi theo nhiều cách để truyền đạt
ý định của ông tới các bên có trách nhiệm trong Mặt trận Thống nhất Quốc gia
Campuchia. Bởi vì Mặt trận Thống nhất Quốc gia Campuchia không chỉ bao gồm một
đảng phái duy nhất; nó còn bao gồm cả cánh tả, cánh trung và cánh hữu. Tất
nhiên, Samdech Norodom Sihanouk mong muốn giữ vai trò trung tâm, giống như Quốc
vương Lào và Thủ tướng Phouma vậy. Thực tế hiện nay họ có hai nhân vật lãnh đạo:
một là nguyên thủ quốc gia, người kia là Thủ tướng [Trang 167] Penn Nouth. Tất
nhiên, ở bên trong nội bộ thì lực lượng cánh tả mạnh hơn. Và chúng tôi cũng tin
rằng những bất đồng sẽ nảy sinh trong nội bộ tập đoàn Lon Nol.
Pháp cũng đang tích cực hoạt động, và Liên Xô cũng vậy.
Liên Xô cũng đang cố gắng tạo dựng một lực lượng "Khmer Đỏ" của riêng
họ nhưng không tìm được nhiều người. Tuy nhiên, lực lượng đó có thể sẽ xuất hiện
trong tương lai. Vì vậy, sau này nếu ông có thông tin nào muốn chia sẻ với
chúng tôi về vấn đề này, chúng tôi cũng có thể cung cấp thông tin cho ông.
Nhưng đó chỉ dừng lại ở mức thông tin thôi. Nó sẽ không phải là... chúng tôi
chưa đạt đến giai đoạn có thể đưa ra bất kỳ quan điểm hay đề xuất nào.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi hiểu.
Thủ tướng Chu:
Và chúng tôi muốn thực hiện những bước đi thật thận trọng, bởi vì chúng tôi
mong muốn thấy mục tiêu cuối cùng của Campuchia trở thành hiện thực; đó là hòa
bình, độc lập, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi hoàn toàn đồng tình với những mục tiêu này.
Thủ tướng Chu:
Tuy nhiên, chúng tôi vẫn cần chờ xem các mục tiêu này sẽ được hiện thực hóa
theo cách nào. Và ông cũng biết, cũng như Samdech Norodom Sihanouk biết, rằng
chúng tôi không bao giờ muốn biến Samdech Norodom Sihanouk thành một người chỉ
biết răm rắp nghe theo sự điều khiển của chúng tôi. Nếu làm vậy thì chẳng khác
nào hành động bá quyền. Nhiều quan điểm mà ông ấy bày tỏ trên tờ *Nhân dân Nhật
báo* của chúng tôi không hẳn là quan điểm của chúng tôi, nhưng chúng tôi hoàn
toàn tôn trọng quyền tự do ngôn luận của ông ấy. Mặc dù ông ấy đã sáng tác những
bài hát thể hiện nỗi nhớ nhung về Trung Quốc—khi ở Bắc Kinh, ông ấy đã viết một
bài thơ rất hay coi Trung Quốc là quê hương thứ hai của mình—và dù ông ấy có viết
những bài thơ như vậy, chúng tôi cũng không hề ảo tưởng. Tôi đã định thuyết phục
ông ấy đừng công bố bài hát thứ hai. Tôi khuyên ông ấy nên dùng từ "quê
hương" (homeland) thay vì "tổ quốc" (motherland) vì từ "tổ
quốc" nghe có vẻ quá mức. "Nhưng ông ấy vẫn khăng khăng dùng từ 'tổ
quốc'." Chúng ta phải chuẩn bị sẵn tinh thần cho ngày mà ông ấy tuyên bố rằng
điều đó không còn giá trị nữa! Dù sao thì tất cả đều do chính ông ấy viết; chuyện
đó không liên quan gì đến chúng tôi cả. Tất nhiên, hiện nay ông ấy nói rằng tôi
là một trong những người bạn thân thiết nhất của ông ấy, "giống như ông
Mansfield vậy". Điều đó không quan trọng. Đó chỉ là quan hệ cá nhân. Ông ấy
vẫn là Nguyên thủ quốc gia của một đất nước Phật giáo như Campuchia. Vì vậy,
chúng tôi vẫn phải chờ xem diễn biến của vấn đề này ra sao.
Do đó, nếu chúng ta mong muốn thấy Đông Nam Á phát triển
theo hướng hòa bình và trung lập, không gia nhập hệ thống an ninh châu Á do
Liên Xô dẫn dắt, thì Campuchia sẽ là một quốc gia điển hình.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi hoàn toàn nhất trí với mục tiêu đó. Và chúng tôi cũng gặp khó khăn
tương tự trong việc xác định chính xác hướng đi để phát huy ảnh hưởng của mình.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi vẫn cần nghiên cứu vấn đề đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi sẵn sàng trao đổi thông tin. Thông tin sẽ được giữ bí mật tuyệt đối.
Và chúng tôi cũng tin rằng… [Trang 168]
Thủ tướng Chu:
Dù sao thì tôi cho rằng ông đã phần nào trả lời tôi khi tôi nói về việc Lon Nol
không còn phù hợp nữa. Tôi không có ý nói rằng các lực lượng mà ông ta đại diện
là không đáng kể.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi hiểu điều đó. Nhưng trước khi có thể hành động dựa trên cơ sở đó, cần phải
hình dung được phương án thay thế. Tôi cũng đồng ý rằng nếu tình hình có thể
chuyển thành một cuộc nội chiến tại Campuchia thay vì một cuộc chiến tranh do
nước ngoài can dự, thì đó sẽ là bước đầu tiên để hiện thực hóa các mục tiêu
này.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi hiểu các hướng đi. Chúng tôi hiểu định hướng của mỗi bên. Bởi vì
Campuchia không thể trở thành nước hoàn toàn "đỏ" vào lúc này. Nếu cố
gắng làm điều đó, hậu quả sẽ là những vấn đề còn lớn hơn nữa. Vấn đề cần được
giải quyết bởi Mặt trận Thống nhất, dựa trên chính sách mà tôi vừa đề cập; đó
là độc lập, hòa bình, trung lập, đoàn kết và toàn vẹn lãnh thổ.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi tán thành các nguyên tắc đó, và giờ đây chúng tôi cần tìm ra một
khuôn khổ để đạt được chúng theo cách tính đến tất cả các lực lượng thực tế.
Thủ tướng Chu:
Vậy là chúng ta đã nhất trí về điểm này.
Tiến sĩ Kissinger:
Thủ tướng còn một vấn đề thứ hai nữa.
Thủ tướng Chu:
Vậy tôi xin tạm dừng vấn đề này tại đây để chuyển sang vấn đề khác. Đó là vấn đề
Triều Tiên.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi đã hy vọng là Thủ tướng sẽ quên chuyện đó đi. Suýt chút nữa là tôi đã có thể
rời khỏi đây một cách êm đẹp rồi. [cười] Tôi đã gạch bỏ nó khỏi cuốn sổ tay của
mình rồi mà. [cười]
Thủ tướng Chu:
Không, vấn đề đó sẽ không bị gạch bỏ đâu. Ông biết đấy, việc khu vực đó không xảy
ra sự cố lớn nào trong suốt 20 năm qua không phải là chuyện dễ dàng. Ông cũng
biết là ở đó mới chỉ có một thỏa thuận đình chiến thôi. Dulles đã làm đổ vỡ cuộc
thảo luận về vấn đề Triều Tiên tại Hội nghị Geneva năm 1954. Nhìn lại thì thấy
điều đó lại rất tốt. Đó là lần duy nhất chúng tôi nhìn thẳng vào mắt nhau.
Chúng tôi ngồi đối diện nhau quanh một chiếc bàn tròn trong căn phòng chỉ rộng
bằng một phần tư căn phòng này. Đó là lần duy nhất ông ấy nhìn chằm chằm vào
tôi và tôi cũng nhìn lại ông ấy. Đó là lúc ông ấy quyết định rằng vấn đề Triều
Tiên sẽ không được thảo luận nữa; đó cũng là lần cuối cùng, sau đó ông ấy rời
Geneva và giao lại việc làm việc với chúng tôi cho trợ lý của mình là ông
Smith. Nhìn lại thì thấy việc đó cũng có những điểm tích cực. Nghĩa là chúng
tôi không bị ràng buộc, và kết quả là cả hai bên đều duy trì mong muốn giữ gìn
hòa bình tại đó.
Đã 15 năm trôi qua kể từ khi quân tình nguyện của
chúng tôi rút khỏi Triều Tiên; trong khi đó, quân đội của các ông vẫn ở lại cho
đến tận ngày nay. Giờ đây có một vài vấn đề cần được giải quyết. Bởi vì về
nguyên tắc, sẽ có ngày quân đội của các ông phải rút đi hoàn toàn, do đó việc
CHDCND Triều Tiên đưa ra nguyên tắc này là không sai. Vì thực tế chúng tôi đã rời
Triều Tiên từ 15 năm trước, và quân đội Triều Tiên cũng không còn [Trang 169] cố
vấn quân sự nào từ Trung Quốc hay Liên Xô. Hiện nay Liên Xô đang cố gắng gây sức
ép lên họ nhưng phía Triều Tiên vẫn chống lại. Tất nhiên, họ vẫn phải có những
mối quan hệ và sự trao đổi nhất định với Liên Xô. Tôi tin rằng chính ngày hôm
qua họ đã tổ chức kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của Brezhnev và gửi điện chúc mừng
ông ấy. Hôm qua, cả những người bạn Việt Nam của chúng ta và Kim Nhật Thành đều
đã gửi lời chào tới Brezhnev. Tuy nhiên, đó cũng chính là ngày Chủ tịch Mao Trạch
Đông gửi lời thăm hỏi tới Tổng thống Nixon. Vì vậy, có lẽ Liên Xô sẽ làm ầm ĩ
chuyện này. [cười] Mọi việc hoàn toàn chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Tiến sĩ Kissinger:
Đó là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Thủ tướng Chu:
Mãi đến sáng nay khi đọc tin tức, tôi mới biết chuyện này. Chúng tôi không hề
tính toán trước điều đó. Chúng tôi đưa tin lúc 4 giờ sáng và sau đó tin tức được
công bố. Làm sao tôi biết được hôm qua ông ấy tròn 70 tuổi chứ? Chủ tịch Mao lại
càng không bận tâm đến những chuyện như vậy; ông ấy cực lực phản đối việc tổ chức
sinh nhật. Chắc hẳn ông cũng không hề có ý định sắp đặt chuyện này.
Tiến sĩ Kissinger:
Không, tôi đâu có biết là mình sẽ gặp Chủ tịch Mao.
Thủ tướng Chu:
Có lẽ Tổng thống của ông sẽ phải gửi điện chúc mừng.
Tiến sĩ Kissinger:
Thực ra thì Brezhnev đã gửi lời chúc mừng sinh nhật tới Tổng thống Nixon. Tôi vừa
ghi chú lại để kiểm tra xem liệu chúng tôi có gửi lời chúc nào không. Bình thường
thì tôi sẽ được thông báo về việc này.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi chẳng hề bận tâm liệu các ông có gửi điện chúc mừng ông ấy vì phép lịch
sự hay không.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không rõ liệu chúng tôi có làm vậy hay không. Tôi e là không.
Thủ tướng Chu:
Chuyện đó không quan trọng.
Tiến sĩ Kissinger:
Nhưng tôi không chắc chắn lắm. Tôi sẽ phải kiểm tra lại.
Thủ tướng Chu:
Bởi vì chúng tôi hoàn toàn không quan tâm đến những chuyện như vậy.
Còn về vấn đề Triều Tiên, ông từng nói vào năm kia và
năm ngoái rằng có lẽ năm nay các ông sẽ giải thể UNCURK. Ông hình dung việc này
sẽ diễn ra như thế nào?
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi dự tính có thể giải thể UNCURK, có lẽ là vào nửa sau năm nay. Trước
tiên, chúng tôi sẽ trao đổi với phía Hàn Quốc để xem liệu họ có sẵn lòng đề xuất
việc này hay không. Nếu không, chúng tôi sẽ thảo luận với một số thành viên
khác.
Thủ tướng Chu:
Vâng, tốt nhất là để họ thực hiện việc đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Đó là điều chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện.
Thủ tướng Chu:
Vậy nếu ông có thể cam kết điều đó, chúng tôi sẽ nỗLực hết sức để tránh việc vấn
đề này trở nên gay gắt.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi gần như chắc chắn. Hãy để tôi xác nhận lại trong vài tuần tới. Vẫn còn đủ
thời gian cho việc đó.
Cô Đường:
Cái gì còn đủ thời gian? [Trang 170]
Tiến sĩ Kissinger:
Ý tôi là vẫn còn đủ thời gian để thông báo chắc chắn cho bà. Tôi gần như chắc
chắn chúng tôi có thể làm được. Tôi muốn kiểm tra xem có vấn đề phức tạp nào mà
tôi chưa lường trước được hay không, nhưng tôi gần như chắc chắn. Chẳng hạn, đến
giữa tháng Ba chúng tôi sẽ xác nhận. Tôi biết Tổng thống đồng ý với việc này.
Tôi cần nghiên cứu các bước triển khai cụ thể.
Thủ tướng Chu:
Vâng.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi gần như chắc chắn chúng tôi có thể làm được.
Thủ tướng Chu:
Đó là một vấn đề. Điểm thứ hai là việc rút quân dần dần. Chúng tôi cho rằng đó
là một yêu cầu hợp lý từ phía Hàn Quốc. Chúng tôi biết rằng dù sao thì các ông
cũng sẽ rút dần quân khỏi Hàn Quốc, và trong thời gian đó, các ông muốn củng cố
sự tự tin của người dân Hàn Quốc để đảm bảo họ có khả năng tự vệ.
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng vậy.
Thủ tướng Chu:
Dù sao thì cũng chẳng có ai định gây hấn với họ cả. Tuy nhiên, có một điều cần
phải đề phòng, đó là không được để Nhật Bản áp đặt ảnh hưởng lên họ.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, chúng tôi có sự hiểu biết chung về vấn đề đó và vẫn duy trì quan điểm
này. Chính vì vậy, việc rút quân cần phải diễn ra dần dần chứ không được đột ngột.
Thủ tướng Chu:
Nguyên tắc rút quân là điều mà cả người dân Hàn Quốc lẫn Cộng hòa Dân chủ Nhân
dân Triều Tiên đều không thể thay đổi. Tuy nhiên, việc rút quân phải diễn ra dần
dần và không được để Nhật Bản thâm nhập vào khu vực đó là điều mà chúng tôi
cũng đã nói với những người bạn Hàn Quốc của mình; họ cần phải hiểu rõ điều
này.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi có sự hiểu biết chung về nguyên tắc rút quân, và chúng tôi vẫn duy
trì nguyên tắc không để lực lượng Nhật Bản tiến vào lãnh thổ Hàn Quốc. Về vấn đề
rút quân, trong năm tới, chúng tôi sẽ có thể làm rõ hơn về lộ trình mà chúng
tôi đang thực hiện.
Cô T’ang:
Ý ông là trong vòng 12 tháng của năm 1973?
Tiến sĩ Kissinger:
Vào thời điểm này năm sau.
Thủ tướng Chu:
Năm sau ư? Khi tôi nói chuyện với Nakasone, tôi đã hỏi liệu có đúng là khi còn
phụ trách quốc phòng, ông ấy từng cử binh lính mặc thường phục sang Hàn Quốc
hay không, và ông ấy đã phủ nhận điều đó. Tôi đã không nói với ông ấy rằng phía
các ông từng thừa nhận chuyện đó là có thật.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi đã cung cấp thông tin đó cho các ông mà.
Thủ tướng Chu:
Các ông đã chứng minh được điều đó. Tôi đã nói rằng người Hàn Quốc không có thiện
cảm với người Nhật. Ông ấy bảo: "Đúng vậy. Nhiều người Hàn Quốc thân Nhật
và từng được người Nhật huấn luyện."
Tiến sĩ Kissinger:
Tổng thống của họ cũng từng được người Nhật huấn luyện mà. [Trang 171]
Thủ tướng Chu:
Và điểm thứ ba là các ông đang cung cấp một số trang thiết bị quân sự cho Hàn
Quốc, đồng thời cũng thay đổi một phần trong số đó. Còn về 40.000 quân Mỹ sẽ
rút đi — liệu số quân từ miền Nam Việt Nam này có quay lại Hàn Quốc cùng với vũ
khí hiện đại hay không?
Tiến sĩ Kissinger: Ồ,
số quân từ miền Nam Việt Nam ấy à. Thủ tướng có quá nhiều kinh nghiệm về các thỏa
thuận ngừng bắn rồi. Và tôi thì không muốn rơi vào hoàn cảnh giống như Nakasone
đâu. Khoảng một nửa số quân sẽ trở về Mỹ, còn một nửa sẽ để lại vũ khí tại đó
và nhận vũ khí mới khi đến Hàn Quốc. Thủ tướng đã biết chuyện này rồi mà. [cười]
Nhưng số trang thiết bị đó đã được chuyển giao hợp pháp trước ngày 27 tháng 1.
[cười]
Thủ tướng Chu:
Tôi không quá bận tâm đến cái hạn chót ngày 27 tháng 1 đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Chính vì vậy mà lúc này tôi không tỏ thái độ phẫn nộ về mặt đạo đức mạnh mẽ như
tôi sẽ thể hiện sau hai tháng nữa, khi xe tăng của họ tiến về phía Nam.
Thủ tướng Chu:
Sau hai tháng nữa thì chuyện đó đã là bất khả thi rồi. Điều quan trọng lúc này
là Ủy ban Kiểm soát và Giám sát phải nhanh chóng đến nhận nhiệm vụ tại các vị
trí của mình.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi đồng ý.
Thủ tướng Chu:
Cũng thật nực cười khi Ủy ban Hai bên cứ tiếp tục họp tại Paris mà không thể về
nước, về Sài Gòn.
Tiến sĩ Kissinger:
Vấn đề nằm ở chỗ Chương VI quá phức tạp, đến mức chỉ một hoặc hai người trực tiếp
soạn thảo nó mới hiểu nổi. Tôi tin chắc là Bộ trưởng Thạch có lẽ hiểu được nội
dung đó. Những người họp tại Paris không phải là Ủy ban Hai bên, mà là các cuộc
thảo luận về vấn đề chính trị. Ủy ban Hai bên vẫn chưa được thành lập, nhưng đó
không phải là vấn đề quá nghiêm trọng, bởi vì nó sẽ tự động hình thành khi Ủy
ban Bốn bên giải thể; khi đó, Ủy ban Hai bên sẽ tiếp tục hoạt động.
Thủ tướng Chu:
Hiệp định còn có các nghị định thư đi kèm nữa.
Tiến sĩ Kissinger: Ồ,
đối với Ủy ban Hai bên thì đúng là như vậy. Nghị định thư về Ủy ban Bốn bên thì
đã có rồi.
Thủ tướng Chu:
Cả hai đều có sao?
