20260714 CDTL NRM D14 19 February 1973 14. Bản ghi chép cuộc trao đổi.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d14
Google Translated
Tài liệu số 14
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976
14. Bản ghi chép cuộc trao đổi.
Bắc Kinh, ngày 19 tháng 2 năm 1973, 00:35–02:20 sáng.
CÁC THÀNH VIÊN THAM GIA
Chu Ân Lai, Thủ tướng Quốc vụ viện
Cơ Bằng Phi, Bộ trưởng Ngoại giao
Kiều Quán Hoa, Thứ trưởng Ngoại giao
Chương Văn Tấn, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao
Vương Hải Dung, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao
Đường Văn Sinh, Phiên dịch viên
Thẩm Nhược Vân, Phiên dịch viên
Tiến sĩ Henry A. Kissinger, Trợ lý Tổng thống phụ trách An ninh Quốc gia
Winston Lord, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Trung tá Jonathan T. Howe, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Peter W. Rodman, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Mary Stifflemire, Người ghi chép
Thủ tướng Chu Ân Lai: Trước hết, một câu hỏi cuối cùng. Như vậy có được không?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. [Trang 178]
Thủ tướng Chu Ân Lai: Đó là thông cáo chung. Chúng ta chỉ có hai điểm cần sửa đổi. Ông đã sẵn sàng chưa?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Điểm thứ nhất là ở đoạn đầu tiên, trước từ “Tổng thống”, chúng tôi đã thêm từ “Hoa Kỳ”. [Xem bản dự thảo của Hoa Kỳ ở Mục A.]
Tiến sĩ Kissinger: Ồ, vâng. Tôi có thể muốn để lại một chút mơ hồ. Để cho Tổng thống một vai trò mang tính đại kết. [Tiếng cười]
Thủ tướng Chu Ân Lai: Sau đó là đoạn 3, câu cuối cùng. Tôi đã thay đổi câu, “Họ hy vọng rằng những tiến bộ đã đạt được trong giai đoạn này sẽ có lợi cho người dân hai nước”.
Tiến sĩ Kissinger: Còn câu “họ bày tỏ sự tin tưởng” thì sao? Từ “hy vọng” nghe có vẻ như có chút nghi ngờ.
Thủ tướng Chu Ân Lai: “Họ đã giữ vững được.”
Tiến sĩ Kissinger: Ồ, “họ cho rằng.” Tốt lắm. Cô có thể đưa bản này cho chúng tôi được không?
Cô Shen: “Họ cho rằng những tiến bộ đạt được trong giai đoạn này sẽ có lợi cho người dân hai nước.” Chúng tôi có thể đưa cho ông một bản sao.
Tiến sĩ Kissinger: Vậy thì chúng tôi sẽ nhận bản sao. Ồ, cô đã gạch chân đoạn này.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vâng. Và tôi cũng gạch chân một câu khác ở đoạn 6. [Đưa bản thảo tiếng Trung tại Tab B.]3
Tiến sĩ Kissinger: Ông muốn thay thế cụm từ “hòa bình” bằng “giảm căng thẳng” phải không?
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Tốt.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vậy chỉ còn ba điểm nữa thôi.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi có một thay đổi, tôi nghĩ là không quan trọng lắm. Ở điểm thứ hai—ồ, ông xong chưa?
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Ở đoạn thứ hai, chỗ viết là "họ đã có những cuộc thảo luận sâu rộng" (extensive conversations), tôi thích từ "wide-ranging" (bao quát/trên nhiều phương diện) mà ông đã dùng trong thông báo hôm qua hơn. Từ "wide-ranging" mang ý nghĩa đầy đủ hơn.
Thủ tướng Chu: Nó cũng tương đương với "extensive" thôi. Vậy ông muốn dùng từ "wide-ranging" phải không? Trong tiếng Trung thì từ đó cũng là một.
Tiến sĩ Kissinger: Ông nghĩ từ nào hay hơn? Vậy chúng ta sẽ dùng từ "wide-ranging". [Trang 179]
Thủ tướng Chu: Được thôi. Chúng ta không cần phải sửa lại bản tiếng Trung.
Bộ trưởng Trương: Giống hệt như cách phía Việt Nam làm vậy. [Cười]
Thủ tướng Chu: Như Tiến sĩ đã nói chiều nay, những thay đổi của chúng tôi đều có lợi cho phía các ông. Nghĩa là, khi đề cập đến bản thông cáo – Thông cáo Thượng Hải – thì những chỗ nào có thể hiểu theo nhiều nghĩa, chúng tôi đều chọn cách diễn đạt hơi nghiêng về hướng có lợi cho các ông.
Tiến sĩ Kissinger: Trong tiếng Trung, chúng tôi nhận thấy rằng bất cứ khi nào có hai từ [có thể lựa chọn], các ông luôn chọn từ mà chúng tôi cũng sẽ thích hơn nếu được quyền chọn. Chúng tôi thực sự rất ấn tượng về điều đó, và tôi vẫn luôn tìm dịp để nói với ông về chuyện này. Họ không thay đổi nội dung cốt lõi nhưng...
Thủ tướng Chu Ân Lai: Không có nội dung gì cả. Chúng tôi đã có bản sao thông cáo bằng tiếng Trung. Bản tiếng Trung. Tôi sẽ đọc cho ông nghe văn bản gốc. Bản dự thảo thông cáo được phía Mỹ gửi cho chúng tôi lúc 8 giờ sáng ngày 18 tháng 2 đã được Bộ Chính trị của chúng tôi sửa đổi và thông qua vào tối cùng ngày. Và chúng tôi vẫn chưa có câu cuối cùng. Vừa rồi Chủ tịch đã gọi điện cho chúng tôi và nói rằng ông ấy đồng ý. Vì vậy, các thủ tục của chúng tôi đã hoàn tất.
Ngày tháng vẫn chưa có. Chúng ta cần một ngày cụ thể. Ngày 22.
Tiến sĩ Kissinger: Ồ, ngày tháng. Ngày 22, theo giờ Washington. Sẽ là ngày 23 sáng theo giờ của các ông.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Không, nửa đêm. Vậy thì phải là lúc 24 giờ.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi sẽ làm lúc 11 giờ sáng.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vẫn phải tính là ngày 22.
Tiến sĩ Kissinger: Ngày 22 cũng được.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Hình như ghi địa điểm ở đây khó quá, nên chúng ta cứ bỏ địa điểm đi. Không cần Bắc Kinh. Chỉ cần ngày 22 tháng 2 năm 1973 thôi. Không cần ghi địa điểm.
Tiến sĩ Kissinger: Ồ, được rồi. [Chu Ân Lai đưa văn bản tiếng Trung, Tab C.]
Thủ tướng Chu: Vậy là chúng ta đã hoàn tất phần việc này. Tôi đã hoàn thành công việc của mình rất nhanh chóng. Bây giờ, hãy cùng thảo luận về Hội nghị Paris.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi xin phép được đề cập nhanh vài điểm được không?
Thủ tướng Chu: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi muốn để ông Ziegler thông báo vào ngày mai rằng tôi đã có cuộc gặp xã giao với bà Bhutto. [Thủ tướng Chu gật đầu] Bởi vì nếu đợi đến ba ngày sau mới nói thì nghe có vẻ rất bí ẩn.
Thủ tướng Chu: Tốt lắm.
Tiến sĩ Kissinger: Và ông ấy sẽ chỉ nói rằng tôi đã có một cuộc gặp xã giao. [Trang 180]
Thủ tướng Chu: Bà ấy đã nói với tôi như vậy và bà ấy hài lòng về điều đó.
Tiến sĩ Kissinger: Ồ, bà ấy đã nói với ông rồi sao. Tôi đã nói với bà ấy rằng chúng tôi sẽ công bố thông tin vào ngày 21, nhưng sau khi cân nhắc lại, tôi thấy tốt hơn là nên công bố vào ngày mai, ngày 19 theo giờ của chúng tôi.
Thủ tướng Chu: Tức là vào buổi sáng theo giờ của ông?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Ông ấy sẽ không viết thành văn bản đâu. Tại cuộc họp báo buổi sáng, ông ấy chỉ xác nhận các cuộc gặp của chúng tôi và nói rằng: "Ngoài ra, ông Kissinger đã có cuộc gặp xã giao với bà Bhutto."
Theo hồ sơ của chúng tôi, loại máy bay bị bắn rơi gần đảo Hải Nam khi chở Trung úy Dunn là chiếc A-1.
Thủ tướng Chu: Theo hồ sơ của chúng tôi, đó là chiếc A-1H.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, A-1H.
Thủ tướng Chu: Theo thông tin chúng tôi có thì đó là loại A–1H. Có lẽ chúng tôi chưa nói rõ điều này.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy. Đó là một loại máy bay đặc biệt.
Thủ tướng Chu: Sự việc xảy ra vào ngày 14 tháng 2; chúng tôi đã huy động tàu hải quân tìm kiếm trong ba hoặc bốn ngày nhưng không thấy gì cả. Không tìm thấy mảnh vỡ hay thi thể nào. Dù sao thì chúng tôi cho rằng máy bay đã bị bắn hạ và phi công cũng đã bị bắn rơi. Cụ thể hơn thì nội dung như sau: “Về việc phía Mỹ tìm kiếm phi công Mỹ, Trung úy Dunn.”
Tiến sĩ Kissinger: Đây là một báo cáo chính thức.
Thủ tướng Chu: “Điểm thứ nhất: Vào lúc 10 giờ 41 phút sáng ngày 14 tháng 2 năm 1968, các máy bay chiến đấu thuộc Không quân của Hạm đội Nam Hải của chúng tôi đã bắn hạ và gây hư hại cho hai máy bay Mỹ. Loại máy bay này là A–1H.” Chúng tôi không chắc đó là số “1” hay chữ “I”.
Tiến sĩ Kissinger: A–1H.
Thủ tướng Chu: “Sau khi xâm phạm không phận của chúng tôi, một trong số các máy bay đã rơi xuống biển, cách Lạc Hội (Lohui), huyện Vạn Ninh, đảo Hải Nam khoảng 20 km. Hạm đội Nam Hải của chúng tôi đã cử tàu hộ tống đi tìm kiếm trong ba hoặc bốn ngày nhưng không thu được kết quả gì. Một tàu khu trục của Mỹ cũng đã tiến hành các hoạt động tìm kiếm tại vùng biển nói trên.” Thông tin nêu trên do Văn phòng Tổng Tham mưu của chúng tôi cung cấp.
Ở đây còn một tài liệu khác: “Ngày 15 tháng 2 năm 1968, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đưa ra thông báo cho biết máy bay Hoa Kỳ đã vô tình xâm phạm 5 km trên đảo Hải Nam. Một trong số chúng đã bị máy bay MIG của Cộng sản bắn hạ. Ngày 5 tháng 3 cùng năm, trong cuộc đàm phán cấp Đại sứ Trung-Mỹ, chúng tôi đã trình bày với phía Hoa Kỳ rằng hai máy bay tấn công loại 1H của Hải quân Hoa Kỳ đã xâm phạm không phận trên đảo Hải Nam của chúng tôi, một chiếc bị bắn hạ và một chiếc bị hư hại. Và chúng tôi cũng đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc về điều này.” Đó là những ghi chép mà chúng tôi có được trong các cuộc đàm phán Warsaw. [Trang 181]
Và sau đó vào ngày 6 tháng 3 và ngày 15 tháng 6 cùng năm, phía Hoa Kỳ đã nhiều lần hỏi về tung tích của Trung úy Dunn. Sau đó, vào ngày 15 tháng 11, chúng tôi đã chính thức trả lời phía Hoa Kỳ rằng không có kết quả nào sau khi tìm kiếm. Đây là tài liệu do Bộ Ngoại giao cung cấp.
Hai tài liệu này cung cấp thông tin tương tự như ông đã đề cập, thưa bác sĩ. Ông có muốn chúng tôi cung cấp thêm thông tin bằng văn bản không?
Tiến sĩ Kissinger: Không phải vì lý do của chúng tôi, có lẽ là vì các gia đình liên quan. Chúng tôi hài lòng với lời giải thích bằng miệng của ông.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vậy thì chúng tôi sẽ soạn thảo một văn bản để gửi cho ông, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công việc của ông. Đó là một loại bản ghi nhớ để ông có thể báo cáo với các gia đình. [Bản ghi nhớ sau đó được gửi cho phía Mỹ, Mục D]
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi sẽ thông báo điều này cho gia đình và xác nhận với họ rằng thông tin này hoàn toàn trùng khớp với dữ liệu của chúng tôi, đồng thời chúng tôi coi đây là một lời giải thích thỏa đáng. Và tất nhiên, chúng tôi thừa nhận rằng ngay từ đầu, máy bay của chúng tôi không có quyền bay qua đảo Hải Nam.
