20261101 CDTL DDE D294 29 May 1953 Điện tín từ Lãnh sự Sturm tại Hà Nội gửi Bộ Ngoại giao.

20261101 CDTL DDE D294 29 May 1953 Điện tín từ Lãnh sự Sturm tại Hà Nội gửi Bộ Ngoại giao.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d294

Google Translated

Tài liệu 294

Quan hệ Đối ngoại Hoa Kỳ, 1952–1954, Đông Dương, Tập XIII, Phần 1

751G.13/5–2953: Điện tín từ Lãnh sự Sturm tại Hà Nội gửi Bộ Ngoại giao.

Mật

Hà Nội, ngày 29 tháng 5 năm 1953 — 6 giờ chiều

[Nhận ngày 30 tháng 5 — 4 giờ 30 sáng]

784. Bộ Ngoại giao chuyển tiếp cho Sài Gòn, Paris; đồng gửi Sài Gòn (điện số 627), Paris (điện số 376). Tham chiếu điện tín số 779 của Lãnh sự quán. Trong một cuộc trò chuyện dài mô tả các bước dẫn đến việc ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Quốc phòng, Phan Huy Quát đã thẳng thắn chia sẻ về Bảo Đại: tính cách, những điểm yếu, chiến lược, cách người dân nhìn nhận ông, đội ngũ thân cận xung quanh ông, cũng như đánh giá của Hoàng đế về chính sách của Pháp và Hoa Kỳ đối với Đông Dương.

Ông Quát cho biết, khi đánh giá Bảo Đại, cần lưu ý rằng ông là một vị quân chủ phương Đông, người đã dành phần lớn cuộc đời mình dưới sự giám sát của người Pháp hoặc những cá nhân được phía Pháp chấp thuận. Do đó, ông luôn hoài nghi mọi người ở những mức độ khác nhau, không bao giờ bộc lộ hết suy nghĩ của mình với bất kỳ ai, và chỉ tin tưởng—ở một chừng mực nhất định—những người mà ông cho là tận tâm với cá nhân ông cũng như với nền độc lập của quốc gia. Dù sở hữu trí thông minh bẩm sinh nhạy bén, Bảo Đại lại thiếu thông tin về hầu hết các vấn đề; ông mắc phải căn bệnh “lười biếng kiểu hoàng gia” và có xu hướng nuông chiều bản thân. Ông biết rõ mình bị chỉ trích gay gắt vì sự thụ động, không chỉ từ phía người Pháp và người Mỹ mà còn từ chính nhiều đồng bào của mình—những người mà ông thực sự coi trọng ý kiến. Tuy nhiên, chừng nào chưa cảm thấy chắc chắn rằng việc chọn con đường hành động sẽ phục vụ lợi ích quốc gia mà không biến mình thành “quân cờ” cho người Pháp, thì Bảo Đại vẫn sẽ giữ thái độ tách biệt. Ông Quát cho biết, nếu Pháp và Hoa Kỳ đón nhận kế hoạch quân sự của ông một cách tích cực, Bảo Đại sẽ coi đó là tín hiệu để từ bỏ thái độ dè dặt và dần dần quay trở lại với đời sống công chúng. Theo lời ông Quát, Bảo Đại chỉ chú tâm vào bộ máy quân sự chứ không hề bận tâm đến những hình thức phô trương bên ngoài của chủ quyền quốc gia. Ông biết rõ Tâm đang tìm cách chống lại mình, nhưng chỉ nhún vai nói với ông Quát: “Tôi sẽ xử lý Tâm vào thời điểm thích hợp”.

Về việc Bảo Đại chuyển tiền ra nước ngoài, ông Quát cho biết hành động này không xuất phát từ lòng tham cá nhân mà mang ý nghĩa chính sách quan trọng. Việc có một khoản tiền nằm ngoài tầm kiểm soát của người Pháp tại Đông Dương giúp Bảo Đại có được mức độ độc lập mà các vị tiền nhiệm của ông – những người phần lớn đều kết thúc cuộc đời trong cảnh bị phế truất và nghèo túng – chưa từng có được. Ông Quát kể lại rằng từng nghe một người Pháp (không nêu danh tính) nói rằng phía Pháp buộc phải đối xử thận trọng với Bảo Đại vì ông có những khoản tài sản lớn bên ngoài Việt Nam. Ông Quát cũng cho biết, dù Bảo Đại có hưởng lợi từ việc Hoàng hậu vắng mặt tại đất nước, thì thực tế là Hoàng hậu cùng các con của ông đang ở nước ngoài cũng chỉ là một phần trong chính sách nêu trên, với mục tiêu ngăn chặn việc Bảo Đại và gia đình trở thành con tin của người Pháp.

Ông Quát cho biết thêm, Bảo Đại luôn hoài nghi về ý đồ của Pháp đối với Việt Nam. Ông từng bị chèn ép nhiều lần đến mức sự ngờ vực ấy đã ăn sâu vào tâm trí. Việc ông đưa ra kế hoạch quân sự vào thời điểm này được xem là “nỗ lực cuối cùng”, bởi ông tin rằng nước Pháp hiện đang suy yếu và rất cần một giải pháp khả thi cho vấn đề Việt Nam, đến mức một chính phủ Pháp có trách nhiệm khó lòng có thể từ chối ông. Nếu nhận được sự đón nhận thiện chí tại Paris, quan hệ giữa Việt Nam và Pháp sẽ bước sang một giai đoạn mới đầy hứa hẹn. Ngược lại, nếu kế hoạch bị bác bỏ, Bảo Đại “sẽ có những bước đi khác”. Ông Quát không giải thích rõ cụm từ này, nhưng cho rằng đó là một tín hiệu chẳng lành – không chỉ đối với Việt Nam mà còn đối với cả lợi ích của phương Tây tại Đông Dương.

Liên quan đến Hoa Kỳ, ông Quát cho biết Bảo Đại vẫn chưa thể xác định rõ ràng trong tâm trí mình rằng chính sách thực sự của Mỹ đối với Việt Nam là gì. Mặc dù hiểu và chấp nhận việc Mỹ dựa vào sự hỗ trợ của Pháp trong công cuộc phòng thủ Tây Âu, ông vẫn cảm thấy khó hiểu trước điều mà ông coi là sự thiếu ủng hộ hoàn toàn từ phía Mỹ đối với khát vọng giành độc lập trọn vẹn hơn của Việt Nam – đặc biệt là trong các lĩnh vực như quân sự, nơi một nước Việt Nam vững mạnh sẽ mang lại giá trị vô cùng to lớn, không chỉ cho Pháp mà còn cho cả khối phương Tây nói chung. Trong bối cảnh đó, Bảo Đại đặc biệt mong muốn biết phản ứng của Mỹ [Trang 588] đối với kế hoạch quân sự của ông. Theo lời Quát, một cử chỉ khích lệ kịp thời từ phía Mỹ có thể tạo nên bước ngoặt trong năm nay.

Sturm.

1.   Bức điện số 779 từ Hà Nội, đề ngày 28 tháng 5, trong đó đề cập đến các kế hoạch của Bảo Đại nhằm phát triển Quân đội Quốc gia Việt Nam, đã không được in ra. (751G.13/5–2853)↩

2.   Việc bổ nhiệm Bác sĩ Phan Huy Quát, một thủ lĩnh của Đảng Đại Việt, vào vị trí Bộ trưởng Quốc phòng đã được công bố vào ngày 4 tháng 6.↩

Historical Documents - Office of the Historian

List of Sources

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/sources

List of Abbreviations and Symbol

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/terms

List of Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/persons

Policy of the United States with respect to Indochina, 1953: Declining French military fortunes; the Viet Minh invasion of Laos; accelerated United States aid for Indochina (Documents 162–490)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/comp2

1.   Document 294

Foreign Relations of the United States, 1952–1954, Indochina, Volume XIII, Part 1

751G.13/5–2953: Telegram

The Consul at Hanoi (Sturm) to the Department of State

secret

Hanoi, May 29, 1953—6 p.m.
[Received May 30—4: 30 a.m.]

784. Department pass Saigon, Paris; repeated information Saigon 627, Paris 376. Reference Consulate telegram 779.¹ In course of long conversation describing steps leading to his appointment as Minister of National Defense, Phan-Huy-Quat² spoke with great frankness of Bao Dai, his character, weaknesses, strategy, how he is considered by the people, his entourage and Emperor’s evaluation of French and US policy toward Indochina.

Quat said that in judging Bao Dai, one must remember he is an oriental prince whose life has been spent under surveillance by the French or persons acceptable to the French. He is accordingly mistrustful of everyone, in varying degrees, never speaks his whole mind to anyone, and confides, up to a point, only in those he considers devoted to himself and the nation’s independence. Although possessed of quick native intelligence, Bao Dai is ill-informed on most subjects, afflicted with “Royal laziness” and given to self-indulgence. He knows [Page 587]he is harshly judged for his inactivity not only by French and Americans but also by many of his own people whose good opinion he would value. Until he feels, however, that on adopting a policy of action he can be sure of serving the national interest with no risk of being used as a French cat’s-paw, Bao Dai will remain aloof. Quat says that if the French and the US receive his military plan favorably, Bao Dai will interpret that reception as the signal to abandon his reserve and gradually re-enter public life. Bao Dai, he says, is purely concerned with the military establishment and cares nothing for the external trappings of sovereignty; he is aware that Tam is working against him, but with a shrug he said to Quat “I shall take care of Tam at the proper moment”.

With regard to Bao Dai’s transfers of funds abroad, Quat said these are not inspired by personal greed, but have an important policy aspect. To have money outside the control of French in Indochina gives Bao Dai a degree of independence not enjoyed by his imperial predecessors, many of whom ended their days deposed and impoverished. Quat reported hearing a Frenchman, whom he did not identify, say the French were obliged handle Bao Dai with care since he has large holdings outside Vietnam. Quat said also that although Bao Dai has profited from Empress absence from country, fact that she and Royal children are absent is only another aspect of this same policy, objective of which is to prevent Bao Dai and his family from becoming French hostages.

Bao Dai has always been suspicious of French intentions toward Vietnam, said Quat, and has been slapped down so often that his mistrust in power army indelible. He has been moved to present his military plan at this time “as a last effort” because he believes France to be so weak and so greatly in need of a formula capable of providing an acceptable solution to the problem of Vietnam, that a responsible French Government can hardly turn him down. If he meets with friendly reception in Paris, Vietnam’s relations with France will enter a new and promising phase. If his plan is rejected, however, Bao Dai “will take other dispositions” a phrase Quat would not undertake to define but which he feels would bode ill not only for Vietnam but also for the stake that the West has in Indochina.

With regard to the US, Quat said that Bao Dai has been unable determine in his own mind exactly what American policy is toward Vietnam. While he appreciates and accepts American reliance on French aid in the defense of Western Europe, he is puzzled by what he considers failure of US fully to support Vietnam’s aspirations to more nearly complete independence precisely in those spheres, particularly the military, where a strong Vietnam would be invaluable not only to France but to the Western cause generally. In this connection Bao Dai is especially anxious to know what will be the American reaction [Page 588]to his military plan. A timely gesture of encouragement by the US, said Quat, may mark the turning point in this year.

Sturm

1.   Telegram 779 from Hanoi, May 28, which reported on Bao Dai’s plans for the development of the Vietnamese National Army, is not printed. (751G.13/5–2853)↩

2.   The appointment of Dr. Phan Huy Quat, a leader of the Dai Viet Party, as Minister of Defense was announced on June 4.↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d294

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/pg_587

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/pg_588

Thân thế (các) nhân vật

Bao Dai,

Chief of State of Vietnam.

Nguyen Van Tam,

Minister of the Interior of the State of Vietnam and Acting Governor of Northern Vietnam to June 3, 1952; Prime Minister of the State of Vietnam, June 3, 1952–December 17, 1953.