Tiến sĩ Kissinger:
Không, là thỏa thuận bốn bên. Sau khi thỏa thuận đó chấm dứt hiệu lực, hai bên
sẽ tự thỏa thuận về quy chế riêng của mình. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ ủng hộ mạnh
mẽ Ủy ban Hai bên. Mặt khác, Chính phủ Cách mạng Lâm thời (PRG) đã từ chối chỉ
định các điểm ra vào; như tôi đã nói với Thủ tướng, họ giữ quan điểm đáng kinh
ngạc rằng nếu không có các điểm ra vào quy định thì biên giới được coi là mở.
Tôi thì lại nghĩ rằng biên giới phải là đóng. Chúng tôi không thể chấp nhận
tình trạng đó trong thời gian dài.
Thủ tướng Chu: Mọi
chuyện thật phức tạp; quả là một kỳ công khi phải xem xét hết các tài liệu của
ông. [cười] Nhưng lần này thì tình hình có phần khả quan hơn. Như Chủ tịch Mao
đã nói sau đó, việc đạt được một thỏa thuận cơ bản là điều tốt, bởi dường như
Nguyễn Văn Thiệu không [Trang 172] có khả năng hành xử giống như Tưởng Giới Thạch
– tức là phá hoại hoàn toàn Hiệp định chỉ trong vòng nửa năm.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi sẽ kiên quyết phản đối điều đó.
Thủ tướng Chu:
Bởi vì khi đó, với trường hợp Tưởng Giới Thạch, Mỹ đóng vai trò là bên trung
gian; Mỹ giữ ghế chủ tịch ủy ban ba bên nhưng cũng nắm quyền phủ quyết. Tôi
nghe nói quyền phủ quyết là sáng kiến của Marshall khi các nước Đồng minh hợp
tác trong Thế chiến II. Áp dụng cho các hoạt động quân sự giữa Liên Xô, Anh và
Mỹ. Đó là lúc Marshall đưa ra sáng kiến này. Có phải vậy không?
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không nghĩ vậy.
Thủ tướng Chu:
Tất nhiên, về sau nó đã được sử dụng trong đàm phán.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi không nghĩ là chúng tôi từng cố gắng phủ quyết hành động quân sự nào. Để
tôi kiểm tra lại xem sao.
Thủ tướng Chu:
Ông đã tìm hiểu hay nghiên cứu về vấn đề đó chưa? Chuyện đó đã được đưa ra tại
Liên Hợp Quốc. Đó là điều Marshall đã nói với tôi, và ông ấy rất tự hào về việc
đó. Chuyện xảy ra khi ông Trương Văn Khâm (Chang Wen-chin) làm phiên dịch trong
cuộc gặp giữa tôi và Marshall tại Trùng Khánh.
Tiến sĩ Kissinger:
Có lẽ vấn đề nằm ở khâu phiên dịch chăng? [cười]
Thủ tướng Chu:
Đó là điều ông ấy nói trong lần đầu tiên gặp tôi. Tất nhiên, có thể đó không chỉ
là lực lượng vũ trang của phe Đồng minh mà là các cường quốc Đồng minh tại
Tehran. Có lẽ quyết định đó bắt nguồn từ Tehran.
Tiến sĩ Kissinger:
Điều đó hoàn toàn có thể. Nhưng chúng tôi chưa bao giờ biết trước về các hành động
của Liên Xô cho đến khi họ thực sự bắt đầu thực hiện. Liên Xô không bao giờ báo
trước cho chúng tôi về những gì họ định làm.
Thủ tướng Chu:
Ý ông là hành động quân sự.
Tiến sĩ Kissinger:
Hành động quân sự.
Thủ tướng Chu:
Nhưng các mệnh lệnh quân sự ban hành ở mặt trận phía Tây quả thực rất dài dòng.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng, rất nặng tính quan liêu.
Thủ tướng Chu:
Marshall kể với tôi rằng những văn bản về cuộc đổ bộ dài tới hàng trăm nghìn,
thậm chí hàng triệu từ. Tôi đã hỏi ông ấy: "Thưa Tổng tham mưu trưởng, làm
sao ông đọc hết được những thứ đó?" Ông ấy đáp: "Tôi chỉ đọc phần tóm
tắt thôi." Thế nên, đôi khi người ta cần phải thực tế và biết cách vận dụng
bộ máy quan liêu.
Tiến sĩ Kissinger:
Cần phải vượt qua các thủ tục hành chính rườm rà.
Thủ tướng Chu:
Còn một vấn đề nữa ở Hàn Quốc: những gì họ đang làm hiện nay—họ đang dốc toàn lực
để thiết lập chế độ độc tài, đàn áp người dân và tước bỏ hoàn toàn quyền tự do
của họ. Vốn dĩ họ [Trang 173] đã có một bản hiến pháp, nhưng nay họ lại chà đạp
lên nó. Thực ra, cuộc đối thoại hiện tại chỉ là bước tiếp xúc ban đầu giữa hai
bên; làm sao có thể thay đổi căn bản một thể chế chỉ qua những cuộc tiếp xúc sơ
khởi như vậy? Ngay cả khi một mô hình liên bang được thiết lập giữa hai nhà nước
có chế độ xã hội khác biệt, thì đó cũng chỉ là hình thức bên ngoài chứ không thể
xóa bỏ ngay lập tức những khác biệt đó. Điều duy nhất có thể làm là mang lại
cho người dân niềm hy vọng về sự thống nhất trong tương lai, qua đó góp phần tạo
dựng bầu không khí hòa hợp dân tộc. Thế nhưng, họ lại vô cùng lo sợ điều đó.
Tiến sĩ Kissinger:
Ý ông là phía Hàn Quốc sao?
Thủ tướng Chu:
Là Park Chung-hee. Bởi vì họ thiếu tự tin. Chúng tôi không rõ tầm ảnh hưởng của
ông tại đó mạnh đến mức nào.
Tiến sĩ Kissinger:
Chúng tôi ủng hộ các cuộc đàm phán này và luôn tận dụng mọi cơ hội để phát huy ảnh
hưởng của mình. Tuy nhiên, theo nhận định của ông, liệu Hàn Quốc có phải là trở
ngại chính vào lúc này không?
Thủ tướng Chu:
Đúng vậy, trong một số trường hợp, họ gây ra đôi chút rắc rối. Chẳng hạn, họ có
thể bất ngờ bắt giữ một nhóm người. Và họ vô cùng lo sợ nguy cơ xảy ra bất ổn nội
bộ, bởi lẽ ở các tầng lớp dưới của xã hội hay trong hàng ngũ cấp thấp của các đảng
phái chính trị, luôn tồn tại mong muốn đạt được nhiều dân chủ hơn – điều mà họ
đã loại bỏ. Họ đã giải tán Quốc hội và công bố một bản hiến pháp mới, trong đó
quy định chức Tổng thống sẽ do một người nắm giữ suốt đời. Điều này cho thấy sự
thiếu tự tin. Theo quan điểm của chúng tôi, không thể thay đổi hoàn toàn một hệ
thống chỉ trong một bước đi duy nhất.
Tôi có thể kể cho ông nghe một chuyện thú vị. Đó là hệ
thống chữ viết của Bắc Triều Tiên và Nam Triều Tiên khác nhau.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi nghĩ ông đang nói đến Việt Nam thì phải.
Thủ tướng Chu:
Đó là một tình huống rất lạ.
Tiến sĩ Kissinger:
Chữ viết khác nhau sao?
Thủ tướng Chu: Ở
Bắc Triều Tiên, họ đã thực hiện cải cách chữ viết. Trước đây, chữ viết Triều
Tiên sử dụng các ký tự dạng khối vuông, giống như chữ Hán. Nhưng nay Bắc Triều
Tiên đã cải cách chữ viết của mình. Họ chuyển sang sử dụng các ký hiệu. Hệ thống
này chưa hoàn toàn chuyển sang dùng chữ Latinh, nhưng họ sử dụng các ký hiệu
khác nhau để biểu thị âm thanh.
Mỗi ký hiệu đại diện cho âm thanh của một khối vuông,
và các khối vuông này được ghép lại với nhau để tạo thành âm thanh hoàn chỉnh. Ở
Bắc Triều Tiên, ngôn ngữ của họ không còn sử dụng bất kỳ chữ Hán nào. Trong khi
đó, Nam Triều Tiên vẫn sử dụng chữ Hán giống như chúng ta, nhưng là chữ Hán cổ.
Có lẽ vị quý ông rất mực tinh tế từ Bộ Ngoại giao của ông sẽ biết rõ điều này.
Tiến sĩ Kissinger:
Thưa ông Freeman.
Thủ tướng Chu:
Ông ấy nói tiếng Trung rất trau chuốt, mang phong cách văn chương. Như vậy,
ngay trên cùng một vùng đất, ngôn ngữ viết cũng đã khác biệt. Và do đó, vấn đề
hiện nay trong việc điều hành công việc tại Hàn Quốc là sự phụ thuộc vào [Trang
174] các thế lực nước ngoài. Nếu không chú ý kỹ, họ sẽ để cho các thế lực kinh
tế Nhật Bản thâm nhập vào khu vực đó. Mặc dù thực tế là quan hệ giữa Nhật Bản
và Hàn Quốc sâu sắc hơn quan hệ của chúng ta với họ, bởi vì họ từng là thuộc địa
của Nhật Bản trong suốt 50 năm.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng. Khi Thủ tướng nói rằng nếu UNCURK bị giải thể trong năm nay thì chúng ta
có thể tránh được những khó khăn, ý ông có phải là chúng ta có thể tránh được một
cuộc tranh luận tại Liên Hợp Quốc không?
Thủ tướng Chu:
Đúng vậy.
Tiến sĩ Kissinger:
Trên cơ sở đó, tôi nghĩ chúng ta có thể thực hiện được.
Thủ tướng Chu:
Và cần làm cho phía Hàn Quốc hiểu rằng việc giải thể UNCURK không được làm tổn
hại đến sự tự tin của họ, nghĩa là, nếu họ có thể quản lý tốt phần lãnh thổ của
mình. Chỉ có một khía cạnh mà hai miền Triều Tiên có sự thống nhất, đó là thể
thao. Họ rất mạnh về thể thao. Tại Thế vận hội, họ đã cử một đội tuyển chung. Họ
rất mạnh ở một số lĩnh vực. Điều đó cho thấy người dân mong muốn sự thống nhất.
Tiến sĩ Kissinger:
Bóng đá. Về các cuộc đàm phán chính trị, thưa Thủ tướng, chúng tôi rất ủng hộ
việc này. Phía Hàn Quốc nói với chúng tôi rằng Triều Tiên là bên gây trở ngại;
còn ông lại bảo chính Hàn Quốc mới là bên gây trở ngại. Có lẽ chúng ta nên trao
đổi thông tin với nhau. Nếu ông cho chúng tôi biết những vấn đề cụ thể đang gây
khó khăn, chúng tôi sẽ biết cần phải sử dụng ảnh hưởng của mình ở đâu.
Thủ tướng Chu:
Còn một khía cạnh nữa, đó là Ủy ban Đình chiến Quân sự đang đứng giữa hai bên.
Tiến sĩ Kissinger:
Tại Bàn Môn Điếm.
Thủ tướng Chu:
Tôi nghĩ bây giờ họ gọi đó là Ủy ban Ngừng bắn. Về phía Hàn Quốc, các ông là
bên tham gia chính còn họ đóng vai trò phó.
Tiến sĩ Kissinger:
Thủ tướng đã dạy tôi điều đó vào tháng 10 năm 1971. Lúc đó tôi đã không chịu
tìm hiểu kỹ thông tin. [cười]
Thủ tướng Chu:
Về phía chúng tôi, đại diện chính là đại diện của lực lượng vũ trang Cộng hòa
Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, còn đại diện của Chí nguyện quân Nhân dân Trung Quốc
chỉ là phó. Các bên giám sát đại diện cho phía các ông là Thụy Sĩ và Thụy Điển,
còn phía chúng tôi là Ba Lan và Tiệp Khắc.
Tiến sĩ Kissinger:
Ông có muốn đổi Thụy Điển lấy Tiệp Khắc không? [cười]
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi hoàn toàn không quan tâm đến ủy ban đó, nhưng chúng tôi thường tiếp
đón họ vì bốn thành viên của ủy ban này hay thích đến Bắc Kinh du lịch.
Tiến sĩ Kissinger:
Điều đó thì tôi hiểu được.
Thủ tướng Chu:
Bởi vì họ chẳng có việc gì để làm ở đó cả; họ đóng quân ở hai bên chiến tuyến
và cứ hai năm lại phải thay đổi nhân sự. Tình trạng này đã kéo dài suốt 20 năm
nay rồi. [Trang 175]
Tiến sĩ Kissinger: Ồ,
và thế là từng nhóm lại đến Bắc Kinh.
Cơ Bằng Phi:
Tôi không nắm chi tiết, nhưng Thủ tướng vừa nói là tất cả họ đều đến Bắc Kinh
và nghỉ phép tại đây.
Tiến sĩ Kissinger:
Họ làm việc vất vả quá.
Thủ tướng Chu:
Chẳng vất vả chút nào. Họ đâu có làm việc vất vả. Họ chỉ bị quá mệt mỏi thôi.
Vậy còn hai điểm nữa. Một là về bản thông cáo chung.
Các ông đã đưa cho chúng tôi một bản dự thảo. Chúng tôi mới chỉ xem qua và thấy
rằng nhìn chung là có thể chấp nhận được. Tất nhiên, chúng tôi còn phải báo cáo
lên Bộ Chính trị và Chủ tịch, nên tôi sẽ liên lạc lại với ông vào tối nay. Điểm
thứ hai là sau khi gặp Bộ trưởng Thạch để bàn về Hội nghị Paris, tôi sẽ liên lạc
với ông.
Tiến sĩ Kissinger:
Vâng. Tôi sẽ luôn sẵn sàng, bất kể là muộn đến mức nào.
Thủ tướng Chu:
Vậy thì thuận tiện cho ông rồi. Giờ ông có thể đi ăn tối. Tôi thì vẫn còn nhiều
việc phải làm. Tôi phải gặp bà Bhutto, ông Thạch, và sau đó là gặp ông.
Tiến sĩ Kissinger:
Xin hỏi chúng ta nên công bố thông cáo chung vào lúc nào?
Thủ tướng Chu:
Ông đã nói là sáng ngày 22.
Tiến sĩ Kissinger:
Lúc mấy giờ? 10 giờ hay 11 giờ — ông có ý kiến gì về việc này không?
Thủ tướng Chu:
Lúc nào cũng được.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi nghĩ chúng tôi muốn chọn lúc 11 giờ.
Thủ tướng Chu:
Lúc đó bên tôi đã là nửa đêm rồi. Nhưng không sao cả. Với chúng tôi thì cũng
như nhau thôi. Dù sao thì tin tức cũng sẽ xuất hiện trên báo vào ngày hôm sau.
Tiến sĩ Kissinger:
Xin hỏi Thủ tướng, tôi có thể nói gì với phía Nhật Bản đây? [cười]
Thủ tướng Chu:
Ông có thể nói cho họ biết những nội dung có trong thông cáo chung.
Tiến sĩ Kissinger:
Đó là mức tối đa mà tôi sẽ tiết lộ cho họ. [cười] Chắc chắn là tôi sẽ không nói
thêm điều gì nữa. Tôi thậm chí còn đang tìm cách để nói ít hơn thế.
Thủ tướng Chu:
Ví dụ, ông có thể nói rằng cả hai bên đều bày tỏ sự hoan nghênh việc thiết lập
quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Nhật Bản, và tin rằng điều này mang lại lợi
ích cho nhân dân ba nước cũng như nhân dân các nước khác ở khu vực châu Á -
Thái Bình Dương.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi chắc chắn sẽ nói như vậy. Tôi xin đề xuất thêm ý này về Văn phòng Liên lạc:
Tôi sẽ chỉ nói rằng hai bên đã nhất trí thiết lập một hình thức liên lạc nào đó
và sẽ tiếp tục trao đổi thông tin chi tiết về vấn đề này. Nhưng sau đó, ông
không nên tiết lộ thêm gì với họ nữa.
Thủ tướng Chu:
Chúng tôi sẽ không nói gì cả.
Tiến sĩ Kissinger:
Quan điểm của chúng tôi về Nhật Bản là—tôi chưa nói điều này với Thủ tướng—chúng
tôi đồng tình với những phân tích cũng như các mối nguy cơ mà ông đã nêu. Việc tại
sao chúng ta lại không [Trang 176] lường trước được hệ quả từ sự tăng trưởng
công nghiệp của nước này là một vấn đề lịch sử thú vị mà chúng ta nên thảo luận
vào một dịp khác. Tuy nhiên, tôi tin rằng mối nguy lớn nhất là nếu người Nhật bị
giằng xé giữa quá nhiều áp lực mâu thuẫn từ nhiều phía, họ sẽ ngày càng trở nên
dân tộc chủ nghĩa hơn. Do đó, về phía mình, chúng tôi sẽ không khuyến khích họ
đi theo hướng chống Trung Quốc. Chúng tôi đang cố gắng tác động để họ phát triển
quan hệ, và nếu phía các ông cũng khuyến khích họ theo hướng mà các ông đã bày
tỏ, thì tôi nghĩ đó là điều tốt nhất mà chúng ta có thể cùng thực hiện vào lúc
này.
Thủ tướng Chu:
Vâng.
Tiến sĩ Kissinger:
Còn một điểm chung nữa, và sau đó tôi muốn đưa ra một đề xuất rất nhỏ về bản
thông cáo. Tôi tán thành nhận định ban đầu của Thủ tướng về sự cần thiết phải
chuẩn bị cho tình huống xấu nhất; tôi muốn nói rằng nếu—bất chấp ý định của
chúng ta—tình huống mà Chủ tịch Mao đã mô tả hôm qua thực sự xảy ra, thì mục
tiêu của chính quyền này là sẽ xây dựng chính sách sao cho chúng ta có thể thực
hiện các biện pháp mà Chủ tịch Mao đã dự liệu.8 [Thủ tướng Chu gật đầu.]
Thứ ba, trong bản thông cáo, tôi thấy chúng ta có ghi
là "nhất trí về một chương trình mở rộng giao lưu khoa học, giáo dục và
văn hóa." Chúng ta không đề cập đến thương mại. Tôi nghĩ chúng ta nên đề cập
đến thương mại. Chúng ta nên nói là "mở rộng thương mại cũng như các hoạt
động giao lưu khoa học, văn hóa và các lĩnh vực khác."
Thủ tướng Chu Ân Lai:
“Họ đã nhất trí về một chương trình cụ thể để mở rộng trao đổi khoa học, văn
hóa, thương mại hoặc các lĩnh vực khác.”
Tiến sĩ Kissinger:
Đúng vậy, và “chi tiết sẽ được công bố khi được thống nhất,” hoặc chúng ta có
thể bỏ câu đó đi. Cứ bỏ luôn câu đó đi. [Chu Ân Lai gật đầu.]
Trà Hoa Kiều:
Tôi tưởng ngài đã quyết định không đề cập đến thương mại!
Tiến sĩ Kissinger:
Khi người nước ngoài cố gắng phân tích chính sách đối ngoại của một quốc gia
khác, họ không bao giờ chừa chỗ cho sự thiếu năng lực. Họ luôn nghĩ đó là do sắp
đặt.