Thủ tướng Chu: Và ông cũng đã đề cập rằng chiếc máy bay đó đã vô tình bay vào lãnh thổ của chúng tôi.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Theo thông tin của phía ông, thì chỉ vì lý do thời tiết mà máy bay đã bị hỏng hóc.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi sẽ xác nhận tất cả những điều này với gia đình. Như vậy sẽ không có sự bàn tán công khai nào cả.
Thủ tướng Chu: Và còn một điểm nữa liên quan đến vấn đề này. Năm ngoái, một tàu cá của chúng tôi đã bị chìm. Nhiều người thiệt mạng và 12 người bị mất tích. Một số ngư dân đã được cứu vớt, và sau đó, một tàu hải quân Mỹ đã phát tín hiệu cho tàu của chúng tôi biết rằng họ có người cần bàn giao.
Tiến sĩ Kissinger: Ý ông là chúng tôi đang giữ tù binh sao?
Thủ tướng Chu: Ý họ là họ có những người bị thương muốn bàn giao lại cho chúng tôi. Vào thời điểm đó, tàu của chúng tôi không dám hồi đáp, nên sự việc đã trôi qua mà không có phản hồi nào. Chuyện này đã xảy ra hai lần.
Tiến sĩ Kissinger: Ông có thể cho tôi biết ngày tháng và địa điểm cụ thể được không?
Thủ tướng Chu: Được chứ. Ông có thể giúp chúng tôi điều tra vụ việc này không?
Tiến sĩ Kissinger: Tất nhiên rồi. Chúng tôi sẽ gửi cho ông một bản báo cáo bằng văn bản trong vòng một tuần. [Trang 182]
Bộ trưởng Chang: Chúng tôi sẽ gửi cho ông một bản báo cáo bằng văn bản để ông có thể xem xét vấn đề này. Chúng tôi sẽ cung cấp tài liệu, bản ghi nhớ và các thông tin liên quan.
Tiến sĩ Kissinger: Tất nhiên rồi. Nếu ông có thể cung cấp ngày tháng, địa điểm và những thông tin đã biết về loại tàu của Mỹ, chúng tôi sẽ hành động ngay lập tức.
Thủ tướng Chu: Cảm ơn ông.
Tiến sĩ Kissinger: Một điều cuối cùng nữa. Có lẽ tôi sẽ tổ chức họp báo khi chúng ta công bố thông cáo chung này. Tôi sẽ không bổ sung nhiều nội dung ngoài thông cáo nhưng sẽ sử dụng giọng điệu hòa giải. Hầu hết các câu hỏi sẽ xoay quanh văn phòng liên lạc. Tôi sẽ nói rằng văn phòng này không có quy chế ngoại giao và sẽ đảm nhiệm việc... Tuy nhiên, chúng ta sẽ sắp xếp các quyền miễn trừ như một cử chỉ thiện chí dành cho cả hai bên. Họ sẽ hỏi tôi về chức danh của người đứng đầu văn phòng. Chúng ta sẽ gọi người đó là Trưởng Văn phòng Liên lạc. Hoặc Trưởng Phái đoàn Liên lạc.
Thủ tướng Chu: Lúc nãy ông có nói là "Phái đoàn".
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, sẽ là "Văn phòng". Trưởng Văn phòng Liên lạc.
Thủ tướng Chu: Trưởng Văn phòng Liên lạc.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy.
Thủ tướng Chu: Trưởng văn phòng, còn những người khác sẽ là các thành viên...
Tiến sĩ Kissinger: Và những người khác sẽ là "thành viên".
Chắc chắn tôi sẽ nhận được nhiều câu hỏi về Chủ tịch Mao. Tôi nghĩ sẽ rất tốt nếu ông cho phép tôi nói rằng theo cảm nhận của tôi, sức khỏe của Chủ tịch rất tốt. Họ sẽ hỏi tôi về điều đó. Tôi sẽ không tự ý nói ra nếu không được hỏi. Ngoài ra, tôi sẽ không bình luận gì thêm ngoài những nội dung đã có trong thông báo của các ông.
Thủ tướng Chu: [Gật đầu] Chúng tôi sẽ cung cấp cho ông cả băng ghi hình truyền hình lẫn phim tư liệu.
Tiến sĩ Kissinger: Tuyệt quá. Và chúng tôi được phép công bố những tư liệu đó chứ?
Thủ tướng Chu: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi sẽ công bố điều đó vào ngày mai hoặc ngày kia. Nếu bị hỏi về Đài Loan, về lực lượng tại Đài Loan, tôi sẽ nói rằng chúng tôi sẽ xem xét vấn đề này trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực và khi nào có động thái cụ thể, chúng tôi sẽ thông báo. Hiện chúng tôi chưa có quyết định tức thời nào. Bởi vì kế hoạch của chúng tôi là bắt đầu tiến trình mà tôi đã đề cập với ông vào tháng Bảy. Nhưng việc đó chắc chắn sẽ được thực hiện. Tôi chỉ muốn ông biết trước những gì tôi định nói, và nếu ông có ý kiến phản đối nào thì tôi sẽ điều chỉnh lại. Liệu chúng tôi có thể thông báo cho các đoàn mà ông đã chấp thuận, chẳng hạn như Dàn nhạc Philadelphia, rằng về nguyên tắc mọi việc đã được đồng ý không?
Thủ tướng Chu: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Và tôi có thể đề cập đến điều đó tại cuộc họp báo như một ví dụ không? Tôi cũng có thể nhắc đến hai tù nhân mà ông sẽ phóng thích. [Trang 183]
[Ông Chu gật đầu] Và tôi sẽ nói rằng việc đó sẽ diễn ra trong cùng khoảng thời gian với các đợt phóng thích khác. [Ông Chu gật đầu] Còn nếu bị hỏi về Downey, tôi sẽ nói rằng chúng tôi đã thảo luận vấn đề này như một cử chỉ nhân đạo của chính phủ ông và ông nói sẽ xem xét việc đó. Hay tôi có thể nói cụ thể hơn?
Thủ tướng Chu: Nếu ông muốn nói thêm về vấn đề này, ông có thể nói rằng trong nửa sau của năm nay, chúng tôi sẽ xem xét vấn đề đó.
Tiến sĩ Kissinger: Nghĩa là ông sẽ xem xét lại việc đó vào nửa sau của năm nay.
Thủ tướng Chu: Như vậy là đủ hiểu rồi.
Tiến sĩ Kissinger: Đó là những nội dung tôi dự định trình bày tại cuộc họp báo. Tôi sẽ không tiết lộ với phía Nhật Bản về văn phòng liên lạc hay các chi tiết cụ thể của chương trình. Tôi sẽ chỉ nói rằng chúng ta đã quyết định thiết lập một số kênh liên lạc và sẽ tiếp tục trao đổi thông tin. [Chu gật đầu] Làm vậy thì thông tin sẽ không bị lộ ra ngoài.
Bây giờ, nếu Thủ tướng muốn thảo luận về Hội nghị Paris...
Thủ tướng Chu: Ông đã nói xong rồi chứ?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Về Hội nghị Paris. Thứ trưởng Thạch đã đến để trao đổi ý kiến với chúng tôi. Do không được phép gặp Tiến sĩ Kissinger, nên ông ấy sẽ không gặp ông.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi hiểu.
Thủ tướng Chu: Và điểm thứ hai là về Hội nghị Paris. Các ông đã đạt được thỏa thuận về một số điểm nhất định, và điều này hoàn toàn trùng khớp với những gì chúng ta đã thống nhất.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Điều này hoàn toàn trùng khớp với những gì chúng ta đã thống nhất. Đó là sẽ có 12 quốc gia tham gia với tư cách thành viên chính thức của Hội nghị, nghĩa là họ sẽ tham gia ký kết. Còn Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc sẽ không ký vào văn kiện. Sau đó, việc tiến hành tham vấn sẽ tùy thuộc vào phía các ông. Ông đã diễn đạt vấn đề đó như thế nào nhỉ?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không rõ liệu điều này đã được thống nhất hay chưa, nhưng có thể đã có những trao đổi trong tuần qua. Sẽ thật tuyệt nếu điều đó xảy ra. Liệu ông Thạch có nghĩ rằng vấn đề này đã được thống nhất tại Hà Nội không?
Thủ tướng Chu: Ông ấy nói rằng Tổng thư ký sẽ không ký văn kiện nhưng có thể phát biểu, gửi thư chúc mừng, v.v.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, ông nói đúng. Tôi không nghĩ là đã có sự thống nhất về việc Tổng thư ký không ký văn kiện. Chúng tôi không cho rằng điều này đã được thống nhất. Đây là đề nghị của Hà Nội.
Thủ tướng Chu: Vậy là vẫn chưa có quyết định sao? [Trang 184]
Tiến sĩ Kissinger: Chưa, điều đó còn tùy thuộc một phần vào tư cách của Tổng thư ký tại Hội nghị. [Ông Chu cười] Nếu ông ấy giữ vai trò thư ký điều hành hay đại loại thế thì sẽ dễ dàng hơn. Còn nếu ông ấy tham gia với tư cách đại biểu thì sẽ khó khăn hơn. [Ông Chu cười]
Thủ tướng Chu: Đó là vấn đề liên quan đến hai bên các ông. Bởi vì hai bên đã cùng gửi đi những lá thư mời giống hệt nhau.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi đã tránh trả lời câu hỏi này.
Thủ tướng Chu: Nhưng trong thư có nhắc đến tên của Tổng thư ký. Tên của ông ấy có được nêu trong đó. Có phải vậy không?
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy, nhưng đó là vì ông ta được mời nhờ vào cương vị của mình chứ không phải vì cá tính. [Cười] Nếu không thì ông ta chẳng bao giờ có mặt ở đó được.
Thủ tướng Chu: Đó là lý do tại sao chúng tôi luôn yêu cầu ông làm rõ cương vị của ông ấy. Cũng vì thế mà ông từng nói rằng sẽ tốt hơn nếu ông ấy được giao một chức trách cụ thể nào đó.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi cũng nghĩ vậy. Giờ thì những người bạn Việt Nam của ông nghĩ sao?
Thủ tướng Chu: Tôi chưa thể sắp xếp để gặp ông ấy vào lúc này. Tôi vẫn chưa gặp ông ấy.
Tiến sĩ Kissinger: À, ý ông là Thạch.
Thủ tướng Chu: Vì ông ấy đến rất muộn và họ vẫn chưa hoàn tất văn bản của mình. Do đó, tôi chỉ có thể gặp ông ấy sau khi đã nghiên cứu văn bản đó. Vì vậy, chúng tôi đã họp nội bộ để bàn về các công việc của mình.
Tiến sĩ Kissinger: Ông có thể bày tỏ quan điểm cá nhân của mình không?
Thủ tướng Chu: Nếu ông hỏi ý kiến của tôi...
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, ý kiến cá nhân thôi.
Thủ tướng Chu: Đó là quan điểm của phía Trung Quốc; chúng tôi đặc biệt không tán thành việc đó.
Tiến sĩ Kissinger: Việc gì cơ?
Thủ tướng Chu: Việc Tổng Thư ký tham gia Hội nghị. [Cười] Nếu phải bỏ phiếu, vì không thể bỏ phiếu chống nên chúng tôi buộc phải bỏ phiếu trắng. Nếu phải bỏ phiếu, vì không thể dùng quyền phủ quyết nên chúng tôi buộc phải bỏ phiếu trắng. Nhưng điều khó khăn là...
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng bây giờ ông đang định phủ quyết điều gì? Thưa Thủ tướng, tôi không hoàn toàn chắc chắn về việc ông sẽ phủ quyết điều gì nếu có cơ hội. [Tiếng cười]
Thủ tướng Chu: Vì hai nước chủ nhà các ông đã mời ông ấy và ông ấy có tên trong danh sách, nên làm sao chúng tôi có thể phủ quyết được chứ? Các ông đang đặt chúng tôi vào một tình thế rất khó xử đấy. [Tiếng cười]
Tiến sĩ Kissinger: Ông ấy vẫn đang đi khắp thế giới để lên kế hoạch cho việc tham gia của mình. [Trang 185]
Thủ tướng Chu: Và ông ấy có một kế hoạch rất quy mô.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, ông ấy phụ trách việc phục hồi kinh tế và gìn giữ hòa bình. [Tiếng cười]
Thủ tướng Chu: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Vấn đề cụ thể là, vì ông ấy đã được mời, liệu ông có phản đối việc giao cho ông ấy một chức năng hành chính trong Hội nghị – điều sẽ khiến ông ấy không còn là một người tham dự [theo tư cách thông thường] nữa không?
Thủ tướng Chu: Chúng tôi chỉ có thể đưa ra quyết định sau khi hai nước chủ nhà các ông đã tham vấn lẫn nhau.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng dường như các đồng minh của ông vẫn chưa xác định rõ quan điểm của họ.