Sturm, Paul J.,

Member of the Office of Philippine and Southeast Asian Affairs, Department of State.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d48

https://adst.org/OH%20TOCs/Kattenburg,%20Paul.toc.pdf

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p2/comp2

https://digitalcommons.providence.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1028&context=history_undergrad_theses

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d161

https://afsa.org/sites/default/files/fsj-1952-05-may_0.pdf

https://www.jstor.org/stable/24911759

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d136

20261101 CDTL DDE D761 16 Jun 1954 Điện tín từ Bộ trưởng Ngoại giao gửi Phái đoàn Hoa Kỳ.

20261101 CDTL DDE D761 16 Jun 1954 Điện tín từ Bộ trưởng Ngoại giao gửi Phái đoàn Hoa Kỳ.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d761

Google Translated

Tài liệu 761

Quan hệ Đối ngoại Hoa Kỳ, 1952–1954, Hội nghị Geneva, Tập XVI

751G.00/6–1654: Điện tín từ Bộ trưởng Ngoại giao gửi Phái đoàn Hoa Kỳ.

Tuyệt mật

Ưu tiên

Hạn chế phân phối

Washington, ngày 16 tháng 6 năm 1954—8 giờ tối

Tedul 208. Gửi Thứ trưởng và Đại sứ. Ông Bonnet vừa rời đi sau khi đọc một thông điệp dài từ ông Bidault. Nội dung chính là phía Pháp cảm thấy Hoa Kỳ không còn cam kết can thiệp theo các điều kiện đã nêu trong bức điện cơ bản ngày 11 tháng 5 của chúng ta gửi tới Paris; điều này khiến họ rơi vào thế đàm phán vô cùng khó khăn tại Geneva.

Tôi khẳng định rằng, quả thực phía Pháp không thể có một lựa chọn thường trực để kéo Hoa Kỳ vào cuộc chiến vào một thời điểm chưa xác định trong tương lai [Trang 1167] và trong những điều kiện hiện chưa thể lường trước được. Tuy nhiên, nếu một chính phủ Pháp nhận được sự tín nhiệm của Quốc hội quyết định rằng họ không thể đạt được một thỏa thuận đình chiến danh dự và do đó cần phải tiếp tục cuộc chiến, thì Hoa Kỳ sẵn sàng phúc đáp ngay lập tức. Phúc đáp đó nhiều khả năng sẽ tuân theo tinh thần bức điện ngày 11 tháng 5 của chúng ta, trừ khi tình hình diễn biến xấu đi đến mức việc duy trì vị thế tại Đông Dương trở nên bất khả thi, hoặc trở thành gánh nặng quá lớn so với những kết quả có thể đạt được.

Tôi bày tỏ sự tiếc nuối vì không thể đưa ra phúc đáp thỏa đáng hơn cho ông Bidault, nhưng tôi không thể hình dung được rằng Hoa Kỳ lại được kỳ vọng sẽ trao cho một quốc gia thứ ba quyền quyết định đưa Hoa Kỳ vào cuộc chiến, vào những thời điểm và trong những điều kiện hoàn toàn do quốc gia đó lựa chọn.

Tôi đề nghị Thứ trưởng hoặc Đại sứ (ai gặp ông Bidault trước) hãy tóm tắt lại những nội dung trên cho ông ấy, vì tôi không tin rằng ông Bonnet—người đang trong trạng thái vô cùng xúc động—có thể truyền đạt lại một cách đầy đủ.

Dulles.

1.   Do Bộ trưởng Ngoại giao soạn thảo. Được gửi lại tới Paris dưới dạng điện tín số 4624.↩

2.   Điện tín số 4023 gửi tới Paris, ngày 11 tháng 5; xem tập XIII.↩

3.   Để biết bản ghi nhớ về cuộc trao đổi giữa Bộ trưởng Dulles và Đại sứ Bonnet vào ngày 16 tháng 6, xem tập XIII.↩

Historical Documents - Office of the Historian

List of Abbreviations and Symbols

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/terms

List of Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/persons

The Geneva Conference on Indochina May 8–July 21, 1954

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/comp2

III. Proceedings of the Conference: Continued Discussions of Conference Arrangements, Procedures, and Participants; United States Positions and Tactics at the Conference; Arrangements and Discussions on Collective Defense in Southeast Asia; Consideration of United States Military Intervention in Indochina; Proposals on Indochina by the Various Delegations; Efforts To End Hostilities in Indochina and To Preserve Peace in Southeast Asia; United States Participation in the Final Stage of the Indochina Phase of the Conference; Conclusion of the Geneva Conference (May 8–July 21)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/ch7

June 16, 1954 (Documents 752–763)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/ch7subch40

1.   Document 761

Foreign Relations of the United States, 1952–1954, The Geneva Conference, Volume XVI

751G.00/6–1654: Telegram

The Secretary of State to the United States Delegation¹

top secret
priority
limit distribution

Washington, June 16, 1954—8 p.m.

Tedul 208. For Under Secretary and Ambassador. Bonnet has just left after reading a long message from Bidault, the substance of which was that the French no longer felt that US was committed to intervention on the conditions stated in our May 11 basic cable to Paris² and that this left them in a very difficult negotiating position at Geneva.

I said that it was quite true that the French could not have a continuing option to call US into war at some future undetermined date [Page 1167]and under conditions which could not now be foreseen. On the other hand if and when there was a French Government which had the confidence of the Assembly and if it should then decide that it could not conclude an honorable armistice and that it was thus necessary to continue the struggle, the US would be prepared promptly to respond and that response would probably be along the lines of our May 11 telegram unless in the meantime the situation had further deteriorated to a point where the making of a stand in Indochina had become impracticable or so burdensome as to be out of proportion to the results obtainable.

I said that I regretted not being able to make a response that would be more satisfactory to Bidault but that I could not conceive that it would be expected that the US would give a third power the option to put it into war at times and under conditions wholly of the other’s choosing.

I suggest that Under Secretary or Ambassador (whoever sees Bidault first) should summarize foregoing to Bidault as am not confident that Bonnet who was in highly emotional state will adequately report.³

Dulles

1.   Drafted by the Secretary of State. Repeated to Paris as telegram 4624.↩

2.   Telegram 4023 to Paris, May 11; see volume xiii.↩

3.   For a memorandum of the conversation between Secretary Dulles and Ambassador Bonnet, June 16, see volume xiii.↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d761

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1167

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1

Thân thế (các) nhân vật

Bidault, Georges,

French Minister for Foreign Affairs until June 18, 1954; Head of the French Delegation at the Geneva Conference until June 18, 1954.

https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Bidault

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d338

https://www.britannica.com/biography/Georges-Bidault

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d398

https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/documents/publication/CWIHPBulletin16_p1.pdf

https://spartacus-educational.com/2WWbidault.htm

https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA007286.pdf

https://avalon.law.yale.edu/20th_century/inch020.asp

Bonnet, Henri,

French Ambassador in the United States.

https://en.wikipedia.org/wiki/Henri_Bonnet

https://www.trumanlibrary.gov/library/oral-histories/bonnethl

https://digitalcommons.jsu.edu/lib-ac-histimg/864/

https://kchistory.org/image/henri-bonnet-french-ambassador-united-states?solr_nav%5Bid%5D=3c6a6321d2255ccbb571&solr_nav%5Bpage%5D=3&solr_nav%5Boffset%5D=16

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v02p2/d86

https://www.nytimes.com/1954/12/17/archives/au-revoir-to-m-bonnet.html

https://www.floridamemory.com/items/show/18982

Honorary Degree Awarded to French Ambassador Henri Bonnet, 1946

https://www.youtube.com/watch?v=lh-Yc1Xxv30

https://www.trumanlibrary.gov/taxonomy/term/5178?page=6

Dulles, John Foster,

Secretary of State

https://en.wikipedia.org/wiki/John_Foster_Dulles

https://history.state.gov/departmenthistory/people/dulles-john-foster

https://www.britannica.com/biography/John-Foster-Dulles

https://diplomacy.state.gov/encyclopedia/john-foster-dulles-secretary-of-state/

https://www.acton.org/publications/transatlantic/2020/03/10/john-foster-dulles-cold-war-architect

https://www.youtube.com/watch?v=BtyFClyli9c

20261101 CDTL NRM D124 21 October 1975 124. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.

20261101 CDTL NRM D124 21 October 1975 124. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d124

Google Translated

 Tài liệu 124

Quan hệ Đối ngoại Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976

124. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.

Bắc Kinh, ngày 21 tháng 10 năm 1975, 18:25–20:05

THÀNH PHẦN THAM DỰ

Chủ tịch Mao Trạch Đông

Đặng Tiểu Bình, Phó Thủ tướng Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Kiều Quán Hoa, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao

Đại sứ Hoàng Trấn, Trưởng Văn phòng Liên lạc nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Washington

Vương Hải Dung, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao

Đường Văn Sinh, Phó Vụ trưởng Vụ châu Mỹ và châu Đại Dương, kiêm phiên dịch viên

Chương Hàm Chi, Phó Vụ trưởng Vụ châu Mỹ và châu Đại Dương

Tiến sĩ Henry A. Kissinger, Bộ trưởng Ngoại giao kiêm Trợ lý Tổng thống phụ trách các vấn đề An ninh Quốc gia

Đại sứ George Bush, Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ tại Bắc Kinh

Winston Lord, Giám đốc Ban Hoạch định Chính sách, Bộ Ngoại giao

Vào lúc 17:45, trong cuộc họp với Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình, Bộ trưởng Kissinger được thông báo rằng Chủ tịch Mao muốn gặp ông vào lúc 18:30. Ông được yêu cầu nêu tên những thành viên trong đoàn (bao gồm cả phu nhân) muốn được Chủ tịch tiếp đón, cũng như hai quan chức sẽ cùng ông tham gia cuộc hội đàm. Cuộc gặp với Đặng Tiểu Bình kéo dài thêm 15 phút nữa. Sau đó, Tiến sĩ Kissinger cùng đoàn nghỉ ngơi đến 18:15, rồi di chuyển từ Đại lễ đường Nhân dân đến nơi ở của Chủ tịch.

Lần lượt từng người sau đây đã được giới thiệu với Chủ tịch và trao đổi những lời chào hỏi ngắn gọn trong khi các nhiếp ảnh gia và quay phim ghi lại hình ảnh: Bộ trưởng Kissinger, phu nhân Kissinger, Đại sứ Bush, Cố vấn Sonnenfeldt, Trợ lý Bộ trưởng Habib, Giám đốc Winston Lord, ông William Gleysteen, ông Peter Rodman (thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia - NSC) và bà Anne Boddicker (thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia - NSC). Chủ tịch đứng dậy và nói chuyện với nhiều khó khăn. Khi nhìn thấy bà Kissinger, ông ngồi xuống, yêu cầu một tập giấy rồi viết một dòng nhận xét rằng bà ấy cao hơn hẳn Bộ trưởng Kissinger. Sau đó, ông lại đứng dậy để chào những người còn lại trong đoàn. Tiếp đó, các vị khách được mời rời khỏi phòng, chỉ còn lại Bộ trưởng Kissinger, Đại sứ Bush và ông Lord ở lại.

Những người tham gia ngồi trên các ghế bành xếp thành hình bán nguyệt. Trong suốt cuộc trò chuyện, Chủ tịch hoặc là nói một cách rất khó khăn – với cô Đường và cô Vương nhắc lại lời ông để xác nhận rồi mới dịch sang tiếng nước ngoài – hoặc là ông viết ý kiến ​​của mình ra tập giấy do người y tá cầm giúp. Trong suốt cuộc đối thoại, Chủ tịch liên tục dùng tay và ngón tay ra hiệu đầy linh hoạt để nhấn mạnh các ý của mình.

Chủ tịch Mao: Ông biết đấy, tôi mắc đủ thứ bệnh trong người. Chẳng bao lâu nữa là tôi sẽ lên thiên đường thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Chắc không sớm thế đâu ạ.