Tôi không biết liệu tôi đã nói với Thủ tướng chưa: sau
khi Thông cáo Thượng Hải được công bố, chúng tôi đã phân tích bản tiếng Trung của
các ngài, và chúng tôi thấy rằng trong mọi trường hợp mơ hồ, các ngài đều giải
quyết vấn đề theo hướng có lợi cho chúng tôi. Đó là một thủ tục rất lịch sự.
Nếu ngài có thể cho chúng tôi xem văn bản tiếng Trung
khi chúng ta đã nhất trí, để mang về. Ngài sẽ cho chúng tôi biết tối nay chứ? [Trang
177]
Thủ tướng Chu Ân Lai:
Chúng tôi không muốn các ngài phải về quá muộn vào ngày mai. Điều đó sẽ khiến
ông đến Tokyo muộn hơn nữa, không phù hợp với đề xuất của Chủ tịch.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi đã kéo dài thời gian lưu trú tại Tokyo hơn nữa theo đề xuất của Chủ tịch.
Tôi sẽ ở lại đến sau bữa trưa.
Thủ tướng Chu:
Ông có định ghé thăm các quán trà không?
Tiến sĩ Kissinger:
Ngày mai họ sẽ tổ chức tiệc tối chiêu đãi tôi, còn chuyện ăn trưa ở đâu vào
ngày hôm sau thì tôi chưa biết.
Thủ tướng Chu:
Chắc hẳn ông rất thích các quán trà Nhật Bản.
Tiến sĩ Kissinger:
Tôi thích ẩm thực Trung Hoa hơn. Tôi cũng thích đồ ăn Nhật, nhưng khổ nỗi là
tôi rất ngại ngồi bệt dưới sàn. Cứ phải ngồi bệt như vậy khiến tôi khổ sở đến mức
chẳng còn tâm trí nào để thưởng thức món ăn nữa. Có lần tôi ở một khách sạn Nhật
Bản – nơi tôi là vị khách phương Tây duy nhất – và dù tôi có nói gì đi nữa, họ
vẫn cứ mang quần của tôi đi ủi. Họ ủi quần cho tôi tới 10 lần một ngày. [tiếng
cười]
1. Nguồn:
Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng
Kissinger, Hộp 98, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Chuyến thăm Tầu
cộng của HAK, Biên bản
hội đàm & Báo cáo (bản gốc), tháng 2 năm 1973. Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ
dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp (Exclusively Eyes Only). Cuộc họp diễn
ra tại Đại lễ đường Nhân dân. Tất cả các phần nằm trong ngoặc vuông đều có
trong bản gốc.↩
2. Wellington
Koo
(1887–1985) là nhà ngoại giao của Trung Hoa Dân Quốc; ông từng là đại biểu
tham dự Hội nghị Hòa bình Paris năm 1919 và hội nghị thành lập Liên Hợp
Quốc năm 1946, đồng thời giữ chức Đại sứ tại Pháp, Anh và Hoa Kỳ.↩
3. Hafiz
Ismail là Cố vấn An ninh Quốc gia cho Tổng thống Sadat.↩
4. Dmitry
Stepanovich Polyansky thay thế Vladimir Matskevich giữ
chức Bộ trưởng Nông nghiệp Liên Xô vào năm 1973.↩
5. Kissinger
từng giảng dạy cho Bộ trưởng Thương mại Quốc tế và Công nghiệp Nhật Bản
Yasuhiro Nakasone trong một chương trình học hè tại Harvard.↩
6. Cầm
quyền Tầu cộng đã trao các tài liệu này cho Hoa Kỳ tại một cuộc họp diễn
ra hai ngày trước đó; xem chú thích 6, Tài liệu 9.↩
7. Tổng
thống Truman đã cử Tướng George C. Marshall đến
Tầu cộngvào năm 1945 để đàm phán về việc thành lập chính phủ liên hiệp
giữa Đảng Cộng sản và Quốc dân Đảng. Marshall trở
về Hoa Kỳ vào năm 1947.↩
8. Mao
Trạch Đông đã đề cập đến khả năng Liên Xô tấn công Tầu
cộng; xem Tài liệu 12.↩
Sources
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources
Abbreviations and Terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms
Persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
China, 1973–1976
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1
Kissinger’s Visits to Beijing and the Establishment of the
Liaison Offices, January 1973–May 1973 (Documents 1–34)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch1
1.
Document 13
Foreign Relations of the United
States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976
13. Memorandum of Conversation1
Beijing, February
18, 1973, 2:43–7:15 p.m.
PARTICIPANTS
- Chou En-lai,
Premier, State Council
- Chi P’eng-fei,
Minister of Foreign Affairs
- Ch’iao
Kuan-hua, Vice Minister of Foreign Affairs
- Chang Wen-chin,
Assistant Foreign Minister, Acting Director of American Pacific Affairs
Department
- Wang Hai-jung,
Assistant Foreign Minister
- T’ang
Wen-sheng, interpreter
- Shen Jo-yun,
interpreter
- Two Chinese
notetakers
- Dr. Henry A.
Kissinger, Assistant to the President for National Security Affairs
- Richard T.
Kennedy, NSC Staff
- Alfred Le S.
Jenkins, Department of State
- Winston Lord,
NSC Staff
- Peter W.
Rodman, NSC Staff
- Miss Irene G.
Derus, Notetaker
The group was greeted by the Prime Minister and proceeded to the room
where the meeting was held.
PM Chou: We were just now counting the years, and I find when I was your
age we were just liberating Peking. I was saying that you have very high
spirits, full of energy, while I am on the decline.
Dr. Kissinger: I understand that means now you only work 18 hours a day.
PM Chou: It might not be entirely 18 hours. When I was your age that was
more or less the case. So you now probably want to exceed me and work 20 hours
a day.
Mr. Jenkins: He uses his staff for that. [laughter]
Dr. Kissinger: I said, Mr. Prime Minister, you instill a revolutionary
spirit in my staff. They are dissatisfied with their condition. Colonel Kennedy
and Mr. Rodman have never had so much attention since they joined my staff
since they fell ill here.
PM Chou: But you have been very fair in bringing three secretaries this
time so they can take it, at least. After you gain experience you are able to
improve your work; that is the same with anyone. So would you like to begin
first?
[Page 140]
Dr. Kissinger: I have a number of items. But first a technical one, and
then I want to make a few comments on what the Prime Minister said last
evening.
First, the practical question about the Liaison Office: Our intention
would be to staff it with people who have worked with us on these trips so that
they understand the basic approach that we are following. Like for example Mr.
Jenkins and Mr. Holdridge. Now, we don’t know what your intention was as to the
kind of person you wanted to send to Washington, but we can adjust the rank of
our people by giving them a higher rank for the purpose of their being here if
this makes it possible for you to send somebody more experienced, if that is
what your desire is.
PM Chou: I agree with your opinion that those who would be working in the
Liaison Office should be more or less familiar with the exchanges we have had
over the year and a half. Otherwise they wouldn’t be able to pick up the
thread.
Dr. Kissinger: That is our thinking. So if we don’t send a well-known
personality, that is not a reflection on the importance we attach to it, but
rather the opposite.
PM Chou: We would fully understand that. It is no question.
Dr. Kissinger: But if for some reason you have a preference in that
direction, it would be helpful to hear it so we can take it into account.
PM Chou: No, we are fully in agreement of sending the two colleagues you
just now mentioned, Mr. Jenkins and Mr. Holdridge. But we have difficulty on
our side because it is very difficult for us to find any “old Washington
hands.” We don’t have any. [laughter] We could find the oldest one, that would
be Dr. Wellington Koo. Do you know him?2
Dr. Kissinger: I don’t know him. I know who he is. We must arrange a
secret trip for some Chinese delegation so they can get experience in
Washington.
PM Chou: If necessary.
Dr. Kissinger: Well, after I have discussed it with the President, in a
very few weeks we will make some suggestion.
PM Chou: I would like to turn to another piece of news. That is, Vice
Minister Thach will be arriving in Peking rather late. He won’t be here before
7 o’clock this evening. I will be meeting with him, with the Vietnamese Vice
Foreign Minister, when you are having dinner with our Foreign Minister, and
after that meeting I will contact you.
[Page 141]
Dr. Kissinger: Yes, I will be prepared to meet him.
PM Chou: You must be prepared to meet rather late into the morning.
Dr. Kissinger: That is the usual—that has happened to me once be fore
when I came here!
PM Chou: That was October.
Dr. Kissinger: October, 1971. No, I will be prepared to do that and I
think it would be useful if we could meet. Our basic intention, as I told you,
Mr. Prime Minister, towards North Vietnam—though conditions are different—is to
move towards normalization with the same sincerity as we did after July 1971
towards the People’s Republic.
PM Chou: Yes, you have mentioned that twice here.
Dr. Kissinger: Now perhaps I could make a few comments about the
observations of the Prime Minister last night.
PM Chou: I was preparing originally to elaborate more on the issue last
night, but as the Chairman asked to see you, I cut myself short. And anyhow I
knew the Chairman would explain it in clearer terms. But anyway I will be
prepared to hear you.
Dr. Kissinger: Would the Prime Minister like to say more?
PM Chou: No, I stop myself last night.
Dr. Kissinger: I understand very well what the Prime Minister was saying,
and I of course paid great attention to what the Chairman was saying in
elaboration. They are the important issues of our period. Because if we
understand each other’s purposes with respect to this issue then we can settle
the practical questions. But if we doubt each other’s motives, then it will be
difficult to settle these issues, and then there will also be the danger that
each of us, in order to anticipate the other, takes steps to the disadvantage
of everyone. [Chou nods yes.]
So let me first make a comment about the historical facts which the Prime
Minister mentioned at the beginning. And I make it not for academic reasons but
to draw a different lesson from the Prime Minister. Actually in World War I—it
is a problem that had always fascinated me so I have studied it in great
detail—in the first months of World War I the vast bulk of the German Army was
in the West and not in the East.
PM Chou: For the first months.
Dr. Kissinger: For the first two months. Hindenburg defeated the Russians
with 200,000 troops because the Russians were stupid. Which was not the only
time in their history!
PM Chou: Yes, but Hindenburg became famous due to that.
Dr. Kissinger: That is true. Later on, the balance changed. In World War
II what happened was that Stalin pushed the Germans toward the West.
[Page 142]
PM Chou: Originally Western Europe had hoped that Germany would go
eastwards.
Dr. Kissinger: Western Europe.
PM Chou: At Munich.
Dr. Kissinger: Yes, at Munich. Western Europe had very superficial
leaders. They didn’t have the courage to pursue any policy towards a
conclusion. Once they had done Munich it made no sense to fight for Poland. But
that is a different issue. And I don’t blame Stalin, because from his point of
view he gained himself the essential time.
PM Chou: But there was one weak point, that they were not sufficiently
prepared.
Dr. Kissinger: That is right.
PM Chou: They did make preparations but they were not entirely
sufficient. And in Zhukov’s memoirs he also touched upon this. Have you read
this?
Dr. Kissinger: Yes. And they deployed their forces too far forward.
PM Chou: Also scattered in three directions.
Dr. Kissinger: So, but the basic point that I want to make is not to
debate history but to say the lessons of both wars are that once a big war
starts its consequences are unpredictable, and a country which encourages a big
war in the hope that it can calculate its consequences is likely to produce a
disaster for itself. The Germans had made very careful plans in World War I,
and they had exercised them for 30 years, but when the war…
PM Chou: You mean after the Pact of Berlin?
Dr. Kissinger: World War I—1914—the Schlieffen Plan.
PM Chou: You mean after the Treaty of Berlin.
Dr. Kissinger: Oh, after 1878, yes, that’s right. But they had exercised
the Schlieffen Plan every year after 1893, for 21 years, and they had
calculated everything except the psychological strain on a commander under
battle conditions. So they thought they were starting a 6-months war and they
wound up with a 4-year war. Not one European leader in 1914, if he had known
what the world would look like in 1918, would have gone to war. And nor would
Hitler in 1939.
Let us apply it to the current situation, these observations. If one
analyzes the problem of pushing the Soviet Union toward the East, or maybe you
trying to push it towards the West…
PM Chou: [laughing] We wouldn’t have the strength to push them to the
West! We can only make preparations for their coming into China.
Dr. Kissinger: There are three motives, or three causes, that could
produce this. One is that we want the Soviet Union to defeat China. The second,
much more subtle one, is the one the Chairman mentioned [Page 143] last night, that we
don’t want the Soviet Union to defeat China but we want China to exhaust the
Soviet Union and have a stalemate. And the third possibility, which the Prime
Minister delicately alluded to, is that we could produce this result through incompetence,
not through intention. So that the objective result despite our intentions or
policies might so demoralize the West and other countries that the Soviet Union
feels free to attack somebody else even though we don’t want this.
Now let me deal with each of these points.
The first possibility, that we want the Soviet Union to defeat China. If
this were to happen, I am assuming from history that Japan would end up on the
side that looks stronger to Japan. That has always been the case. If China were
to be defeated, Japan would join the Soviet Union. Europe would become like
Finland, and the United States would be completely isolated. So whether the
Soviet Union defeats China first or Europe first, the consequences for us will
be the same. So this can never be our policy.
Now let us take the second case, that the Soviet Union attacks China and
we do not discourage this because we think China cannot be defeated and then
perhaps both communist countries will exhaust each other. I believe, and the
President believes, that, first of all, the chance of a war between the Soviet
Union and China would have cataclysmic effects in the world regardless of the
outcome. With very unpredictable consequences. But if the Soviet Union should
succeed in gaining even the kind of control Japan acquired in the ’30s and
’40s, many of the same consequences that I described earlier would also happen.
India would certainly not be idle. We do not know what temptations Japan would
encounter in this new circumstance. And the U.S. would be forced either into a
position of demonstrated impotence and irrelevance to the rest of the world or
into a series of delicate and extremely complex decisions.
I am speaking very honestly with you, Mr. Prime Minister.
But if a situation would arise in which the Soviet military move would be
exhausted or stalemated, and if the Soviet Union encounters some of the
difficulties you mentioned we encountered in Vietnam, then given the nature of
the Soviet system, the consequences could be very unpredictable. And they might
then break out of their dilemma in some other direction. And we might then have
the situation of World War I or World War II, on a greater scale, with the
Soviet Union in the position of Germany. So if a war occurs between the Soviet
Union and China as a result of our action, it will be the result of misjudgment
by us, not the result of a deliberate policy.
Now this is a point that the Prime Minister has made and that I take very
seriously because there is a great deal of merit in this. There is a danger
that the Soviet Union might succeed in creating such a false [Page 144] atmosphere of
relaxation that it feels free to turn all its energies in one direction, and
that the West and the U.S. disarm themselves morally and psychologically, and
this despite our intention. This is a real danger. [Chou nods.]
While this is theoretically correct, let us analyze it by region, and let
me explain to you what we think we are doing and why we are doing it.
We do not believe that we are likely to disarm China psychologically, so
let me talk about Western Europe, where the principal difficulty occurs. Even
before my trip to Peking, and even before the Soviet Union began its present
relaxation policy, our West European allies made very little effort in defense.
On the contrary. Indeed, under the pressure of their Communist parties, and
even worse, of those intellectuals who listened to the communists without
having their discipline, they adopted the view that every crisis was the result
of America’s policy and the only danger of war was American intransigence, not
Soviet. So every European leader was in the happy position that when he needed
some cheap popularity he could come to Washington and recommend détente, secure
in the knowledge that we would refuse him. [laughter] In the spring of 1971 a
European leader came to Washington to lecture us again about our intransigent
policy and I said to him, “You had better enjoy this trip, because very soon
you will be in a position where you will have to be very careful what you
recommend because we might accept it.” [laughter]
So if you compare the defense efforts of the Europeans before 1971 with
after 1971, it is actually higher today. Now, how is this paradox to be
explained? Until 1971 the Europeans wanted to make sure that if there was a
war—they had exactly the opposite view of Brezhnev in his communication to
us—they wanted to make sure it would devastate the U.S. but not devastate
Europe. So they made just enough of an effort to induce us to keep our forces
there but never enough of an effort so that we could actually defend Europe in
Europe.
Now why have we acted as we have since 1971? Partly because of Vietnam. I
will be very honest with you; we couldn’t have two crises simultaneously. But
even if it had not been for Vietnam we would have acted the same way for a
while.
PM Chou: I don’t quite understand.
Dr. Kissinger: That is what I want to explain. We wanted to give those
forces in Europe that were in favor of defense a greater freedom of maneuver,
and for that reason we had to dissociate ourselves somewhat from Europe,
strangely enough. Because as long as we were overwhelmingly dominant in Europe,
there was no incentive for the Europeans to do anything for themselves. So we
have always respected President de Gaulle, for example, and we now respect
President Pompidou; [Page 145] they are more
difficult than some other governments but they encourage national pride and
therefore national willingness to defend themselves.
Now, our policy of relaxation with the Soviet Union has forced the
Europeans to examine the requirements of their own situation. Whenever we have
asked the Europeans to spend more money for defense, they told us there was no
danger. Now that we are discussing the reduction of forces in Europe they are
telling us the danger is so great that our forces cannot be moved.
PM Chou: Even Switzerland.
Dr. Kissinger: Even Switzerland, but the Swiss at least defend
themselves.
PM Chou: Although they are a neutral country they also admit there is
danger.
Dr. Kissinger: That’s right.
PM Chou: Yes, and when I spoke to a Swiss they also admit the fact that
the Soviet Union was the danger to Europe, and that if a nuclear war would
break out that war would not know any boundaries and it would not distinguish
between the front and the rear and it would abolish the difference between a
neutral and allied country.
Dr. Kissinger: No question. And the Austrian government, which is also
neutral technically, has all its military dispositions facing the east. They
are not very much, but still whatever they have is facing the east. I had a
long discussion with a member of the Austrian General Staff a few years ago,
just before taking this office. They have no plan at all for defense against
the West.
So our purpose with the Mutual Force Reduction Conference is twofold:
One, pedagogical toward the Europeans, to force them to examine their military
problem, in a framework in which they cannot avoid it, rather than in a
budgetary framework where they will never face it. And secondly, to prevent our
Congress, particularly Senator Mansfield, from cutting our forces unilaterally
by claiming first that while negotiations are going on there can be no cuts.
So we have the paradox that our policy, in my view, actually strengthens
the West.
Now I agree with you on the European Security Conference. I have nothing
good to say about that. That was imposed on us by our allies and the only thing
to do with it is to finish it quickly with a minimum of rhetoric.
But let me say we greatly welcome what you have been saying to European
leaders. You cannot say it strongly enough for our taste, and we will never
contradict you. We think it is a very positive contribution. Now the major…
[Page 146]
PM Chou: And perhaps precisely because of that, the West German Foreign
Minister Mr. Scheel sent their original Ambassador in your country to our
country because he followed the Adenauer line, but that line might not be
exactly his.
Dr. Kissinger: I know Pauls very well. He is a good man.
PM Chou: We have agreed.
Dr. Kissinger: He is the best man they could have sent. And he will be
emotionally on your side. Scheel is not the strongest foreign minister of which
history informs us.
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: Now I want to tell the Prime Minister that the President
and, therefore I, shall now pay very personal attention to European policy.