Thủ tướng Chu: Đúng là như vậy.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi đang chờ họ. Ông có thể nói với họ rằng chúng tôi muốn đạt được một sự hiểu biết chung với họ trước khi Hội nghị diễn ra. Chúng tôi thực sự không muốn nảy sinh tranh cãi công khai với họ hay với phía các ông.
Thủ tướng Chu: Nhưng có một điểm chắc chắn. Đó là, ông ta không thể giữ vai trò Chủ tịch, hay Chủ tịch duy nhất của Hội nghị.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi hiểu điều đó. Tôi không tin chuyện này sẽ xảy ra, nhưng nếu Liên Xô đề nghị điều này – dù tôi không cho là họ sẽ làm vậy – thì nó sẽ đặt chúng tôi vào một tình thế rất khó xử. Tôi không nghĩ họ sẽ làm thế, nhưng chúng tôi hoàn toàn không có thông tin gì về ý định của phía Liên Xô.
Thủ tướng Chu: Có một thư ký đã đến gặp Đại sứ của ông tại London.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nhưng chuyện đó thật khó hiểu. Thông thường, họ sẽ cử đại sứ tại Washington – người hiện đang đi nghỉ, nhưng sau sự việc hôm qua thì tôi nghĩ ông ấy sẽ sớm quay lại. Thông thường, họ sẽ cử ông ấy đến trình bày các ý kiến của họ, ít nhất là tại Tòa Bạch Ốc.
Thủ tướng Chu: Và sau khi trở về, nếu ông gặp vị đại sứ đó và nắm được quan điểm của họ, thì nếu thấy cần thiết phải cho chúng tôi biết, ông có thể thông báo lại cho chúng tôi.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Tối nay chúng tôi sẽ gửi thông điệp cho Đại biện lâm thời của họ. Hoặc chúng tôi sẽ gửi vào ngày mai, sau khi rời khỏi đây, vì gửi từ Tokyo sẽ tốt hơn. Như vậy, họ có thể chuẩn bị sẵn câu trả lời cho tôi khi tôi quay lại. Và dù thế nào đi nữa, chúng tôi cũng sẽ thông báo cho ngài biết câu trả lời đó là gì. Tuy nhiên, nếu Liên Xô không đề nghị điều này, chúng tôi sẽ cố gắng đạt được thỏa thuận với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) về một phương án thay thế ngay trong tuần này. Nếu đạt được thỏa thuận với VNDCCH trong tuần này, chúng tôi sẽ giữ vững lập trường đó tại Hội nghị, bất kể các bên khác đề nghị điều gì. Tôi nghĩ khi đó ngài sẽ không nhận chức chủ tịch, nhưng có thể chấp nhận để Tổng Thư ký giữ vai trò thư ký điều hành của Hội nghị dưới sự chủ trì của một nhóm khác. Với điều kiện là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đồng ý?
Thủ tướng Chu: Nghĩa là cả Mỹ và VNDCCH đều đồng ý. [Trang 186]
Tiến sĩ Kissinger: Cả hai bên đều đồng ý.
Thủ tướng Chu: Nếu cả hai bên các ngài đều đồng ý với phương án đó thì chúng tôi sẽ bỏ phiếu trắng.
Tiến sĩ Kissinger: [Cười] Tôi hiểu rồi.
Thủ tướng Chu: Bởi vì chúng tôi chỉ đơn giản là phản đối việc người đó tham gia Hội nghị. Khi tôi báo cáo chuyện này với Bộ Chính trị trong một cuộc họp, tất cả mọi người đều bật cười. Họ nói: "Mời ông ta tham gia Hội nghị để làm gì chứ?" [Tiếng cười]
Tiến sĩ Kissinger: Đó quả là một điều bí ẩn lớn.
Thủ tướng Chu: Tôi đã nói rằng các ngài định khoét một lỗ ở giữa bàn rồi đặt ông ta vào đó. Cuối cùng thì các ngài sẽ phải tìm hiểu xem làm thế nào mà ông ta lại tham gia được vào Hội nghị.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi nghĩ vấn đề đúng như tôi đã nói khi thảo luận chuyện này với Thủ tướng: Có thể chúng tôi đã đưa nội dung đó vào một văn bản nào đó hồi tháng Tám, vào lúc chúng tôi không chú ý kỹ và chưa coi đây là một cuộc đàm phán nghiêm túc. Sau đó, phía bên kia đưa nội dung đó vào văn bản của họ và chúng tôi không có cơ sở nào để phản đối. Vì vậy, chúng tôi vẫn luôn tin rằng họ là bên đưa ra đề xuất đầu tiên, nhưng tôi cần kiểm tra lại. Cũng có khả năng là hồi tháng Tám, chúng tôi đã chuyển cho họ một văn bản có đề cập đến vấn đề này.
Thủ tướng Chu: Điểm thứ hai là phía các ông đã chuyển cho chúng tôi một bản dự thảo; sau khi nhận được bản dự thảo của họ, chúng tôi sẽ so sánh với bản dự thảo của mình và nghiên cứu kỹ lưỡng. Chỉ khi đó chúng tôi mới có thể cho các ông biết ý kiến của mình. Họ chưa bao giờ chuyển cho chúng tôi bản dự thảo của họ. Tôi tin rằng chúng tôi sẽ sớm nhận được nó. Chỉ sau khi nghiên cứu xong, chúng tôi mới có thể đưa ra quan điểm.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi hiểu.
Thủ tướng Chu: Chúng tôi cho rằng việc đưa từ "kiềm chế" vào văn bản này sẽ không dễ dàng, bởi rất khó để diễn đạt sao cho phù hợp khi mà điều kiện của cả 12 quốc gia đều khác nhau và tình hình thực tế cũng khác nhau. Sẽ tốt hơn nếu chúng ta nói rằng chúng ta "cam kết mạnh mẽ" thực thi Hiệp định Paris. Nếu nảy sinh vấn đề nghiêm trọng nào, chúng ta sẽ cùng xem xét giải quyết. Đó là cam kết chung của chúng ta. Tôi vừa trình bày ý tưởng của mình; còn việc cụ thể hóa thành câu chữ như thế nào lại là chuyện khác.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi chắc chắn sẽ thông báo phúc đáp của mình trước khi kết thúc tuần này. Có thể là vào thứ Tư theo giờ Mỹ. Tôi sẽ làm việc với Đại sứ Sullivan ngay trên máy bay khi trở về.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Hôm nay là Chủ nhật.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Vậy là ngày 21.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi hy vọng có thể gửi điện tín cho ngài trước tối thứ Ba theo giờ Washington. Nếu tôi hiểu đúng, ý của ngài là thay vì dùng từ “kiềm chế”, nên nói rằng tất cả các bên sẽ nỗ lực hết sức để thực hiện Thỏa thuận, và sẽ làm gì nếu [Trang 187] thì sao? Cụm từ của Thủ tướng là gì nhỉ—“sắp xếp”, hay “thảo luận”, “xem xét”? Ngài có thể cho tôi xem văn bản đó không? “Xem xét nếu có bất kỳ vấn đề nghiêm trọng nào”? [Chu Ân Lai gật đầu] Để tôi xem liệu chúng ta có thể diễn đạt ý đó như thế nào.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Nhưng có thể có nhiều hình thức để nói về việc trao đổi quan điểm hoặc trao đổi thông điệp bằng thư từ. Nhưng vấn đề lớn nhất là triệu tập lại Hội nghị. Trừ khi tình hình rất nghiêm trọng. [Trang 187]
Tiến sĩ Kissinger: Chúng ta có thể nói là “tạo điều kiện để thúc đẩy việc thực hiện Thỏa thuận” được không?
Thủ tướng Chu Ân Lai: Quá chung chung.
Tiến sĩ Kissinger: Vậy thì cụ thể hơn là gì?
Thủ tướng Chu: “Hãy nỗ lực.”
Tiến sĩ Kissinger: Được thôi. Thủ tướng vừa đề cập đến việc triệu tập lại Hội nghị.
Thủ tướng Chu: Việc đó sẽ diễn ra khi nảy sinh vấn đề gì thực sự nghiêm trọng. Chúng tôi sẽ không làm vậy nếu vấn đề này hoàn toàn không được nhắc tới.
Tiến sĩ Kissinger: Cần phải nêu rõ rằng Hội nghị có thể được triệu tập lại. Nhưng ai là người có quyền triệu tập?
Thủ tướng Chu: Nếu hỏi ý kiến tôi, thì tôi cho rằng đó là hai đồng chủ tịch, tức là Hoa Kỳ và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Và tất nhiên, ông có thể hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu không đạt được kết quả nào, nghĩa là nếu không thể đi đến thỏa thuận. Tôi chỉ nói trên khía cạnh số lượng cụ thể: bên này sẽ có sáu phiếu và bên kia cũng sáu phiếu. Vậy nên, tỷ lệ 1-1 thì không có giải pháp, mà 6-6 thì cũng vẫn không có giải pháp nào cả.
Tiến sĩ Kissinger: Không đâu, tỷ lệ sẽ là 5,5 trên 6,5 vì Pháp sẽ đứng về cả hai phía. [Cười]
Thủ tướng Chu: Nếu vậy thì lại dễ hơn. Bằng không thì Tổng Thư ký sẽ lại xuất hiện và gõ búa!
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng tất nhiên, chúng tôi đề nghị rằng Tổng Thư ký cần có quyền triệu tập lại Hội nghị.
Thủ tướng Chu: Điều đó có nghĩa là Liên Hợp Quốc sẽ nắm quyền kiểm soát. Đó chính là vấn đề. Và chắc chắn là ông sẽ không đồng ý với điều đó.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi nghĩ chúng tôi có thể bị thuyết phục.
Thủ tướng Chu: Nhưng chúng tôi sẽ không đồng ý với điều đó.
Tiến sĩ Kissinger: Đối với chúng tôi, đây không phải là vấn đề nguyên tắc.
Thủ tướng Chu: Vâng. Nếu vấn đề này được chuyển sang Liên Hợp Quốc, thì năm nước lớn lại sẽ tham gia vào.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng dù sao thì chúng tôi cũng đã có mặt ở đó rồi.
Thủ tướng Chu: Khi đó, tình hình sẽ trở thành việc có 12 quốc gia cộng thêm một cá nhân. [Cười] Vì vậy, chúng tôi luôn thấy vấn đề này thật kỳ lạ.
Tiến sĩ Kissinger: Một vấn đề khác là Ủy ban Quốc tế sẽ báo cáo cho ai.
Thủ tướng Chu: Họ có thể báo cáo cho hai vị đồng chủ tịch.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nhưng hai vị đồng chủ tịch lại chính là các bên đang bị điều tra. Ủy ban Quốc tế sẽ phải báo cáo cho chính những bên bị coi là thủ phạm. Tôi nghĩ ra hai khả năng. À không, là ba. Một là, Ủy ban có thể báo cáo cho Tổng Thư ký. Nếu Mỹ và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giữ vai trò đồng chủ tịch, thì về lý thuyết, Ủy ban có thể báo cáo cho họ. Ông hiểu rằng chúng tôi vẫn chưa chính thức đồng ý với ý tưởng đồng chủ tịch này. Chúng tôi đang cân nhắc vấn đề đó rất nghiêm túc. Khả năng thứ ba là Ủy ban sẽ báo cáo cho các nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an.
Thủ tướng Chu: Nghĩa là năm nước lớn. Vậy là ông lại quay về điểm này.
Tiến sĩ Kissinger: Đó là ba khả năng về mặt lý thuyết. Sẽ không thể giữ Canada ở lại Ủy ban nếu Ủy ban chỉ báo cáo cho chính mình.
Thủ tướng Chu: Vâng, họ đã bày tỏ quan điểm này. Chúng tôi đã đọc tuyên bố công khai của họ.
Tiến sĩ Kissinger: Và cũng có khả năng Ủy ban sẽ báo cáo cho tất cả các thành viên tham gia Hội nghị. Nghĩa là báo cáo cho mọi người trừ chính mình, vì bốn thành viên của Hội nghị cũng chính là các thành viên của Ủy ban. Thực chất thì đó sẽ là Hội đồng Bảo an cộng với ba bên phía Việt Nam. Cộng thêm cả Tổng Thư ký nữa. [Cười]
Thủ tướng Chu: Và ông ấy lại xuất hiện lần nữa.
