20260707 CDTL NRM D8 15 February 1973 8. Biên bản ghi chép cuộc trao đổi.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d8
Google Translated
Tài liệu số 8
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976
8. Biên bản ghi chép cuộc trao đổi
Bắc Kinh, ngày 15 tháng 2 năm 1973, 17:57–21:30.
CÁC THÀNH VIÊN THAM DỰ
Chu Ân Lai, Thủ tướng Quốc vụ viện
Cơ Bằng Phi, Bộ trưởng Ngoại giao
Kiều Quán Hoa, Thứ trưởng Ngoại giao
Chương Văn Tấn, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao
Vương Hải Dung, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao
Đinh Nguyên Hồng, Cán bộ tháp tùng
Đường Văn Sinh, Cán bộ tháp tùng (phiên dịch)
Thẩm Nhược Vân, Cán bộ tháp tùng (phiên dịch)
Mã Kiệt Hiền, Cán bộ tháp tùng
Liên Chính Bảo, Cán bộ tháp tùng
Henry A. Kissinger, Trợ lý Tổng thống phụ trách An ninh Quốc gia
Ông Alfred LeS. Jenkins, Bộ Ngoại giao
Ông John H. Holdridge, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Đại tá Richard T. Kennedy, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Ông Winston Lord, Cán bộ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC)
Bà Bonnie Andrews, Thư ký ghi chép
(Thủ tướng chào đón Tiến sĩ Kissinger và đoàn tùy tùng, rồi dẫn họ đến bàn họp. Trước cuộc họp, hai bên đã có cuộc trò chuyện về các thành viên trong đội ngũ của Tiến sĩ Kissinger lần đầu tiên đến thăm Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.)
Thủ tướng Chu: (Nói về ông Kennedy.) Ông ấy có phải là thành viên của gia đình Kennedy không?
Tiến sĩ Kissinger: Ông ấy là người thay thế một phần cho Tướng Haig. Ông ấy là chuyên gia tài chính.
Thủ tướng Chu: Ý ông là ông muốn nói về vấn đề tài chính?
Tiến sĩ Kissinger: Thực ra thì không hẳn vậy.
Thủ tướng Chu: Và đây là lần đầu tiên bà Andrews đến đây. Xin chào mừng bà.
Tiến sĩ Kissinger: Lần duy nhất tôi từng trao đổi về các quan điểm kinh tế là ở Azores, và tôi đã thành công rực rỡ vì... tôi chẳng hiểu mình đang làm gì cả. Tôi buộc phải bám sát những gì đã được soạn sẵn và không thể nhượng bộ. Giống như vị Thứ trưởng của ông tại Liên Hợp Quốc vậy.
Thủ tướng Chu: Lần này ông cũng đã phải "chiến đấu" trong một cuộc chiến khác nữa sao?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Đó là một cuộc đàm phán rất dài và cam go. Có lẽ chúng sẽ còn tiếp diễn.
Tôi không nghĩ rằng những người bạn phương Nam của ông có thể tồn tại suốt 2.000 năm qua nhờ vào việc dễ tính hay dễ chiều đâu.
Thủ tướng Chu: Không hẳn vậy. Quả thực, việc một quốc gia có được tinh thần độc lập như thế là điều vô cùng quý giá.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi sẽ phải tiếp tục thảo luận với họ. Tôi cho rằng chúng ta đã có một sự khởi đầu hợp lý và tôi tin rằng hiện nay chúng ta đang đi đúng hướng.
Thủ tướng Chu: Trước hết, khi chào đón ông đến đây, chúng tôi muốn chúc mừng ông về cuộc đàm phán thành công tại Paris. Vì vậy, hôm nay chúng ta gặp nhau [Trang 25] tại đây để chào đón ông và lắng nghe những ý tưởng, tầm nhìn của ông. Mời ông bắt đầu. Ông có thể phát biểu bất cứ điều gì mình muốn.
Tiến sĩ Kissinger: Thưa Thủ tướng, thay mặt các đồng sự, tôi xin cảm ơn sự đón tiếp nồng hậu mà chúng tôi đã nhận được. Thật vinh dự khi được có mặt tại đây.
Thủ tướng Chu: Đó là điều chúng tôi cần làm.
