20260331 CDTL HST DDE 15 June 1952 D79 Điện tín từ Tham tán Gullion tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d79
Google Translated
Tài liệu 79
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1952–1954, Đông Dương, Tập XIII, Phần 1
751G.00/6–1552: Điện tín từ Tham tán Gullion tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao.
Mật
Khẩn
Sài Gòn, ngày 15 tháng 6 năm 1952 — 6 giờ chiều
2532. Đã gửi bản sao tới Paris (điện số 795). Đã nhận được điện số 525 của Hà Nội, đề ngày 10 tháng 6, vào ngày 13 tháng 6.
1. Việc chính quyền Tâm được thiết lập là một nỗi thất vọng đối với chúng tôi, cũng giống như đối với Hà Nội; tuy nhiên, có lẽ chúng tôi ít lo ngại hơn về những hệ quả của nó. Tình hình tại đây đang được kiểm soát quá chặt chẽ để có thể xảy ra bất kỳ sự xuống cấp nghiêm trọng nào, và ông Tâm thậm chí có thể sẽ thực hiện được một số cải cách mà ông Hữu đã không thể hoàn tất. Tuy nhiên, chúng tôi đồng tình với Hà Nội rằng “không tiến lên tức là đang lùi bước”, và rằng nếu thiếu đi “sự tham gia tích cực của người dân”—điều mà ông Tâm khó lòng mang lại được—thì một giải pháp quân sự dường như chỉ là điều ảo tưởng.
2. Mặc dù chúng tôi biết Bảo Đại đã nhắm đến ông Tâm, người ta vẫn có thể kỳ vọng rằng định kiến hiển nhiên đối với việc cất nhắc một vị cảnh sát trưởng lên nắm quyền sẽ khiến ông không được bổ nhiệm. Những tác động tiêu cực từ việc đề cử này chẳng hề thuyên giảm bởi cách thức mà chính ông Tâm gọi là "cuộc đảo chính" đã được thực hiện. Chúng tôi đồng tình với Hà Nội rằng những nghi ngại đối với ông Tâm vẫn còn nguyên đó. Theo đánh giá của riêng chúng tôi, giải pháp tối ưu là thành lập một Chính phủ Liên hiệp Quốc gia do ông Trí đứng đầu và trên danh nghĩa do Bảo Đại lãnh đạo. Thay vào đó, chúng tôi lại nhận được một chính phủ liên hiệp giả tạo, đứng đầu bởi một nhân vật mà nhiều người coi là tay sai đắc lực của người Pháp. Chúng tôi từng xem việc ông Tâm đưa bảy người gốc Bắc vào Nội các, cùng những nỗ lực của ông nhằm xoa dịu tình hình tại Bắc Kỳ, là những điểm cộng dành cho ông. Tuy nhiên, hiện nay Lãnh sự của chúng tôi cho biết tên tuổi của ông Tâm đang bị căm ghét tột độ tại miền Bắc, và chính quyền của ông thậm chí có thể sẽ đẩy nhanh tốc độ tuyển quân của Việt Minh. Mặc dù bề ngoài Nội các này có vẻ đại diện cho các vùng miền và các đảng phái khác nhau, thực chất nó lại là một sự chắp vá đầy khiên cưỡng; trong đó, một số Bộ trưởng không thực sự đại diện chính thức cho các đảng phái mà họ mang danh nghĩa, và theo một khía cạnh nào đó, họ chẳng khác nào những con tin chính trị.
3. Bất chấp tình hình ảm đạm này, chúng ta vẫn nhận thấy một vài điểm sáng có tiềm năng kết hợp và phát triển: Nội các có thể sẽ được gắn kết thành một bộ máy hoạt động hiệu quả và nhạy bén (các thành viên thuộc phái Đại Việt có thể sẽ tham gia, mặc dù là dưới sức ép và với những động cơ phức tạp); ông Bình dường như vẫn được giữ lại tại Bắc Kỳ với những sự bảo đảm tốt hơn về quyền tự chủ hành động cũng như một ngân sách xác định.
Dù có thực tâm hay không, ông Tâm vẫn sở hữu một chương trình cải cách ruộng đất và tham vấn ý kiến quần chúng; một khi được triển khai, chương trình này có thể thoát khỏi sự kìm kẹp của người sáng lập và phát triển thành một thể chế vượt xa mô hình "chính quyền cảnh sát" đơn thuần. Trong quá trình thực thi chương trình của mình, ông sẽ không bị cản trở bởi sự phản đối từ phía Pháp, từ Bảo Đại hay từ nội bộ Nội các như trường hợp của ông Hữu trước đây, nhờ đó ông có thể thực sự hoàn thành được công việc. Ông Tâm đã thuyết phục được một số quan sát viên có tầm ảnh hưởng—trong đó có cả Bộ trưởng Anh—rằng ông thực sự biết cách đối phó với Việt Minh.