Tiến sĩ Kissinger: Dù thế nào đi nữa thì chúng ta cũng khó tránh khỏi chuyện đó. Mẹ của ông Lord hoạt động rất tích cực tại Liên Hợp Quốc. Chúng tôi sẽ giấu bà ấy về những cuộc thảo luận này. Ông ấy gia nhập đội ngũ của tôi với tư cách là chuyên gia về Liên Hợp Quốc. Ông ấy phụ trách mảng Liên Hợp Quốc. Ông ấy nói mình không phải là chuyên gia nhưng thực tế là ông ấy đã đảm nhiệm công việc đó. [Cười] Phía Trung Quốc có ý kiến hay ưu tiên gì về vấn đề này không?
Thủ tướng Chu: Chúng tôi mong muốn vấn đề này không bị đưa ra Liên Hợp Quốc, bởi vì ngay từ đầu Liên Hợp Quốc chưa bao giờ chịu trách nhiệm về vấn đề này. Một khi các bên đã ký hiệp định hòa bình, tại sao lại phải đưa vấn đề ra Liên Hợp Quốc lần nữa? Hơn nữa, các bên nên hy vọng rằng hiệp định ngừng bắn sẽ được thực thi một cách thực chất. Nếu hiệp định được thực thi nghiêm túc, Hoa Kỳ sẽ không còn can dự vào cuộc xung đột vũ trang tại Việt Nam nữa, và người dân miền Nam Việt Nam sẽ tự giải quyết các vấn đề của chính mình. Tất nhiên, thời gian thực hiện có thể không ngắn như quy định trong Hiệp định mà có thể sẽ kéo dài hơn. Cần lưu ý rằng Ủy ban Quốc tế (ICC) còn có một trách nhiệm khác, đó là giám sát cuộc bầu cử. Đây là điểm rất quan trọng đã được quy định rõ. Và việc này chỉ giới hạn trong phạm vi miền Nam Việt Nam; nó không đồng nghĩa với việc thống nhất đất nước ngay lập tức. Bởi lẽ, quá trình thống nhất Việt Nam sẽ cần [Trang 189] nhiều thời gian hơn nữa. Như vậy, sẽ có ba bước: Giai đoạn đầu là rút quân, chấm dứt chiến tranh và trao trả tù binh. Giai đoạn hai là hai bên cùng xây dựng kế hoạch tổ chức tổng tuyển cử. Và giai đoạn cuối cùng là thực hiện thống nhất đất nước. Vì Hiệp định đã được ký kết, chúng tôi hy vọng nó sẽ được thực thi, và việc Liên Hợp Quốc can thiệp vào lúc này sẽ không mang lại kết quả tốt.
Hãy lấy ví dụ về vấn đề Trung Đông. Mặc dù Liên Hợp Quốc đã thông qua nghị quyết, nhưng nghị quyết đó không bao giờ được thực thi, bởi trong số năm nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an, luôn có nước bày tỏ sự bất đồng. Nếu hai nước các bạn – tức Hoa Kỳ và Việt Nam (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) – có thể tạo dựng được mối quan hệ bình thường, thì đó là điều rất đáng được ủng hộ.
Tiến sĩ Kissinger: Đó sẽ là nỗ lực của chúng tôi. Nhưng điều đó cũng đòi hỏi sự hợp tác từ phía họ.
Thủ tướng Chu: Vâng. Nếu mọi việc diễn tiến theo hướng này thì sẽ khả quan hơn. Việc tranh cãi kéo dài vô tận sẽ chẳng mang lại lợi ích gì. Còn vấn đề nào khác không?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi nghĩ bước tiếp theo là chúng tôi sẽ xem xét các ý kiến mà Thủ tướng đã nêu và gửi phản hồi cho Ngài trước thứ Tư; bao gồm một số phương án xử lý và các đề xuất. Chúng tôi cũng sẽ hỏi ý kiến phía Liên Xô, và ngay khi nhận được câu trả lời—nếu nhận được—chúng tôi sẽ thông báo cho Ngài biết.
Thủ tướng Chu: Tốt.
Tiến sĩ Kissinger: Còn một việc nữa. Tại Hội nghị—thật khó để chúng tôi điều hành mọi chi tiết từ Washington. Nếu tại Hội nghị nảy sinh vấn đề gì gây lo ngại, xin Ngài liên hệ trực tiếp với tôi và tôi sẽ cố gắng hết sức để giải quyết. Bởi vì những người tham dự sẽ không nắm được chi tiết các cuộc thảo luận của chúng ta. [Thủ tướng Chu gật đầu] Như vậy, điều đó không có nghĩa là chúng tôi đi ngược lại bất kỳ cam kết nào đã đưa ra. Hiện tại tôi chưa lường trước được tình huống cụ thể nào, nhưng chuyện đó hoàn toàn có thể xảy ra.
Thủ tướng Chu: Vâng. Vì Bộ trưởng Ngoại giao của chúng tôi sẽ tham dự, có lẽ ông ấy sẽ gặp phải một số vấn đề mới. Nếu có vấn đề gì, chúng tôi sẽ thông báo cho Ngài.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nếu chúng phát sinh. Thật khó để tôi kiểm soát mối quan hệ với Liên Xô và tất cả các quốc gia khác tại Hội nghị. Nhưng nếu Ngài liên lạc với chúng tôi, chúng tôi sẽ đưa ra quyết định cần thiết khi tình huống phát sinh. Tuy nhiên, tôi sẽ trao đổi trước với Đại sứ Sullivan, và có lẽ chúng ta sẽ tránh được những vấn đề đó.
Thủ tướng Chu: [Cười] Vấn đề này có những điểm phức tạp. Bởi vì bốn bên liên quan trực tiếp vốn đã rất phức tạp, rồi lại thêm [Trang 190] bốn bên nữa, rồi lại thêm bốn bên nữa. Và rồi ông lại tìm ra thêm một bên nữa. [Tiếng cười]
Tiến sĩ Kissinger: Tôi rất mong chờ các cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao và Tổng Thư ký.
Thủ tướng Chu: Họ sẽ thảo luận rất thuận lợi vì chúng ta đã tạo dựng nền tảng cho họ rồi. Vấn đề không nằm ở quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc mà nằm ở Hội nghị.
Tiến sĩ Kissinger: Không, ý ông là giữa Ngoại trưởng và Bộ trưởng Ngoại giao. Vâng, việc đó sẽ dễ dàng thôi. Ý tôi là Tổng Thư ký.
Bộ trưởng Cơ Bằng Phi: Ồ, vâng. Tôi đã từng gặp ông ấy rồi.
Tiến sĩ Kissinger: Chưa có ai báo tin cho Tổng Thư ký cả.
Thủ tướng Chu: Ông ấy khá khác biệt so với Hammarskjöld. Ông có quen biết ông ấy không?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không quen ông ấy.
Thủ tướng Chu: Ông ấy mất khá sớm. Ông ấy là người rất có năng lực.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Tôi có quen biết Waldheim.
Thủ tướng Chu: Ông ấy được chọn khá tình cờ vì rất khó tìm được người khác.
Tiến sĩ Kissinger: Và không phải vì người ta cho rằng ông ấy là một nhân vật có tầm nhìn xa trông rộng.
Thủ tướng Chu: Ông ấy được chọn chỉ vì mọi người đang ở trong tình thế bế tắc, không còn cách nào khác.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Dù sao đi nữa, vào một thời điểm nào đó, diễn đàn Liên Hợp Quốc vẫn là cần thiết. Nhưng sẽ rất nguy hiểm nếu cứ liên tục sử dụng nó.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Còn điểm nào khác nữa không? Ông từng nói muốn trao đổi về các vấn đề tại đất nước mình. Những vấn đề nội bộ của ông.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi đã gián tiếp trình bày khá chi tiết tình hình với Thủ tướng. Chúng tôi đã tái cơ cấu Bộ Ngoại giao bằng cách đưa người của mình vào các vị trí số 2, số 3 và số 4. Đó là Thứ trưởng Rush, Thứ trưởng phụ trách các vấn đề chính trị Porter, và Thứ trưởng phụ trách các vấn đề kinh tế Casey. Nhờ vậy, một số [Trang 191]
khó khăn mà chúng tôi gặp phải trong những năm trước đây nay có thể tránh được. Và chúng tôi sẽ giao cho họ trọng trách lớn hơn trong việc xử lý công việc. Chúng tôi vẫn dự tính sẽ có một sự chuyển giao nhân sự trong tương lai.
Như tôi đã trình bày với Thủ tướng khi chúng ta thảo luận về hoạt động của văn phòng liên lạc, tốt nhất là họ nên tham khảo ý kiến chúng tôi để xác định xem nên thông qua kênh nào. Khi người đứng đầu văn phòng của ông sang đây, tôi sẽ thiết lập mối quan hệ công việc giữa người đó và Thứ trưởng Ngoại giao Rush. Khi đó, chúng tôi có thể hướng dẫn ông nên sử dụng kênh nào. Một khi văn phòng liên lạc của ông đi vào hoạt động, mọi việc sẽ diễn ra rất suôn sẻ. Tôi chưa quyết định chọn Rush hay Porter, nhưng ông hoàn toàn có thể tin cậy vào bất kỳ ai trong hai người họ sau khi tôi đã trao đổi với người đứng đầu văn phòng của ông. Nếu ông có thể chỉ đạo cấp dưới theo hướng đó thì sẽ rất hữu ích.
Thủ tướng Chu: Sau khi chọn được người đứng đầu văn phòng, chúng tôi sẽ thông báo trước cho ông biết.
Tiến sĩ Kissinger: Đó là vấn đề chính; còn vì đây là giai đoạn đầu của một chính quyền mới, nên các cân nhắc chính trị khác vào lúc này chỉ là những đồn đoán trên báo chí mà thôi.
Thủ tướng Chu: Báo chí Mỹ có quá nhiều bình luận và bàn tán về vấn đề này.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Tất nhiên Nhật Bản đứng ở vị trí ưu tiên hàng đầu, và vị trí thứ hai thuộc về Hoa Kỳ.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, thật tệ hại, và rồi họ lại đưa tin dựa trên những gì người khác đã viết. Ông còn nhớ khi chúng ta ở đây cùng Tổng thống năm ngoái không? Họ đồng loạt đưa tin rằng tại buổi tiệc chiêu đãi thứ hai, đã có sự căng thẳng tột độ giữa ông và Tổng thống, cũng như sự bế tắc nghiêm trọng trong quá trình soạn thảo thông cáo chung. [Cười] Tất cả hoàn toàn là chuyện nhảm nhí. Sau đó, họ lại diễn giải nội dung thông cáo chung dựa trên những gì họ đã đưa tin trước đó. [Cười]
Thủ tướng Chu: Cũng khó mà trách họ, bởi có quá nhiều người phải làm việc và quá nhiều tờ báo cần xuất bản tin bài.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng họ chẳng hề phân tích gì cả; họ chỉ chăm chăm tìm kiếm những tin tức giật gân tức thì.
Thủ tướng Chu: Có lẽ hiện tượng này cũng tồn tại ở châu Âu, nhưng chúng tôi không chú ý nhiều đến khu vực đó. Ở Pháp cũng có những hiện tượng tương tự.
Tiến sĩ Kissinger: Ở Pháp thì có phần nào, nhưng không gay gắt như tại Mỹ. Ông thấy đấy, ở Washington chỉ có một ngành công nghiệp duy nhất, đó là chính phủ; thực tế là đời sống xã hội ở đó chỉ xoay quanh các quan chức chính phủ và giới nhà báo. Các nhà báo thường đến dự những bữa tiệc tối để quan sát xem chuyện gì đang diễn ra giữa các quan chức. [Thủ tướng Chu cười] Không giống như ở London [Trang 192] hay Paris, nơi có nhiều ngành nghề khác nhau. Vì thế, bầu không khí ở đó rất kỳ lạ, điều mà người đứng đầu phái đoàn của ông sẽ sớm nhận ra. Như tôi đã nói với Chủ tịch ngày hôm qua, trong giai đoạn chuyển tiếp sau cuộc bầu cử, đã có nhiều lời đồn đoán rằng bạn bè của tôi đang bị loại khỏi chính phủ. Tất cả đều là chuyện vô căn cứ. Tôi đã giải thích với ông lý do tại sao ông Helms bị điều chuyển – việc đó do chính chúng tôi thực hiện – còn trường hợp kia thì liên quan đến vấn đề cá tính với Tổng thống; đơn giản là họ không hợp nhau. Không có sự thay đổi nào diễn ra mà không tuân theo các quy trình thông thường, nhưng báo chí cứ liên tục đồn đoán về một cuộc thanh trừng và chúng tôi không thể ngăn họ lại được.
Thủ tướng Chu: Vâng. Ngay cả khi ông không gặp Tổng thống mà chỉ gọi điện cho ông ấy thôi, người ta cũng sẽ đồn đoán về chuyện đó. [Cười]
Tiến sĩ Kissinger: Vì chúng ta có mối quan hệ tin cậy lẫn nhau, tôi muốn kể cho Thủ tướng nghe chuyện thực sự đã xảy ra vào ngày hôm đó. Khi ấy, Tổng thống đang ở Trại David.