Tiến sĩ Kissinger: Lẽ ra chính sách đối ngoại phải được thực hiện dựa trên các lợi ích, nhưng bên cạnh đó cũng tồn tại những tình cảm nồng ấm. Tuy nhiên, thưa Thủ tướng, tôi muốn thay đổi thông lệ trước đây là đọc một bản tuyên bố dài cho ngài nghe – tôi có cả một tập tài liệu ở đây. Thay vào đó, tôi muốn trình bày một cách khái quát lý do tại sao chúng tôi coi cuộc gặp này là quan trọng, cũng như lý do tại sao đây là thời điểm thích hợp để Hoa Kỳ và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trao đổi quan điểm về định hướng tương lai trong quan hệ giữa hai nước. Khi tôi đến đây lần đầu vào tháng 7 năm 1971, chúng ta đã đưa ra một quyết định quan trọng là bắt đầu quá trình bình thường hóa quan hệ và xác định hướng đi cụ thể nhằm cải thiện mối quan hệ song phương. Và chúng ta đã phần nào thực hiện được định hướng chung đó. Giờ đây, chúng ta lại đứng trước thời điểm có thể đưa ra những quyết định quan trọng. Ngài luôn thẳng thắn chia sẻ với chúng tôi rằng cuộc chiến tranh Việt Nam là trở ngại lớn đối với việc cải thiện quan hệ giữa hai nước. Hiện nay, cuộc chiến đã kết thúc thông qua đàm phán. Tất nhiên, lịch sử tại Đông Nam Á sẽ không dừng lại ở đó và chắc chắn vẫn sẽ còn những khó khăn. Tuy nhiên, xét đến tính chất phức tạp của nhiệm vụ này, chúng ta đang có cơ hội để đặt vấn đề Đông Nam Á vào trong bối cảnh tổng thể của mối quan hệ rộng lớn hơn giữa hai bên. Vì vậy, cho phép tôi điểm qua những vấn đề mà tôi cho là đáng để thảo luận trong dịp này.
—Chúng ta nên đánh giá tổng thể tình trạng quan hệ giữa hai bên.
—Chúng ta nên thảo luận về các vấn đề cụ thể liên quan đến việc bình thường hóa quan hệ:
• Vấn đề Đài Loan. Các vấn đề về Đài Loan cũng như những bước đi cụ thể mà chúng ta dự định thực hiện và lộ trình thời gian cho các bước đi đó.
• Mối quan hệ giữa CHND Trung Hoa và Hoa Kỳ trong giai đoạn chuyển tiếp.
—Chúng tôi cũng sẵn sàng thảo luận về những đánh giá của mình đối với tình hình quốc tế nói chung. Trong bối cảnh đó, có hai vấn đề mang tầm quan trọng hàng đầu:
• Những đánh giá và ý định của chúng tôi liên quan đến quan hệ với Liên Xô.
• Tình hình và sự phát triển trong tương lai của khu vực Đông Nam Á. [Trang 26]
Chúng tôi cũng sẵn sàng thảo luận với Thủ tướng về những đánh giá của mình đối với diễn biến tình hình tại Triều Tiên và Nhật Bản, cũng như trao đổi quan điểm về khu vực Nam Á.
Thủ tướng Chu: Nam Á ư?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Ấn Độ và Pakistan. Đồng thời cũng để thảo luận với Thủ tướng về những diễn biến có thể xảy ra trong chính trường châu Âu năm nay. Chúng tôi đã theo dõi rất sát sao các chuyến thăm Trung Quốc của nhiều nhà lãnh đạo châu Âu và tin rằng những trải nghiệm của họ tại đây rất có lợi cho những mục tiêu chung mà chúng tôi nhận thấy. Tôi vẫn nhớ cuộc trò chuyện với Thủ tướng vào mùa hè năm ngoái. Tôi tin rằng ảnh hưởng của Trung Quốc đối với tình hình chung đang diễn ra theo hướng mà chúng ta đã thảo luận. Trong thời gian ở đây, tôi đã đề cập với vị Phụ tá Bộ trưởng về một số vấn đề đặc biệt mà tôi sẵn sàng thảo luận khi chúng ta họp trong nhóm nhỏ hơn; tôi cũng nghĩ rằng chúng ta có thể rà soát lại các vấn đề chung đang được thảo luận thông qua kênh liên lạc tại Paris. Đó là những chủ đề chính mà tôi muốn đề nghị, nhưng trước khi đi vào chi tiết, có lẽ xin Thủ tướng cho phép tôi đưa ra một vài nhận định khái quát.