Chủ tịch Mao: Sớm thôi. Tôi đã nhận được lời mời từ Chúa rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi hy vọng ông sẽ chưa nhận lời đó trong một thời gian dài nữa.

Chủ tịch Mao: Tôi sẽ tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Bộ trưởng Kissinger: Cảm ơn ông. Tổng thống rất mong đợi chuyến thăm Tầu cộng và cơ hội được gặp Chủ tịch.

Chủ tịch Mao: Chúng tôi rất hoan nghênh ông ấy.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi coi trọng mối quan hệ với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Chủ tịch Mao: Cũng có chút ý nghĩa, nhưng không phải là quá lớn. (Ông dùng ngón tay ra hiệu) Các ông là thế này (khoảng cách rộng giữa hai ngón tay), còn chúng tôi là thế này (khoảng cách hẹp). Bởi vì các ông có bom nguyên tử, còn chúng tôi thì không.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng, nhưng Chủ tịch vẫn thường nói rằng sức mạnh quân sự không phải là yếu tố quyết định duy nhất.

Chủ tịch Mao: Như Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình đã nói: “hạt kê cộng với súng trường”.

Bộ trưởng Kissinger: Và chúng ta có một số đối thủ chung.

Chủ tịch Mao: Đúng vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Ông đã nói điều đó bằng tiếng Anh và viết ra giấy. Tôi có thể xem được không?

Chủ tịch Mao: Được chứ. (Ông đưa tờ giấy mình vừa viết cho Kissinger.)

Bộ trưởng Kissinger: Có vẻ như Chủ tịch đang tiến bộ trong việc học tiếng Anh.

Chủ tịch Mao: Không hẳn (ông chụm hai ngón tay lại gần nhau). Vậy là ông đã tranh luận với ông ấy (chỉ về phía Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình) rồi sao?

Bộ trưởng Kissinger: Chỉ là tranh luận về phương thức để đạt được mục tiêu chung mà thôi.

Chủ tịch Mao: Hôm qua, trong cuộc tranh luận với Phó Thủ tướng, ông nói rằng Mỹ không yêu cầu gì ở Tầu cộng và Tầu cộng cũng không yêu cầu gì ở Mỹ. Theo tôi thấy, điều này vừa đúng lại vừa chưa đúng. Vấn đề nhỏ là Đài Loan, còn vấn đề lớn là cả thế giới. (Ông bắt đầu ho, một y tá bước vào hỗ trợ.) Nếu hai bên chẳng có gì để yêu cầu ở nhau, thì tại sao ông lại đến Bắc Kinh? Nếu không có gì cần hỏi nhau, thì tại sao ông lại muốn đến Bắc Kinh, và tại sao chúng tôi lại muốn tiếp đón ông cùng Tổng thống?

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đến Bắc Kinh vì chúng ta có một đối thủ chung, và vì chúng tôi cho rằng cách nhìn nhận của các ông về tình hình thế giới là sáng suốt nhất trong số các quốc gia mà chúng tôi giao thiệp; chúng ta cũng đồng quan điểm với nhau về một số… à không, là rất nhiều vấn đề.

Chủ tịch Mao: Điều đó không đáng tin. Những lời lẽ đó không đáng tin. Chúng không đáng tin bởi vì theo các ưu tiên của phía ông, thì thứ nhất là Liên Xô, thứ hai là châu Âu, và thứ ba là Nhật Bản.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó không đúng.

Chủ tịch Mao: Theo quan điểm của tôi thì là vậy. (Vừa nói vừa đếm bằng ngón tay.) Mỹ, Liên Xô, châu Âu, Nhật Bản, Tầu cộng. Ông thấy đấy, năm (giơ năm ngón tay lên).

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó không đúng.

Chủ tịch Mao: Vậy thì chúng ta tranh luận thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng ta tranh luận. Liên Xô là một mối nguy lớn đối với chúng tôi, nhưng không phải là một ưu tiên hàng đầu.

Chủ tịch Mao: Không đúng. Đó là một siêu cường. Trên thế giới chỉ có hai siêu cường thôi (vừa nói vừa đếm trên các ngón tay). Chúng ta thì lạc hậu (vừa nói vừa đếm trên các ngón tay). Mỹ, Liên Xô, châu Âu, Nhật Bản, Tầu cộng. Chúng ta đứng cuối. Mỹ, Liên Xô, châu Âu, Nhật Bản, Tầu cộng —ông xem đấy.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi biết mình hầu như chẳng bao giờ bất đồng với Chủ tịch, nhưng ở điểm này thì ông không đúng—chỉ vì đây là vấn đề về thứ tự ưu tiên của chúng tôi mà thôi.

Chủ tịch Mao: (Vỗ vào hai vai mình) Chúng tôi thấy rằng những gì các ông đang làm giống như việc bước qua vai chúng tôi để tiến tới Moscow, mà đôi vai này giờ chẳng còn tác dụng gì nữa rồi. Ông thấy đấy, chúng ta là bên thứ năm. Chúng ta chỉ là ngón út thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi chẳng thu được lợi lộc gì ở Moscow cả.

Chủ tịch Mao: Nhưng các ông có thể đạt được vấn đề Đài Loan ngay tại Tầu cộng.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi có thể đạt được vấn đề Đài Loan tại Tầu cộng ư?

Chủ tịch Mao: Nhưng hiện tại các ông đang nắm giữ Đài Loan của Tầu cộng đấy thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng chúng ta sẽ tự giải quyết vấn đề đó với nhau.

Chủ tịch Mao: Một trăm năm nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Lần trước khi tôi đến đây, Chủ tịch cũng đã nói như vậy.

Chủ tịch Mao: Chính xác.

Bộ trưởng Kissinger: Sẽ không mất đến một trăm năm đâu. Sớm hơn nhiều.

Chủ tịch Mao: Để nó nằm trong tay các ông thì tốt hơn. Còn nếu bây giờ các ông trả lại cho tôi, tôi cũng chẳng cần, vì nó là thứ không đáng lấy. Ở đó có cả một đám phản cách mạng. Một trăm năm nữa chúng tôi mới cần đến nó (vừa nói vừa ra hiệu bằng tay), và khi đó chúng tôi sẽ đấu tranh để giành lấy.

Bộ trưởng Kissinger: Không đến một trăm năm đâu.

Chủ tịch Mao: (Vừa ra hiệu bằng tay, vừa đếm) Khó nói lắm. Năm năm, mười năm, hai mươi năm, hay một trăm năm. Khó nói lắm. (Chỉ tay lên trần nhà) Và khi tôi lên thiên đàng gặp Chúa, tôi sẽ nói với Ngài rằng, để Đài Loan nằm dưới sự quản lý của Hoa Kỳ vào lúc này vẫn là tốt hơn cả.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy hẳn sẽ rất ngạc nhiên khi nghe Chủ tịch nói như vậy.

Chủ tịch Mao: Không đâu, vì Chúa ban phước cho các ông chứ không phải chúng tôi. Chúa không ưa chúng tôi (vẫy tay) vì tôi là một kẻ hiếu chiến, lại còn là cộng sản nữa. Đó là lý do Ngài không thích tôi. (Chỉ vào ba người Mỹ) Ngài thích ông, ông và cả ông nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chưa từng có vinh hạnh được gặp Ngài, nên tôi cũng không rõ lắm.

Chủ tịch Mao: Tôi thì chắc chắn. Năm nay tôi 82 tuổi rồi. (Chỉ về phía Bộ trưởng Kissinger) Còn ông bao nhiêu tuổi? Chắc khoảng 50 nhỉ?

Bộ trưởng Kissinger: 51 tuổi ạ.

Chủ tịch Mao: (Chỉ về phía Phó Thủ tướng Đặng) Ông ấy 71 tuổi. (Vẫy tay) Rồi khi tất cả chúng tôi – tôi, ông ấy (Đặng), Chu Ân Lai và Diệp Kiếm Anh – đều qua đời cả, thì các ông vẫn còn sống. Thấy chưa? Chúng tôi, những người già này, chẳng còn làm được gì nữa. Chúng tôi rồi cũng sẽ không trụ lại được lâu đâu.

Bộ trưởng Kissinger: Xin phép Chủ tịch cho tôi được nói một điều về những gì Chủ tịch vừa đề cập trước đó liên quan đến các ưu tiên của hai bên.

Chủ tịch Mao: Được thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Vì Liên Xô là một siêu cường nên đương nhiên họ chiếm vị trí ưu tiên cao, và chúng tôi phải thường xuyên giải quyết các vấn đề liên quan đến họ. Tuy nhiên, xét về mặt chiến lược, chúng tôi đang nỗ lực ngăn chặn chủ nghĩa bành trướng của Liên Xô; chính vì vậy, trong chiến lược của mình, Tầu cộng là ưu tiên hàng đầu đối với chúng tôi. Nhưng chúng tôi không muốn lợi dụng Tầu cộng để tạo đà tiếp cận Moscow, vì làm như vậy chẳng khác nào tự sát.

Chủ tịch Mao: Các ông đã tiếp cận được rồi đấy chứ, chỉ là giờ không còn cần đến đôi vai của chúng tôi nữa thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi chưa hề tiếp cận được như vậy. Đây chỉ là một giai đoạn mang tính chiến thuật – điều mà Tổng thống cũng sẽ khẳng định với ngài.

Chủ tịch Mao: Vậy xin hãy chuyển lời thăm hỏi của tôi tới Tổng thống của các ông.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi chắc chắn sẽ làm vậy.

Chủ tịch Mao: Chúng tôi hoan nghênh chuyến thăm của ông ấy.

Các ông có cách nào giúp tôi khắc phục tình trạng hiện tại – khi tôi không thể nói năng một cách rõ ràng được không?

Bộ trưởng Kissinger: Dù vậy, ngài vẫn diễn đạt ý mình rất rõ ràng mà. [Trang 791]

Chủ tịch Mao: Phần này (chỉ vào đầu) vẫn hoạt động tốt, tôi vẫn ăn ngủ bình thường. (Vỗ vào đầu gối) Còn những phần này thì không ổn lắm. Chúng không đau, nhưng khi đi lại thì thấy không vững. Phổi của tôi cũng có chút vấn đề. Tóm lại là sức khỏe tôi không tốt, thậm chí là không tốt lắm.

Bộ trưởng Kissinger: Được gặp Chủ tịch luôn là một niềm vui lớn.

Chủ tịch Mao: Ông biết đấy, tôi giống như một "vật trưng bày" dành cho các vị khách vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Chủ tịch, tôi đã đọc lại cuộc trò chuyện của chúng ta cách đây hai năm. Tôi cho rằng đó là một trong những phân tích sâu sắc nhất về các vấn đề quốc tế, và chúng tôi thực sự coi trọng những nhận định đó.

Chủ tịch Mao: Nhưng vẫn còn một số điều cần phải chờ xem sao đã. Một số đánh giá mà tôi đưa ra trước đây vẫn còn phụ thuộc vào diễn biến thực tế khách quan.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng tôi nghĩ rằng những đánh giá cơ bản mà Chủ tịch đưa ra vào thời điểm đó, xét theo sự phát triển của tình hình thực tế, đã chứng tỏ là hoàn toàn chính xác; chúng tôi cơ bản đồng tình với những nhận định đó. Chúng tôi vừa trải qua một giai đoạn khó khăn do sự kiện Tổng thống Nixon từ chức, và chúng tôi buộc phải thực hiện nhiều bước xoay xở hơn mức mong muốn.

Chủ tịch Mao: Tôi nghĩ điều đó có thể thực hiện được. Việc xoay xở, điều chỉnh là điều cho phép.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó từng rất cần thiết, nhưng chúng ta đang dần khép lại giai đoạn đó.

Chủ tịch Mao: Châu Âu hiện nay quá mềm yếu.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi đồng ý với Chủ tịch—Châu Âu quả thực quá mềm yếu.