Thủ tướng Chu: Vâng.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi đã đến gặp và chúng tôi đã hoàn tất thảo luận vào ngày thứ Sáu. Chuyện đó hoàn toàn được giữ kín. Thế là đến thứ Bảy, ông ấy ở một mình tại Trại David, cảm thấy buồn chán và hơi cô đơn. Vì vậy, ông ấy đã quay về Washington. Để giải thích cho việc ông ấy quay lại Washington vào cuối tuần, Ziegler đã nói rằng ông ấy về để tham vấn tôi—một điều hoàn toàn vô lý. [Chu cười] Thực ra, hôm đó tôi và ông ấy có vài lần trò chuyện qua điện thoại về những chuyện xã giao, chuyện cá nhân chứ không phải chuyện công việc. Thế mà Ziegler lại ngớ ngẩn nói rằng Tổng thống và Tiến sĩ Kissinger đã trao đổi qua điện thoại với nhau. [Cười] Nhưng đó mới là sự thật về lý do Tổng thống quay về và tại sao không có cuộc gặp chính thức nào diễn ra. Chẳng có gì để bàn cả! Tôi đã ở Trại David từ hôm trước và mọi việc đã xong xuôi, còn ông ấy quay về chỉ vì một quyết định ngẫu hứng. [Chu cười] Thành ra, những lời đồn đoán vào thời điểm đó thật hoàn toàn nực cười.
Thủ tướng Chu: Họ chẳng có việc gì làm cả.
Tiến sĩ Kissinger: Họ chẳng có việc gì để làm cả.
Thủ tướng Chu: Và vì không có việc gì làm nên họ muốn viết tin bài về vấn đề này.
Tiến sĩ Kissinger: Và đôi khi, nói thật lòng thì đó là lỗi của chúng tôi, bởi vì Tổng thống rất ngại để người khác có cảm giác rằng ông ấy đang không làm gì cả. Thế nên, nếu ông ấy đang ở Florida hoặc đang nghỉ ngơi, họ sẽ nói là ông ấy đã trao đổi với tôi. [Thủ tướng Chu cười] Rồi nếu gặp người nào không nhanh nhạy lắm, họ sẽ bảo là ông ấy đã nói chuyện với tôi qua điện thoại. Thế là báo chí lại bảo: "A ha, ông ấy nói chuyện qua điện thoại. Chắc hẳn là có chuyện gì rắc rối rồi!" Chuyện đó thực sự... lúc bấy giờ hoàn toàn là chuyện vô căn cứ. [Trang 193]
Thủ tướng Chu: Tôi muốn đặt một câu hỏi mới với ông. Có phải ông đã đề cập rằng Thống đốc bang New York của các ông sắp sang thăm—hay muốn sang thăm—không?
Tiến sĩ Kissinger: Không, nhưng tôi nghĩ là ông ấy muốn sang, đúng vậy. Thứ trưởng Ngoại giao đã gặp ông ấy rồi. Nếu tôi được phép nói thẳng thắn với Thủ tướng, thì David Rockefeller tất nhiên là người hoạt động tích cực nhất trong lĩnh vực kinh tế, nhưng gia đình Rockefeller thường hành động như một khối thống nhất, và trong số các thành viên nhà Rockefeller thì Nelson là người có tầm nhìn và trí tưởng tượng phong phú nhất.
Thủ tướng Chu: Đó chính là vị Thống đốc bang.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng cả hai đều là những nhân vật rất đáng trọng. Và tôi nghĩ cả hai đều muốn đến thăm.
Thủ tướng Chu: Trong trường hợp đó, họ không nhất thiết phải đến với tư cách đại diện cho cả hai đảng, bởi vì với tư cách là Thống đốc bang, ông ấy hoạt động độc lập. Điều này khác với các Thượng nghị sĩ hay Dân biểu. Nếu là người từ Quốc hội thì tất nhiên là khác, nhưng Thống đốc thì khác với Quốc hội.
Tiến sĩ Kissinger: Ông Jackson muốn đi cùng ông Buckley. Anh trai của ông Buckley từng đến đây và đã viết những bài báo rất thiếu thiện cảm. Tuy nhiên, tôi nghĩ ngài sẽ thấy rằng cách nhìn nhận của Thượng nghị sĩ Buckley về bản chất của mối nguy hiểm quốc tế gần như tương đồng với quan điểm của ngài.
Thủ tướng Chu: Vậy là ông ấy khác với người anh trai của mình?
Tiến sĩ Kissinger: Ông ấy ít thiên về nghệ thuật hơn. Người anh trai thì có phần cảm tính hơn.
Thủ tướng Chu: Có phải vì trong thời gian ông ấy ở đây, chúng ta đã không tiếp đón chu đáo nên ông ấy mới không có ấn tượng tốt về chúng ta?
Tiến sĩ Kissinger: Không phải vậy. Ông ấy không hiểu được bản chất những gì chúng ta—cả hai bên—đang thực hiện. Tư duy của ông ấy vẫn còn mắc kẹt trong thời kỳ của Dulles.
Thủ tướng Chu: Vậy ra ông ấy rất đam mê nghệ thuật sao?
Tiến sĩ Kissinger: Không, tư duy của ông ấy thiên về cảm xúc hơn. Xét về mặt tâm lý học là vậy.
Thủ tướng Chu: Ông ấy là người viết chuyên mục báo chí phải không?
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy, William Buckley là người viết chuyên mục.
Thủ tướng Chu: Ông ấy đã viết nhiều bài sau khi trở về chứ?
Tiến sĩ Kissinger: Những gì ông ấy viết mang tính chỉ trích Tổng thống Nixon nhiều hơn là chỉ trích Trung Quốc. Sau đó chúng tôi đã thuyết phục để ông ấy dịu lại. Suốt một năm qua, ông ấy không còn lên tiếng gì nữa. Ông ấy từng phản đối việc Tổng thống trích dẫn lời Chủ tịch Mao trên truyền hình Mỹ. Ông ấy không chỉ trích Trung Quốc nhiều lắm.
Thủ tướng Chu: [Cười] Vậy là ông ấy đã cùng đi với chúng ta khi chúng ta ghé thăm một số thành phố.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Tôi nhớ là ông ấy có mặt ở Hàng Châu. [Trang 194]
Thủ tướng Chu: Nhưng vào thời điểm chúng ta ở Thượng Hải và Hàng Châu, ông lại bận rộn với các tài liệu. Có lẽ lúc đó ông không gặp ông ấy.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không gặp bất kỳ ai trong giới báo chí khi ở đây.
Thủ tướng Chu: Ông đã gặp họ tại cuộc họp báo ở Trung Quốc mà.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nhưng tôi làm việc hiệu quả nhất khi có thể bổ sung cho cuộc họp báo bằng các buổi trao đổi, hướng dẫn riêng.
Thủ tướng Chu: Các buổi hướng dẫn ư?
Tiến sĩ Kissinger: Hướng dẫn nghĩa là các buổi thảo luận chuyên đề.
Thủ tướng Chu: [Cười] Ồ.
Tiến sĩ Kissinger: Khi tôi không tiết lộ gì cho riêng từng người trong số họ, họ lại tưởng rằng mình đang nắm được thông tin độc quyền.
Thủ tướng Chu: [Cười] Vậy là bí mật của ông không còn là bí mật nữa rồi. [Tiếng cười]
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nhưng hôm nay vị Trợ lý Bộ trưởng đã chỉ ra rằng bí mật của ông cũng đâu còn là bí mật, thế mà các đối thủ của ông chẳng bao giờ làm gì được chuyện đó.
Thủ tướng Chu: Ông ấy chỉ nói bâng quơ vậy thôi. Không thể nói như thế được. Còn gì nữa không?
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi xin được cảm ơn các phiên dịch viên của ông vì sự làm việc xuất sắc và tận tụy. Chúng tôi cũng muốn cảm ơn ông, thưa Thủ tướng, cùng các cộng sự của ông về sự tiếp đón nồng hậu và về những gì mà chúng tôi tin là công việc vô cùng quan trọng
Thủ tướng Chu: Lần này chúng ta đã có những cuộc thảo luận rất sâu rộng và thấu đáo. Và chúng tôi mong đợi—chúng ta sẽ phải đánh giá mọi khả năng—nhưng chúng tôi coi định hướng là đã rõ ràng.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi coi định hướng đã được xác định.
Thủ tướng Chu: Đúng vậy. Chúng ta sẽ phải lường trước mọi khả năng có thể xảy ra. Làm như vậy, chúng ta sẽ không bị bất ngờ hay mất phương hướng. Nếu không, chúng ta sẽ bị động nếu có bất cứ điều gì bất ngờ nảy sinh.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Và đó là lý do tại sao chúng ta nên thường xuyên trao đổi thông tin và ý tưởng. Về phía chúng tôi, chắc chắn chúng tôi sẽ thực hiện điều đó.
Thủ tướng Chu: Chính vì vậy mà Chủ tịch đã hỏi liệu ông có quay lại đây trong năm nay hay không, và ông đã nói rằng có khả năng ông sẽ đến vào cuối năm nay.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi nghĩ việc đó là phù hợp.
Thủ tướng Chu: Tùy theo nhu cầu thực tế.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, tôi đồng ý. Ý sau đó.
Thủ tướng Chu: Các cộng sự của ông cũng đã cùng đồng hành với chúng tôi. Chúng tôi cảm ơn họ vì điều đó. Hai vị này là những người bạn mới phải không?
Tiến sĩ Kissinger: Ông Rodman là một người bạn mới.
Thủ tướng Chu: Tôi được biết ông ấy là học trò của ông.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, tôi đã bắt cậu ấy phải viết lại luận văn tới 15 lần.
Thủ tướng Chu: Cậu ấy là người trẻ nhất trong đoàn của ông sao?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Ông bao nhiêu tuổi?
Ông Rodman: 29.
[Cuộc họp kết thúc. Thủ tướng và các cộng sự đã cùng đoàn của Tiến sĩ Kissinger đi bộ gần hết quãng đường trở về Nhà khách nơi phái đoàn Mỹ lưu trú.]
1. Nguồn: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 98, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Chuyến thăm Trung Quốc của HAK, Biên bản cuộc họp & Báo cáo (bản gốc), tháng 2 năm 1973. Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp. Cuộc họp diễn ra tại Nhà khách số 3. Tất cả các phần nằm trong dấu ngoặc vuông đều có trong bản gốc.↩
2. Bản dự thảo thông cáo chung được đính kèm nhưng không in tại Mục A. Để xem thông cáo chung đã được công bố, vui lòng tham khảo Bản tin Bộ Ngoại giao (Department of State Bulletin), ngày 19 tháng 3 năm 1973, tr. 313.↩
3. Được đính kèm nhưng không in.↩
4. Được đính kèm nhưng không in.↩
5. Được đính kèm nhưng không in.↩
6. Dag Hammarskjöld là Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc từ năm 1953 đến năm 1961.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch1
1. Document 14
Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976
14. Memorandum of Conversation1
Beijing, February 19, 1973, 12:35–2:20 a.m.
PARTICIPANTS
- Chou En-lai, Premier, State Council
- Chi P’eng-fei, Minister of Foreign Affairs
- Ch’iao Kuan-hua, Vice Minister of Foreign Affairs
- Chang Wen-chin, Assistant Minister of Foreign Affairs
- Wang Hai-jung, Assistant to Minister of Foreign Affairs
- T’ang Wen-sheng, Interpreter
- Shen Jo-yun, Interpreter
- Dr. Henry A. Kissinger, Assistant to the President for National Security Affairs
- Winston Lord, NSC Staff
- Commander Jonathan T. Howe, NSC Staff
- Peter W. Rodman, NSC Staff
- Mary Stifflemire, Notetaker
PM Chou: First of all, a final question. Would that be all right?
Dr. Kissinger: Please.
PM Chou: That is the communiqué.2 We have only two points of revision. Are you ready?
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: The first point is in the first paragraph, before the word “President,” we have added the word, “U.S.” [See U.S. draft in Tab A.]
Dr. Kissinger: Oh, yes. I might want to leave some ambiguity. To give the President an ecumenical role. [Laughter]
PM Chou: Then paragraph 3, the last sentence. I have changed the sentence, “They hoped that the progress that has been made during this period will be beneficial to the people of their two countries.”
Dr. Kissinger: How about, “they expressed confidence”? “Hope” makes it look as if there is some doubt about it.
PM Chou: “They held.”
Dr. Kissinger: Oh, “they held.” That is fine. Can you give this to us?
Miss Shen: “They held that the progress that has been made during this period will be beneficial to the people of their two countries.” We can give you a copy.
Dr. Kissinger: Then we will take the copy. Oh, you have underlined it.