PM Chou: Yes, it was proclaimed by your President that this year would be
the year of Europe.
Dr. Kissinger: We will attempt to develop in the next six months a common
economic and military policy and then to have a summit meeting between the
President and the major European leaders to develop a kind of Charter for our
relationship. And we will ask Japan to participate in the economic aspects of
this. So, we hope that we can counteract some of the dangers that you have
described. But we will, as I have told you, make some maneuvers with the Soviet
Union, in the interest of gaining time. But that will be in the direction of
what I have described, and there will not be any secret understandings or
discussions. Well, there will be secret discussions but no secret
understandings.
Now let me turn to the Southern area. This has two parts, the Middle East
and the area described yesterday evening—Turkey, Iran, Pakistan, and through
Southeast Asia. They are connected but not identical.
In the Middle East the problem is this: that the Soviet Union has
attempted to perform mischief but has not been willing to run any risks. So it
has tried to maximize its influence but without any constructive outcome. Now
you and we have, I believe, a difference on the Middle East because we stand
for the preservation of Israel. But let us leave this aside for the time being.
Because we want a settlement. Now I want to inform the Prime Minister, I have
already tried…
PM Chou: And in your basic policy what do you envisage about Palestine,
the Palestinian people?
Dr. Kissinger: The future of the Palestinian people will have to be part
of a general settlement.
PM Chou: But now the Jewish people are increasing. The inflow of the
Jewish people is increasing into that area.
[Page 147]
Dr. Kissinger: Many from the Soviet Union.
PM Chou: That is what I meant. In particular the Soviet Union. It is
quite unreasonable, including those from the Soviet Union who have gone to
Israel to assist Israel. Among them are some of the Jewish nationality who have
been to Egypt to assist in the construction of the Aswan Dam and also
especially those who have experience in constructing military installations,
they have also gone into Israel.
Dr. Kissinger: I didn’t know that.
PM Chou: Soviet authorities say in regard to that that it is the freedom
of the people. And for a Socialist country to say that. And if Egypt agrees, we
would like to make this public. It is terrible.
Dr. Kissinger: On the future of the Palestinian people…Incidentally, Mr.
Prime Minister, if Mr. Jenkins reports this conversation to his colleagues,
Harvard University will soon have a new professor. [Chou laughs.]
Mr. Jenkins: It’s very possible.
Dr. Kissinger: No, I have Mr. Jenkins here because I have confidence in
him. I want him to hear what our policy is since we don’t tell him unless he is
here with you.
Our view on the Palestinian refugees is that the practical solution is to
establish the principle that they can return, but to have an understanding that
in fact only a certain small percentage of them will return, but that the
Israeli Government will make a contribution to resettling them in other parts
including in that part of Palestine which remains Arab.
PM Chou: Do you think you can help me investigate on the information I
just now gave you?
Dr. Kissinger: Yes. I have never heard it.
PM Chou: It is very terrible to hear.
Dr. Kissinger: I don’t know whether it is true. I have never heard it,
but that doesn’t prove anything.
PM Chou: Of course it is also a public matter that they have trade
relations with Israel—the Soviet Union.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: They said that is the normal state of affairs.
Dr. Kissinger: I said what I did because I do not want any
misapprehension on the part of the Prime Minister. We cannot join you in any
policy that would have to do with the dismemberment of Israel, but we can join
you on any policy that would reduce Soviet influence and help establish a
stable peace. And perhaps if you know what we are doing you can perhaps
encourage it.
PM Chou: How can Israel be destroyed? It is impossible. But anyway it
must be said that the establishment of such a country in such a [Page 148] manner is a very
curious and peculiar phenomenon to be witnessed since the First and Second
World War.
Dr. Kissinger: That is a different question.
PM Chou: To which the Soviet Union also gave its full favor. At that time
the Soviet Union was against the Arabs.
Dr. Kissinger: Most of the arms came at that time from Czechoslovakia.
PM Chou: And the Soviets just can’t stand any mention of the matter. Even
in their movies they gave a very bad…
Dr. Kissinger: In their?
PM Chou: In their movies they gave a very bad display. Even in the Soviet
films of the Arab world they show the Arabs very badly. But at the same time
the Soviet Union treats very badly the Jews in their country.
Dr. Kissinger: Very badly.
PM Chou: So what they want to do is establish a state and then push the
Jews out of their own country. That is what they are continuing to do.
Dr. Kissinger: Whatever the motives, it is conceivable that their purpose
is to create a situation of turmoil so they can then create bases, as in Iraq
and Syria.
Now, I want to give the Prime Minister some information which we have not
given to our own government and also therefore not to any foreign government. I
mentioned it briefly the other day. We have been in contact with—that is the
White House has been in contact with Egypt for the last five months, of the
sort of exchange that you and we had prior to my first trip here. Very careful.
And we have now used a pretext to invite the person who has the same position…
PM Chou: But on the very day you told me of that, I think on the 15th, we
saw in the Lebanon newspapers approximately the same story saying that the
United States had contacts with Ismail.3
Dr. Kissinger: Particularly because the Arabs can’t keep any secrets. But
there are so many rumors that no one believes it any more.
PM Chou: We hope it will be that way.
Dr. Kissinger: For this reason, what we have done—we first wanted to
bring Ismail secretly to the U.S. We thought this would never work, so we are
bringing him for official meetings with Mr. Jenkins’ colleagues for one day.
And then we will make him disappear and I will have two days of secret meetings
with him. Is that what was in the Lebanon newspaper?
[Page 149]
PM Chou: Not so detailed. They only said you had contacts with Ismail.
Dr. Kissinger: I personally?
PM Chou: They said that you were going to hold secret talks with Mr.
Ismail in Paris.
Dr. Kissinger: That is certainly nonsense. They have been saying I will
have secret talks with Heykal and with Zayyat. I am now having so many secret
talks with Arabs that I can now have secret talks and no one will believe it.
But what is important is not whether the talks can be kept secret—but I frankly
believe we have to announce it after the event, since they aren’t emotionally
capable of keeping a secret. What is more important is the attitude in which
they will be conducted. And what we have said to them is that we will talk to
Egypt as long as it speaks for itself and not for some other country, and that
afterwards it should follow its own national purposes. And they have now given
us a very long reply, of which the key point is—I will just read the key
paragraph: “If Egypt thinks that there is a good solution that meets at least
the minimum requirements of its people and the people of the area, it will go
ahead with it and will not allow it to be vetoed by anybody. Only in this way
can the problem be settled so that both we and you are helped.” And then they
say they look forward to the discussions. These conversations begin next Sunday
and Monday. Just as your Foreign Minister gives his opening remarks in Paris.
[laughter]
PM Chou: We hope it will also be the final statement! [laughter]
Dr. Kissinger: We will keep you informed. And we are also talking to
Jordan. But we think Egypt should settle first because if Jordan settles first
I think your Vice Foreign Minister will agree it will create more turmoil in
that area.
PM Chou: Indeed and they are those with the least secrecy.
Dr. Kissinger: Jordanians?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: It is hard to choose among Arabs. Now the third
area—Turkey, Iran and then through Southeast Asia—that is the most difficult
part. But I agree with what was said last evening and we will address this
problem very seriously. I had a serious talk with Begum Bhutto this morning,
and I spoke to her in the sense I have spoken to you.
So all of this long explanation is to make clear: Yes, we will pursue a
policy of relaxation, but we will not pay a real price in weakening the
possibility of resistance, at least not consciously, and we believe not in
reality. I have spoken at such length only so that the Prime Minister genuinely
understands how we see the international environment and also so that he sees
what our major intentions are.
[Page 150]
In fact, I think the greatest danger is that the Soviet Union will become
so frustrated that it will do something rash. When I notice how nervous they
are about my visit here, it indicates that they do not feel that they are
gaining ground. They should not think that moving in any direction, south or
east, will leave the United States disinterested. And for that we need some
time to prepare the ground.
But this is our genuine strategy.
PM Chou: Your general relations with Turkey are all right.
Dr. Kissinger: Yes, they are good. Turkey has a difficult domestic
situation but that does not affect us.
PM Chou: The Soviet Union will also try to make use of that.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: But anyway you have military strength there and they are part of
NATO.
Dr. Kissinger: Yes, we have some air force there. And the Turks are
fairly immune to the Soviet Union because they have had historical experience
with both Russia and the Soviet Union.
PM Chou: The same with Iran.
Dr. Kissinger: That is right. Turkey and Iran, especially Iran, are in
good condition now, and that is why when Mr. Helms gets in Iran we can take a
more general view of the situation.
PM Chou: Besides bases in Japan, does your 7th Fleet also have any other
bases in the Indian Ocean?
Dr. Kissinger: We have, of course, a base in the Philippines, Subic Bay.
And we are developing a small station on Diego Garcia.
PM Chou: In the previous British area.
Dr. Kissinger: And we have a station in Bahrein. And we will review the
whole question of deployments in the Indian Ocean. But with nuclear carriers
the bases are not that important.
PM Chou: The Soviet Union doesn’t pay attention to that. They just nose
in everywhere. They also have developed quite a fishing industry in the Indian
Ocean. [laughter]
Dr. Kissinger: And they help their fishermen by equipping their trawlers
with the best electronic equipment.
PM Chou: That is also a kind of fishing but a different kind of fish.
[laughter]
Dr. Kissinger: But our naval strength, Mr. Prime Minister, is far
superior to that of the Soviet Union, even though the Soviet Union is gaining.
There is no relation between the two strengths. In every analysis we have made,
in the Mediterranean, for example, we have always assumed that the 6th Fleet
could wipe out the Soviet fleet in the Mediterranean completely. And in
September of 1970 when we moved [Page 151] our aircraft
carriers into the Eastern Mediterranean—they are usually in the Western
Mediterranean; we moved two carriers into the Eastern Mediterranean during the
Syrian-Jordanian crisis and doubled them—the Soviet fleet headed for the ports.
But the Soviet navy is effective to threaten other countries that do not have
large navies, and in the Indian Ocean and Africa and in the Middle East where
we are not present, they can be very effective.
PM Chou: That is where the problem lies.
Dr. Kissinger: Exactly. So I recognize the problem you mentioned. The
Shah, for example, has exactly the same feeling that the Prime Minister has.
And he is also concerned with the Indian Navy, the Shah.
PM Chou: Navy?
Dr. Kissinger: Navy.
PM Chou: Is the Indian navy equipped with Soviet equipment?
Dr. Kissinger: Largely. They have some…
PM Chou: They have already replaced the British equipment then.
Dr. Kissinger: Well, they have an old British aircraft carrier but all of
their new equipment comes from the Soviet Union. They are getting four Soviet
submarines and five patrol destroyers this year from the Soviet Union. All
their new equipment is either Soviet or built in India.
PM Chou: And about those assembled in India, are they done by Soviet
technique or by technique left over from the British?
Dr. Kissinger: No, Soviet models.
PM Chou: So that is one of the reasons why Pakistan is complaining to
you—because the Soviet Union is supplying the Indians so quickly and so amply.
Dr. Kissinger: They are right. We have a very difficult Congressional
situation.
PM Chou: You well know that the equipment we give to Pakistan is ordinary
army equipment and mainly light weapons.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: Secondly, we gave them some air force equipment, for instance a
kind of MIG–19 that we have made ourselves, that was slightly improved on the
basis of Soviet kind. Those are some of the fighters we have given them, and
the total number was slightly better than 130. We don’t have the capability now
to provide them with naval equipment. So if you could give them besides army
equipment, also naval equipment, and besides giving them some assistance on the
ground and in the air, if you could give them some assistance on the seas it
would also be of good use. And the fighting ability of the MIG–21s are not so
very great. MIG–23s are better.
[Page 152]
Dr. Kissinger: Yes, that was the experience in the India/Pakistan War.
Actually your MIG–19s are better.
On the military side, Mr. Prime Minister, we face bureaucratic problems
and Congressional problems. And the two are related, because every time we give
an order to the bureaucracy they leak it to the Congress. There are some things
we can do from the White House, but a military supply program cannot be done on
a personal scale.
PM Chou: Can the Pentagon also—does the Pentagon also leak secrets?
Dr. Kissinger: Oh yes. When your Liaison Office is established we will
give them a little education. This is why we are so concerned with keeping our
contacts in the White House. We never leak.
PM Chou: Yes, and that is why Chairman Mao mentioned yesterday that we
have too little knowledge about your country. Perhaps with a four-year study we
might be able to learn it.
Dr. Kissinger: He also made some other promises of which I will remind
him. [laughter]
PM Chou: But we are not planning to put that into effect.
Dr. Kissinger: You don’t have to start with a maximum program. You can
have a pilot program.
PM Chou: But it must be on a voluntary basis. No one will respond.
Perhaps very few. Madam Shen [Jo-yun] said to you last night there would be
none but I think that is not very satisfactory, so I will say only a very few.
I believe the intellectual overseas Chinese family in the U.S. would be only
now in the tens of thousands, and to my knowledge many children of those
families, no matter whether sons or daughters, have married Americans. And
therefore they have already become American citizens, which enables them to be
more qualified to run for the President than you.
Dr. Kissinger: So is Miss T’ang.
PM Chou: So this is one of the difficulties we are facing, that is that
you cannot keep your military assistance entirely secret.
Dr. Kissinger: We cannot keep military assistance secret at all, because
it has to have Congressional approval. During the war we did some illegal
things by transferring equipment from a few countries to Pakistan.
PM Chou: But too few in number, and very painstakingly.
Dr. Kissinger: I agree, and at enormous personal risk.
PM Chou: And then finally the records of certain meetings that you held
were also made public. Those are some of the difficulties you come up with.
Dr. Kissinger: There are some embassies in Africa that are now staffed
with new personnel since those leaks. But that is quite true. [Page 153] That was a very
difficult period. But we cannot give military assistance secretly; it will
inevitably become public.
So what we have to do is reestablish some categories. We will reestablish
sending spare parts for existing equipment. We will release equipment that has
already been contracted for. We will do that in the next four to six weeks. And
we will make a major effort to see what can be done through third countries.
PM Chou: You have a very peculiar Congress, that can at once propose to
withdraw your troops from Indochina immediately and unconditionally, but yet on
the contrary in the 100 days since October last year they also did their utmost
to mobilize all forces to give military assistance to Nguyen Van Thieu from
countries that did not need keeping them.
Dr. Kissinger: That was something else. That was not Congress.
PM Chou: Then why was that made possible?
Dr. Kissinger: That was made possible because there existed authorization
from Congress already to do this over a two-year period, and we simply
delivered two years of equipment in a three months period. That had already
been approved by Congress. But it is true Congress did approve this. It is
peculiar.
PM Chou: It is also what the Pentagon is in favor of.
Dr. Kissinger: It depends on the area. There is no main policy.
PM Chou: So if you deal with them area by area as you mentioned in the
beginning, as you dealt with the discussion today from an area to area basis,
then that would be holding up time.
Dr. Kissinger: We will, particularly in the light of my discussion last
night, I will review this whole problem with the President and we will see what
can be done in this axis which was discussed yesterday.
Mr. Jenkins: May I have one brief word? To borrow a Shakespearean phrase,
I would like to make insurance doubly sure on one point. I didn’t hear Miss
T’ang translate when Mr. Kissinger said he had confidence in me. I want that in
the record. I am looking forward to a possibility which will become a reality.
PM Chou: She translated that. And I can also assure you that Dr.
Kissinger’s confidence in you has left a very deep impression on me. Of course
the main confidence is from your President too.
Dr. Kissinger: I think the Prime Minister uses an interpreter only to
gain time to think out his answers even better. He understands English very
well. [laughter]
PM Chou: No, no, no, I don’t understand all of it, but I understand most
of the parts that I pay attention to.
[The meeting broke briefly, from 4:18 to 4:40 p.m.]
[Page 154]
PM Chou: I would first of all like to thank you for what you said just
now about strategy, because I believe that this is relevant not just to the
present day but also to future developments. I think that the three different
kinds of analyses you gave us actually are one. Why is that? Because I think
that if in the first case it was thought that China would be easily attacked
and would collapse the moment it was attacked, then there would have been no
reason in favor of the improvement of relations between China and the United
States.
Dr. Kissinger: Exactly.
PM Chou: Because we would be equal to Czechoslovakia, and it would not be
worth it for you to spend so much time and energy in this. And the second and
third points are two sides of one thing, because you know you stress on the
prevention of certain events and therefore you stress the third danger, and
therefore you attach importance to the danger I described yesterday; that is,
you attach importance to lessening and even finally eliminating that danger.
But neither do you exclude that some day the Soviet Union might embark on an
adventure because of their unlimited ambition and imprudently launch a nuclear
war. That is why we must be prepared for the worst. That was the portent that
Chairman Mao mentioned to you; that is, to make—to timely envision that the
Soviet Union might one day go mad, and not to consider that inconceivable, and
therefore we must be prepared for the worst.
And I mentioned yesterday the proof of that, that we have concretized our
principle of being prepared against war, and against natural disasters. The
people have a phrase, “to dig tunnels deep, to store grain everywhere, and
never seek hegemony.” The interpreter didn’t remember the third phrase
correctly, which shows her tendency to big-nation chauvinism. [laughter] We are
educating the people along these lines, “to dig tunnels deep, store grain
everywhere, and never seek hegemony.” But the interpreter just now made it into
a long sentence, which shows big-nation chauvinism, which must be criticized!
The first sentence shows a means of preparedness against war. Of course
it is a defensive preparedness, but this prevention must be implemented in all
the major and small cities of the country. Because the experience of the Second
World War, and also the experience of the Vietnam war, have proved that the
underground works have proven that they have been useful in preserving
effectives and that they can be linked together and coordinated in battle and
that they can withstand bombing. As for storing grain everywhere, that
principle—as you just now mentioned, the digging of tunnels is sometimes not
quite conceivable to some in Western Europe—that is the same case with to store
grain everywhere. Many countries don’t find it conceivable to do that. And the
natural disasters in the Soviet Union last year proved that after 50 years of
construction their agriculture did not pass the test and as a result the First
Vice Premier of the Council of Ministers was [Page 155] sacrificed—Polyansky.
He was one whom Khrushchev appreciated and Brezhnev especially praised, and his
division with Kosygin was that he was in charge of agriculture. One year of
natural disasters had reduced the Soviet Union to such a state, so what would
they do if the natural disasters would continue for a few more years? And that
also was a great lesson to Japan.
Because if there truly is going to be a big war and any country is going
to enter into that great war, then if they have no food then how are they going
to fight? Our natural disasters last year also put a test to us, but it proved
that our grain reserves were much better than before. But we still have to make
efforts. The 1972 harvest was 4% less than the 1971 harvest. That was 10
million tons less of grain; 4% of our harvest was 10 million tons. And the year
before, 1971, our grain output was 250 million tons. Last year we imported
about 5 million tons of grain but we also exported around 3 million. Our
imports include some through your country through third countries. Actually we
didn’t mean to cancel the first purchase of grain—I think there was a one-million-ton
purchase. The first one we cancelled but because of the propaganda in the press
which compared us and put us on the same par as the Soviet Union; we felt we
had to cancel that.
Dr. Kissinger: What was that?