Chủ tịch Mao: Họ sợ Liên Xô.

Bộ trưởng Kissinger: Họ sợ Liên Xô và cả tình hình nội bộ của chính họ nữa.

Chủ tịch Mao: Nhật Bản đang tìm cách xác lập quyền bá chủ.

Bộ trưởng Kissinger: Nhật Bản vẫn chưa sẵn sàng để xác lập quyền bá chủ. Điều đó còn cần thêm một lần thay đổi lãnh đạo nữa. Nhưng xét về tiềm năng, Nhật Bản hoàn toàn có khả năng theo đuổi quyền bá chủ.

Chủ tịch Mao: Đúng vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi cho rằng thế hệ lãnh đạo kế tiếp—chẳng hạn như Nakasone, người từng là học trò của tôi khi tôi còn làm giáo sư—sẽ sẵn sàng hơn trong việc sử dụng sức mạnh của Nhật Bản.

Chủ tịch Mao: Châu Âu quá phân tán, quá lỏng lẻo.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng. Chúng tôi muốn thấy một châu Âu thống nhất và mạnh mẽ hơn.

Chủ tịch Mao: Chúng tôi cũng mong muốn như vậy. Nhưng hiện tại, châu Âu quá lỏng lẻo và rời rạc, rất khó để đạt được sự thống nhất.

Bộ trưởng Kissinger: Hơn nữa, họ cũng không có nhiều nhà lãnh đạo mạnh mẽ. [Trang 792]

Chủ tịch Mao: Ồ, đúng vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Tuy nhiên, ông Schmidt—người sẽ đến đây vào tuần tới—là nhà lãnh đạo mạnh mẽ nhất tại châu Âu hiện nay.

Chủ tịch Mao: Pháp e ngại nước Đức (vừa nói vừa đếm trên các ngón tay). Họ sợ viễn cảnh Tây Đức và Đông Đức tái thống nhất, vì điều đó sẽ tạo thành một “nắm đấm” mạnh mẽ.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy, Pháp muốn duy trì tình trạng chia cắt nước Đức.

Chủ tịch Mao: (Gật đầu) Như vậy thì không tốt.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng Đông Đức và Tây Đức có thể đoàn tụ trên cơ sở chủ nghĩa dân tộc.

Chủ tịch Mao: Vâng, chúng tôi ủng hộ việc tái thống nhất.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó còn tùy thuộc vào việc ai sẽ đứng đầu.

Chủ tịch Mao: Tây Đức có dân số 50 triệu người, trong khi Đông Đức có 18 triệu người.

Bộ trưởng Kissinger: Xét về khía cạnh vật chất, Tây Đức là bên mạnh hơn.

Chủ tịch Mao: Nhưng việc tái thống nhất nước Đức vào lúc này sẽ không gây nguy hiểm gì.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi ủng hộ việc tái thống nhất nước Đức, nhưng hiện tại, Liên Xô sẽ ngăn cản điều đó bằng biện pháp quân sự. Dù vậy, Hoa Kỳ vẫn ủng hộ nước Đức tái thống nhất.

Chủ tịch Mao: Về điểm này, chúng ta có cùng quan điểm.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi không e ngại một nước Đức thống nhất, nhưng quyền lực của Liên Xô tại châu Âu cần phải suy yếu trước khi điều đó có thể xảy ra.

Chủ tịch Mao: Nếu không có một cuộc đối đầu, thì không thể làm suy yếu Liên Xô được.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng, nhưng điều quan trọng là phải chọn đúng thời điểm; trong giai đoạn xảy ra vụ Watergate, chúng tôi không ở vào vị thế có thể thực hiện điều đó. Đó là lý do tại sao chúng tôi buộc phải xoay xở.

Chủ tịch Mao: Có vẻ như không cần thiết phải để vụ Watergate diễn ra theo cách đó.

Bộ trưởng Kissinger: Thật không thể tha thứ được. Không thể tha thứ. (Cô Đường tỏ vẻ khó hiểu.) Việc để mọi chuyện diễn ra theo cách đó là không thể tha thứ. Đó chỉ là một sự kiện nhỏ, nhưng lại bị một nhóm người thiển cận thổi phồng thành một bi kịch ở quy mô quốc gia và quốc tế. Tổng thống Nixon là một vị Tổng thống tốt (Chủ tịch Mao gật đầu tán thành), và tôi vẫn thường xuyên liên lạc với ông ấy.

Chủ tịch Mao: Xin hãy chuyển lời hỏi thăm của tôi tới ông Nixon.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi sẽ gọi cho ông ấy ngay khi trở về.

Chủ tịch Mao: Vậy trước hết, xin hãy chuyển lời hỏi thăm của tôi tới Tổng thống Ford, và thứ hai là tới ông Nixon.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi rất vui lòng thực hiện cả hai việc đó.

Chủ tịch Mao: Ông bận rộn quá. [Trang 793]

Bộ trưởng Kissinger: Ngài cho rằng tôi đi lại quá nhiều sao?

Chủ tịch Mao: Tôi vừa nói rằng ông quá bận rộn, mà xem chừng nếu không bận như vậy thì cũng chẳng được. Ông không thể nào tránh khỏi sự bận rộn đó. Khi giông bão sắp ập đến, lũ chim én lại trở nên bận rộn.

Bộ trưởng Kissinger: Có lẽ tôi phải mất vài ngày mới hiểu hết ý nghĩa sâu xa của câu nói đó.

Chủ tịch Mao: Thế giới này chẳng hề yên tĩnh, một cơn bão—giông gió—đang kéo đến. Và khi giông gió đến gần, lũ chim én lại bận rộn.

Cô Đường: Chủ tịch hỏi tôi từ “swallow” (chim én) trong tiếng Anh nghĩa là gì, và khác gì với từ “sparrow” (chim sẻ). Tôi đã giải thích rằng đó là hai loài chim khác nhau.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng, nhưng tôi hy vọng rằng chúng ta có thể tác động đến cơn bão này nhiều hơn là cách lũ chim én tác động đến giông gió.

Chủ tịch Mao: Có thể trì hoãn sự xuất hiện của giông gió, nhưng khó mà ngăn cản nó ập đến.

Bộ trưởng Kissinger: Tuy nhiên, điều quan trọng là phải ở vị thế tốt nhất để đối phó khi nó thực sự ập đến; đây không phải là chuyện nhỏ. Chúng tôi đồng ý với ông rằng giông gió đang hoặc có thể sẽ kéo đến, và chúng tôi đang cố gắng đặt mình vào vị thế thuận lợi nhất—không phải để né tránh, mà để vượt qua nó.

Chủ tịch Mao: Dunkirk.

Bộ trưởng Kissinger: Đối với chúng tôi thì không phải vậy.

Chủ tịch Mao: Điều đó không đáng tin đâu. Ông có thể thấy rằng tình hình hiện nay của các ông không phải như vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Trong tương lai cũng sẽ không như vậy.

Chủ tịch Mao: Không đáng tin đâu. Một phóng viên quân sự của tờ *The New York Times* đã xuất bản một cuốn sách vào tháng Tám.

Bộ trưởng Kissinger: Đó là ai vậy?

Cô Đường: (Sau khi trao đổi với phía Tầu cộng) Chúng tôi sẽ kiểm tra lại rồi thông báo cho ông biết.

Chủ tịch Mao: Ông có nghĩ rằng 300.000 quân mà Mỹ đang triển khai ở châu Âu hiện nay có khả năng chống lại một cuộc tấn công từ phía Liên Xô không?

Bộ trưởng Kissinger: Điểm yếu ở châu Âu không nằm ở quân đội của chúng tôi, mà nằm ở chính quân đội các nước châu Âu. Tôi nghĩ với vũ khí hạt nhân, chúng ta có thể chống lại cuộc tấn công.

Chủ tịch Mao: Phóng viên đó không tin rằng Mỹ sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân.

Bộ trưởng Kissinger: Tờ *New York Times* đã luôn mong muốn nước Mỹ thất bại trong suốt mười năm qua. Nếu xảy ra một cuộc tấn công quy mô lớn tại Tây Âu, chúng tôi chắc chắn sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Chúng tôi hiện có 7.000 vũ khí loại này ở châu Âu, và số vũ khí đó không phải để rơi vào tay đối phương. Đó là ở châu Âu; còn tại Hoa Kỳ, chúng tôi còn có nhiều hơn thế nữa.

Chủ tịch Mao: Nhưng có một bộ phận không nhỏ người Mỹ không tin rằng các ông sẽ thực sự sử dụng chúng. Họ không tin rằng người Mỹ sẵn sàng hy sinh vì châu Âu.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Chủ tịch, chúng tôi vừa trải qua một giai đoạn nội bộ vô cùng khó khăn, một phần do vấn đề Đông Dương, một phần do vụ Watergate, trong đó nhiều tư tưởng bại trận đã công khai xuất hiện. Tuy nhiên, nếu nhìn vào những gì chúng tôi đã thực hiện trong năm năm qua, có thể thấy rằng mỗi khi chúng tôi đối đầu với Liên Xô, phía Liên Xô đều chọn cách lùi bước. Tôi có thể khẳng định với ông — và Tổng thống cũng sẽ khẳng định điều tương tự — rằng nếu Liên Xô tấn công châu Âu, chúng tôi chắc chắn sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Liên Xô tuyệt đối không được phép nghĩ khác đi; làm như vậy sẽ vô cùng nguy hiểm.

Chủ tịch Mao: Các ông đặt niềm tin vào vũ khí hạt nhân, nhưng lại không có niềm tin vào chính quân đội của mình.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng ta phải đối mặt với thực tế là quân đội Mỹ sẽ không bao giờ có quy mô lớn như quân đội Liên Xô. Đó là một sự thật. Một thực tế quan trọng hơn nữa là không quốc gia châu Âu nào chịu xây dựng một quân đội quy mô lớn. Nếu họ làm vậy, thì vấn đề đã chẳng tồn tại. Do đó, chúng tôi buộc phải xây dựng một chiến lược phù hợp với thực tế đó.

Chủ tịch Mao: Chiến lược Dunkirk cũng đâu phải là điều gì quá tệ hại.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Chủ tịch, suy cho cùng, chúng ta cần có một mức độ tin tưởng tối thiểu vào tuyên bố của nhau. Sẽ không có bất kỳ "chiến lược Dunkirk" nào cả, dù là ở phương Tây hay phương Đông. Nếu một cuộc tấn công xảy ra, một khi chúng ta đã chặn đứng được đợt tấn công đó và hoàn tất quá trình huy động lực lượng, chúng ta chắc chắn sẽ giành chiến thắng trong cuộc chiến chống lại Liên Xô.

Chủ tịch Mao: (Dùng ngón tay ra hiệu) Chúng ta áp dụng chiến lược Dunkirk; nghĩa là, chúng ta sẽ để họ chiếm Bắc Kinh, Thiên Tân, Vũ Hán và Thượng Hải. Bằng cách đó, thông qua những chiến thuật như vậy, chúng ta sẽ giành thắng lợi còn kẻ thù sẽ bị đánh bại. Cả hai cuộc chiến tranh thế giới, lần thứ nhất và lần thứ hai, đều diễn ra theo cách đó và thắng lợi chỉ đến vào giai đoạn sau.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi tin rằng nếu Liên Xô thực hiện một cuộc tấn công quy mô lớn ở bất kỳ đâu trên thế giới, Hoa Kỳ sẽ nhanh chóng can dự vào. Tôi cũng tin chắc rằng Hoa Kỳ sẽ không bao giờ rút khỏi châu Âu nếu không xảy ra một cuộc chiến tranh hạt nhân.

Chủ tịch Mao: Có hai khả năng. Một là khả năng mà ông nêu, khả năng còn lại là quan điểm của tờ *The New York Times*. Điều này cũng được phản ánh trong bài phát biểu của Thượng nghị sĩ Goldwater tại Thượng viện vào ngày 3 tháng 6. [Trang 795]

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy đã nói gì?