4. Phép thử sẽ đến khi ông Tâm phải đối mặt với sự chống đối. Khi ấy, người ta mới có thể thấy liệu "con hổ già" này có thực sự thay đổi bản tính hay không. Tôi không tin chắc rằng ông ấy sẽ "chỉ trụ được hai hoặc ba tháng", bởi lẽ hiện nay ông ấy đang có quân đội, phía Pháp và Bảo Đại đứng sau hậu thuẫn. Tôi không tán thành giả thuyết cho rằng Bảo Đại [Trang 189] bổ nhiệm ông Tâm chỉ nhằm mục đích tống khứ ông ấy đi. Đối với tôi, nhận định này dường như chỉ là sự biện hộ cho Bảo Đại, hoặc đơn thuần là một kiểu tư duy hão huyền. Hơn nữa, tại đây tôi cũng chưa từng gặp bất kỳ người Pháp nào lên tiếng chỉ trích việc bổ nhiệm ông Tâm, như cách mà một số người ở Bắc Kỳ đã làm.
5. Theo tôi, sự thăng tiến của Tâm dường như là điều tất yếu sẽ xảy ra trong một thể chế chính trị kỳ lạ này—nơi quyền lực cảnh sát được đặt lên hàng đầu; những chỉ trích và hoài nghi của Lãnh sự Sturm lẽ ra phải nhắm vào chính hệ thống này mới đúng. Ngay từ đầu, đã có những hoài nghi về việc liệu Trí—hay những nhân sĩ quốc gia chống Cộng xuất sắc khác—có chấp nhận lời kêu gọi của Bảo Đại hay không, trong bối cảnh vị thế của Việt Nam trong Liên hiệp Pháp vẫn được định nghĩa như năm 1946, và quan hệ Pháp—Việt vẫn giữ nguyên hiện trạng như vốn có. Hơn nữa, Bảo Đại cũng sẽ không mạo hiểm đặt cược uy tín cũng như chức vụ của mình vào cương lĩnh hoạt động của bất kỳ Nội các cụ thể nào.
6. Dưới chế độ Pháp—Bảo Đại hiện hành, thật khó để bất kỳ nhân vật mới nào tạo dựng được uy tín trước công chúng cũng như trước những người có quyền lực trong việc thành lập Nội các. Tuy nhiên, chúng tôi tại Sài Gòn không tin rằng phía Pháp đã can thiệp trực tiếp để đưa ông Tâm lên nắm quyền, mặc dù họ đã từ lâu muốn loại bỏ Thủ tướng Hữu. Lời giải thích hợp lý nhất mà chúng tôi từng nghe được là từ ông Giao. Ông cho biết phía Pháp đã kiên quyết yêu cầu giữ ông Tâm lại trong chính phủ, mặc dù không nhất thiết phải ở cương vị Thủ tướng. Ông Nguyễn Đệ đóng vai trò là người phát ngôn của phía Pháp. Ông Trí đã từ chối thành lập chính phủ không phải vì có sự tham gia của ông Tâm, mà là vì ông Đệ khăng khăng đòi chia sẻ các chức vụ chủ chốt—gồm Quốc phòng, An ninh và Nội vụ—cho các ứng viên do Pháp hậu thuẫn là ông Tâm và ông Nghiêm Trí.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/sources
List of Abbreviations and Symbol
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/comp1
1. Document 79
Foreign Relations of the United States, 1952–1954, Indochina, Volume XIII, Part 1
751G.00/6–1552: Telegram
The Chargé at Saigon (Gullion) to the Department of State
secret
priority
Saigon, June 15, 1952—6 p.m.
2532. Rptd info Paris 795. Hanoi’s 525, June 10 recd June 13.
1.
Installation of Tam Govt was disappointment to us as it was to Hanoi but we are perhaps less apprehensive of results. Sit too tightly controlled here for any radical deterioration and Tam may even carry thru some reforms Huu cld not complete. We agree with Hanoi, how ever, “that not to go forward is to go backward” and that without “active participation of population” which Tam is poorly placed to deliver, a mil solution seems illusory.
2.