Trước hết, tôi nghĩ Thủ tướng cũng nhận thấy rằng tôi đang cảm thấy khá e dè khi ở trước mặt Ngài lúc này.
Thủ tướng Chu: Tại sao vậy?
Tiến sĩ Kissinger: Vì tôi đã đọc thấy ông nói với báo giới rằng tôi là người duy nhất có thể trò chuyện với ông suốt nửa giờ đồng hồ mà không thực sự nói điều gì cả.
Thủ tướng Chu: Tôi nghĩ là tôi đã nói một tiếng rưỡi.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng là như vậy. Nhưng điều đó làm lộ bí quyết nghề nghiệp của tôi. Điều duy nhất khiến tôi yên tâm là vị Phụ tá Bộ trưởng đã nói với tôi ngay trên máy bay rằng Quốc Dân Đảng biết rõ chiến lược của ông nhưng lại chẳng thể làm gì để ngăn cản nó.
Giờ tôi xin chuyển sang những nhận định chung mà tôi muốn chia sẻ. Chúng tôi nhận thấy mối quan hệ giữa hai bên đang phát triển theo hướng đặc biệt hiệu quả, và điều này không phải là ngẫu nhiên; bởi lẽ, giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ không hề tồn tại những khác biệt cơ bản nào, ngoại trừ những khác biệt nảy sinh từ các biến cố lịch sử.
Khi tôi đến đây lần đầu tiên, Thủ tướng đã đề cập với tôi rằng nhiều quốc gia đang hợp sức gây áp lực lên Trung Quốc; tuy nhiên, xét về lập trường của Hoa Kỳ hiện nay và trong tương lai, một nước Trung Quốc hùng mạnh, tự lực, độc lập và làm chủ vận mệnh của chính mình không chỉ phù hợp với lợi ích của chúng tôi mà còn là một nhân tố vì hòa bình tại châu Á. Do đó, mối quan hệ giữa hai bên không phải là kết quả ngẫu nhiên của các yếu tố cá nhân, mà dựa trên những tính toán mang tính nền tảng. Cả hai chúng ta đều phản đối tham vọng bá quyền; không phải vì chúng ta muốn dành cho nhau sự ưu ái, mà bởi vì xu hướng theo đuổi bá quyền ở một phương diện này tất yếu sẽ dẫn đến việc tìm kiếm quyền bá chủ ở phương diện khác. Vì vậy, chúng tôi tin rằng cách đánh giá tình hình của hai bên rất tương đồng. [Trang 27]
Giờ đây, tôi xin đề cập trước tiên đến vấn đề đặc thù của chúng tôi, đó là vấn đề Đài Loan. Thủ tướng đã nắm rõ một số thỏa thuận hiểu biết mà chúng tôi có liên quan đến Đài Loan. Tôi cho rằng điều quan trọng là, vào thời điểm bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai và khi cuộc chiến tranh Việt Nam đã kết thúc, chúng ta cần tái khẳng định những thỏa thuận đó một cách thật trang trọng.
Chúng tôi đã nói với phía Trung Quốc, và chúng tôi đã công khai tuyên bố trong Thông cáo Thượng Hải, rằng chúng tôi thừa nhận tất cả các bên đều công nhận chỉ có một Trung Quốc. Chúng tôi tái khẳng định điều đó.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Đó là một câu nói nổi tiếng của ông – tất cả người Trung Quốc ở cả hai phía eo biển Đài Loan đều đồng ý rằng chỉ có một Trung Quốc. Tôi nghe nói rằng có xu hướng sao chép câu nói đó ở những nơi khác.
Tiến sĩ Kissinger: Điều đó đã được báo cáo với ông, nhưng lúc đó tôi nghĩ chúng tôi độc quyền về nó.
Ông Jenkins: Nó đã được cầu chứng tại tòa (quyền sở hửu).
Thủ tướng Chu Ân Lai: Xin lỗi?