Cô Đường: Chúng tôi sẽ gửi cho ông một bản sao. Đó là nội dung trong cuộc tranh luận về chính sách đối ngoại tại Thượng viện vào ngày 3 tháng 6.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng luận điểm chính là gì?

Chủ tịch Mao: Ông ấy không còn tin tưởng vào châu Âu nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Thưa Chủ tịch, ông cần hiểu rằng đây là năm trước thềm bầu cử, nên phần lớn những gì được phát ngôn đều nhằm mục đích phục vụ dư luận trong nước. Tờ *The New York Times* đã giữ một lập trường nhất định suốt 20 năm qua, và tờ báo này có một "thành tích" vô tiền khoáng hậu là... luôn luôn sai.

Chủ tịch Mao: Người ta nói rằng tờ *The New York Times* do một gia đình người Do Thái kiểm soát.

Bộ trưởng Kissinger: Đúng vậy.

Chủ tịch Mao: Và cả tờ *Washington Post* nữa.

Bộ trưởng Kissinger: Tờ Washington Post—điều đó không còn đúng nữa. (Sau đó, ông trao đổi với Đại sứ Bush, người lưu ý rằng bà Graham là người Do Thái, con gái của ông Meyer.) Ông nói đúng.

Chủ tịch Mao: Bà chủ tờ báo đó là người Do Thái.

Đại sứ này (hướng mắt về phía Bush) đang ở trong tình cảnh khá khó khăn tại Bắc Kinh. Tại sao ông không đến gặp tôi?

Đại sứ Bush: Tôi rất vinh dự khi có mặt ở đây tối nay. Tôi nghĩ ông bận rộn và không có thời gian để gặp một người chỉ là Trưởng Văn phòng Liên lạc.

Chủ tịch Mao: Tôi không bận, vì tôi không phải xem xét tất cả các công việc thường nhật. Tôi chỉ đọc tin tức quốc tế thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng Chủ tịch lại nắm rõ những gì đang được viết tại Mỹ hơn cả tôi. Tôi còn chẳng biết về cuốn sách của người bên tờ New York Times hay bài phát biểu của Thượng nghị sĩ Goldwater.

Chủ tịch Mao: Ông không có thời gian đâu. Ông bận quá mà.

(Nói với Lord) Ông Lord, ông vừa được thăng chức rồi đấy.

Ông Lord: Vâng, thưa Chủ tịch.

Chủ tịch Mao: (Nói với Bush và Lord) Cả hai ông đều được thăng chức rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy (Bush) thì chưa. Đến năm 1980 mới được.

Chủ tịch Mao: Ông ấy có thể trở thành Tổng thống mà.

Bộ trưởng Kissinger: Vào năm 1980.

Chủ tịch Mao: Các ông chưa hiểu tính cách của tôi đâu. Tôi thích người ta chửi mình (ông cao giọng và đập tay vào ghế). Các ông cứ gọi Chủ tịch Mao là một lão quan liêu đi, làm vậy thì tôi sẽ nhanh chóng gặp các ông ngay. Nếu các ông không chửi tôi, tôi sẽ chẳng gặp ai cả, cứ thế mà ngủ cho ngon giấc thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó khó cho chúng tôi quá, nhất là việc gọi ông là một quan liêu. [Trang 796]

Chủ tịch Mao: Tôi chuẩn y điều đó (ông đập tay mạnh vào ghế). Tôi chỉ thấy vui khi tất cả người nước ngoài đập bàn và chửi tôi thôi.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi sẽ cân nhắc điều đó, nhưng việc này không đến với chúng tôi một cách tự nhiên. Nếu chúng tôi gọi Chủ tịch là một “quan liêu”, thì đó sẽ chỉ là một thủ thuật chiến thuật tách biệt khỏi chiến lược tổng thể.

Chủ tịch Mao: Nhưng tôi chính là một quan liêu. Hơn nữa, tôi còn là một quân phiệt. Đó là danh xưng mà Liên Xô đã gán cho tôi, và danh xưng “quan liêu” cũng là do Liên Xô đặt cho tôi đấy.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng gần đây tôi đâu thấy vị khách nào từ Liên Xô đến đây.

Chủ tịch Mao: Họ chửi rủa chúng tôi mỗi ngày. Ngày nào cũng vậy.

Bộ trưởng Kissinger: Nhưng chúng tôi không chia sẻ cách đánh giá của Liên Xô về Trung Quốc.

Chủ tịch Mao: (Ngắt lời trước khi câu nói của Bộ trưởng Kissinger kịp được dịch) Vì vậy, tôi đã chấp nhận cả hai danh xưng này: “quân phiệt” và “quan liêu”. Chẳng có vinh dự nào lớn hơn thế cả. Còn các ông thì từng gọi tôi là kẻ hiếu chiến và kẻ xâm lược.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi ư?

Chủ tịch Mao: Là Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc. Liên Hợp Quốc đã thông qua một nghị quyết do Hoa Kỳ bảo trợ, trong đó tuyên bố rằng Tầu cộng đã thực hiện hành vi xâm lược đối với Triều Tiên.

Bộ trưởng Kissinger: Chuyện đó đã xảy ra cách đây 25 năm rồi.

Chủ tịch Mao: Đúng vậy. Cho nên nó không liên quan trực tiếp đến ông. Chuyện đó xảy ra vào thời kỳ Truman.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng. Chuyện đó đã lâu rồi, và nhận thức của chúng tôi cũng đã thay đổi.

Chủ tịch Mao: (Chạm tay lên đỉnh đầu) Nhưng nghị quyết đó vẫn chưa bị hủy bỏ. Tôi vẫn đang đội cái mũ “kẻ xâm lược” này đây. Tôi coi đó là vinh dự lớn nhất, không vinh dự nào có thể sánh bằng. Tốt, rất tốt.

Bộ trưởng Kissinger: Vậy chẳng lẽ chúng ta không nên thay đổi nghị quyết của Liên Hợp Quốc sao?

Chủ tịch Mao: Không, đừng làm thế. Chúng tôi chưa bao giờ đưa ra yêu cầu đó. Chúng tôi thích đội cái mũ vinh dự này hơn. Tưởng Giới Thạch nói rằng chúng tôi đã tiến hành xâm lược Tầu cộng. Chúng tôi không thể phủ nhận điều đó. Chúng tôi quả thực đã tiến hành xâm lược Tầu cộng, và cả ở Triều Tiên nữa. Ông có thể giúp tôi công khai tuyên bố này, chẳng hạn như trong một buổi họp báo của ông được không? Nghĩa là, Liên Xô đã phong cho tôi danh hiệu “quân phiệt và quan liêu”, còn Hoa Kỳ thì phong cho tôi là “kẻ hiếu chiến và kẻ xâm lược”.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi nghĩ để chính ông công khai điều đó thì hay hơn. Nếu tôi nói lại thì e là không được chính xác về mặt lịch sử. [Trang 797]

Chủ tịch Mao: Tôi đã công khai điều đó từ trước khi gặp ông rồi. Tôi cũng từng nói như vậy với nhiều người nước ngoài đến thăm, bao gồm cả người châu Âu. Chẳng phải các ông có quyền tự do ngôn luận sao?

Bộ trưởng Kissinger: Chắc chắn rồi.

Chủ tịch Mao: Tôi cũng có quyền tự do ngôn luận, hơn nữa số đại bác mà tôi đã bắn ra còn nhiều hơn số đại bác mà họ đã bắn.

Bộ trưởng Kissinger: Điều đó thì tôi có nhận thấy.

Cô Đường: Ông có nhận thấy…

Bộ trưởng Kissinger: Những khẩu đại bác của Chủ tịch.

Chủ tịch Mao: Xin hãy gửi lời hỏi thăm của tôi tới Bộ trưởng Quốc phòng của các ông.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi sẽ chuyển lời.

Chủ tịch Mao: Tôi không hài lòng việc ông ấy đến Nhật Bản mà không ghé qua Bắc Kinh. Chúng tôi muốn mời ông ấy đến đây để phía Liên Xô thấy, nhưng các ông lại quá keo kiệt. Hoa Kỳ giàu có như vậy mà trong chuyện này lại quá keo kiệt.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng ta có thể thảo luận vấn đề này khi Tổng thống sang đây.

Chủ tịch Mao: Hãy đưa ông ấy cùng sang đây. Bạn có thể mang theo một người thuộc khối dân sự và một người thuộc quân đội; cùng với vị Tổng thống của bạn – người vừa là một cá nhân thuộc khối dân sự, vừa là một người thuộc quân đội.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi đại diện cho phía dân sự, còn Schlesinger đại diện cho phía quân sự, phải không ạ?

Chủ tịch Mao: Đúng vậy. Nhưng tôi sẽ không can thiệp vào công việc nội bộ của các ông. Việc cử ai đi là tùy thuộc vào phía các ông quyết định.

Bộ trưởng Kissinger: Ông ấy sẽ không đi cùng Tổng thống. Có lẽ sẽ đi vào dịp khác.

Chủ tịch Mao: Chúng tôi muốn mời ông ấy đến thăm vùng đông bắc đất nước chúng tôi, Mông Cổ và Tân Cương. Có lẽ ông ấy sẽ không đi đâu, mà chính các ông cũng chẳng đủ can đảm để đi.

Bộ trưởng Kissinger: Tôi thì sẽ đi.

Chủ tịch Mao: (Nhìn về phía Bush) Ông ấy đã từng đến đó rồi.

Bộ trưởng Kissinger: Chắc chắn là tôi sẽ đi.

Chủ tịch Mao: Tốt.

Bộ trưởng Kissinger: Chúng tôi cũng đã gợi ý với phía các ông rằng chúng tôi sẵn sàng đưa ra lời khuyên hoặc hỗ trợ giải quyết một số vấn đề này.

Chủ tịch Mao: Về các khía cạnh quân sự, chúng ta chưa nên thảo luận vào lúc này. Những vấn đề đó hãy để đến khi chiến tranh nổ ra rồi mới tính.

Bộ trưởng Kissinger: Vâng, nhưng các ông nên biết rằng khi đó chúng tôi sẵn sàng xem xét các vấn đề này.

Chủ tịch Mao: Vậy, chúng ta kết thúc tại đây nhé? [Trang 798]

Bộ trưởng Kissinger: Vâng.

Sau đó, Bộ trưởng Kissinger, Đại sứ Bush và ông Lord đã chào tạm biệt Chủ tịch Mao. Bộ trưởng Kissinger xác nhận với Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình rằng phía Tầu cộng sẽ đưa ra một tuyên bố công khai về cuộc gặp và sẽ gửi ngay văn bản đó cho phía Hoa Kỳ. (Tuyên bố của phía Tầu cộng nằm ở Mục A.) Tiếp đó, phái đoàn Hoa Kỳ chào tạm biệt các quan chức Tầu cộng khác rồi lên xe rời đi.