PM Chou: The first deal was through the French businesses. The second
time they kept quiet but it was still through a third country. I think in the
future there will be no need to go through a third country. We can do it
directly. So I think…But in importing grain we have two main purposes. One is
to adjust the various varieties, and the second is to get more grain reserves.
Because many of the countries that need our supply of grain eat rice—Vietnam,
Korea, Ceylon, Cuba and African countries. But now, because of Soviet
purchases, the price of wheat is going up. It is not like in the old days when
we could exchange one ton of rice for two tons of wheat.
No matter what, we have to have such preparations. If not, how could we
be prepared against a war?
Dr. Kissinger: The Soviet crop is likely to be very bad again this year.
They had very little snow.
PM Chou: So it seems that perhaps Polyansky will perhaps lose his status
in the Politburo and as a Minister too.
Dr. Kissinger: They have already dismissed Matskevich and…
PM Chou: And put Polyansky in.4
Dr. Kissinger: Yes.
[Page 156]
PM Chou: He will probably have to go, too. But with material preparations
alone, if the mental preparations are not sufficient, then one can still not be
fully prepared against war. With only material preparations and the wrong
mental preparations, then the preparations will be incorrect. Therefore we have
to stress “never to seek hegemony”. We not only put that into our joint
communiqué, and also the joint statement issued with Japan, but we are also
educating our people at home that they should stress the fact that we should
never seek hegemony. Because the good point of the aggression likely to come
from the north to China is that this can enhance our national self-confidence.
And the half century of Japanese aggression in the past also has educated the
Chinese people and awakened their confidence.
But another side of the picture is that the objective fact of the
largeness of the Chinese nation and Chinese area easily create a tendency to
nationalistic sentiments and big-nation chauvinism. Because if there are too
strong nationalist feelings, then one will cease to learn from others; one will
seal oneself in and believe one is the best or will cease to learn from the
strong points of others. For instance, one will cease to speak or to learn the
language of others. Because there are so many people who can speak Chinese and
speak it among themselves, they find it very easy to live and don’t have to
learn foreign languages. For instance, in your country you have Chinatowns.
Dr. Kissinger: Still? Yes.
PM Chou: They are very conservative. They stick together.
Dr. Kissinger: New York and San Francisco.
PM Chou: Other countries don’t seem to have that happen—they stick
together.
Dr. Kissinger: They are the most law abiding parts of the cities, too.
PM Chou: Not necessarily.
Dr. Kissinger: Seriously, the crime statistics are less in the Chinese
areas than anywhere else. I am serious. It is true. I am not being polite.
PM Chou: We have heard from other people in the United States that since
1965 when you lifted the quota for immigrants from Hong Kong, since then the
crime rate has gone up because they have begun street fighting.
Dr. Kissinger: I don’t know.
Mr. Jenkins: More recently, but for a long time it was traditional that
the Chinese community was the most peaceful.
PM Chou: [To Winston Lord] Is your wife Cantonese?
Mr. Lord: From Shanghai.
Dr. Kissinger: A very strong lady.
PM Chou: Strong lady. With a vast population it is easy to project
big-nation chauvinism feeling especially toward smaller bordering [Page 157] countries. So on the
one hand we must develop the spirit of resisting the tide, resisting erroneous
things, no matter how strong they may be. One must not fear them at all. On the
other hand we must be modest and prudent and to treat the people of all countries
no matter big or small, equally and the same. Because others always have strong
points and one must learn from the strong points of others to correct our own
shortcomings. But in what way can one create such a spirit and temper the
people in such a matter? That would be through exchanges. Through exchanges the
people will temper themselves.
Take, for instance, the relations between our two countries since the
ping-pong teams—only less than two years, and still through the increasing
exchanges we have learned more of each other and begun to understand each
other’s strong points and weak points. And in this way one can give play to
one’s good habits and lessen the bad habits. That is the same with Japan. Since
Liberation we have never ceased exchanges between the Chinese and Japanese
people, and therefore with regard to the aspects that we have had contact with,
we have been able to increase understanding. As to those aspects which we do
not have contact with, there is still quite a large amount of prejudice.
Therefore, we must, in our preparation against war, we must be prepared
against surprise attacks. Although at the beginning—it might not be very
probable at the very beginning that there shall be major attacks, but there
always is this possibility. A good thing to us, a relatively good phenomenon
recently in the recent two years is that there has been an increasing number of
foreign friends to visit China. And generally speaking they all understand that
China is not a country that wants to commit aggression abroad. China is opposed
to aggression. The impression they have got is that China is not a warlike or
aggressive nation. But at the same time we must maintain constant preparations
against all eventualities, because we must always be prepared against some
surprise incident in case something happens. In Chinese, “We must be prepared
against one case in ten thousand.” It is, as you have said, that other
countries might not be prepared for such sudden incidents, might not have
envisaged such a possibility. Of course, with more contacts and exchanges,
gradually this matter will become understood.
But what if the attack comes early? That is why Chairman Mao said that we
can fight for one year, or two years, and gradually the world will come to
understand and the voices of reproach against the Soviet Union will be raised
higher. But we must be prepared to withstand that attack; we must be prepared
to make it so that they will be able to come in but not go out. One case might
be as you envisage, that they will not send their forces in but will just throw
bombs; that is, to wage an undeclared war. We must be prepared to withstand
that; that is, we must be prepared to resist after the bombing. So that is why
the Chairman said we must be able to stand for one year, two years, three [Page 158] years, four years or
five years—to withstand the attack until that time so that the people in the
world will come to understand the situation. That is why Chairman Mao said that
you might make some moves at that time from their back—you might poke them in
the back. Of course that is the worst eventuality.
Dr. Kissinger: That is very probable, that we would do that.
PM Chou: And it can be only in this way that we will be able to maintain
our self-confidence and also gain the mutual assistance of others. With regard
to the world there are bound to be some twists and turns, and some events that
we are not prepared for, and there also might be a few countries who would like
to fish in troubled waters. I discussed with you the possibility that there
might be some come from the east or from the southwest. But we must be
prepared—even in that eventuality, we must be able to resist and to wipe them
out. Because then if they do not come into our territory and just continue the
bombing, then by that time the whole world would be against them and we could
not maintain the position of only defending our own land and not attack. Of
course Chairman Mao put it in a more subtle way. He asked you to organize a
committee to study that problem.
So with regard to this problem you have said that you think it is best to
prevent the event before it happens. Of course that would be good if it can be
done. And that will call for joint efforts, that is, to envisage all aspects.
But if we ourselves did not make own preparations ourselves, that would not be
right. Of course there is the possibility that if we are prepared they would
not dare to come, or anyway they will have to think a bit.
Therefore in the future four years which you mentioned, it is most
essential to do more work.
Our views on Western Europe are almost the same. Even the Nordic
countries, although they might have said some things about you in the
Scandinavian countries, they still are vigilant against the Soviet Union.
Dr. Kissinger: Even Sweden.
PM Chou: Even Finland.
Dr. Kissinger: Even more Finland.
PM Chou: They are the victim.
Dr. Kissinger: Finland is morally the strongest of the Scandinavian
countries.
PM Chou: They resist. They wouldn’t agree to submit. Don’t you remember
the battle of 1939? Tammersing lost very badly in the battle there. He broke
his leg and lost his arm. And the Soviets would find themselves in an even
colder place there; they would have dropped into an ice hole. That was the
result of being too proud and arrogant. [Page 159] They thought that
they could take Finland by moving only a finger. That is one of the greatest
lessons of arrogance and pride.
At that time, exactly that time, I was in the Soviet Union treating my
elbow. I didn’t get my elbow fixed but I learned quite a lesson about that. At
the beginning the Soviet Union was extremely arrogant. Kuusinen had already
become an “excellency” [laughter] and he was preparing to go to Finland to
become its Chairman. So after its major defeat he came back and became “Comrade
Kuusinen.” You could see the change in the newspapers. It seemed to be a joke
on him. But finally a part of it was carved out—Karelia—and then he went there
to become the “Chairman”. He was a good man but he was incapable.
So it still seems possible to gradually rid the European people of their
illusions about peace, but that will take some time. So we think it is all
right to hold some security conferences and mutual force reduction meetings in
Europe, because it will serve to educate them. Because some truth will be told
to them at those conferences. We will not play that role. The Soviet Union is
saying that we are now the most warlike because we are even opposed to a
security conference. Actually we are saying you can hold it if you want but it
won’t be of any consequence.
Take for instance the Geneva Disarmament Conference: It has also been
going on endlessly and the more they disarm the more the armaments increase! So
we have been outside, but coordinating with those inside. Britain seems to
understand that point now. They now said that they understand our not taking
part. Before they wanted everyone to enter the Conference and fight inside, but
to go inside and quarrel sometimes is not necessary. The British now agree that
we can remain outside. But sometimes you have to go inside and fight. For
instance, the United Nations.
Dr. Kissinger: Mr. Prime Minister, many delegations of professors from
the U.S. might urge you to join these things. But we understand your point of
view. They are not being sent by us. [laughter]
PM Chou: It doesn’t matter. As soon as they open that subject we can take
the opportunity to make propaganda against them. I have already taken the lead
in doing that, and now the Foreign Minister can do the rest of the work. I
won’t spend my time doing that. But there are some American friends to whom it
is easy to convey the notion; there are some who are more naive.
The second is Japan, because we have already discussed France. We don’t
have to say any more about that.
Dr. Kissinger: We are in complete agreement with you.
PM Chou: As for Japan, we have, and still hold, the view that Japan is at
a crossroads. From the point of security they cannot leave you now. Although
generally speaking in our propaganda we are not, and [Page 160] we truly are not, in
favor of a transition from Dulles’ Japan-U.S. Security Treaty. We are not in
favor of that. But proceeding from the present situation, out of consideration
of the present situation, we have not touched on that matter when we established
relations with Japan.
Dr. Kissinger: We are well aware of that.
PM Chou: So when certain correspondents clamor that I am in support of
the U.S.-Japanese Security Treaty I just ignore that. Let them go on. The
Soviet Vice Foreign Minister approached our Vice Foreign Minister and asked for
clarifications on that point, but we paid no attention to him. We said, “You
have been cursing us enough.”
But Japan, due to its economic development, will inevitably also bring
with it an ideology of military expansion that is objective. And about this
point I believe I mentioned at the very beginning of our discussions that it is
you who have fattened up the Japanese. Of course in the beginning perhaps you
did that in order to prevent what you thought to be the expansion of communism.
Dr. Kissinger: And China.
PM Chou: Not only China but in Dulles’ time he viewed both China and the
Soviet Union as a monolith. But if that was truly so, then you should have not
let Japan expand economically so unrestrictedly. But that is an objective
development that does not heed the will of man. That is, there are sudden
expansions of such. The foundation was laid after the Second World War. There
was the fact also that you had thrown atom bombs on Japan and therefore you
wanted to create a better impression on the Japanese people and did not ask
indemnities. And I believe the expenses of your occupation troops in Japan were
mainly provided by yourself, and you also encouraged the support of your
investments and techniques to Japan.
Dr. Kissinger: And we gave aid. I forget what the amount was but it was
very substantial, several billion.
PM Chou: At the same time as the Marshall Plan.
Dr. Kissinger: Japan wasn’t part of the Marshall Plan. Japan received a
separate program.
PM Chou: At the same time?
Dr. Kissinger: It started a little later but it overlapped in the ’50s.
PM Chou: In addition they gained a lot, and you should say they made
money, out of the wars in the East. They profited out of the Chinese Civil War
because of the transportation of your assistance to Chiang Kai-shek, which had
to go through them. Then the Korean War, three years, then the Indochina War.
You fattened them up. [laughter] How could you have foreseen that? Of course,
in our point of view that is a matter of system. But we don’t have to answer
about that philosophical problem now. We can concentrate on matters of
practical interest to the people.
[Page 161]
What Japan now has is only an attempt, an ambition, but they want to gain
more independence out of this development. Like when a young man grows up he
wants more freedom. But if it has restraint of its spirit, that is different,
if it has a spirit of restraint it would be better. But its economic base
doesn’t allow it to restrain itself; it will compel it to develop. But it is
true indeed that the various countries in Asia and the Pacific Ocean have
learned their lesson about the economic development abroad of Japan, and
therefore their great fear of it. That is why Suharto said to you he thought
the second major threat was Japan. That was due to the lessons of the Pacific.
Japan itself cannot be said to be completely ignorant of that. They have enough
of the spirit of self-criticism to see that if they do not obey a spirit of
restraint in their economic development they will become “economic animals.” I
heard those very words from monopoly capitalists. Was that a term that was
given to them by the people in Asia or is it their own coin?
Dr. Kissinger: I think it is their own coinage.
PM Chou: It is in this very room that I met them and I heard from their
own mouths these words.
Dr. Kissinger: Have you ever seen them put the principle in practice?
PM Chou: No.
Dr. Kissinger: They’re like my colleagues, good in theory but not in
practice.
PM Chou: Including your student [Nakasone]?5
Dr. Kissinger: Yes, especially my student.
PM Chou: So where do you think a way out lies? There is a way out but
they refuse to take it. So that is why they now are trying to find ways out for
the expansion of their investments abroad, and that is why Siberia holds such
an attraction for them—natural gas, oil, timber—because in this way they can
develop their war supply material in case of danger. Can’t you cooperate with
them in that?
Dr. Kissinger: We can cooperate with them. Especially in the gas project.
PM Chou: I believe they also want to develop the oil fields. The Tyumen
oil project.
Dr. Kissinger: Yes, that is the one where they want us to participate 50
percent.
[Page 162]
PM Chou: A good thing that would come out of that would be mutual
restraint on each other. They were afraid that we would oppose it. We said we
didn’t care. We said that was something for you to decide. Of course the way
they have done things is due to ambivalence.
Dr. Kissinger: Everything you tell them they will tell the next party.
PM Chou: It doesn’t matter. You see we are very large-minded. We don’t
care. We let them say what they want. Even if they made it public it wouldn’t
be of much use to others. But we think you should give consideration to trying
to win over Japan. But your student also said something that is in accordance
with reality. Before we established diplomatic relations we had relations with
him. Our correspondent had a meeting with him and he also mentioned the five
powers that your President mentioned. But when we mentioned that your President
had mentioned the five powers, Mr. Nakasone said that the strength of Japan was
an imaginary strength, because they relied on foreign countries for their raw
materials and their markets. We can accept that sentence, but the question was
about the conclusion he drew…The facts he mentioned were correct, but we don’t
know what way out he imagined. And he came for his visit recently and when we
talked to him about it, it seems he still is not quite decided about that.
Perhaps it is unfair to blame him for that because they are in such a
situation.
Because the Soviet Union is quite attractive to them, especially because
of the three things I mentioned just now—oil, gas and timber—and it is perhaps
not good to oppose them. It might on the contrary have bad results. Because you
are qualified to cooperate in that.
Of course we will also say other things to them too. For instance, the
words of Tanaka that the Chairman told you yesterday about the Soviet Union:
When someone is about to hang himself, they will bring a chair. Various leaders
of Japan have said similar things. For instance, we support their recovery of
their northern islands. But the Soviet Union puts up a ferocious front.
It is difficult to blame them because they have to rely on foreign
countries for both their raw materials and their markets. And therefore their
economic basis is not complete. And their present capability of self-defense is
also limited, and if they are going to develop their capability of
self-defense, internationally it probably would not be allowed, and
domestically they would probably meet with great opposition. And that brings us
back to what we discussed one-and-a-half years ago about the danger of the
resurgence of Japanese militarism. I think now you would agree to that. But if
they insist on embarking on that road, then what could we do about that? We
should try to harness the trend and try to administer them into the best
channels. The slogan of the Socialist Party is “No armed forces.”
[Page 163]
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: I asked the Chairman of the Socialist Party, “Do you think you
would be able to gain many votes from people by such a slogan?” It wouldn’t be
possible to rule with such a slogan either, but they don’t change it. So
Japan’s politics is very complex, but it is due to their environment. But we
believe no matter what, work should be done with Japan to prevent Japan’s being
won over by the Soviet Union and to be used to threaten the world.
And now to come back to the Middle East. We oppose the situation in the
Middle East. We are not simply opposed to Israel, or singly. The existence of
Israel is now a fact. But before they give up the territory they have come by
by aggression, we cannot establish diplomatic relations with them. That is a
principle. But the present situation there is one of no war, no peace.
Dr. Kissinger: That’s Trotsky at Brest-Litovsk! [laughter]
PM Chou: But it is also a situation in turmoil which is more favorable
towards the Soviet Union. It is also a turbulent situation. Take for instance
the Arabs—they also claim socialism. There are a lot of socialisms. Now
especially Mr. Qaddafi claims to be a socialist. You know he doesn’t have
relations with us?
Dr. Kissinger: No.
PM Chou: He has relations with Chiang Kai-shek.
Dr. Kissinger: I didn’t know that. He wants to buy Malta. [laughter]
PM Chou: Yes, we know. [laughter] He is another expansionist. He says, “I
have money in my pocket,” and the Soviet Union is making use of that money.
They are reaching into his pockets through Egypt and Syria and they are raising
the price of their arms. The Soviet diplomats openly say to the Egyptians, “You
have money, because Qaddafi will give you the money.” You probably also buy
Libyan oil, don’t you?
Dr. Kissinger: Yes, it is one of the things we have to change.
PM Chou: So the Middle East issue.
Dr. Kissinger: Yes. He is buying Malta with our money. [laughter] And
Iraq is using our money to make revolution.
PM Chou: They are not only buying Malta, they are sending your money to
the Soviet Union.
Dr. Kissinger: Indirectly we did.
PM Chou: The issue of the Middle East is complex indeed. I acquired all
this knowledge from Mr. Mintoff. He is the one who enlightened us in the
beginning, but of course now we are getting it from other sources. You just now
mentioned that Iraq was using your money to make revolution. In the final
analysis they will use it to revolutionize themselves. You know the Socialist
ruling party in Syria. What are they called?
[Page 164]
Dr. Kissinger: Ba’ath.
PM Chou: Yes, Ba’ath. You know, the Ba’ath party in Iraq when they came
into power they massacred a large number of followers of Kassem.
Dr. Kissinger: Including him.
PM Chou: So their present maneuvers there will not be able to be
prolonged. Things will change. Of course there are quite a number of Soviet
officers that are going to Iraq and Syria now, but those two countries are not
very harmonious either.
And therefore with regard to the Middle East issue, our principle is to
settle the issue in a manner that will be in the interests of all the Arab
people including the Palestinian people. If you wish to inform us in the future
of future developments it is all right with us, but I must say beforehand that
we do not have the capability of doing anything here. The only thing we can do
is give expressions to our opinion.
Dr. Kissinger: We will just inform you for your own information. We do
not expect you to do anything.
PM Chou: And we have also openly told our Arab friends that since the
Soviet Union is dominating that area it would do no good for us to go into that
area. It would only increase the trouble in that area, and their burden.
The Soviet Union is making use of the Middle East issue to expand into
the Subcontinent and the Indian Ocean. How are your relations with Sri Lanka?
Dr. Kissinger: Quiet.
PM Chou: Better now?
Dr. Kissinger: Yes, a little better, and we are prepared to improve them
further. Mrs. Bandaranaike has some domestic trouble, and India keeps bringing
pressure on her. But in principle we are prepared to improve our relations and
go as far as she is willing to go. I will make sure she understands this. But
if you talk to her people we have no objection if you say this is your
impression.