Tiến sĩ Kissinger: Đôi khi ông ấy nói giọng miền Nam. Thứ hai, chúng tôi đã khẳng định và tái khẳng định rằng chúng tôi sẽ không ủng hộ hay khuyến khích phong trào đòi độc lập tại Đài Loan. Thứ ba, chúng tôi sẽ sử dụng ảnh hưởng của mình để ngăn cản các quốc gia khác can thiệp vào Đài Loan hoặc ủng hộ nền độc lập của Đài Loan. Thứ tư, chúng tôi ủng hộ mọi giải pháp hòa bình cho vấn đề Đài Loan và sẽ hoàn toàn không ủng hộ bất kỳ cuộc tấn công nào từ Đài Loan nhắm vào đại lục Trung Quốc; đồng thời, như tôi đã nói trước đây, chúng tôi tất nhiên sẽ nỗ lực hướng tới việc bình thường hóa quan hệ giữa hai bên. Tôi tái khẳng định điều này chỉ vì chúng tôi vừa trải qua một kỳ bầu cử và cuộc chiến tại Việt Nam đã kết thúc; tôi muốn đảm bảo không có sự hiểu lầm nào cho rằng lập trường này chỉ là vì lý do chiến thuật hay do cuộc bầu cử tại Hoa Kỳ. Đây là chính sách đã được Chính phủ chúng tôi cân nhắc kỹ lưỡng. Ngoài ra, cả Tổng thống và tôi đều đã thông báo với phía các ông rằng sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, chúng tôi sẽ cắt giảm lực lượng tại Đài Loan. Trong chuyến thăm này, tôi sẽ cung cấp cho các ông lịch trình cụ thể về việc cắt giảm lực lượng trong năm nay, và mức cắt giảm sẽ rất đáng kể. Việc này được thực hiện trên cơ sở bí mật vì chúng tôi chưa thể bắt đầu cho đến khi hoàn tất việc rút quân khỏi Việt Nam vào tháng Tư. Tuy nhiên, tôi sẽ cung cấp cho các ông một lịch trình chính xác.
Thủ tướng Chu: Họ đang nói rằng ông định chế tạo hoặc hỗ trợ Tưởng Giới Thạch chế tạo máy bay chiến đấu tại Đài Loan.
Tiến sĩ Kissinger: Có hai vấn đề—hai đề nghị riêng biệt. Một là cung cấp máy bay chiến đấu Phantom cho Tưởng Giới Thạch. Chúng tôi đã từ chối việc này. Chúng tôi chưa đưa ra thông báo chính thức nhưng tôi có thể nói với ông rằng đề nghị đó đã bị bác bỏ và ông ta sẽ được thông báo trong tuần tới.
Vấn đề thứ hai không phải là sản xuất mà là lắp ráp—từ các linh kiện của Mỹ—một số loại máy bay chiến đấu có tầm bay ngắn hơn để thay thế cho những chiếc máy bay chiến đấu mà chúng tôi đã mượn cho mục đích khác. Những chiếc máy bay này không thể bay tới đại lục.
Thủ tướng Chu: Chúng có thể bay tới nhưng sẽ không thể quay về. [Trang 28]
Tiến sĩ Kissinger: Không, chúng không đủ tầm bay để tới đó.
Thủ tướng Chu: Nếu họ không muốn quay về thì họ có thể đến đây!
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng điều đó cũng có thể đúng với máy bay F-4. Nhưng… chúng tôi nhận thức được sự hiểu biết của mình về vấn đề này, đó là không tăng cường khả năng của chúng. Ý định của chúng tôi trong một số biện pháp này là để giúp chúng tôi dễ dàng hơn trong việc chấm dứt mối quan hệ cung cấp quân sự trực tiếp, và chúng tôi sẽ sẵn sàng thảo luận với Thủ tướng về các bước tiếp theo có thể thực hiện sau năm nay. Dù sao thì tôi muốn nhắc lại những gì đã được thảo luận khi Tổng thống ở đây, và ngoài các bước mà tôi đã đề cập với Thủ tướng, chúng tôi sẽ hoàn thành các bước mà chúng tôi đã dự kiến khi Tổng thống ở đây trong nhiệm kỳ hiện tại của Tổng thống. Một phần trong số đó sẽ diễn ra trước cuộc bầu cử của chúng tôi vào năm 1974, và phần còn lại sau cuộc bầu cử.