PM Chou: Yes. And I underlined another sentence which is at paragraph 6. [Hands over Chinese draft at Tab B.]3
Dr. Kissinger: You want to substitute “relaxation of tensions” for “peace”?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: Fine.
PM Chou: Only three points then.
Dr. Kissinger: I have a change, which I think isn’t important. In the second—oh, are you finished?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: In the second paragraph, where it says “they held extensive conversations” I like the word “wide-ranging” in your announcement yesterday. “Wide-ranging” has a fuller meaning.
PM Chou: It is the same as “extensive.” So you want “wide-ranging.” The Chinese word is the same.
Dr. Kissinger: Which do you think is better? Then we say “wide-ranging.”
PM Chou: Fine. We don’t have to change our Chinese version.
Minister Chang: Just like the Vietnamese. [Laughter]
PM Chou: As the Doctor has said this afternoon, our changes are all in your favor. That is, he referred to the communiqué, the Shanghai Communiqué; when they were ambiguous they were all slightly in your favor.
Dr. Kissinger: In Chinese, we found that whenever you had two [possible] words, you always picked the one we would have slightly preferred had we been given the choice. We really were very impressed with that, and I always looked for an opportunity to tell you. They changed no substance but …
PM Chou: No substance. We have already got a Chinese copy of the communiqué. The Chinese version. I will read to you the original text. The draft communiqué sent to us from the U.S. side at 8:00 in the morning on February 18 was revised and adopted by our Political Bureau on the evening of the 18th. And we hadn’t had the last sentence. Just now the Chairman phoned us and said that he agrees to it. So our formalities are finished.
The date is not there. We need a date. The 22nd.
Dr. Kissinger: Oh, the date. The 22nd, Washington time. It will be 23rd for you in the morning.
PM Chou: No, midnight. So it should be at 24 hours.
Dr. Kissinger: We will do it at 11:00 a.m.
PM Chou: It should still be counted as the 22nd.
Dr. Kissinger: The 22nd is fine.
PM Chou: It seems too difficult to put the place here, so we will just leave the place out. Without Peking. Just February 22, 1973. Without the place.
Dr. Kissinger: Oh, fine. [Chou hands over Chinese text, Tab C.]4
PM Chou: So we have finished this piece of our work. So I have completed my work very quick. Now let us discuss the Paris Conference.
Dr. Kissinger: May I go through a few very quick items?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: I would like to let Mr. Ziegler say tomorrow that I made a courtesy call on Mrs. Bhutto. [Chou nods] Because if we wait three days it sounds very mysterious.
PM Chou: That is good.
Dr. Kissinger: And he will just say I made a courtesy call.
PM Chou: She told me so and she is satisfied with it.
Dr. Kissinger: Oh, she told you. But I told her we would say it on the 21st, but on reconsideration it is better to do it tomorrow, the 19th, our time.
PM Chou: That is the morning of your time?
Dr. Kissinger: Yes. He won’t write it. He will just, at his morning press conference, confirm our meetings and he will say, “In addition Mr. Kissinger paid a courtesy call on Mrs. Bhutto.”
According to our records, the type of airplane that was shot down near Hainan with Lt. Dunn was an A–1.
PM Chou: According to our records, it was an A–1H.
Dr. Kissinger: Yes, A–1H.
PM Chou: But for our information it was an A–1H. Perhaps we haven’t made it clear.
Dr. Kissinger: That is correct. It is a special type.
PM Chou: It took place on the 14th of February, and we searched for it for three or four days by naval ships but nothing has been found. There were no remains or no bodies found. We think that anyway the plane was shot down and he was also shot down. To make it more specific, it is something like this: “Concerning the U.S. search for the U.S. pilot Lt. Dunn.”
Dr. Kissinger: This is an official report.
PM Chou: “Point one: On the morning of February 14, 1968, at 10:41, fighters under the Air Force of our South Sea Fleet downed and damaged two U.S. aircraft. And the type of the planes were A–1H.” We are not sure whether it is “1” or “I.”
Dr. Kissinger: A–1H.
PM Chou: “After intruding into our air space, one of the planes dropped into the sea about 20 kilometers away from Lohui, Wan-ning County, Hainan Island. Our South Sea fleet sent escort boats for searching which lasted three or four days, but they did not find anything. A U.S. destroyer ship has also carried out search operations on the above-mentioned sea area.” The aforementioned material was provided by our General Office of the Chief of Staff.
There is another material here: “On February 15, 1968, the U.S. Defense Department issued an announcement saying that the U.S. aircraft inadvertently intruded five kilometers over Hainan Island. One of them was downed by a Communist MIG plane. On the 5th of March of the same year, in the Sino-U.S. Ambassadorial talks, we set forth to the U.S. side saying that two–1H type attackers of the Navy of the United States intruded into the air space over our Hainan Island, and one of them was downed and one of which was damaged. And we also served serious warning for this.” That is the records we had during the Warsaw [Page 181] Talks. And later on March 6 and June 15 of the same year the U.S. side had on many occasions inquired about the whereabouts of Lt. Dunn. Then on November 15 we formally replied to the U.S. side, saying that there was no result after searching. This is the material provided by the Foreign Ministry.
These two materials provided similar information as you mentioned, Doctor. Do you want any written information from us?
Dr. Kissinger: Not for our reasons, perhaps for the families concerned. We are satisfied with your oral explanation.
PM Chou: Well, so then we will work out a document to be sent to you, to facilitate your work. It is a kind of memorandum so that you can account for it to the families. [Aide-mémoire later given to U.S. side, Tab D]5
Dr. Kissinger: We will give it to the family and we will confirm to the family that this coincides exactly with our own information and that we consider this a satisfactory explanation. And of course we recognize that our plane had no right to be over Hainan Island to begin with.
PM Chou: And you also mentioned that the plane inadvertently flew into our territory.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: According to your information it was just because of the climate that the machine had broken down.
Dr. Kissinger: We will confirm all of this to the family. So there will be no public discussion.
PM Chou: And another point related to that. There was a fishing boat of ours that was sunk last year. Many were killed and 12 were missing. Some of the fishermen were retrieved and after that an American naval ship signaled to our boats that they had personnel to hand over.
Dr. Kissinger: That we had prisoners?
PM Chou: That you had wounded personnel you wanted to hand over to us. At that time our ships did not dare to reply, so it went with out response. This occurred twice.
Dr. Kissinger: Can you give me the date and the location?
PM Chou: Yes. Would you help us to investigate?
Dr. Kissinger: Of course. We will send you a written report within a week.
Minister Chang: We will give you a written report and then you can check the question. We will give you a document, a memo; we will give you some material.
Dr. Kissinger: Of course. If you can give us the date and the location and what you know about the type of the American ship, we will take immediate action.
PM Chou: Thank you.
Dr. Kissinger: One other final thing. I will probably have a press conference when we present this communiqué. I will not add much to the communiqué but I will do it in conciliatory language. Most questions will concern the liaison office. I will say it has no diplomatic status, and it will handle … But we will arrange immunities as a courtesy for both sides. They will ask me about the title of the head of it. We will just say we will call him Chief of the Liaison Office. Or Chief of the Liaison Mission.
PM Chou: Just now you said “Mission.”
Dr. Kissinger: Yes, it will be “Office.” Chief of the Liaison Office.
PM Chou: Chief of the Liaison Office.
Dr. Kissinger: Right.
PM Chou: Chief, and the others will be members who …
Dr. Kissinger: And the others will be “members.”
I will certainly be asked many questions about Chairman Mao. I think it might be helpful if you permitted me to say that I thought he was in very good health. They will ask me. I won’t volunteer it. Otherwise I will make no comment beyond what is in your announcement.
PM Chou: [Nods] We will give you both the television and also the movie film.
Dr. Kissinger: That will be very nice. And we are free to release that?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: We will release that tomorrow or the day after. If I am asked about Taiwan, about the forces on Taiwan, I will say we will study this problem in terms of the tensions in the area and when we have anything to do we will say it. We have no immediate decision. Because our plan is to start the movement I mentioned to you in July. But that will be done. I just wanted you to know what I would say, and if you have any objections I will modify it. May we tell the groups to which you agreed such as the Philadelphia Orchestra, that in principle it is agreed?
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: And I may mention that at the press conference, as an example? I may mention the two prisoners that you will release. [Page 183] [Chou nods] And I will say that will be within the time period of the other releases. [Chou nods] And if I am asked about Downey I will say we discussed this in terms of an act of compassion by your government and you said you would take it under consideration. Or can I say more?
PM Chou: If you want to say more about it then you can say that in the latter half of this year we will consider this question.
Dr. Kissinger: That you will review it in the second half of this year.
PM Chou: That will be understood.
Dr. Kissinger: Those are the items that I have for the press conference. I will not tell the Japanese about the liaison office or about the specifics of the program. I will say we decided to establish some contacts and we will still exchange some messages. [Chou nods] That way it will not become public.
So now, if the Prime Minister wants to discuss the Paris Conference …
PM Chou: You are finished?
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: About the Paris Conference. Vice Minister Thach has come to exchange views with us. Since he has not permission to meet Dr. Kissinger, so he will not meet you.
Dr. Kissinger: I understand.
PM Chou: And the second point is about the Paris Conference. You have already reached some agreements on certain points and this is just the same as we have agreed on.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: This is just the same as we have agreed on. That is, 12 countries will be the official members of the Conference, that is, they will sign. And the Secretary General of the United Nations will not sign the document. Then it is up to you to carry out consultations. How did you put it?
Dr. Kissinger: I was not clear that this had been agreed upon, but there could have been some exchanges during the week. It would be amazing. Did Thach think it was agreed upon in Hanoi?
PM Chou: He said that the Secretary General will not sign the document but he can make speeches, send messages of congratulations, and so on.
Dr. Kissinger: Yes, you are right. I don’t think this was agreed upon about the Secretary General not signing. We do not think this was agreed upon. This is Hanoi’s proposal.
PM Chou: So it is not yet decided?
Dr. Kissinger: No, it depends partly on the status of the Secretary General at the Conference. [Chou laughs] If he is executive secretary or something like that, it would be easy. If he is a participant it would be more difficult. [Chou laughs]
PM Chou: It is a matter that concerns your two sides. Because you have sent out the same invitation letters.
Dr. Kissinger: We avoided the answer to this question.
PM Chou: But in the letter there is the name of the Secretary General. His name is mentioned. Is that right?
Dr. Kissinger: That is right, but that is because he is invited by his position, not because of his personality. [Laughter] Or he would never get there.
PM Chou: That is why we have always asked you to clarify his position. That is why you mentioned that it would be better if he would be given sort of a function.
Dr. Kissinger: I would too think that. What do your Vietnamese friends think now?
PM Chou: I won’t be able to make him appear about this time. I haven’t met him yet.
Dr. Kissinger: Oh, Thach.
PM Chou: Because he arrived very late and they haven’t worked out their document yet. So only after I have studied the document can I meet him. That is why we had a meeting among ourselves to talk about our own affairs.
Dr. Kissinger: Can you express a view on your own?
PM Chou: If you ask my opinion.
Dr. Kissinger: Yes, personally.
PM Chou: That is the opinion of the China side, we especially are not in favor of it.
Dr. Kissinger: Of what?
PM Chou: The participation by the Secretary General in the Conference. [Laughter] If we are asked to vote, since we can’t vote against it we cannot but abstain. If we are asked to vote, since we cannot use the veto, so we cannot but abstain. But the difficult part …
Dr. Kissinger: But what are you thinking of vetoing now? I am not absolutely sure, Mr. Prime Minister, what you would veto if you had the chance. [Laughter]
PM Chou: Since you two host countries have invited him and he is included in the list, so how can we veto it? So you have to put us in a very embarrassing position. [Laughter]
Dr. Kissinger: He is still travelling around the world planning his participation.
PM Chou: And he has got a very extensive plan.
Dr. Kissinger: Yes, he is in charge of economic rehabilitation and peacekeeping. [Laughter]
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: The concrete issue is, since he has been invited, would you oppose his being given an administrative function in the Conference which would remove him as a participant?
PM Chou: We can make our decision only after you two host countries have consulted among yourselves.
Dr. Kissinger: But your allies have apparently still not clarified their minds.
PM Chou: That is true.
Dr. Kissinger: We are waiting for them. You can tell them that we would like to have some understanding with them before the Conference. We really don’t want a public controversy with them or you.
PM Chou: But there is one point which is definite. That is, he cannot act as the Chairman, the single Chairman of the Conference.
Dr. Kissinger: I understand that. Now I don’t believe it can happen but if the Soviet Union should propose this, which I do not believe, it would put us into a very difficult position. I don’t think they will do it but we have absolutely no information about Soviet intentions.
PM Chou: Well, there is one secretary who has gone to your Ambassador in London.