PM Chou: So there are two—one to the north and another to the south of
India—that dare to stand up and resist India. In the north and in the south. Do
you have diplomatic relations with Bhutan?
Dr. Kissinger: No.
PM Chou: Is it because India doesn’t allow that?
Dr. Kissinger: India won’t permit anyone to have diplomatic relations
with Bhutan. India controls the foreign relations of Bhutan.
PM Chou: Maybe like Ukraine.
Dr. Kissinger: Like Ukraine. They want Bhutan in the UN but they don’t
want anyone to have diplomatic relations.
[Page 165]
PM Chou: They also have their Byelorussia—Sikkim.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: Since the Soviet Union and India are now allied to each other
they copy each other.
Dr. Kissinger: Also, there is an American girl who is Queen of Sikkim.
PM Chou: We saw her.
Dr. Kissinger: Here?
PM Chou: No, when we went to visit Nehru. Is it the original one that
married the King in the 50s?
Dr. Kissinger: That is right. She keeps using her prayer beads and
sifting her beads all the time. She has become more Buddhist than the
population. She makes me so nervous I always avoid seeing her.
PM Chou: In 1956 there was a very interesting incident when I was in
India. Mr. Nehru invited me to a kind of fashion show dinner party and he had a
lot of ladies there in various costumes, and among the guests he invited was
the King of Sikkim and his American queen. The portrait of her was like you
just now described. It makes others easily nervous. But in 1957 on my way back
to China from the Soviet Union and Poland I also stopped in India. The scene
then was different—another story. Nehru invited me to a tea party in his garden
and among the guests were people in costume. There were two Tibetan lamas, and
there suddenly appeared a female lama. Do you know who she was?
Dr. Kissinger: Madame Binh?
PM Chou: Madame Gandhi. [laughter] She was dressed up entirely in Tibetan
costume. That was something that Nehru was capable of doing. I am not among
those that go in for memoir-writing.
Dr. Kissinger: It is a pity.
PM Chou: So perhaps we can ask you to write it in your memoirs since you
have it now in your minutes. [laughter] I was speechless confronted with such a
situation. It was impossible for me to say anything.
But because Nehru insistently wanted to seize hold of Kashmir and Jammu,
during the interval of the first Geneva Conference, 1954, I went to visit
India. It was my first visit, and in that visit Nehru kept on asking me if I
knew where he came from. Then he told me he was from Kashmir, which therefore
proved Kashmir was Indian territory!
And he insisted on getting me to visit Kashmir, and I resisted him. But
Khrushchev was very obedient and he visited that territory; it was also during
his first visit to India, in 1955.
So that is what is called politics. But in our view it is only intrigue,
small tricks. It is not open and above-board political activity. India [Page 166] cannot be considered
a small country but still stoops to such tricks. A small country could perhaps
win at doing such things, though perhaps some small nations would have more
backbone than that. You are not so familiar with Nehru?
Dr. Kissinger: I met him once.
PM Chou: Only once.
Dr. Kissinger: But I must say that until well into the 1960’s I had
always accepted the view that in the Sino-Indian War you had attacked. It was
not until I visit India in 1962 and talked to Khrishna Menon that I suddenly
realized they had been bringing pressure on you. I have never been an admirer
of Indian policy.
PM Chou: So you hold a minority opinion among the upper strata of the
U.S.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: Now there are two other matters I would like to discuss with
you. One is Cambodia. Because it seems this time during this visit it will be
difficult to make further progress. We know your documents in English and
French. We gave you already the 5-point statement of March 23, 1970, and also
the January 26, 1973,6 but we should further give you the
January 23 one of the three Vice Ministers of the Royal Government of National
Union in the interior part of Cambodia. And we are in agreement with Vietnam in
respecting the position of the Front of National Union of Cambodia and also the
Royal Government of National Union of Cambodia. Our tendency would be that you
should cease your involvement in that area. Of course you would say in reply
that other parties should also stop their involvement.
Dr. Kissinger: That is right.
PM Chou: If it was purely a civil war the matter would be relatively more
simple. Of course it wouldn’t be easy to immediately confine it to a civil war.
The situation would be like China in the past. Of course it is not possible to
hope for Cambodia entirely copying the previous China situation. But one thing
can be done, that is, we can talk in various ways to make your intention known
to the various responsible sides in the National United Front of Cambodia.
Because the National United Front of Cambodia is not composed of only one
party; it also is composed of the left, the middle and the right. Of course,
Samdech Norodom Sihanouk wishes to be in a central position, as is the King of
Laos and Prime Minister Phouma. They actually now have two leading persons; one
is the head of state, the other is the Prime [Page 167] Minister, Penn
Nouth. Of course in the interior the strength of the left is larger. And we
also believe that differences will also occur in the Lon Nol clique.
France is also active, and so is the Soviet Union. The Soviet Union is
also attempting to fabricate their own Red Khmer but they can’t find many
people. But it might in the future appear. So, in the future, if there is some
information you would like to give us in this respect, we can also give you
some too. But it would only be information. It would not be—we have not yet
reached the stage where we could provide any views or suggestions.
Dr. Kissinger: I understand.
PM Chou: And we would like to take very prudent steps, because we wish to
see the final goal of Cambodia realized; that is, its peace, independence,
unity, sovereignty and territorial integrity.
Dr. Kissinger: We completely agree with these objectives.
PM Chou: But we will still have to wait and see in which way these
objectives can be realized. And you know, and Samdech Norodom Sihanouk also
knows, that we would never want to turn Samdech Norodom Sihanouk into someone
who would heed to our beck and call. If we did that, that would be like
hegemony. Many of the views he expresses in our People’s Daily are not
necessarily our views, but we give him complete freedom. Although he has
written songs about nostalgia about China—in Peking he wrote a very good poem
about China being his second motherland—and although he is writing such poems
we do not cherish illusions. I was going to try to persuade him not to try and
publish the second song. I advised him to use “homeland” because “motherland”
was too excessive. “He insisted on motherland.” We must be prepared for the day
when he says it doesn’t count! Anyway it was all written by him; it has nothing
to do with us. Of course he is now saying I am one of his best friends, that I
am one of his best friends, “as Mr. Mansfield is.” It doesn’t matter. That is
only personal relations. He is still the Head of State of the Buddhist State of
Cambodia. So we still have to wait and see the developments of that issue.
So if we wish to see Southeast Asia develop along the lines of peace and
neutrality and not enter a Soviet Asian security system, then Cambodia would be
an exemplar country.
Dr. Kissinger: We are in complete agreement with that objective. And we
have the same difficulty determining in exactly which direction to put our
influence.
PM Chou: We still have to study that problem.
Dr. Kissinger: We are prepared to exchange information. It would be kept
in strictest confidence. And we also believe…
[Page 168]
PM Chou: Anyway I believe you to a certain degree answered me, when I
said about the fact that Lon Nol will not do. I do not mean that the forces
that he represents do not count.
Dr. Kissinger: I understand that. But before one can act on that, one has
to have some idea of the alternative. I also agree that if it can become a
Cambodian civil war rather than a foreign war, that would be the first step
toward realizing these objectives.
PM Chou: We understand the directions. We understand our respective
orientations. Because it is impossible for Cambodia to become completely red
now. If that were attempted, it would result in even greater problems. It
should be settled by the United Front, on the basis of the policy I just now
mentioned; that is, independence, peace, neutrality, unity and territorial
integrity.
Dr. Kissinger: Those principles we agree with, and we now have to find
some framework for achieving them in a way that takes account of all the real
forces.
PM Chou: So, one we agree.
Dr. Kissinger: The Prime Minister had a second issue.
PM Chou: So I would like to stop here about this issue and go on. That is
the Korean issue.
Dr. Kissinger: I was hoping the Prime Minister might forget about it. I
nearly got out of here all right. [laughter] I have already crossed it out of
my book. [laughter]
PM Chou: No, it won’t be crossed out. You know it hasn’t been easy for
that area to have remained without any major incident during these 20 years.
You know there is only an armistice there. Dulles broke up the 1954 Geneva
Conference discussion about Korea. It seems in retrospect that was very good.
That was the only time that we looked into each other’s eyes. We were seated
opposite each other at a round table in a room that was about one-quarter of
this one. That was the only time he stared at me and I stared at him. That was
when he made the decision that the Korean question was not to be discussed, and
that was the final time, and after that he left Geneva and left it to his
assistant Mr. Smith to deal with us. It seems in retrospect there were good points
in that. That means we are not fettered, and the result has been that the two
sides have maintained the desire to maintain a status of peace there.
It has been 15 years since our volunteers withdrew from Korea; your
troops have remained there until the present day. Now there are these few
issues that need to be solved. Because in principle there will be a day when
your troops will be totally withdrawn and therefore it is not incorrect for the
DPRK to put forward that principle. Because we have indeed left Korea 15 years
ago, and the Korean army has neither [Page 169] Chinese nor Soviet
military advisers. The Soviet Union is now trying to exert pressure on them but
the Koreans resist them. Of course, it has to have some relations and exchanges
with the Soviet Union. It was, I believe, precisely yesterday that they were
celebrating the 70th birthday of Brezhnev and sent him telegrams of
congratulations. Both our Vietnamese friends and Kim Il-sung sent a greeting to
Brezhnev yesterday. But that was the very day that Chairman Mao Tse-tung sent
his regards to President Nixon. So the Soviet Union probably will be making
great fuss about that. [laughter] It is entirely coincidental.
Dr. Kissinger: A coincidence.
PM Chou: And it was only this morning when I read the news that I saw
this happened. We hadn’t calculated it before. We gave the news at 4 o’clock in
the morning then it was released. How could I know he turned 70 yesterday? And
Chairman Mao has still less regard for such matters; he is highly opposed to
birthday celebrating. You probably didn’t premeditate that.
Dr. Kissinger: No, I didn’t know I was meeting Chairman Mao.
PM Chou: Perhaps your President will have to telegram something.
Dr. Kissinger: Actually Brezhnev sent birthday greetings to President
Nixon. I have just made a note to see if we sent any. Normally I am told.
PM Chou: We couldn’t care less if you sent him a telegram out of
courtesy.
Dr. Kissinger: I don’t know whether we did or not. I doubt that we did.
PM Chou: It doesn’t matter.
Dr. Kissinger: But I am not sure. I will have to check.
PM Chou: Because we couldn’t care less about such matters.
As for the Korean issue, you said the year before last and last year that
probably this year you would abolish UNCURK. How do you envisage this?
Dr. Kissinger: We envisage that we can get UNCURK abolished probably in
the second half of this year. We will talk first to the South Koreans to see
whether they are willing to propose it. If not, we will talk to some of the
other members.
PM Chou: Yes, it would be best if they did it.
Dr. Kissinger: That is what we will try to bring about.
PM Chou: So if you can give us that promise then, we will do our best to
avoid the issue becoming acute.
Dr. Kissinger: I am almost certain. Let me confirm it within the next few
weeks. It has that much time.
Miss T’ang: What has that much time?
[Page 170]
Dr. Kissinger: I mean it has that much time to let you know definitely. I
am almost certain we can do it. I want to check to see if there are any
complications I cannot predict, but I am almost certain. Say, by the middle of
March we will confirm it. I know the President agrees with it. I have to study
the mechanics of how to do it.
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: I am almost certain we can do it.
PM Chou: That is one thing. The second point is the gradual troop
withdrawal. We believe that is a reasonable request on the part of Korea. We
know that you are anyway going to gradually withdraw your troops from Korea,
and during that period you want to increase the self-confidence of the South
Koreans to make sure they are going to be able to defend themselves.
Dr. Kissinger: That is correct.
PM Chou: Anyway, there is no one who is going to commit aggression
against them. But one thing that must be guarded against is that the Japanese
should not be able to force themselves on them.
Dr. Kissinger: Yes, we have an understanding on that. And that
understanding is maintained. That makes it important that the withdrawal be
gradual and not sudden.
PM Chou: The principle that you should withdraw your troops is a
principle that neither the Korean people nor the Democratic People’s Republic
of Korea can change. But the fact that the troop withdrawal will be gradual and
Japan should not be allowed to enter into that area is something that we have
also told our Korean friends and that is something that they must understand.
Dr. Kissinger: On the principle of withdrawal we have an understanding,
and the principle that Japanese forces will not enter the territory of South
Korea we maintain. On withdrawal we will be able to give better understanding
of the direction in which we are moving within the next year.
Miss T’ang: You mean in 1973, 12 months?
Dr. Kissinger: By this time next year.
PM Chou: Next year? When I talked with Nakasone I asked him whether it
was true or not that when he was in charge of defense he had sent military men
in civilian costume into South Korea, and he denied it. I didn’t tell him you
had admitted it was true.
Dr. Kissinger: We gave you that information.
PM Chou: You proved it. I said the Koreans don’t have a good impression
of the Japanese. He said, that’s true. Many Koreans are pro-Japanese, and were
trained by the Japanese.
Dr. Kissinger: Their President was trained by the Japanese.
[Page 171]
PM Chou: And the third point is that you are giving the South Koreans
some military equipment and changing some of it too. As for the 40,000 American
troops which will be withdrawn, will they also go back into Korea with modern
weapons—the troops from South Vietnam?
Dr. Kissinger: Oh, the troops from South Vietnam. The Prime Minister has
too much experience with ceasefires. And I don’t want to be in the position of
Nakasone. About half will go back to the U.S. and about half will leave their
weapons there and receive new weapons in Korea. The Prime Minister knows it
already. [laughter] But the equipment was transferred legally before January
27. [laughter]
PM Chou: I don’t care much for that deadline, January 27th.
Dr. Kissinger: This is why I do not express as much moral outrage now as
I will in two months about their tanks moving South.
PM Chou: It would be impossible two months hence. The important thing now
is for the Commission of Control and Supervision to go as quickly as possible
to their posts.
Dr. Kissinger: I agree.
PM Chou: It is also ridiculous that the Two-Party Commission should
continue to hold its meetings in Paris and not be able to go to their own
country, to Saigon.
Dr. Kissinger: What is the matter is that Chapter VI is so complicated
that it can be understood only by the one or two people who have drafted it. I
am sure Minister Thach probably understands it. The people who met in Paris is
not the Two-Party Commission, but the political discussions. The Two-Party
Commission has not yet been formed, but that is no great tragedy because it
will automatically appear when the Four-Party Commission is disbanded, then the
Two-Party Commission will remain.
PM Chou: There are also protocols to the Agreement.
Dr. Kissinger: Oh, for the Two-Party Commission, yes, that is true. The
Four-Party Commission protocol exists.
PM Chou: Both exist?
Dr. Kissinger: No, the Four-Party one. After it ceases then the two
parties will agree on their own protocol. But we will strongly support the
Two-Party Commission. On the other hand, the PRG has refused to name points of
entry, and as I told the Prime Minister they take the astounding view that in
the absence of points of entry the frontiers are open. I would have thought
they are closed. That we cannot accept for a long time.
PM Chou: The complexities, it is really something to have to go through
all your documents. [laughter] But this time it is somewhat better. As Chairman
Mao said after, it is not bad to have reached a basic settlement, because it
doesn’t seem that Nguyen Van Thieu is [Page 172] likely to act like
Chiang Kai-shek in disrupting the Agreement entirely in half a year.
Dr. Kissinger: We would strongly oppose it.
PM Chou: Because then, with Chiang Kai-shek, the U.S. was in a position
of a mediator; it was the chairman of the three-man committee, but also had a
veto. I heard that the veto was an invention of Marshall when the allies got
together in the Second World War. On military actions between the Soviet Union,
Britain and the U.S. That was when Marshall invented it. Is that so?
Dr. Kissinger: I don’t think so.
PM Chou: Of course, later on it was used in negotiation.
Dr. Kissinger: I don’t think we ever tried to veto military action. I
will look it up.
PM Chou: Have you studied to do some research on it? Then it showed up in
the UN. That is what Marshall told me, and he prided himself very much in that.
That was when Mr. Chang Wen-chin was the interpreter when I met Marshall in
Chungking.7
Dr. Kissinger: That might have been the problem, the interpretation.
[laughter]
PM Chou: That was what he said during the first encounter with me. Of
course, that might not have been merely the allied armed forces but the allied
powers in Tehran. Maybe it came from Tehran.
Dr. Kissinger: That is possible. But we never knew about Soviet actions
until they started them. The Soviet Union never told us ahead of time what they
planned to do.
PM Chou: You mean military action.
Dr. Kissinger: Military action.
PM Chou: But the military orders issued on the Western front were indeed
very long.
Dr. Kissinger: Yes, very bureaucratic.
PM Chou: The ones about the landing, Marshall told me, were hundreds of
thousands and maybe millions of words long. And I asked him, “How did you read
it, Mr. Chief of Staff?” He said, “I read only the outline.” So sometimes one
must be practical and use the bureaucracy.
Dr. Kissinger: One must shortcut the bureaucracy.
PM Chou: And another thing in South Korea, what they are doing now—they
are doing their utmost to establish a dictatorship and suppress the people and
leave them with no freedom at all. They originally [Page 173] had a constitution,
now they suppress it. Actually the present dialogue is only an initial contact
between the two sides, and how is it possible to fundamentally change a system
by initial contact? And even if a confederation was established between two states
of different social systems it would only be outward appearance, and it would
not be possible to immediately obliterate the differences. The only thing that
could be done is to give the people the kind of hope that in the future unity
would be achieved, and it would add to the atmosphere of national harmony. But
they are greatly afraid of that.
Dr. Kissinger: The South Koreans?
PM Chou: Pak Chung Hee. Because they lack self-confidence. We don’t know
how strong your influence is there.
Dr. Kissinger: We support these negotiations and at every opportunity
exert our influence. But is it your impression that South Korea is the
principal obstacle now?
PM Chou: Yes, they do in several instances create a bit of trouble. For
instance, they might suddenly arrest a group of people. And they are deeply
afraid there might be some inner turmoil, because in the lower strata of their
country, in the lower ranks of the political parties, there is a desire to
achieve more democracy, which they have done away with. They have abolished the
Parliament and they proclaim a new constitution in which the President would be
for life. It shows a lack of self-confidence. In our view it will be impossible
to completely change a system in one stroke.
I might tell you an interesting matter. That is, the written language of
North and South Korea are different.
Dr. Kissinger: I think you are thinking of Vietnam.
PM Chou: It is a very curious situation.
Dr. Kissinger: The written language is different?
PM Chou: In North Korea they implemented a reform of the written
language. Because before, the Korean written language used square characters,
like Chinese. But now North Korea has made a reform of their written language.
They are now using symbols. It has not been completely Latinized, but they are
using different symbols for the sounds.
Each symbol is the sound for a square and then the various squares are
put together to produce the sound. In North Korea there is not a single Chinese
character in their language. But South Korea uses Chinese characters the same
as we do, but it is classical Chinese. It is likely your highly refined
gentleman from your State Department.
Dr. Kissinger: Mr. Freeman.