1.   Nguồn: Thư viện Ford, Cố vấn An ninh Quốc gia, Các báo cáo của Kissinger về các cuộc thảo luận liên quan đến Liên Xô, Tầu cộng và Trung Đông, Hộp 2, Các biên bản ghi nhớ và báo cáo về Tầu cộng, ngày 19–23 tháng 10 năm 1975, Chuyến công tác của Kissinger. Tài liệu Mật; Nhạy cảm. Cuộc gặp diễn ra tại nơi ở của Chủ tịch Mao Trạch Đông.↩

2.   William Burr cho rằng Mao Trạch Đông đang đề cập đến cuốn sách của Drew Middleton, *Liệu nước Mỹ có thể thắng trong cuộc chiến tiếp theo?* (*The Kissinger Transcripts*, tr. 421–438)↩

3.   Bài phát biểu của Goldwater được in trong *Congressional Record* (Hồ sơ Quốc hội), tập 121, tr. 16671–16674. Để biết thông tin về bài phát biểu này cũng như cuộc tranh luận tại Thượng viện mà nó là một phần trong đó, xem bài viết của Richard L. Madden, “Các thượng nghị sĩ bất đồng về việc cắt giảm vũ khí khi cuộc tranh luận kết thúc” (*Senators Differ on Arms Cutback as Debate Closes*), *The New York Times*, ngày 4 tháng 6 năm 1975, tr. 1, 12.↩

4.   Đề ngày 21 tháng 10, có đính kèm nhưng không được in ra.↩

Historical Documents - Office of the Historian

Sources

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources

Abbreviations and Terms

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms

Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons

China, 1973–1976

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1

The Summit in Beijing, August–December 1975 (Documents 117–137)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch4

1.   Document 124

Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976

124. Memorandum of Conversation¹

Beijing, October 21, 1975, 6:25–8:05 p.m.

PARTICIPANTS

·       Chairman Mao Tse-tung

·       Teng Hsiao-p’ing, Vice Premier of the State Council of the People’s Republic of China

·       Ch’iao Kuan-hua, Minister of Foreign Affairs

·       Amb. Huang Chen, Chief of the PRC Liaison Office, Washington

·       Wang Hai-jung, Vice Minister of Foreign Affairs

·       T’ang Wen-sheng, Deputy Director, Department of American and Oceanic Affairs and interpreter

·       Chang Han-chih, Deputy Director, Department of American and Oceanic Affairs

·       Dr. Henry A. Kissinger, Secretary of State and Assistant to the President for National Security Affairs

·       Ambassador George Bush, Chief of U.S. Liaison Office, Peking

·       Winston Lord, Director, Policy Planning Staff, Department of State

At 5:45 p.m. during a meeting with Vice Premier Teng Hsiao-ping, Secretary Kissinger was informed that Chairman Mao would like to see him at 6:30. He was asked to name those members of his party, including his wife, whom he would like to have greeted by the Chairman, as well as those two officials who would accompany him to the talks themselves. The meeting with Teng lasted another 15 minutes. Then Dr. Kissinger and his party rested until 6:15, when they went from the Great Hall of the People to the Chairman’s residence.

Each of the following were introduced to the Chairman in turn and exchanged brief greetings while photographs and movies were taken: Secretary Kissinger, Mrs. Kissinger, Amb. Bush, Counselor Sonnenfeldt, Assistant Secretary Habib, Director Winston Lord, Mr. William Gleysteen, Mr. Peter Rodman (NSC), and Ms. Anne Boddicker (NSC). The Chairman stood and talked with considerable difficulty. When he saw Mrs. Kissinger, he sat down and asked for a note pad and wrote out the comment that she towered over Secretary Kissinger. He then got up again and greeted the rest of the party. Then the guests were escorted out of the room except for Secretary Kissinger, Ambassador Bush and Mr. Lord.

The participants sat in arm chairs in a semi-circle. Throughout the conversation the Chairman would either speak with great difficulty, [Page 788]with Miss Tang and Miss Wang repeating what he said for confirmation and then translating, or he would write out his remarks on a note pad held by his nurse. Throughout the conversation the Chairman gestured vigorously with his hands and fingers in order to underline his point.

Chairman Mao: You know I have various ailments all over me. I am going to heaven soon.

Secretary Kissinger: Not soon.

Chairman Mao: Soon. I’ve already received an invitation from God.

Secretary Kissinger: I hope you won’t accept it for a long while.

Chairman Mao: I accept the orders of the Doctor.

Secretary Kissinger: Thank you. The President is looking forward very much to a visit to China and the opportunity to meet the Chairman.

Chairman Mao: He will be very welcome.

Secretary Kissinger: We attach very great significance to our relationship with the People’s Republic.

Chairman Mao: There is some significance, not so very great. (Gesturing with his fingers) You are this (wide space between two fingers) and we are this (small space). Because you have the atom bombs, and we don’t.

Secretary Kissinger: Yes, but the Chairman has often said that military power is not the only decisive factor.

Chairman Mao: As Vice Premier Teng Hsiao-ping has said, millet plus rifles.

Secretary Kissinger: And we have some common opponents.

Chairman Mao: Yes.

Secretary Kissinger: You said that in English and wrote it. Can I have it?

Chairman Mao: Yes. (He hands over the note he had written out.)

Secretary Kissinger: I see the Chairman is progressing in learning English.

Chairman Mao: No (holding two fingers close together). So you have quarreled with him (pointing toward Vice Premier Teng).

Secretary Kissinger: Only about the means for a common objective.

Chairman Mao: Yesterday, during your quarrel with the Vice Premier, you said the U.S. asked nothing of China and China asked nothing of the U.S. As I see it, this is partially right and partially wrong. The small issue is Taiwan, the big issue is the world. (He begins coughing and the nurse comes in to help him.) If neither side had anything to ask from the other, why would you be coming to Peking? If neither [Page 789]side had anything to ask, then why did you want to come to Peking, and why would we want to receive you and the President?

Secretary Kissinger: We come to Peking because we have a common opponent and because we think your perception of the world situation is the clearest of any country we deal with and with which we agree on some … many points.

Chairman Mao: That’s not reliable. Those words are not reliable. Those words are not reliable because according to your priorities the first is the Soviet Union, the second is Europe and the third is Japan.

Secretary Kissinger: That is not correct.

Chairman Mao: It is in my view. (Counting with his fingers.) America, the Soviet Union, Europe, Japan, China. You see, five (holding up his five fingers).

Secretary Kissinger: That’s not correct.

Chairman Mao: So then we quarrel.

Secretary Kissinger: We quarrel. The Soviet Union is a great danger for us, but not a high priority.

Chairman Mao: That’s not correct. It is a superpower. There are only two superpowers in the world (counting on his fingers). We are backward (counting on his fingers). America, the Soviet Union, Europe, Japan, China. We come last. America, Soviet Union, Europe, Japan, China—look.

Secretary Kissinger: I know I almost never disagree with the Chairman, but he is not correct on this point—only because it is a matter of our priority.

Chairman Mao: (Tapping both his shoulders) We see that what you are doing is leaping to Moscow by way of our shoulders, and these shoulders are now useless. You see, we are the fifth. We are the small finger.

Secretary Kissinger: We have nothing to gain in Moscow.

Chairman Mao: But you can gain Taiwan in China.

Secretary Kissinger: We can gain Taiwan in China?

Chairman Mao: But you now have the Taiwan of China.

Secretary Kissinger: But we will settle that between us.

Chairman Mao: In a hundred years.

Secretary Kissinger: That’s what the Chairman said the last time I was here.

Chairman Mao: Exactly.

Secretary Kissinger: It won’t take a hundred years. Much less.

Chairman Mao: It’s better for it to be in your hands. And if you were to send it back to me now, I would not want it, because it’s not wantable. There are a huge bunch of counter-revolutionaries there. A [Page 790]hundred years hence we will want it (gesturing with his hand), and we are going to fight for it.

Secretary Kissinger: Not a hundred years.

Chairman Mao: (Gesturing with his hand, counting) It is hard to say. Five years, ten, twenty, a hundred years. It’s hard to say. (Points toward the ceiling) And when I go to heaven to see God, I’ll tell him it’s better to have Taiwan under the care of the United States now.

Secretary Kissinger: He’ll be very astonished to hear that from the Chairman.

Chairman Mao: No, because God blesses you, not us. God does not like us (waves his hands) because I am a militant warlord, also a communist. That’s why he doesn’t like me. (Pointing to the three Americans) He likes you and you and you.

Secretary Kissinger: I’ve never had the pleasure of meeting him, so I’m not sure.

Chairman Mao: I’m sure. I’m 82 years old now. (Points toward Secretary Kissinger) And how old are you? 50 maybe.

Secretary Kissinger: 51.

Chairman Mao: (Pointing toward Vice Premier Teng) He’s 71. (Waving his hands) And after we’re all dead, myself, him (Teng), Chou En-lai, and Yeh Chien-ying, you will still be alive. See? We old ones will not do. We are not going to make it out.

Secretary Kissinger: If I may say one thing about what the Chairman said earlier about our relative priorities.

Chairman Mao: All right.

Secretary Kissinger: Because the Soviet Union is a superpower it is inevitable that it has much priority, and we have to deal with it very frequently. But in terms of strategy we are trying to contain Soviet expansionism, and this is why in strategy China has priority for us. But we don’t want to use China to jump to Moscow because that would be suicidal.

Chairman Mao: You’ve already jumped there, but you no longer need our shoulders.

Secretary Kissinger: We haven’t jumped there. It’s a tactical phase which the President will also affirm to you.

Chairman Mao: And please convey my regards to your President.

Secretary Kissinger: I will do this.

Chairman Mao: We welcome his visit.

Do you have any way to assist me in curing my present inability to speak clearly?

Secretary Kissinger: You make yourself very well understood even so.

[Page 791]

Chairman Mao: This part (pointing to his brain) is working well, and I can eat and sleep. (Patting his knees) These parts are not good. They do not ache, but they are not firm when I walk. I also have some trouble with my lungs. And in one word, I am not well, and majorally (sic) unwell.

Secretary Kissinger: It’s always a great joy to see the Chairman.

Chairman Mao: You know I’m a showcase exhibit for visitors.

Secretary Kissinger: I’ve read over our conversation two years ago, Mr. Chairman. I think it was one of the most profound expositions of international affairs, and we take it very seriously.

Chairman Mao: But there’s still some things which we must wait to observe. Some of the assessments I made still have to be moved by the objective situation.

Secretary Kissinger: But I think the basic assessment the Chairman made at that time insofar as the situation has developed has proven correct, and we basically agree with it. We’ve had a difficult period because of the resignation of President Nixon, and we’ve had to do more maneuvering than we would have liked.

Chairman Mao: I think that can be done. Maneuvering is allowable.

Secretary Kissinger: It was essential, but we are putting that situation behind us.

Chairman Mao: Europe is too soft now.

Secretary Kissinger: We agree with the Chairman—Europe is too soft.

Chairman Mao: They are afraid of the Soviet Union.

Secretary Kissinger: They are afraid of the Soviet Union and their domestic situation.

Chairman Mao: Japan is seeking hegemony.

Secretary Kissinger: Japan is not yet ready to seek hegemony. That will require one more change in leadership. But potentially Japan has the potential for seeking hegemony.

Chairman Mao: Yes.

Secretary Kissinger: I think the next generation of leaders, my student Nakasone, he was a student of mine when I was a professor … That generation will be more ready to use the power of Japan.

Chairman Mao: Europe is too scattered, too loose.

Secretary Kissinger: Yes. We prefer Europe to be unified and stronger.

Chairman Mao: That is also our preference. But it is too loose and spread out, and it is difficult for it to achieve unity.

Secretary Kissinger: Also it does not have too many strong leaders.

[Page 792]

Chairman Mao: Oh, yes.

Secretary Kissinger: But Schmidt, who comes here next week, is the strongest of the leaders in Europe today.

Chairman Mao: France is afraid of Germany (counting on his fingers). They are afraid of the reunification of West Germany and East Germany, which would result in a fist.

Secretary Kissinger: Yes, France prefers to keep Germany divided.

Chairman Mao: (Nodding yes) That’s not good.

Secretary Kissinger: But they may unite on a nationalistic basis, East and West Germany.

Chairman Mao: Yes, we are in favor of reunification.

Secretary Kissinger: It depends under whom.

Chairman Mao: West Germany has a population of 50 million while East Germany has a population of 18 million.

Secretary Kissinger: West Germany is the strongest side materially.

Chairman Mao: But the reunification of Germany now would not be dangerous.

Secretary Kissinger: We favor the reunification of Germany, but right now it would be prevented militarily by the Soviet Union. But the U.S. supports the reunification of Germany.