Người phiên dịch: Ý ông là cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Trong thời gian này, chúng tôi sẵn sàng tiến hành các bước cụ thể hướng tới bình thường hóa quan hệ nhanh chóng như mức độ mà phía CHND Trung Hoa sẵn sàng thực hiện. Tôi muốn trình bày với Thủ tướng về cơ sở cho quan điểm của chúng tôi. Chúng tôi cho rằng, khi đánh giá các diễn biến quân sự, một số đề xuất đã được đưa ra với chúng tôi — và chúng tôi cũng đã thông báo cho phía các ông — có liên quan đến các quốc gia khác; từ đó, hoàn toàn có khả năng là trong vòng ba năm tới, một quốc gia nào đó sẽ muốn tạo dựng cơ hội, hoặc ít nhất là khả năng, để hiện thực hóa tham vọng bá quyền đối với bên này hay bên kia. Tôi không đưa ra dự đoán cụ thể về sự việc, nhưng tôi cho rằng có khả năng cao là điều này sẽ xảy ra ngay trong nhiệm kỳ của Tổng thống chúng tôi. Khi thảo luận về một số vấn đề đặc biệt, chúng tôi sẽ giải thích rõ lý do. Chúng tôi coi đây là vấn đề quan trọng.
Thủ tướng Chu: Quốc gia khác mà ông đề cập đang theo đuổi tham vọng bá quyền. Vậy ý ông là họ nhắm đến tham vọng bá quyền đối với riêng Đài Loan hay đối với toàn bộ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương?
Tiến sĩ Kissinger: Là toàn bộ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Họ có thể có những động thái nhắm vào Đài Loan, nhưng về cơ bản là hướng tới toàn bộ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Thủ tướng Chu: Họ cũng có thể lôi kéo các nước chư hầu hợp tác. Có lẽ ông đã nắm được thông tin này khi ở Hồng Kông.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy, nhưng thông tin đó cũng đến từ một số cuộc trao đổi mà cả tôi và ông đều có thể đã biết đến tại đây. Một điều rất đáng chú ý là họ đã có những cuộc thảo luận với các nước chư hầu, và thậm chí với cả một số quốc gia Tây Âu.
Về vấn đề Liên Xô, chúng tôi đang theo đuổi một chính sách rất phức tạp—điều mà tôi sẽ giải trình và chúng ta sẽ thảo luận chi tiết hơn sau này. Lúc này, tôi muốn tập trung [Trang 29] vào các mục tiêu cơ bản. Chúng tôi muốn tạo ra một tình thế mà qua đó người dân thấy rõ rằng nỗ lực xác lập quyền bá chủ tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương không chỉ đi ngược lại tinh thần của bản Thông cáo Chung, mà còn muốn khẳng định với họ rằng bản Thông cáo Chung này đại diện cho lợi ích cốt lõi của Hoa Kỳ chứ không đơn thuần là những lời lẽ xã giao được đưa ra khi kết thúc chuyến thăm. Vì vậy, khi đề cập đến việc đẩy nhanh tiến trình bình thường hóa và làm cho tiến trình này trở nên rõ nét hơn, thì thẳng thắn mà nói, lý do không phải vì chúng tôi cho rằng các kênh liên lạc hiện tại là chưa thỏa đáng. Hầu như lúc nào các kênh này cũng hoạt động cực kỳ hiệu quả. Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng trong khoảng thời gian 2-3 năm tới, việc nhấn mạnh phần nào ý nghĩa biểu tượng của mối quan hệ này là điều quan trọng. Thẳng thắn mà nói, đây cũng chính là quan điểm của chúng tôi đối với các vấn đề thương mại, giao lưu và những lĩnh vực khác. Đối với chúng tôi, đây không phải là vấn đề thuần túy thương mại, và ở khía cạnh này, quan điểm của chúng tôi khác biệt rõ rệt so với quan điểm của phía Nhật Bản.
Thủ tướng Chu: Nhưng cách tiếp cận của chúng tôi còn rất khác biệt so với cách tiếp cận của Nhật Bản. Bộ Thương mại của ông đã cung cấp cho ông các số liệu thống kê chưa?
Tiến sĩ Kissinger: Thực ra, quan hệ thương mại giữa hai nước chúng ta đã phát triển rất tốt đẹp.