PM Chou: Who is quite literary in his spoken Chinese. So you see in that
same land even the written language is different. And therefore the present
matter of conducting affairs in South Korea is to rely on [Page 174] foreign forces. So
if you don’t pay too much attention they will allow the Japanese economic
forces to enter that area. Although indeed the relations between Japan and
Korea are deeper than ours, because they have been for 50 years a colony of
Japan.
Dr. Kissinger: Yes. When the Prime Minister said that if UNCURK was
abolished this year we could avoid difficulties, did he mean we could avoid a
debate in the UN?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: On that basis I think we can do it.
PM Chou: And South Korea should be made to understand that the
abolishment of UNCURK should not impair their self-confidence, that is, if they
are able to manage their part of the country well. There is only one aspect in
which the two Koreas are united, and that is in sports. They are quite strong
in sports. In the Olympics they sent a joint team. They are very strong in some
matters. So that shows that the people desire unity.
Dr. Kissinger: Football. On the political talks, Mr. Prime Minister, we
strongly encourage them. We are told by the South Koreans that the North
Koreans are the obstacle; you tell us the South Koreans are the obstacle.
Perhaps we should exchange some information. If you tell us the concrete issues
that are creating difficulty we will know where to use our influence.
PM Chou: There is another area, that is the Military Armistice Commission
that is standing in between them.
Dr. Kissinger: In Panmunjom.
PM Chou: I think they call it now the Ceasefire Committee. On the South
Korean side you are the main participant and they are the deputy.
Dr. Kissinger: The Prime Minister taught me that in October, 1971. I
hadn’t done my homework. [laughter]
PM Chou: On our side the main representative is that of the armed forces
of the Democratic People’s Republic of Korea and the representative of the
Chinese People’s Volunteers is only the deputy. And the supervisors on behalf
of your side are Switzerland and Sweden, and on our side Poland and
Czechoslovakia.
Dr. Kissinger: Do you want to trade Sweden for Czechoslovakia? [laughter]
PM Chou: We have no interest at all in that committee, but we often play
host to them because the four members of the committee often like to pay a
tourist visit to Peking.
Dr. Kissinger: That I can understand.
PM Chou: Because they have nothing to do there and they are stationed on
either side, and every two years they have to change their personnel. It has
been going on for 20 years now.
[Page 175]
Dr. Kissinger: Oh, and then each group comes to Peking.
Chi P’eng-fei: I don’t know the details, but the Premier was saying they
all come to Peking and spend their vacation here.
Dr. Kissinger: They work too hard.
PM Chou: Not hard at all. They didn’t work hard. They are overtired.
So there are two more points. One is the communiqué. You have given us a
draft. We have just glanced over it and we believe it generally acceptable. Of
course we have to report to our Political Bureau and to the Chairman, so I will
contact you later in the night. And the second point is that after I meet
Minister Thach about the Paris Conference I will contact you.
Dr. Kissinger: Yes. I will be available and it makes no difference how
late it is.
PM Chou: So it is easy for you. Now you can have your supper. I still
have a lot of work. I have to meet Madame Bhutto, Mr. Thach, and then you.
Dr. Kissinger: May I ask what time should we release the communiqué?
PM Chou: You said the morning of the 22nd.
Dr. Kissinger: What time? 10:00 or 11:00—do you have a preference?
PM Chou: It makes no difference.
Dr. Kissinger: I think we prefer 11:00.
PM Chou: That would be our midnight. It doesn’t mater. It is the same to
us. It will be in the next day’s newspaper.
Dr. Kissinger: May I ask the Prime Minister what I can tell the Japanese?
[laughter]
PM Chou: You can tell them what is in the communiqué.
Dr. Kissinger: That is the absolute maximum I would tell them. [laughter]
There is no possibility that I will tell them more. I am trying to figure out a
way to tell them less.
PM Chou: You can say for instance that both our sides expressed
appreciation about the establishment of diplomatic relations between China and
Japan and that we believed this was in the interests of peoples of the three
countries and the other people in Asia and the Pacific Ocean.
Dr. Kissinger: I will certainly say that. Let me suggest this about the
Liaison Office. I will say only that we agreed to establish some form of
contact and we will still exchange messages about what it is. But then you
should not tell them any more.
PM Chou: We won’t say anything.
Dr. Kissinger: Our view about Japan is—I didn’t tell the Prime
Minister—we agree with his analysis, and the dangers. Why we didn’t [Page 176] foresee the
consequence of its industrial growth is an interesting historical question,
which we should discuss sometime. But I believe the biggest danger is that if
the Japanese are torn between too many conflicting pressures from too many
sides they will become more and more nationalistic. Therefore on our side we
will not encourage them into an anti-Chinese direction. We are trying to
influence them to develop relations, and if you on your side encourage them in
the direction you expressed, I think this is the best thing we can jointly do
at this point.
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: One other general point, and then I would like to make one
very minor suggestion about the communiqué. I agreed with the Prime Minister’s
initial statement about the necessity of being prepared for the worst, and I
wanted to say that if despite our intentions the situation which Chairman Mao
described yesterday should come to pass, it would be the aim of this
Administration to develop our policy in such a way that we can take the
measures which Chairman Mao foresaw.8 [Chou nods.]
Thirdly, in the communiqué, I have noticed we said we “agreed on a
program for expanded scientific, educational and cultural exchanges.” We don’t
mention trade. I think we should mention trade. We should say “of expanding
trade as well as scientific, cultural and other exchanges.”
PM Chou: “They agreed on a concrete program for expanding scientific,
cultural, trade or other exchanges.”
Dr. Kissinger: Right, and “details will be announced as they are
settled,” or we can just leave that sentence out. Let us just drop the whole
sentence. [Chou nods yes.]
Ch’iao Kuan-hua: I thought you had made a decision not to mention trade!
Dr. Kissinger: When foreigners try to analyze another’s foreign policy
they never leave room for incompetence. They always think it is by design.
I don’t know whether I told the Prime Minister: we analyzed after the
Shanghai Communiqué was published your Chinese version, and we found that in
every ambiguous case you resolved the issue slightly in our favor. It was a
very gentlemanly procedure.
If you can let us have the Chinese text when we have agreed on it, to
take back with us. You will let us know tonight?
[Page 177]
PM Chou: We don’t want you to have to leave too late tomorrow. That will
make your arrival in Tokyo even later, which will not be in accordance with the
suggestions of the Chairman.
Dr. Kissinger: I have extended my stay in Tokyo even longer after the
suggestions of the Chairman. I am staying until after lunch.
PM Chou: Are you going to the teahouses?
Dr. Kissinger: They are giving a dinner for me tomorrow night, and then
the next day where I have lunch I don’t know yet.
PM Chou: You probably appreciate the Japanese teahouses.
Dr. Kissinger: I prefer Chinese food. I like Japanese food. My difficulty
is sitting on the floor. I suffer so much sitting on the floor that I forget
what I am being fed. I once stayed in a Japanese hotel where I was the only
Western guest, and no matter what I said they took my pants and pressed them.
They pressed my pants 10 times a day. [laughter]
1. Source: National
Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box
98, Country Files, Far East, HAK China Trip, Memcons & Reports (originals),
February 1973. Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only. The meeting took place
in the Great Hall of the People. All brackets are in the original.↩
2. Wellington Koo
(1887–1985) was a diplomat for the Republic of China who served as a delegate
to the 1919 Paris Peace Conference and to the 1946 conference that founded the
United Nations, and as an Ambassador to France, Great Britain, and the United
States.↩
3. Hafiz Ismail was
Adviser to President Sadat for National Security Affairs.↩
4. Dmitry Stepanovich
Polyansky replaced Vladimir Matskevich as Soviet Minister of Agriculture in
1973.↩
5. Kissinger taught
Japanese Minister of International Trade and Industry Yasuhiro Nakasone during
a summer school program at Harvard.↩
6. The Chinese
Government gave these documents to the United States at a meeting two days
earlier. see footnote 6, Document 9.↩
7. President Truman
sent General George C. Marshall to China in 1945 to negotiate a coalition
government between the Communists and the Nationalists. Marshall returned to
the United States in 1947.↩
8. Mao raised the
possibility of a Soviet attack on China. see Document 12.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d13
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_140
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_141
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_142
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_143
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_144
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_145
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_146
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_147
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_148
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_149
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_150
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_151
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_152
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_153
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_154
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_155
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_156
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_157
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_158
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_159
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_160
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_161
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_162
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_163
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_164
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_165
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_166
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_167
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_168
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_169
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_170
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_171
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_172
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_173
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_174
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_175
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_176
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_177
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d9fn6
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d12
Thân thế (các) nhân vật
Bhutto, Begum Nusrat,
wife of Zulfikar Ali Bhutto, mother of Benazir Bhutto
https://en.wikipedia.org/wiki/Nusrat_Bhutto
https://bhutto.org/index.php/bhutto-family/begum-nusrat-bhutto/
https://pppp.org.pk/website/mohterma-begum-nusrat-bhutto/
https://www.europe-solidaire.org/spip.php?article23243
https://fatehpointarchives.org/shajrah/nusratbhutto/
Brezhnev
Leonid,
General
Secretary of the Communist Party of the Soviet Union
https://en.wikipedia.org/wiki/Leonid_Brezhnev
https://www.britannica.com/biography/Leonid-Ilich-Brezhnev
https://en.wikipedia.org/wiki/General_Secretary_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union
https://www.britannica.com/place/Soviet-Union/The-Brezhnev-era
Chang Wen-chin (Zhang Wenjin),
Assistant to the PRC Foreign Minister until
September 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhang_Wenjin
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72863.pdf
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/lrfbzjbzzl_665553/202405/t20240531_11367634.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
https://www.youtube.com/watch?v=U518nt83-Rw
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100323.pdf
https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB106/NZ-1.pdf
https://www.cia.gov/readingroom/docs/U.S.-PRC%20POLITICAL%20NEGOTI%5B16060912%5D.pdf
https://scispace.com/pdf/united-states-china-normalization-an-evaluation-of-foreign-3tebdeqzpp.pdf
Chi P’eng-fei, Ji Pengfei (Chi P’eng-fei),
Vice Minister of Foreign Affairs, People’s
Republic of China, until April 1971; Acting Foreign Minister until February
1972; Foreign Minister from February 1972
PRC Vice Minister of Foreign Affairs until
April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from
February 1972 to November 1974
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367614.html
https://repository.lib.cuhk.edu.hk/en/item/cuhk-3011805
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji_Pengfei
https://baike.baidu.com/item/%E8%AE%B8%E5%AF%92%E5%86%B0/5638890?lemmaFrom=lemma_relation_starMap&fromModule=lemma_relation-starMap&lemmaIdFrom=1485566
https://baike.baidu.com/item/%E5%A7%AC%E8%83%9C%E5%BE%B7/12677588?lemmaFrom=lemma_relation_starMap&fromModule=lemma_relation-starMap&lemmaIdFrom=1485566
Chiang Kai-shek, Tưởng Giới Thạch Jiang Jieshi
(Chiang Kai-shek),
President of the ROC until April 5, 1975;
Chairman, ROC National Security Council until 1975; Director-General,
Kuomintang, until 1975
Generalissimo, President of the Republic of
China
https://en.wikipedia.org/wiki/Chiang_Kai-shek
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_National_Government_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_leaders_of_the_Kuomintang
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_Affairs_Commission
https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_surname
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji%C7%8Eng_(surname)
https://www.britannica.com/biography/Chiang-Kai-shek
https://www.thoughtco.com/chiang-kai-shek-4588488
https://www.history.com/topics/asian-history/chiang-kai-shek
https://www.britannica.com/summary/Chiang-Kai-shek
https://www.encyclopedia.com/people/history/chinese-and-taiwanese-history-biographies/chiang-kai-shek
Chiao Kuan-hua,
Vice Foreign Minister, People’s Republic of
China
https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124
https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?
https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf
SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA
SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN
https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg
Chou En-lai, (Zhou Enlai)
Premier of the People’s Republic of China;
member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2
Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu
và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download
Charles
De Gaulle,
President
of France
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_de_Gaulle
https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_France
https://en.wikipedia.org/wiki/Prime_Minister_of_France
https://en.wikipedia.org/wiki/Provisional_Government_of_the_French_Republic
https://en.wikipedia.org/wiki/Free_France
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Defense_(France)
https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Algerian_Affairs
https://www.biography.com/political-figures/charles-de-gaulle
https://www.history.com/this-day-in-history/de-gaulle-elected
https://en.wikipedia.org/wiki/Presidency_of_Charles_de_Gaulle
https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/gaulle_charles_de.shtml
Dulles, John Foster,
Secretary
of State
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Foster_Dulles
https://history.state.gov/departmenthistory/people/dulles-john-foster
https://www.britannica.com/biography/John-Foster-Dulles
https://diplomacy.state.gov/encyclopedia/john-foster-dulles-secretary-of-state/
https://www.acton.org/publications/transatlantic/2020/03/10/john-foster-dulles-cold-war-architect
https://www.youtube.com/watch?v=BtyFClyli9c
Freeman, Charles W., Jr.,
Asian Communist Affairs, Bureau of East Asian
and Pacific Affairs until July 1973
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100323.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Chas_W._Freeman_Jr.
https://chasfreeman.net/biography/
https://tile.loc.gov/storage-services/service/mss/mfdip/2004/2004fre01/2004fre01.pdf
https://www.academyofdiplomacy.org/members-1/freeman-jr./chas-w.
https://niemanwatchdog.org/index.cfm%EF%B9%96fuseaction=about.viewContributors&bioid=162.html
https://www.uschamber.com/bio/charles-freeman
https://www.youngchinawatchers.com/project/washington-d-c-fifty-years-of-the-united-states-and-china-with-the-freeman-family-with-chas-freeman-carla-freeman-charles-freeman-iii-chas-freeman-carla-freeman-and-charles-freeman-iii/
Gandhi, Indira,
Indian Prime Minister
https://en.wikipedia.org/wiki/Indira_Gandhi
https://www.britannica.com/biography/Indira-Gandhi
https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/smt-indira-gandhi/
https://www.history.com/this-day-in-history/january-19/indira-gandhi-becomes-indian-prime-minister
https://www.biography.com/political-figures/indira-gandhi
Helms, Richard M.,
Helms, Richard M., Deputy Director for Plans,
Central Intelligence Agency, until April 1965; Deputy Director of Central
Intelligence, April 1965–June 1966; thereafter Director
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/2/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/3/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/4/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/5/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/6/
https://slate.com/news-and-politics/2002/11/the-nasty-career-of-cia-director-richard-helms.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Helms
https://www.cia.gov/legacy/museum/artifact/helms-letter/
https://www.youtube.com/watch?v=Vh8IHr6iT2w
https://www.cia.gov/legacy/museum/artifact/helms-letter/
Holdridge, John H.,
member, National Security Council Operations staff/East Asia until
April 1973; co-Deputy Chief of Mission, U.S. Embassy in Beijing from 1973 until
1975
https://en.wikipedia.org/wiki/John_H._Holdridge
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Indonesia
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_Republic_of_Singapore
https://www.uscpf.org/v2/johnholdridge.html
https://www.nndb.com/people/033/000127649/
https://www.uscpf.org/v2/holdridgebio.html
Jenkins, Alfred Le S.,
staff member, National Security Council, from July 1966
https://www.discoverlbj.org/exhibits/show/loh/pres/nsf
https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_L._Jenkins
https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/nsc/history.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/d123
Chi P’eng-fei, Ji Pengfei (Chi P’eng-fei),
Vice Minister of Foreign Affairs, People’s Republic of China, until
April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from
February 1972
PRC Vice Minister of Foreign Affairs until April 1971; Acting Foreign
Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972 to November
1974
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367614.html
https://repository.lib.cuhk.edu.hk/en/item/cuhk-3011805
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji_Pengfei
https://baike.baidu.com/item/%E8%AE%B8%E5%AF%92%E5%86%B0/5638890?lemmaFrom=lemma_relation_starMap&fromModule=lemma_relation-starMap&lemmaIdFrom=1485566
https://baike.baidu.com/item/%E5%A7%AC%E8%83%9C%E5%BE%B7/12677588?lemmaFrom=lemma_relation_starMap&fromModule=lemma_relation-starMap&lemmaIdFrom=1485566
Kennedy, Richard T.,
Colonel, USA, member, National Security Council staff;
Deputy Assistant to the President for National Security Council planning from
1973 until 1975
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_T._Kennedy
https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf4000034s/
https://en.wikipedia.org/wiki/Under_Secretary_of_State_for_Management
https://history.state.gov/departmenthistory/people/kennedy-richard-thomas
https://history.state.gov/departmenthistory/people/kennedy-richard-thomas
https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/under-secretary-for-mgmt
https://history.state.gov/departmenthistory/people/chiefsofmission/representative-to-iaea
https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/ambassador-at-large
Kim Il-sung (Kim Il Sung),
President (Chairman of the Presidium of the Supreme People’s Assembly)
of the DPRK and General Secretary of the Central Committee of the Workers’
Party of Korea
https://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Il_Sung
https://www.britannica.com/biography/Kim-Il-Sung
https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/northkorea/74220.htm
https://world.kbs.co.kr/special/northkorea/contents/archives/supreme_leader/kim_il_sung.htm?lang=e
Henry A Kissinger
Assistant to the President for National Security Affairs until
November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973
https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger
https://www.theguardian.com/world/bilderberg
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip
https://china.usc.edu/sites/default/files/styles/article_node_featured/public/article/featured-image/kissinger-zhou-sm_0.jpg?itok=qDjPx2_m
https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china
http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html
https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim
http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War
Lesson in Vietnam from
Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let
the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not
help them fight it.”