Dr. Kissinger: Yes, but that is incomprehensible. Normally they send their ambassador in Washington, who is on vacation—but after yesterday I think he will be coming back soon. Normally they send him in with their considerations, at least to the White House.
PM Chou: And after you get back if you meet him and you know about their views, then if you find it is necessary to let us know, we can be informed of it.
Dr. Kissinger: Yes. We will send a message tonight to their Chargé. Or we will send it tomorrow, after we have left here, because it will be better to send it from Tokyo. So that they can have an answer for me when I get back. And we will let you know in any event what the answer is. But unless the Soviet Union proposes it we will try to come to an understanding this week with the DRV to an alternative. If we come to an understanding this week with the DRV we will maintain it at the Conference no matter what is proposed by the others. I think then you will not accept the chairmanship but you might accept the Secretary General as the executive secretary of the Conference under the chairmanship of some other group. Provided the Democratic Republic of Vietnam agrees?
PM Chou: That means both the U.S. and the DRV agree.
Dr. Kissinger: Both sides agree.
PM Chou: If both of your two sides agree to it then we will abstain.
Dr. Kissinger: [Laughs] I understand.
PM Chou: Because we are simply opposed to that man taking part in the Conference. When I reported this to the Political Bureau at a meeting, they all laughed. They said, “what is the use of asking him to participate in the Conference?” [Laughter]
Dr. Kissinger: That is a great mystery.
PM Chou: I said that you were going to cut a hole in the middle of the table and place him there. Finally you were going to find out how it came that he was participating in the Conference.
Dr. Kissinger: I think it is as I said when the Prime Minister and I discussed this: We may well have put him into some document in August when we weren’t paying attention and did not think it was a serious negotiation. Then the other side put him into a document and we had no basis for opposing it. So we had always believed that they made the first proposal but I must check it. It is possible that in August we gave them some document in which we mentioned that.
PM Chou: The second point is you have given us a draft, and after their draft has arrived then we will compare this to our draft and make a study. Then only can we let you know our opinion. They have never given us their draft. I am sure we will get it soon. Only after we have studied it can we raise our view.
Dr. Kissinger: I understand.
PM Chou: We believe it would not be very easy to include in this document the word “restraint,” because it is very difficult to put it in a very appropriate way because the conditions for all the 12 countries are different. The situations are different. And it would be better if we say we “firmly guarantee” that the Paris Agreement will be implemented. If there should be any serious problems arising then we would look into the problems. This is our common commitment. I have just told you our idea. As to how to put it into wording, that is another matter.
Dr. Kissinger: We will definitely let you have our reaction before the end of the week. Maybe by Wednesday American time. I will work with Ambassador Sullivan on the plane home.
PM Chou: Today is Sunday.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: That means the 21st.
Dr. Kissinger: I hope to be able to get a cable off to you by Tuesday night Washington time. Your thought, if I understand it clearly, is that rather than “restraint” it should say all parties will do their utmost to bring about implementation of the Agreement, and will do what if it [Page 187] isn’t being implemented? What was the Prime Minister’s phrase—“make arrangements,” or “discuss,” “look into it”? Can you give me the text? “Look into it if there are any serious problems”? [Chou nods] Let me see whether we can phrase something that expresses that thought.
PM Chou: But there might be various forms to say exchange of views or exchange messages by correspondence. But the biggest problem is to reconvene the Conference. Unless the situation is very serious.
Dr. Kissinger: Can we say “create conditions to further the implementation of the Agreement”?
PM Chou: Too general.
Dr. Kissinger: What is more specific then?
PM Chou: “Make effort.”
Dr. Kissinger: All right. The Prime Minister was speaking of reconvening the Conference.
PM Chou: That is when there is any very serious problem arising. We won’t do it if this is not mentioned at all.
Dr. Kissinger: It should be mentioned that it can be reconvened. But who can reconvene it?
PM Chou: If you ask my view, then I would say that the two chairmen, that is the United States and the DRV. And of course you might ask what would happen if there is no result coming out of it, that is, if you can’t come to an agreement. I just speak in physical terms: on this side there will be six votes, and the other side six. So if 1 to 1 there is no settlement, and 6 to 6 there still will be no settlement.
Dr. Kissinger: No it will be 51/2 to 61/2 because France will be on both sides. [Laughter]
PM Chou: If that is the case it will be easier. Otherwise the Secretary General will appear again and strike the gavel!
Dr. Kissinger: But we of course propose that the Secretary General should have the right to reconvene the Conference.
PM Chou: That will indicate that the UN will be in charge of it then. That would be the problem. And you wouldn’t surely agree to that.
Dr. Kissinger: I think we could be persuaded.
PM Chou: But we would not agree to that.
Dr. Kissinger: It is not to us a question of principle.
PM Chou: Yes. If this is referred to the United Nations, the five big countries would then again be involved.
Dr. Kissinger: But we are there already anyway.
PM Chou: Then the situation will appear that there will be 12 countries plus one person. [Laughter] So we always find that this matter is very curious.
Dr. Kissinger: The other problem is, to whom the International Commission reports.
PM Chou: They can report to the two chairmen.
Dr. Kissinger: Yes, but the two chairmen are parties that are being investigated. The International Commission will report to the culprits. There are two possibilities that have occurred to me. No, three. One is, it could report to the Secretary General. If the U.S. and the DRV are cochairmen it could conceivably report to them. You understand we have not yet agreed to the co-chairmen idea. We are considering it very seriously. The third possibility is that the Commission reports to the permanent members of the Security Council.
PM Chou: That means the five big countries. Then you have returned to this point.
Dr. Kissinger: These would be three theoretical possibilities. It would not be possible to keep Canada part of the Commission if the Commission reports only to itself.
PM Chou: Yes, they have expressed this view. We have read their public statement.
Dr. Kissinger: And it is also possible that the Commission reports to every member of the Conference. That means everyone except itself because four of the members of the Conference are the Commission. It would be the Security Council plus the three Vietnamese parties really. Plus the Secretary General. [Laughter]
PM Chou: And he would appear again.
Dr. Kissinger: That we are doomed to have happen one way or another. Mr. Lord’s mother has been very active in the United Nations. We will hide these discussions from her. He joined my staff as the expert on the UN. He handled the UN. He says he is not an expert but he handled it. [Laughter] Does the Chinese side have any preferences on this subject?
PM Chou: Our preference is that this matter should not be referred to the UN, because from the very beginning the UN has never been in charge of this matter. Since you have signed a peace agreement, why should it be referred to the UN again? And besides, you ought to hope that the ceasefire agreement will be genuinely implemented. If it can be genuinely implemented, then the United States will not be involved again in the armed conflict in Vietnam, and the South Vietnamese people will be left to settle their own problems themselves. Of course, the time may not be as short as was laid down in the Agreement. It might be longer. That is to say, the ICC has another responsibility, that is to supervise the election. This is a very important point and this has been laid down. And this is confined to South Vietnam; it does not mean the unification of Vietnam. Because unification of Vietnam will take an [Page 189] even longer time. So there is going to be three steps: For the first stage, the troops will be withdrawn and the war will be ended and the prisoners will be returned. And at the second stage both sides will work out a plan for general elections. And for the final stage reunification will be realized. So since the Agreement has been signed it is hoped that it will be implemented, and it would not be good for the UN to intervene.
Take for instance the Middle East question. Although there was a resolution adopted in the UN, it could never be implemented, and among the five permanent members of the Security Council there would always be one that would express their disagreement. If you two countries, that is the U.S. and Vietnam, that is the DRV, would be able to create a situation in which you maintain a normal relationship, that is something that is most worthwhile to support.
Dr. Kissinger: That will be our effort. But it means also they have to cooperate.
PM Chou: Yes. If things are moving towards this direction, that is more hopeful. It would be not beneficial if the quarrel will be going on endlessly. Any more points?
Dr. Kissinger: I think the next step should be that we consider the remarks the Prime Minister has made and we will send him a reply by Wednesday. Some methods of dealing with them, some suggestions. We will also ask the Soviet side what their ideas are, and as soon as we have received an answer—if we receive an answer—we will let you know.
PM Chou: Good.
Dr. Kissinger: One other thing. At the Conference—it is difficult for us to run all the details of the Conference from Washington. If at the Conference something happens that raises concern, if you communicate with me directly I will do my best to attend to it. Because our discussions will not be known in detail to the participants. [Chou nods yes] So that will not mean we are going back on any word we have given. I can’t foresee any concrete case now, but it could happen.
PM Chou: Yes. Since our Foreign Minister is going, perhaps he will meet with some new problems. And if there is any we will let you know.
Dr. Kissinger: Yes, if they develop. It is hard for me to control the relationship with the Soviet Union and all the other nations at the Conference. But if you get in touch with us, we will give the necessary instructions if it should arise. But I will speak to Ambassador Sullivan before, and we will probably be able to avoid it.
PM Chou: [Laughs] There are complexities in it. Because the four parties directly concerned are already very complicated, and on top of [Page 190] that there will be another four and then another four. And then you have found another one. [Laughter]
Dr. Kissinger: I took forward to the meetings between the Foreign Minister and the Secretary General.
PM Chou: Their meetings will be very easy for them to discuss because we have already built foundations for them. The problem doesn’t lie between the U.S. and China but at the Conference.
Dr. Kissinger: No, you mean between the Secretary of State and the Foreign Minister. Yes, that will be easy. I meant the Secretary General.
Minister Chi P’eng-fei: Oh, yes. I have met him before.
Dr. Kissinger: No one has yet broken the news to the Secretary General.
PM Chou: He is quite different from Hammarskjold.6 You knew him?
Dr. Kissinger: I did not know him.
PM Chou: He died quite early. He was quite capable.
Dr. Kissinger: Yes. I know Waldheim.
PM Chou: He was picked quite accidentally because it was difficult to find anyone.
Dr. Kissinger: And not because he was thought to be a very farsighted personality.
PM Chou: He was elected just because people were in a helpless state.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: But anyway at a certain time the forum in the UN is still necessary. But it would be very dangerous if you would use it constantly.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: Are there are other points? You said that you would like to talk about your problems in your own country. Your domestic problems.
Dr. Kissinger: I have substantially explained the situation to the Prime Minister indirectly. We have reorganized the State Department by putting our own men into the number 2, 3 and 4 positions. Deputy Secretary Rush, and Porter the Under Secretary for Political Affairs, and Casey the Under Secretary for Economic Affairs. So some of the [Page 191] difficulties we encountered in previous years can now be avoided. And we will give them some greater responsibility for our affairs. We still envision a transition later on.
So as I pointed out to the Prime Minister when we discussed the operation of the liaison office, it would be best if they would check with us to determine in which channel they should go. I will set up, when your chief arrives, a relationship between him and Deputy Secretary of State Rush. And then we can tell you in which channel to put it. And once your liaison office exists then this will operate very smoothly. Either Rush or Porter, I haven’t decided yet. But either one you can then count on, once I have talked to the chief of your office. And if you can instruct him in that sense, that would be helpful.
PM Chou: After we have picked the chief of our office we will let you know in advance.
Dr. Kissinger: That was the major thing, and since it is the beginning of an Administration other political considerations are just newspaper speculations at this point.
PM Chou: There are too many comments and discussions in the U.S. press.
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: Of course Japan ranks first, and the second place should be given to the United States.
Dr. Kissinger: Yes, it is terrible, and then they report each other’s stories. You remember when we were here with the President last year, they all reported that at the second banquet there was great tension between you and the President and a terrible deadlock in the drafting of the communiqué. [Laughter] It was all total nonsense. And then they interpreted the communiqué in terms of their previous reporting. [Laughter]
PM Chou: It is hard to blame them, since there are so many people who have to work and there are so many papers that have to be published.
Dr. Kissinger: But they don’t make any analysis; they only look for some immediately sensational news.
PM Chou: Perhaps this phenomenon can also be found in Europe, but we haven’t paid attention to that area. In France there is also similar phenomena.
Dr. Kissinger: In France, somewhat, but not as intense as in the U.S. You see, in Washington there is only one industry, that is government, and indeed social life consists of government officials and journalists. And the journalists go to the dinner parties to watch what is happening among the officials. [Chou laughs] It is not like London [Page 192] or Paris where there are other occupations. So it has a very curious atmosphere, as the chief of your mission will discover. As I told the Chairman yesterday, during the transition from after the election there was much speculation that friends of mine were being removed from the government. It was all nonsense. I have explained to you why Helms was moved, and that was done by us, and the other case that was mentioned had a personality problem with the President; he just did not get along with him. No change was made that did not go through normal procedures, but the press kept speculating about a purge and we could not stop them.
PM Chou: Yes. Even when you did not meet the President but phoned him, there would be some kind of speculation about that. [Laughter]
Dr. Kissinger: Since we have a confidential relationship, I want to tell the Prime Minister what really happened on that day. The President was in Camp David.