Chairman Mao: We agree on that, you and we.

Secretary Kissinger: And we are not afraid of a unified Germany, but Soviet power in Europe must be weakened before it can happen.

Chairman Mao: Without a fight the Soviet Union cannot be weakened.

Secretary Kissinger: Yes, but it is important for us to pick the right moment for this, and during the period of Watergate we were in no position to do it. And that is why we had to maneuver.

Chairman Mao: And it seems it was not necessary to conduct the Watergate affair in that manner.

Secretary Kissinger: It was inexcusable. Inexcusable. (Miss Tang indicates puzzlement.) It was inexcusable to conduct it in that manner. It was a minor event that was played into a national and international tragedy by a group of very shortsighted people. President Nixon was a good President (Chairman Mao nods affirmatively) and I’m still in very frequent contact with him.

Chairman Mao: Please convey my regards to Mr. Nixon.

Secretary Kissinger: I’ll call him when I return.

Chairman Mao: So please first of all send my regards to President Ford and secondly my regards to Mr. Nixon.

Secretary Kissinger: I’ll do both of these with great pleasure.

Chairman Mao: You’re too busy.

[Page 793]

Secretary Kissinger: You think I travel too much?

Chairman Mao: I was saying that you are too busy, and it seems that it won’t do if you’re not so busy. You cannot keep from being so busy. When the wind and rain are coming, the swallows are busy.

Secretary Kissinger: That will take me several days to understand the full significance of that.

Chairman Mao: This world is not tranquil, and a storm—the wind and rain—are coming. And at the approach of the rain and wind the swallows are busy.

Miss Tang: He (the Chairman) asks me how one says “swallow” in English and what is “sparrow”. Then I said it is a different kind of bird.

Secretary Kissinger: Yes, but I hope we have a little more effect on the storm than the swallows do on the wind and rain.

Chairman Mao: It is possible to postpone the arrival of the wind and rain, but it’s difficult to obstruct the coming.

Secretary Kissinger: But it’s important to be in the best position to deal with it when it does come, and that is not a trivial matter. We agree with you that the wind and rain are coming or may come, and we try to put ourselves in the best possible position, not to avoid it but to overcome it.

Chairman Mao: Dunkirk.

Secretary Kissinger: Not for us.

Chairman Mao: That is not reliable. You can see that that is not the case for you now.

Secretary Kissinger: That will not be the case for us in the future.

Chairman Mao: That is not reliable. A military correspondent for The New York Times put out a book in August.²

Secretary Kissinger: Who is he?

Miss Tang: (After consultations among the Chinese) We’ll look it up and tell you.

Chairman Mao: Do you think that the 300,000 troops the U.S. has in Europe at the present time are able to resist a Soviet attack?

Secretary Kissinger: The weakness in Europe is not our troops but European troops. I think with nuclear weapons we can resist the attack.

Chairman Mao: That correspondent did not believe the U.S. would use nuclear weapons.

Secretary Kissinger:The New York Timeshas had a vested interest in American defeats the last ten years. If there’s a substantial attack in Western Europe, we’ll certainly use nuclear weapons. We have 7,000 [Page 794]weapons in Europe, and they are not there to be captured. That is in Europe. In the U.S. we have many more.

Chairman Mao: But there is a considerable portion of Americans who do not believe you’ll use them. They do not believe Americans will be willing to die for Europe.

Secretary Kissinger: Mr. Chairman, we’ve come through a very difficult domestic period, partly caused by Indochina, partly caused by Watergate, in which many defeatist elements have been public. But if you watch what we’ve done the last five years, we always confront the Soviet Union and the Soviet Union always backs down. And I can assure you, as the President will reassure you, if the Soviet Union attacks Europe, we’ll certainly use nuclear weapons. And the Soviet Union must never believe otherwise—it’s too dangerous.

Chairman Mao: You have confidence, you believe in, nuclear weapons. You do not have confidence in your own army.

Secretary Kissinger: We have to face the reality that we will not have so large an army as the Soviet Union. That is a fact. And the most important fact is that no European country will build a large army. If they did, then there would not be a problem. And, therefore, we must build a strategy which is suited to that reality.

Chairman Mao: The Dunkirk strategy is not undesirable either.

Secretary Kissinger: Mr. Chairman, finally we have to have a minimum confidence in each other’s statements. There will be no Dunkirk strategy, either in the West or in the East. And if there is an attack, once we have stopped the attack, after we have mobilized, we are certain to win a war against the Soviet Union.

Chairman Mao: (Gesturing with his fingers) We adopt the Dunkirk strategy, that is we will allow them to occupy Peking, Tientsin, Wuhan, and Shanghai, and in that way through such tactics we will become victorious and the enemy will be defeated. Both world wars, the first and the second, were conducted in that way and victory was obtained only later.

Secretary Kissinger: It is my belief that if there is a massive Soviet attack anywhere in the world, the U.S. will become involved very quickly. And it is also my conviction that the U.S. will never withdraw from Europe without a nuclear war.

Chairman Mao: There are two possibilities. One is your possibility, the other is that of The New York Times. That is also reflected in Senator Goldwater’s speech of June 3 in the Senate.³

[Page 795]

Secretary Kissinger: What did he say?

Miss Tang: We will send you a copy. It was during the foreign policy debate in the Senate on June 3.

Secretary Kissinger: But what was the main point?

Chairman Mao: His disbelief in Europe.

Secretary Kissinger: You have to understand, Mr. Chairman, that it is the year before the election and much of what is said is said for domestic effect. The New York Timeshas had a certain position for 20 years and it has an unparalleled record for being wrong.

Chairman Mao: It is said that The New York Times is controlled by a Jewish family.

Secretary Kissinger: That is true.

Chairman Mao: And also the Washington Post.

Secretary Kissinger: The Washington Post—it is no longer true. (He then conferred with Ambassador Bush who pointed out that Mrs. Graham was Jewish, the daughter of Mr. Meyer.) You are right.

Chairman Mao: The proprietess is Jewish.

This Ambassador (looking toward Bush) is in a dire plight in Peking. Why don’t you come and look me up?

Ambassador Bush: I am very honored to be here tonight. I think you are busy and don’t have the time to see a plain Chief of the Liaison Office.

Chairman Mao: I am not busy, because I do not have to look over all the routine affairs. I only read the international news.

Secretary Kissinger: But the Chairman knows more about what is being written in America than I do. I didn’t know about the book by The New York Times man or Senator Goldwater’s speech.

Chairman Mao: You don’t have the time. You are too busy.

(To Lord) Mr. Lord, you have now been promoted.

Mr. Lord: Yes, Mr. Chairman.

Chairman Mao: (To Bush and Lord) You have both been promoted.

Secretary Kissinger: He (Bush) not yet. He will be in 1980.

Chairman Mao: He can be President.

Secretary Kissinger: In 1980.

Chairman Mao: You don’t know my temperament. I like people to curse me (raising his voice and hitting his chair with his hand). You must say that Chairman Mao is an old bureaucrat and in that case I will speed up and meet you. In such a case I will make haste to see you. If you don’t curse me, I won’t see you, and I will just sleep peacefully.

Secretary Kissinger: That is difficult for us to do, particularly to call you a bureaucrat.

[Page 796]

Chairman Mao: I ratify that (slamming his chair with his hand). I will only be happy when all foreigners slam on tables and curse me.

Secretary Kissinger: We will think about it, but it will not come naturally to us. If we call the Chairman a bureaucrat, it will be a tactical maneuver separate from strategy.

Chairman Mao: But I am a bureaucrat. Moreover I am also a warlord. That was the title I was given by the Soviet Union and the title “bureaucrat” was given me by the Soviet Union.

Secretary Kissinger: But I haven’t seen any Soviet visitors here lately.

Chairman Mao: They are cursing us every day. Every day.

Secretary Kissinger: But we don’t share the Soviet assessment of China.

Chairman Mao: (Before Secretary Kissinger’s sentence is translated) Therefore, I have accepted these two titles, “warlord” and “bureaucrat”. No honor could be greater. And you have said that I am a warmonger and an aggressor.

Secretary Kissinger: I?

Chairman Mao: The United States in the UN. the UN passed a resolution which was sponsored by the U.S. in which it was declared that China committed aggression against Korea.

Secretary Kissinger: That was 25 years ago.

Chairman Mao: Yes. So it is not directly linked to you. That was during Truman’s time.

Secretary Kissinger: Yes. That was a long time ago, and our perception has changed.

Chairman Mao: (Touching the top of his head) But the resolution has not yet been cancelled. I am still wearing this hat “aggressor”. I equally consider that the greatest honor which no other honor could excel. It is good, very good.

Secretary Kissinger: But then we shouldn’t change the UN resolution?

Chairman Mao: No, don’t do that. We have never put forward that request. We prefer to wear this cap of honor. Chiang Kai-shek is saying that we have committed aggression against China. We have no way to deny that. We have indeed committed agression against China, and also in Korea. Will you please assist me on making that statement public, perhaps in one of your briefings? That is, the Soviet Union has conferred upon me the title of “warlord and bureaucrat”, and the United States has conferred upon me “warmonger and aggressor”.

Secretary Kissinger: I think I will let you make that public. I might not get the historically correct statement.

[Page 797]

Chairman Mao: I have already made it public before you. I have also said this to many visiting foreigners, including Europeans. Don’t you have freedom of speech?

Secretary Kissinger: Absolutely.

Chairman Mao: I also have freedom of speech, and the cannons I have fired exceed the cannons they have fired.

Secretary Kissinger: That I have noticed.

Miss Tang: You have noticed. …

Secretary Kissinger: The Chairman’s cannons.

Chairman Mao: Please send my regards to your Secretary of Defense.

Secretary Kissinger: I will do that.

Chairman Mao: I am dissatisfied that he went to Japan without coming to Peking. We want to invite him here for the Soviets to see, but you are too miserly. The U.S. is so rich but on this you are too miserly.

Secretary Kissinger: We can discuss it when the President is here.

Chairman Mao: Bring him along. You can bring a civilian and a military member, with your President, both a civilian and a military man.

Secretary Kissinger: Me as the civilian and Schlesinger as the military?

Chairman Mao: Yes. But I won’t interfere in your internal affairs. It is up to your side to decide whom you will send.

Secretary Kissinger: Well, he will not come with the President. Maybe later.

Chairman Mao: We would like to invite him to pay a visit to the northeast of our country, Mongolia and Sinkiang. He perhaps will not go, nor would you have the courage.

Secretary Kissinger: I would go.

Chairman Mao: (Looking toward Bush) He has been.

Secretary Kissinger: I would certainly go.

Chairman Mao: Good.

Secretary Kissinger: And we have tried to suggest to you that we are prepared to advise or help in some of these problems.

Chairman Mao: As for military aspects we should not discuss that now. Such matters should wait until the war breaks out before we consider them.

Secretary Kissinger: Yes, but you should know that we would be prepared then to consider them.

Chairman Mao: So, shall we call that the end?

[Page 798]

Secretary Kissinger: Yes.

Secretary Kissinger, Ambassador Bush, and Mr. Lord then said goodbye to Chairman Mao. Secretary Kissinger confirmed with Vice Premier Teng that the Chinese would put out a public statement on the meeting and would send the text to the U.S. side immediately. (The Chinese statement is at Tab A.)⁴ The Americans then said goodbye to the other Chinese officials and drove away in their cars.