Altho we knew Bao Dai had Tam in mind, one might have expected that obvious prejudice against elevating police chief wld have discouraged appointment. Bad effect of nomination not lessened by manner in which what Tam himself calls “the coup” was carried out. We agree with Hanoi that presumption still stands against Tam. Our own estimate of it called for Tri Govt of Natl Union nominally headed by Bao Dai. Instead we got bogus coalition headed by one whom many people regard as Fr hatchetman. We counted as a point in Tam‘s favor his inclusion of seven northerners in his Cabinet, and his efforts to conciliate Tonkin. Now our Consul says that his name is anathema in the north and his rule may actually speed up VM recruitments. Cabinet while ostensibly representative of diff regions and various parties is actually uneasy amalgam, in which some Ministers do not officially rep parties whose labels they bear and are in a sense hostages.
3.
In spite of this we find some bright spots in gloom which may fuse and grow: Cabinet may yet be welded into responsive unit (Dai Viets may come in, altho under pressure and for mixed motives); Binh is apparently left in Tonkin with better assurances of free hand and definite budget.
Whether is sincere or not, Tam has program of land reforms and popular consultation which once instituted may escape founder’s clutches and grow into something transcending police govt. In executing his program he will not be hampered by opposition from Fr, from Bao Dai and within Cabinet as Huu was, and he can get things done. Tam has convinced a number of influential observers incl Brit Min that he knows how to fight VM.
4.
Test will come when Tam meets opposition. It will then be seen whether old tiger has changed his stripes. I am not so sure that he will “last only two or three months” since he now has behind him the army, Fr and Bao Dai. I do not subscribe to theory that Bao Dai [Page 189] appointed Tam only to get rid of him. This seems to me to be apologetic for Bao Dai or wishful thinking. Nor have I encountered here any Frenchmen who decry his appointment as some have done in Tonkin.
5.
It seems to me that Tam‘s rise was bound to occur in this peculiar polity in which police power paramount; Consul Sturm‘s strictures and doubts shld really lie against system. Was doubtful from outset if Tri or other outstanding anti-Commie natls wld have accepted Bao Dai‘s call while Viet position in Fr Union is as defined in 1946 and Franco—Viet relations remain what they are. Nor wld Bao Dai stake his prestige and his job on platform of any particular Cabinet.
6.
Under the present Franco—Bao Dai regime it difficult for any new men to acquire reputation before public and Cabinet makers. Nevertheless, we in Saigon do not believe that Fr directly intervened to put Tam in power, altho they have long wanted to drop PM–Huu. The most plausible explanation we have heard is from Giao. He says Fr insisted Tam be retained in govt altho not necessarily as Prime Minister. Nguyen De was Fr spokesman. Tri refused to form Govt not because Tam in it, but because De insisted that key posts of Defense, Security and Interior be shared among Fr candidates Tam and Nghiem Tri.
Gullion
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d79
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/pg_189
Thân thế (các) nhân vật
Chief of State of Vietnam.
Gullion, Edmund A.,
Counselor of Embassy at Saigon, 1952; Member, Policy Planning Staff, Department of State, from September 26, 1952.
https://en.wikipedia.org/wiki/Edmund_A._Gullion
https://www.jfklibrary.org/asset-viewer/archives/eagpp
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p2/persons
https://dl.tufts.edu/teiviewer/parent/f1881x54h/chapter/G00020
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/comp1?start=91
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v02p2/d75
https://uscpublicdiplomacy.org/blog/public-diplomacy-gullion-evolution-phrase
https://afsa.org/sites/default/files/fsj-1952-12-december_0.pdf
Nguyen De,
Adviser to Bao Dai, Chief of State of Vietnam; Chief of the Imperial Cabinet.
Nguyen Huu Tri,
Governor of Northern Vietnam, 1952–1954; leader of the Dai Viet (Vietnamese political party).
Nguyen Van Tam,
Minister of the Interior of the State of Vietnam and Acting Governor of Northern Vietnam to June 3, 1952; Prime Minister of the State of Vietnam, June 3, 1952–December 17, 1953.
Deputy Prime Minister of the State of Vietnam, 1952; Governor of Central Vietnam, 1953–1954.
Sturm, Paul J.,
Member of the Office of Philippine and Southeast Asian Affairs, Department of State.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d48
https://adst.org/OH%20TOCs/Kattenburg,%20Paul.toc.pdf
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p2/comp2
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d161
https://afsa.org/sites/default/files/fsj-1952-05-may_0.pdf
https://www.jstor.org/stable/24911759
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d136
No comments:
Post a Comment