PM Chou: Yes.
Dr. Kissinger: And I had gone to see him and we had completed our discussion on Friday. That is very confidential. So on Saturday he was all alone in Camp David and he got bored and a little lonely. So he came back to Washington. So Ziegler, in order to have some explanation for his returning to Washington which was on a weekend, said he came back to consult with me—which was total nonsense. [Chou laughs] And actually he and I did talk on the telephone several times that day on social things, but personal matters, not about business. So Ziegler stupidly said the President and Dr. Kissinger spoke on the phone to each other. [Laughter] But that was the true story of why the President came back and why there was no formal meeting. There was nothing to talk about! I had been in Camp David the day before and it was all settled and he came back on the spur of the moment. [Chou laughs] So these speculations were totally ridiculous at the time.
PM Chou: They have nothing to do.
Dr. Kissinger: They have nothing to do.
PM Chou: And since they have nothing to do they want to write a news report for the issue.
Dr. Kissinger: And sometimes quite frankly it is our fault, because the President is very reluctant ever to give the impression that he is doing nothing. So if he is in Florida or resting, they will say he has talked to me. [Chou laughs] Then if there is somebody who is not very quick they will say he talked to me on the telephone. So then the press says, “Aha, he talked on the telephone. There must be some trouble!” So this is really—it was total nonsense at that time.
PM Chou: I would like to put a new question to you. Did you mention that the Governor of your New York State is coming for a visit— wishes to go?
Dr. Kissinger: No, but I think he would like to come, yes. The Vice Foreign Minister has met him. If I can speak candidly to the Prime Minister, David Rockefeller is of course the man who is most active in the economic field, but the Rockefeller family usually does things as a unit, and of the Rockefellers Nelson is the one with the greatest imagination.
PM Chou: That is the Governor of the State.
Dr. Kissinger: But they are both very worthwhile people. And I think they would both like to come.
PM Chou: In that case it is not necessary for them to come on a bipartisan basis because as a Governor of the State he is independent. It is different from the Senators or Congressmen. If there are people from the Congress of course this is different, but the Governor is different from Congress.
Dr. Kissinger: Jackson would like to come with Buckley. Buckley’s brother was here and he wrote very unfavorable articles. But I think you will find that Senator Buckley’s interpretation of the nature of the international danger is almost identical to yours.
PM Chou: So he is different from his brother?
Dr. Kissinger: He is less artistic. His brother is a bit more emotional.
PM Chou: Is it because that during his stay here we did not give him a very good reception? That is why he did not have a very good impression of us?
Dr. Kissinger: No. He did not understand the nature of what we were doing, both of us. His mind was still in the Dulles era.
PM Chou: So he is very fond of art?
Dr. Kissinger: No, he is a mind that operates more emotionally. As a psychological type.
PM Chou: Is he a columnist?
Dr. Kissinger: William Buckley is a columnist, yes.
PM Chou: He wrote a lot after he got back?
Dr. Kissinger: What he wrote was more critical of President Nixon than of China. We have since calmed him down. He hasn’t said anything in the last year. He objected to the President quoting from Chairman Mao on American television. He was not so critical of China.
PM Chou: [Laughs] So he joined us while we visited at some cities.
Dr. Kissinger: Yes. He was in Hangchow I think.
PM Chou: But that time when we were in Shanghai and Hangchow you were kept busy with the documents. Perhaps you did not meet him then.
Dr. Kissinger: I did not meet any of the press while I was here.
PM Chou: At the press conference in China you did meet them.
Dr. Kissinger: Yes, but I am at my most effective when I can supplement my press conference with individual tutorials.
PM Chou: Tutorials?
Dr. Kissinger: Tutorials means seminars.
PM Chou: [Laughs] Oh.
Dr. Kissinger: When I say nothing to them individually they think they are getting exclusive information.
PM Chou: [Laughs] So your secret is no longer a secret. [Laughter]
Dr. Kissinger: Yes, but the Assistant Minister pointed out today your secret wasn’t secret either, but your opponents never could do anything about it.
PM Chou: He just said it off-handedly. You can’t say it that way. Anything else?
Dr. Kissinger: May we thank your interpreters for their excellent and devoted performance? We would like to thank you, Mr. Prime Minister, and your colleagues for the reception we received and for what we believe was very important work.
PM Chou: This time we have very extensive and deep-going talks. And we look forward—we will have to assess all possibilities—but we consider the orientation clear.
Dr. Kissinger: We considered the orientation settled.
PM Chou: That is true. We will have to anticipate all kinds of possibilities. In that way we won’t be blinded. Otherwise we will be caught unaware if there should be anything arising unexpectedly.
Dr. Kissinger: Yes. And this is why we should regularly exchange information and ideas. We will certainly do it on our side.
PM Chou: That is why the Chairman asked you whether you will be coming again this year, and you said it is probable you will come by the end of this year.
Dr. Kissinger: I think it might be appropriate if we do it.
PM Chou: According to need.
Dr. Kissinger: Yes, I agree. The latter part.
PM Chou: Your colleagues also kept us company. We thank them for that. These two are new friends?
Dr. Kissinger: Mr. Rodman is a new friend.
PM Chou: I am told he is your student.
Dr. Kissinger: Yes, I made him rewrite his thesis 15 times.
PM Chou: He is the youngest in your group?
Dr. Kissinger: Yes.
PM Chou: How old are you?
Mr. Rodman: 29.
[The meeting then ended. The Premier and his colleagues joined Dr. Kissinger’s party in walking most of the way back to the Guest House at which the American delegation resided.]
1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 98, Country Files, Far East, HAK China Trip, Memcons & Reports (originals), February 1973. Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only. The meeting took place in Guest House #3. All brackets are in the original.↩
2. Attached but not printed at Tab A is the draft communiqué. For the published communiqué, see Department of State Bulletin, March 19, 1973, p. 313.↩
3. Attached but not printed.↩
4. Attached but not printed.↩
5. Attached but not printed.↩
6. Dag Hammarskjöld was Secretary-General of the United Nations from 1953 to 1961.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d14
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_178
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_179
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_180
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_181
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_182
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_183
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_184
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_185
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_186
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_187
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_188
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_189
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_190
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_191
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_192
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_193
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_194
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_195
Thân thế (các) nhân vật
Chang Wen-chin (Zhang Wenjin),
Assistant to the PRC Foreign Minister until September 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhang_Wenjin
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72863.pdf
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/lrfbzjbzzl_665553/202405/t20240531_11367634.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
https://www.youtube.com/watch?v=U518nt83-Rw
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100323.pdf
https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB106/NZ-1.pdf
https://www.cia.gov/readingroom/docs/U.S.-PRC%20POLITICAL%20NEGOTI%5B16060912%5D.pdf
https://scispace.com/pdf/united-states-china-normalization-an-evaluation-of-foreign-3tebdeqzpp.pdf
Chi P’eng-fei, Ji Pengfei (Chi P’eng-fei),
Vice Minister of Foreign Affairs, People’s Republic of China, until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972
PRC Vice Minister of Foreign Affairs until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972 to November 1974
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367614.html
https://repository.lib.cuhk.edu.hk/en/item/cuhk-3011805
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji_Pengfei
Chiao Kuan-hua,
Vice Foreign Minister, People’s Republic of China
https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124
https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf
SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN
https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg
Chou En-lai, (Zhou Enlai)
Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538
Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Foster_Dulles
https://history.state.gov/departmenthistory/people/dulles-john-foster
https://www.britannica.com/biography/John-Foster-Dulles
https://diplomacy.state.gov/encyclopedia/john-foster-dulles-secretary-of-state/
https://www.acton.org/publications/transatlantic/2020/03/10/john-foster-dulles-cold-war-architect
https://www.youtube.com/watch?v=BtyFClyli9c
Helms, Richard M., Deputy Director for Plans, Central Intelligence Agency, until April 1965; Deputy Director of Central Intelligence, April 1965–June 1966; thereafter Director
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/2/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/3/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/4/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/5/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/6/
https://slate.com/news-and-politics/2002/11/the-nasty-career-of-cia-director-richard-helms.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Helms
https://www.cia.gov/legacy/museum/artifact/helms-letter/
https://www.youtube.com/watch?v=Vh8IHr6iT2w
https://www.cia.gov/legacy/museum/artifact/helms-letter/
Howe, Jonathan,
Lieutenant Commander, USN; member, National Security Council Staff from 1970 until 1972
https://en.wikipedia.org/wiki/Jonathan_Howe
https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/ambush/interviews/howe.html
https://www.gao.gov/products/b-255792
https://aei.pitt.edu/75325/1/BIO_-_EN_-_Howe.pdf
https://www.govinfo.gov/content/pkg/GAOREPORTS-B-255792-2/html/GAOREPORTS-B-255792-2.htm
https://valor.militarytimes.com/recipient/recipient-315370/
https://digitallibrary.un.org/record/1314390?ln=en
Democratic Senator from Washington
https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_M._Jackson
https://www.senate.gov/artandhistory/history/minute/Henry_Scoop_Jackson.htm
https://henryjacksonsociety.org/who-was-henry-jackson/
https://www.congress.gov/member/henry-jackson/J000013
https://hmjackson.org/about-us/biography/
https://content.lib.washington.edu/jacksonweb/index.html
https://www.k-state.edu/landon/speakers/henry-jackson/
https://guides.lib.uw.edu/research/henry_jackson/campaigns
https://history.house.gov/People/Detail?id=15709
Ji Pengfei (Chi P’eng-fei),
Vice Minister of Foreign Affairs, People’s Republic of China, until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972
PRC Vice Minister of Foreign Affairs until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972 to November 1974
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367614.html
https://repository.lib.cuhk.edu.hk/en/item/cuhk-3011805
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji_Pengfei
Henry A Kissinger
Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973
https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger
https://www.theguardian.com/world/bilderberg
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip
https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china
http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html
https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim
http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War
Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”
(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280
Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf
https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html
“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
Discover the Truth at:
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger
https://etan.org/news/kissinger/secret.htm
Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam
https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g
Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary
https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA
The Untold Truth of Henry Kissinger
https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s
Was Henry Kissinger a War Criminal?
https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s
member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977
https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations
https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning
https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf
https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf
https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy
https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony
Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony
Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Governor of New York until 1973; Vice President of the United States from December 19, 1974, until January 20, 1977
https://en.wikipedia.org/wiki/Nelson_Rockefeller
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States
https://en.wikipedia.org/wiki/Governor_of_New_York
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Deputy_Secretary_of_Health_and_Human_Services
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_Western_Hemisphere_Affairs
https://simple.wikipedia.org/wiki/Nelson_Rockefeller
https://dimes.rockarch.org/agents/nQV9zedPVBqFgyGrXPQvBw?
Rodman, Peter W.,
member, National Security Council staff
https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/government/rodman-bio.html
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/nsarodmanfiles.asp
https://www.henryakissinger.com/remembrances/eulogy-for-peter-w-rodman/
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Rodman
Rush, Kenneth,
Deputy Secretary of Defense until January 29, 1973; Deputy Secretary of State from February 2, 1973, until May 29, 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Kenneth_Rush
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Deputy_Secretary_of_Defense
https://www.wikiwand.com/en/Kenneth_Rush
Shen, James C. H.,
ROC Ambassador to the United States
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Shen
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d46
https://grokipedia.com/page/james_shen
https://taiwantoday.tw/AMP/Politics/Taiwan-Review/4824/The-anatomy-of-a-traumatic-decade
https://rotaryinchina.org/shen-james-c-h-%E6%B2%88%E5%8A%8D%E8%99%B9%E8%87%BA%E5%8C%97/
Sullivan, William H.,
Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs until July 1973; U.S. Ambassador to the Philippines from July 1973
https://www.wikiwand.com/en/William_H._Sullivan
https://en.wikipedia.org/wiki/William_H._Sullivan
Waldheim, Kurt,
United Nations Secretary-General from 1972
https://en.wikipedia.org/wiki/Kurt_Waldheim
https://en.wikipedia.org/wiki/Secretary-General_of_the_United_Nations
https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Austria
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_(Austria)
https://www.jewishvirtuallibrary.org/kurt-waldheim
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/nsasaigon.asp
https://www.dncr.nc.gov/blog/2016/04/29/fall-saigon-and-ambassador-graham-martin
Assistant to the President and White House Press Secretary from 1969 until 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Ron_Ziegler
https://en.wikipedia.org/wiki/White_House_Press_Secretary
https://www.britannica.com/topic/White-House-press-secretary#ref1302864
https://www.theguardian.com/news/2003/feb/12/guardianobituaries.usa
https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/c84t6k44/admin/
https://findingaids.loc.gov/exist_collections/ead3pdf/mss/2010/ms010152.pdf
/https:/tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg){kind=link}
No comments:
Post a Comment