1.   Source: Ford Library, National Security Adviser, Kissinger Reports on USSR, China, and Middle East Discussions, Box 2, China Memcons and Reports, October 19–23, 1975, Kissinger’s Trip. Secret; Sensitive. The meeting took place in Chairman Mao’s residence.↩

2.   William Burr suggests that Mao was referring to Drew Middleton’s book, Can America Win the Next War? (The Kissinger Transcripts, pp. 421–438)↩

3.   Goldwater’s speech is printed in the Congressional Record, vol. 121, pp. 16671–16674. For an account of the speech and the Senate debate of which it was a part, see Richard L. Madden, “Senators Differ on Arms Cutback as Debate Closes,”The New York Times, June 4, 1975, pp. 1, 12.↩

4.   Dated October 21, attached but not printed.↩

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d124

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_788

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_789

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_790

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_791

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_792

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_793

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_794

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_795

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_796

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_797

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_798

Thân thế (các) nhân vật

Bush George H W.,

Head of the U.S. Liaison Office in Beijing from October 21, 1974, until December 7, 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/George_H._W._Bush

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Central_Intelligence

https://en.wikipedia.org/wiki/Chief_of_the_U.S._Liaison_Office_to_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Republican_National_Committee

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_United_Nations

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives

https://www.csmonitor.com/World/Asia-Pacific/2023/1024/Bush-House-How-the-US-ambassador-s-home-in-China-got-its-name

https://history.state.gov/departmenthistory/people/chiefsofmission/china

https://www.state.gov/biographies-list/

https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors

https://www.cnn.com/2018/12/01/asia/george-h-w-bush-china-intl/index.html

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://www.chinadaily.com.cn/china/09usofficials/2009-05/31/content_7956346.htm

https://bush41library.tamu.edu/audiovisual/photos/35

Chiang Kai-shek, Tưởng Giới Thạch Jiang Jieshi (Chiang Kai-shek),

President of the ROC until April 5, 1975; Chairman, ROC National Security Council until 1975; Director-General, Kuomintang, until 1975

Generalissimo, President of the Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Chiang_Kai-shek

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_National_Government_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_leaders_of_the_Kuomintang

https://en.wikipedia.org/wiki/Military_Affairs_Commission

https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_surname

https://en.wikipedia.org/wiki/Ji%C7%8Eng_(surname)

https://www.britannica.com/biography/Chiang-Kai-shek

https://www.thoughtco.com/chiang-kai-shek-4588488

https://www.history.com/topics/asian-history/chiang-kai-shek

https://www.britannica.com/summary/Chiang-Kai-shek

https://www.encyclopedia.com/people/history/chinese-and-taiwanese-history-biographies/chiang-kai-shek

Chiao Kuan-hua, (Qiao Guanhua)

Vice Foreign Minister, People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124

https://archive.sacu.org/archive/photo-cards/box-a/a07/1966374-0561-chiao-kuan-hua-speaks-at-27th-session-of-un-general-assembly-chiafront?

https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf

SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN

https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2

Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download

Ford, Gerald R.,

Republican Representative from Michigan until October 13, 1973; House Minority Leader until October 13, 1973; Vice President of the United States from October 13, 1973, until August 8, 1974; President of the United States from August 8, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Gerald_Ford

https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States

https://en.wikipedia.org/wiki/House_Minority_Leader

https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_House_Republican_Conference

https://en.wikipedia.org/wiki/Chair_of_the_House_Republican_Conference

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives

https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/gerald-r-ford/

https://www.whitehouse.gov/administration/

https://geraldrfordfoundation.org/gerald-r-ford-biography/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/grf/timeline.asp

https://en.wikipedia.org/wiki/Presidency_of_Gerald_Ford

https://www.history.navy.mil/research/library/research-guides/modern-biographical-files-ndl/modern-bios-f/ford-gerald.html

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/ford_vp_papers.asp

Gleysteen, William H., Jr.,

Deputy Director, Office of United Nations Political Affairs, Bureau of International Organization Affairs, Department of State, from August 1966

https://en.wikipedia.org/wiki/William_H._Gleysteen

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_South_Korea

https://adst.org/OH%20TOCs/Gleysteen,%20William%20H.,%20Jr.toc.pdf

Habib, Philip C.,

member, U.S. Delegation to the Paris Peace Talks from May 1968 until October 1971; Ambassador to Korea from September 30, 1971, until August 19, 1974; Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs from September 27, 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Philip_C._Habib

https://en.wikipedia.org/wiki/Under_Secretary_of_State_for_Political_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Korea

https://diplomacy.state.gov/u-s-diplomact-philip-c-habib-presidential-medal-of-freedom-winner/

https://nsuworks.nova.edu/nsudigital_forums/13/

https://www.arabamerica.com/arabamericans/philip-habib-3/

https://www.britannica.com/biography/Philip-Charles-Habib

https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/habib-philip-charles

Huang Zhen (Huang Chen),

PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison Office in the United States from March 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen

https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf

https://mediaclip.ina.fr/en/i24024268-huang-chen-the-traditional-friendship-of-the-french-and-chinese-peoples.html

https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf

https://www.facebook.com/NixonPresidentialLibrary/posts/otd-5301973-president-nixon-met-to-discuss-us-china-relations-with-dr-henry-kiss/1102544875230224/

https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf

https://www.britishpathe.com/asset/236303/

https://cutt.ly/3tezOe3t

https://mediaclip.ina.fr/en/caf97507056-credentials-huang-chen-at-the-elysee.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d12

Henry A Kissinger

Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973

https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger

https://www.theguardian.com/world/bilderberg

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip

https://china.usc.edu/sites/default/files/styles/article_node_featured/public/article/featured-image/kissinger-zhou-sm_0.jpg?itok=qDjPx2_m

https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china

http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html

https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals

https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim

http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War

Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”

(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280

Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf

https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html

“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748 

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

https://millercenter.org/the-presidency/educational-resources/nixon-kissinger-and-the-decent-interval

https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0

Discover the Truth at:

http://www.theblackvault.com

https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/

The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger

https://etan.org/news/kissinger/secret.htm

Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam

https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g

Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary

https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA

The Untold Truth of Henry Kissinger

https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s

Was Henry Kissinger a War Criminal?

https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s

Lord, Winston,

member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977

https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord

https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf

https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy

https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/

Mao Tse-tung (Mao Zedong),

Chairman of the Central Committee of the People’s Republic of China

https://en.wikipedia.org/wiki/Mao_Zedong

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Communist_Party_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Central_Military_Commission_(China)

https://en.wikipedia.org/wiki/Central_People%27s_Government_of_the_People%27s_Republic_of_China_(1949%E2%80%931954)

https://www.biography.com/political-figures/mao-tse-tung

https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Mao_Zedong

https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Guards

Nixon Richard M.,

Vice President of the United States

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon, Richard M.,

President of the United States

https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf

https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon

https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/sets/14-november-1968-president-lyndon-johnson-and-president-elect-richard-nixon

https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon

https://www.smithsonianmag.com/smart-news/notes-indicate-nixon-interfered-1968-peace-talks-180961627/

https://th-thumbnailer.cdn-si-edu.com/26l17xNsW8a8pOyGibbKE-32dgE=/1000x750/filters:no_upscale()/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg

http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html

https://www.britannica.com/event/Vietnam-War

http://www.smithsonianmag.com/smart-news/nixon-prolonged-vietnam-war-for-political-gainand-johnson-knew-about-it-newly-unclassified-tapes-suggest-3595441/

http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html

http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html

http://www.bbc.com/news/magazine-21768668

https://www.nixonlibrary.gov/index.php

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5

http://www.realclearpolitics.com/articles/2015/08/09/dont_blame_nixon_for_scuttled_peace_overture_127667.html

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm

https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm

Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,

https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china

http://www.presidentialtimeline.org/

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3

https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3

https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman

The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos

March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016

Reflections on Richard Nixon

https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130

July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013

Senate Watergate Committee Testimony

https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346

April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016

Vietnam War Commander in Chief

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971

June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-2/258425

June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013

Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/alexander-butterfield-oral-history-interview-part-1/257651

January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012

President Nixon's Secret White House Tapes

https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123

July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008

Watergate: Corruption of American Politics

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480

February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003

Presidential Tapes: Taping Systems History

https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572

Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)

https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g

Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony

https://www.c-span.org/clip/congress-investigates/watergate-hearing-alexander-butterfield-testimony/5118203

Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon

https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w

How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power

Vietnam War Cambodia and Laos

https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia

Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed

https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI

Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?

https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4

1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.

https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s

Rodman, Peter W.,

member, National Security Council staff

https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/government/rodman-bio.html

https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/nsarodmanfiles.asp

https://www.henryakissinger.com/remembrances/eulogy-for-peter-w-rodman/

https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Rodman

Schlesinger, James R.,

Chairman of the Atomic Energy Commission until February 1973; Director of Central Intelligence from February 2 until July 2, 1973; Secretary of Defense from July 2, 1973, until November 19, 1975

https://en.wikipedia.org/wiki/James_R._Schlesinger

https://en.wikipedia.org/wiki/James_R._Schlesinger

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Secretary_of_Energy

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Secretary_of_Defense

https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Central_Intelligence

https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Atomic_Energy_Commission

https://history.defense.gov/Multimedia/Biographies/Article-View/Article/571289/james-r-schlesinger/

https://www.washingtonpost.com/national/james-r-schlesinger-cia-chief-and-cabinet-member-dies/2014/03/27/e4a8f01c-b5bb-11e3-8020-b2d790b3c9e1_story.html

https://apnews.com/obituaries-ecc8779791ee4ab7973cf58b7d355305

https://www.encyclopedia.com/people/history/us-history-biographies/james-rodney-schlesinger

https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/03/27/295270441/james-schlesinger-who-headed-cia-defense-dies-at-85

https://www.csis.org/news/j-stephen-morrison-appointed-james-r-schlesinger-distinguished-professor-miller-center

Schmidt, Helmut,

West German Minister of Finance until May 6, 1974; Chancellor from 1974

https://en.wikipedia.org/wiki/Helmut_Schmidt

https://www.britannica.com/biography/Helmut-Schmidt

https://www.helmut-schmidt.de/en/ueber-uns/helmut-schmidt/life-and-work

https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/helmut-schmidt/

https://www.helmut-schmidt.de/en/ueber-uns/helmut-schmidt/life-and-work

https://www.bundesregierung.de/breg-en/service/archive/archive/chancellor-and-crisis-manager-463824

Sonnenfeldt, Helmut,

member, National Security Council Operations staff/Europe until January 1974

https://www.adst.org/OH%20TOCs/Sonnenfeldt,%20Helmut.toc.pdf

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve15p2Ed2/ch7

https://nsarchive.gwu.edu/document/23798-helmut-sonnenfeldt-national-security-council-nsc-staff-kissinger-burke-trend-31

https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v38p2/ch4

https://www.nixonlibrary.gov/finding-aids/national-security-council-files

https://www.jewishvirtuallibrary.org/sonnenfeldt-helmut

https://www.brookings.edu/articles/the-sonnenfeldt-doctrine-that-wasnt/

https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB173/index.htm

Deng Xiaoping (Teng Hsiao-p’ing),

Vice Premier of State Council after 1973

https://en.wikipedia.org/wiki/Deng_Xiaoping

https://www.britannica.com/biography/Deng-Xiaoping

https://www.britannica.com/summary/Deng-Xiaoping

https://www.ebsco.com/research-starters/history/deng-xiaoping

http://www.cppcc.gov.cn/zxww/2012/07/03/ARTI1341300716750109.shtml

https://www.encyclopedia.com/people/history/chinese-and-taiwanese-history-biographies/deng-xiaoping

https://simple.wikipedia.org/wiki/Deng_Xiaoping

Yeh Chien-ying (Ye Jianying),

senior Chinese Communist Party (CCP) military cadre; Marshal, People’s Liberation Army; Vice Chairman, Central Military Council of the Chinese Communist party; member of the Central Committee and Politburo

https://en.wikipedia.org/wiki/Ye_Jianying

https://www.britannica.com/biography/Ye-Jianying

https://chineseposters.net/themes/yejianying

https://xboorman.enpchina.eu/biographie/ye-jianying/

https://generals.dk/general/Ye_Jianying/_/China.html

https://en.people.cn/data/people/yejianying.shtml

https://en.namu.wiki/w/%EC%98%88%EC%A0%A0%EC%9E%89