(We
also had trouble with excesses here: when we
made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again
became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we
prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared
themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force
invasion 20 years after it had been expected.)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280
Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf
https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html
“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006,
Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges]
(Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
Discover the Truth at:
http://www.theblackvault.com
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
The secret life of Henry
Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger
https://etan.org/news/kissinger/secret.htm
Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam
https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g
Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary
https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA
The Untold Truth of Henry Kissinger
https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s
Was Henry Kissinger a War Criminal?
https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s
Kosygin, Alexei N.,
Chairman, Council of Ministers of the Soviet
Union
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexei_Kosygin
https://www.britannica.com/biography/Aleksey-Nikolayevich-Kosygin
https://www.imdb.com/name/nm0467576/bio/
https://historylearning.com/modern-world-history/coldwar/alexei-kosygin/
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v14/d14
https://en.namu.wiki/w/%EC%95%8C%EB%A0%89%EC%84%B8%EC%9D%B4%20%EC%BD%94%EC%8B%9C%EA%B8%B4
https://www.archontology.org/nations/rus/rus_govt1/kosygin.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v19/d157
Lon Nol,
General,
Cambodian
Prime Minister and Minister of National Defense, June 1969; led coup that
deposed Prince Norodom Sihanouk in March 1970; Prime Minister and Minister of
National Defense after March 18, 1970; President of Khmer Republic from 1972
until 1975
Lord, Winston,
member, National Security Council staff until
1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October
1973 until January 1977
https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations
https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning
https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf
https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf
https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy
https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/
Mansfield, Michael J.,
Senator
(D–MT), Senate Majority Leader
Democratic
Senator from Montana; Majority Leader and member of the Senate Foreign
Relations Committee
https://en.wikipedia.org/wiki/Mike_Mansfield
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Japan
https://en.wikipedia.org/wiki/Party_leaders_of_the_United_States_Senate
https://en.wikipedia.org/wiki/Senate_Democratic_Caucus#Chairs
https://en.wikipedia.org/wiki/Party_leaders_of_the_United_States_Senate
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Senate
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives
https://www.k-state.edu/landon/speakers/mike-mansfield/
https://www.k-state.edu/landon/speakers/mike-mansfield/audio-1977.html
https://www.k-state.edu/landon/speakers/mike-mansfield/audio.html
Nehru, Pandit Jawaharlal,
Prime Minister of India and Minister for
External Affairs and Commonwealth Relations
https://en.wikipedia.org/wiki/Jawaharlal_Nehru
https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/shri-jawaharlal-nehru/
https://www.nps.gov/people/prime-minister-nehru.htm
https://phpisn.ethz.ch/lory1.ethz.ch/collections/coll_india/NehruYears-Introduction3593.html?navinfo=96318
https://history.house.gov/Historical-Highlights/1901-1950/The-Prime-Minister-of-India,-Pandit-Jawaharlal-Nehru-addressed-a-House-Reception/
https://www.presidency.gov.za/jawaharlal-nehru-1889-1964
Nguyen Van Thieu,
President of the Republic of Vietnam (South
Vietnam) until April 21, 1975
PHỎNG VẤN
VỚI LỊCH SỬ - TỔNG THỐNG NGUYỄN VĂN THIỆU - Năm 1972
https://www.facebook.com/groups/373876840199844/permalink/1216306329290220/
https://www.facebook.com/groups/373876840199844/
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm
1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.1
https://www.youtube.com/watch?v=67J_48hfPik
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm
1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.2
https://www.youtube.com/watch?v=INAfcRW3Prc
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm
1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.3
https://www.youtube.com/watch?v=P_tOrafUIOY
Phỏng vấn cố Tổng thống VNCH Nguyễn
Văn Thiệu full
https://www.youtube.com/watch?v=c_36BXxpEjw
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đáp trả
xuất sắc những gì Kissinger đề cập về Vietnam War | NAMDUONGTV
https://www.youtube.com/watch?v=FrA2OaHueFM&t=1802s
3/29/75 - Evacuation of Vietnamese
Refugees
4/3/75 - Phnom Penh Evacuation
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese
Refugees (1)
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese
Refugees (2)
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese
Refugees (3)
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese
Refugees (4)
4/29/75 - Final Evacuation of Saigon
(1)
4/29/75 - Final Evacuation
of Saigon (2)
Dau Bach Ho1X Feb 11 1975 Thieu
https://www.facebook.com/1831861973/posts/pfbid0FNN9UXFDYKuR9u6VPb8AeWRsknsNLsCZfgZBuKXWyZbzcGtGmPzrX65JtfUFrWykl/?d=n&mibextid=qC1gEa
Tôi Không Chết Đâu | Hồi Ức Miền Nam
https://www.youtube.com/watch?v=fJdQN0DYBvA
Thư Tổng Thống Thiệu Gửi Tổng Thống Gerald Ford
https://bachvietnhan.blogspot.com/2024/03/20240322-cdtl-thu-thieu-gui-gerald-ford.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d166
Cambodia Arms and Ammunition to the Vietnamese
Communists
Discover the Truth at:
http://www.theblackvault.com
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
https://documents2.theblackvault.com/documents/cia/EOM-2019-00201-highlighted.pdf
Giây Phút Xé Lòng | Hồi Ức Miền Nam | Hồi Ký Miền
Nam
https://www.youtube.com/watch?v=5WVwGiPD8Cs&t=2329
The Palace File Paperback – January 1, 1989
by Nguyen Tien Hung (Author), Jerrold L.
Schecter (Author)
https://www.amazon.com/Palace-File-Nguyen-Tien-Hung/dp/0060915722
https://www.goodreads.com/en/book/show/2098486
Khi đồng minh tháo chạy
Nguyen Tien Hung
https://www.goodreads.com/book/show/32865811-khi-ng-minh-th-o-ch-y?ref=nav_sb_noss_l_23
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 1 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=PDhuGRvfKjw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 2 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=ZceUYCf7rqA
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 3 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=G2ET40EOGno
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 4 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=FFzsesWm25E
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 5 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=m2GMhs4DmBI
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 6 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=zMxfY_QGgwo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 7 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=Kvjmvn78kgo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 8 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=sylK7RDtLrc
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 9 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=gmF6urvaz0c
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 10 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=4Ig4PIzMFZM
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 11 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=WUFtNrT9sRo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 12 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=A4KYPScqNMY
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 13 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=29lrLqX6vEo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 14 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=j-WAarbW-fo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 15 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=_GAo2fXzGBQ
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 16 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=X4Kb37dchNw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 17 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=0DChfJXgR-8
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 18 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=wCYj9b4Tw6E
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 19 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=Qm45ygXmqzY
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 20 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=GvUiF8wVJBg
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 21 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=ZIZRlk6m4Eg
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 22 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=WNv27DbdcOI
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 23 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=-C5qfHEJNu4
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 24 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=iyg98DfK31E
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 25 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=CxcX0dKgKlA
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 26 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=adUtaGlDcho
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 27 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=f-1xxI1OWh8
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 28 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=PazkNBf3rGA
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 29 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=OpIbsM20p14
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 30 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=F_ZcLZtx_6M
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 31 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=n4u5jqW3nbg
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 32 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=PHHx5wQlabw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 33 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=gpKZuQNdJJU
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 34 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Dễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=oGesHXnpZkw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 35 / Nguyễn Tiến
Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=M6ZOXJyjMTk
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 36 Cuối Cùng / Nguyễn
Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=IYztC95fn4M
Khi Đồng Minh Nhảy Vào
https://www.amazon.com/-/es/Nguy%E1%BB%85n-Ti%E1%BA%BFn-H%C6%B0ng/dp/1495148629
Khi Đồng Minh Tháo Chạy Hardcover – January 1,
2005
https://www.amazon.com/Khi-%C4%90%E1%BB%93ng-Minh-Th%C3%A1o-Ch%E1%BA%A1y/dp/B00GQIWRA6
https://www.goodreads.com/book/show/32865811-khi-ng-minh-th-o-ch-y
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 1)
https://www.youtube.com/watch?v=C7YpCRv6MlI&t=487s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 2)
https://www.youtube.com/watch?v=vX9-eocj8hQ&t=803s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 3)
https://www.youtube.com/watch?v=z6rCp-RnGQ4&t=561s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 4)
https://www.youtube.com/watch?v=3Y1YWYjcYUs
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 5)
https://www.youtube.com/watch?v=cL7LO65oI_k&t=11s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 6)
https://www.youtube.com/watch?v=BsYcJCD0cwY
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 7)
https://www.youtube.com/watch?v=kclMjgFLtUw&t=371s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 8)
https://www.youtube.com/watch?v=5bsh7jTMF_o
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 9)
https://www.youtube.com/watch?v=NzhsA-ZZQ4Q&t=1265s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC
1975 (Phần 10)
https://www.youtube.com/watch?v=IKBXiYNQMbc&t=18s
Bỏ Rơi Hay Phản Bội/ Tác Giả Bùi Anh Trinh/ Diễn
Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=q3Seaq3ymmE
Chuyện Chưa Kể Về TT Thiệu Lúc Rời Khỏi Sài Gòn-
(Ông và Nhân Viên Tùy Tùng May Mắn Thoát Chết)
https://www.youtube.com/watch?v=OoFEncck23U
20241102 Nixon Kissinger
and the Decent Interval
https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
A
Decent Interval
https://www.youtube.com/watch?v=8xPzs3NZdN4
Richard
Nixon Addresses The "Decent Interval Theory"
https://www.youtube.com/watch?v=8Q-H0281kfM
Transcript
In the Oval Office on August 3, 1972, Secretary of
State Henry Kissinger tells President Richard Nixon that there’s a 50-50 chance
of reaching a settlement with North Vietnam.
That deal would give Nixon a “decent interval,” a
face-saving delay of a year or two between his final withdrawal of American
troops and the Communists’ final takeover of South Vietnam. “We’ve got to
find some formula that holds the thing together [for] a year or two, after
which — after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater. If we settle
it, say, this October, by January ’74 no one will give a damn.”
August
3, 1972
Richard
M. Nixon, Henry A. Kissinger
Conversation:
760-006
Having
established a framework for an armistice and the departure a American troops
from Vietnam, President Nixon and National Security Adviser Henry A. Kissinger
discussed the future trajectory of the war. Most importantly, they wanted to
secure a “decent interval” between the removal of those troops, Nixon’s
reelection in 1972 and the expected fall of Saigon. At this point in the
conversation, Kissinger had just told Nixon they had a 50/50 chance of reaching
a settlement with North Vietnam.
President
Nixon: Now,
let’s look at that just a moment again, think about it some more, but… let’s be
perfectly… cold-blooded about it. If you look at it from the standpoint of our
game… with the Soviets and the Chinese, from the standpoint of running this
country… I think we could take, in my view, almost anything, frankly, that we
can force on Nguyễn Văn Thiệu. Almost anything. I just come down to that. You
know what I mean?
President
Nixon:
Because I have a feeling we would not be doing, like I feel about the Israel, I
feel that in the long run we’re probably not doing them an in – a disfavor due
to the fact that I feel that the North Vietnamese are so badly hurt that the
South Vietnamese are probably going to do fairly well. [Kissinger attempts to
interject.] But also due to the fact-because I look at the tide of history out
there-South Vietnam probably is never going to survive anyway. I’m just being
perfectly candid. I-
Henry A. Kissinger: In the pull-out area-
President
Nixon:
[Unclear] we’ve got to be – if we can get certain guarantees so that they
aren’t… as you know, looking at the foreign policy process, though, I mean,
you’ve got to be-we also have to realize, Henry, that winning an election is
terribly important.
It’s
terribly important this year. But can we have a viable foreign policy if a year
from now or two years from now, North Vietnam gobbles up South Vietnam? That’s
the real question.
Kissinger: If a
year or two year from now North Vietnam gobbles up South Vietnam, we can have a
viable foreign policy if it looks as if it’s the result of South Vietnamese
incompetence.
Kissinger: If we
now sell out in such a way that, say, within a three-to four-month period, we
have pushed President Thieu over the brink-we-ourselves-I think, there is going
to be -even the Chinese won’t like that. I mean, they’ll pay verbal-verbally,
they’ll like it.
President
Nixon: But
it’ll worry them.
Kissinger: But
it will worry everybody. And domestically in the long run it won’t help us all
that much because our opponents will say we should’ve done it three years ago.
President
Nixon: I
know.
Kissinger: So
we’ve got to find formula that holds the thing together a year or two, after
which-after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater. If we settle
it, this October, by January 74 no one will give a damn.
President
Nixon: Yeah,
having in mind the fact that, you know, as we all know, the-the
analogy-comparison [to] Algeria is not on-I not at all for us. But on the other
hand, nobody gives a goddamn about what happened to Algeria-
Kissinger:
Mm-hmm.
President
Nixon:
-after they got out. [chuckling] You know what I mean? But Vietnam, I must say…
Jesus, they’ve fought so long, dying, and now… I don’t know.
End of
excerpt.
Miller
Center
University
of Virginia
https://millercenter.org/
“Richard
M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential
Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville:
University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
Discover the Truth at:
http://www.theblackvault.com
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
PHỎNG VẤN ÔNG THIỆU: Về vấn đề Cộng Sản sau hiệp
định Paris (phụ đề Pháp Việt)
https://www.youtube.com/watch?v=qUCl1EwGBuo
Oriana Fallaci on Interviewing South Vietnamese
President Nguyễn Văn Thiệu | The Dick Cavett Show
https://www.youtube.com/watch?v=rmgtOX1Gkfs
SYND 26-1-73 PRESIDENT THIEU PRESS CONFERENCE ON
PEACE AGREEMENT
https://www.youtube.com/watch?v=uSeKp8CEHMo
SYND 04-04-73 PRESIDENT NIXON MEETS SOUTH
VIETNAMESE PRESIDENT THEU IN SAN CLEMENTE, CALIFORNIA
https://www.youtube.com/watch?v=fYUQw3q3eXE
EP 1 | Tổng thống Thiệu và cuộc phỏng vấn tàn bạo
với nhà báo Ý năm 1972
https://www.youtube.com/watch?v=l0aBx_TG2zg
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972
(Ms.O Fallaci) - Ep.2
https://www.youtube.com/watch?v=INAfcRW3Prc&t=10s
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972
(Ms.O Fallaci) - Ep.3
https://www.youtube.com/watch?v=P_tOrafUIOY
Trung tướng Nguyễn văn Thiệu tuyên bố hiến pháp
Đệ Nhị Việt Nam Cộng Hoà 1967
https://www.youtube.com/watch?v=AwLHVNeQFCw
“NÁO LOẠN” HỘI TRƯỜNG: Phỏng vấn tổng thống Thiệu
năm 1990
https://www.youtube.com/watch?v=OVQCSkHOMLU
CỰU TỔNG THỐNG VIỆT NAM CỘNG HÒA NGUYỄN VĂN THIỆU
TRẢ LỜI PHỎNG VẤN BÁO CHÍ NGƯỜI VIỆT HẢI NGOẠI
https://www.youtube.com/watch?v=VLKKzrIqj54
Phỏng vấn Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu -
TTMD - V1
https://www.youtube.com/watch?v=HUQbqzkmqMk
SYND 1-11-72 THIEU SPEAKS ON VIETNAM PEACE
https://www.youtube.com/watch?v=tM643Wx6IyY
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trả lời phỏng vấn
năm 1970
https://www.youtube.com/watch?v=LAoWc0zpuuc
Phỏng vấn Cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ngày
03 tháng 05 năm 1993
https://www.youtube.com/watch?v=-fmSh6ihTcw&t=1305s
Dau Bach Ho1X Feb 11 1975 Thieu
https://www.facebook.com/1831861973/posts/pfbid0FNN9UXFDYKuR9u6VPb8AeWRsknsNLsCZfgZBuKXWyZbzcGtGmPzrX65JtfUFrWykl/?d=n&mibextid=qC1gEa
Tôi Không Chết Đâu | Hồi Ức Miền Nam
https://www.youtube.com/watch?v=fJdQN0DYBvA
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/
https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/
https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon
had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson
and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last
Aired May 5, 2016
Reflections on Richard Nixon
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last
Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last
Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425
June 12, 2008 Last
Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651
January 27, 2012
Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last
Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003
Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander
Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing:
Alexander Butterfield Testimony
https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203
Alexander
Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion
of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia
and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/
https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/
https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon
had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson
and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last
Aired May 5, 2016
Reflections on Richard Nixon
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last
Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last
Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425
June 12, 2008 Last
Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651
January 27, 2012
Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last
Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003
Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander
Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing:
Alexander Butterfield Testimony
https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203
Alexander
Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion
of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia
and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Pauls, Rolf,
West German Ambassador to the United States until May 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Rolf_Friedemann_Pauls
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v39/d8
https://www.jpost.com/opinion/grapevine-june-12-2020-globally-speaking-631172
https://military-history.fandom.com/wiki/Rolf_Friedemann_Pauls
https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/160201-israel-278104
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100323.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_Germany_to_the_United_States
Phouma, Souvanna,
Prime Minister of the Kingdom of Laos until 1975
Pompidou,
Georges,
Georges
Jean Raymond Pompidou
President
of France from 1969 until 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Pompidou
https://www.elysee.fr/en/georges-pompidou
https://www.ebsco.com/research-starters/history/georges-pompidou
https://artsandculture.google.com/entity/georges-pompidou/m01lbpj?hl=en
Rodman, Peter W.,
member, National Security Council staff
https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/government/rodman-bio.html
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/nsarodmanfiles.asp
https://www.henryakissinger.com/remembrances/eulogy-for-peter-w-rodman/
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Rodman
Sadat, Anwar,
President of Egypt
https://en.wikipedia.org/wiki/Anwar_Sadat
https://www.britannica.com/biography/Anwar-Sadat
https://www.ebsco.com/research-starters/history/sadat-becomes-president-egypt
https://sadat.umd.edu/about-us/anwar-sadat
https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1978/al-sadat/facts/
https://en.wikipedia.org/wiki/Assassination_of_Anwar_Sadat
https://www.biography.com/political-figures/anwar-el-sadat
Scheel, Walter,
West German Vice
Chancellor and Foreign Minister until May 6, 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Walter_Scheel
https://www.nytimes.com/2016/08/25/world/europe/walter-scheel-west-germany-obituary.html
https://www.bundespraesident.de/EN/role-and-functions/the-german-federal-presidents/walter-scheel/walter-scheel_node.html
https://time.com/archive/6877930/west-germany-a-depressed-chancellor-resigns/
https://www.wiesbaden.de/en/kultur/stadtgeschichte/goldenes-buch-artikel/walter-scheel
https://www.walter-scheel-medaille.de/en/walter-scheel
Sihanouk, Prince Norodom,
Norodom Sihanouk,
King of Cambodia to March 1955, thereafter
Prince of Cambodia; Prime Minister and Foreign Minister, October 1955–January
1956; Prime Minister, Foreign Minister, and Minister of the Interior,
March–April 1956; Prime Minister, September–October 1956; Prime Minister,
Foreign Minister, Minister of Plans, and Minister of the Interior, April–July
1957
Cambodian Head of State until March 1970;
thereafter, leader of Cambodian Government in exile in Beijing
Prince, Head of State of Cambodia until March
18, 1970; thereafter, leader of the Cambodian government-in-exile in Beijing
(GRUNK)
4/11/75 - Phnom Penh Evacuation
Suharto, Mohammed
President of Indonesia
https://en.wikipedia.org/wiki/Suharto
https://www.history.com/this-day-in-history/february-22/suharto-takes-full-power-in-indonesia
https://en.wikipedia.org/wiki/Fall_of_Suharto
https://www.britannica.com/biography/Suharto
https://www.brookings.edu/articles/suhartos-legacy-and-the-future-of-indonesia/
https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.ebsco.com/research-starters/biography/suharto&ved=2ahUKEwiq2bGB9LKNAxWyQjABHV9LDA0QFnoECEAQAQ&usg=AOvVaw3Ie3l-WbUfVj-HLmWBE2oh
https://www.britannica.com/summary/Suharto
https://www.abc.net.au/news/2021-08-21/suharto-giant-of-modern-indonesia-legacy-violence-corruption/100391484
https://www.indonesia-investments.com/culture/politics/suharto-new-order/item180?
Tanaka Kakuei,
Japanese Prime Minister from July 7, 1972, until
December 9, 1974
https://www.britannica.com/biography/Tanaka-Kakuei
https://en.wikipedia.org/wiki/Kakuei_Tanaka
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve12/d227
https://grokipedia.com/page/Kakuei_Tanaka
https://www.jimin.jp/english/about-ldp/history/104281.html
https://scholar.lib.vt.edu/VA-news/ROA-Times/issues/1993/rt9312/931217/12170054.htm
https://www.fccj.or.jp/number-1-shimbun-article/day-reckoning-kakuei-tanaka-and-fccj
https://historica.fandom.com/wiki/Kakuei_Tanaka
/https:/tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg){kind=link}