Thủ tướng Chu: Tuy nhiên, tình hình thương mại Trung - Mỹ lại hoàn toàn trái ngược với thương mại Trung - Nhật, bởi vì lượng hàng hóa Trung Quốc mà các ông nhập khẩu thấp hơn nhiều so với lượng hàng hóa Mỹ mà chúng tôi nhập khẩu, cũng như thấp hơn nhiều so với tỷ trọng nhập khẩu từ Nhật Bản. Tôi có thể đưa ra các ví dụ cụ thể. Và thực tế là, một phần hoạt động thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong năm ngoái đã diễn ra theo hình thức gián tiếp, mặc dù lẽ ra không nhất thiết phải như vậy. Nguyên nhân là do một số thông tin trên báo chí năm ngoái so sánh tình hình nông nghiệp của chúng tôi với Liên Xô, cộng với việc sản lượng thu hoạch năm ngoái thấp hơn năm trước đó, đã khiến chúng tôi phải hủy bỏ các giao dịch thương mại này.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, tôi biết về điều đó; vấn đề còn nằm ở chỗ một số cơ quan hoàn toàn không biết giữ kín thông tin. Cuối cùng thì chúng tôi cũng đã rèn được vài người ở Bộ Ngoại giao, chẳng hạn như ông Jenkins – ông ấy là một trong số đó. Ông ấy đang trong thời gian thử việc đấy. (cười)
Thủ tướng Chu: Tôi nghĩ chúng ta cũng nên dành lời khen cho ông Rogers. Nhiều lần ông ấy đã phát biểu những điều tương tự như ông. Vì vậy, việc ông ấy cùng đến đây với ông là điều tốt, cả ông Jenkins nữa.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, vì như vậy sẽ đảm bảo được tính liên tục trong chính sách của chúng tôi.
Thủ tướng Chu: Và chúng tôi cho rằng đó là một trong những điểm tích cực khi Tổng thống của các ông đảm nhiệm nhiệm kỳ thứ hai.
Tiến sĩ Kissinger: Chính xác. Ông có thể tin chắc rằng các chính sách của ông ấy sẽ không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ sự thay đổi nào. Đó là lý do tại sao chúng tôi cho rằng cuộc trao đổi ngay từ giai đoạn đầu của chính quyền mới này có thể mang ý nghĩa [Trang 30] rất quan trọng. Đây là cách tiếp cận chung của chúng tôi, và tôi dự định sẽ tiến hành các cuộc thảo luận theo tinh thần đó. Bây giờ, tôi rất sẵn lòng đi sâu hơn vào bất kỳ chủ đề nào—tôi biết mình không cần phải nói điều này với Thủ tướng.
Thủ tướng Chu: Trước hết, tôi xin cảm ơn ông về những đánh giá và giải thích ban đầu. Và vì ông đã đề cập đến tình hình quốc tế, tôi muốn hỏi quan điểm của chính quyền Nixon trong nhiệm kỳ thứ hai về tình hình tổng thể là như thế nào? Ông nghĩ rằng chúng ta đang tiến tới một sự nới lỏng căng thẳng, hay hướng tới một cuộc cạnh tranh gay gắt hơn, bao gồm cả cạnh tranh về quân sự?
Tiến sĩ Kissinger: Thưa Thủ tướng, chúng ta thường nói nhiều về một kỷ nguyên hòa bình, và quả thực có những yếu tố đang hướng tới viễn cảnh đó. Chẳng hạn, tôi cho rằng nếu một số quốc gia chủ chốt thể hiện sự kiềm chế tại Đông Nam Á, thì khu vực này có thể duy trì được sự ổn định trong bốn năm tới. Tuy nhiên, khi xét đến các xu hướng dài hạn hơn, tôi xin được thẳng thắn chia sẻ với Thủ tướng rằng cũng tồn tại những yếu tố đi ngược lại chiều hướng đó. Trước hết là vấn đề Liên Xô đang đẩy mạnh công tác chuẩn bị quân sự trên mọi phương diện cùng một lúc. Có thể cách nhìn nhận của tôi về bản chất con người hơi thiên về sự hoài nghi, nhưng tôi không thể tin rằng họ thực hiện những bước chuẩn bị này chỉ để tỏ ra thiện chí hơn với chúng ta. Thực tế là, xin báo cáo để Thủ tướng hay, tôi vừa chỉ đạo cơ quan tình báo tiến hành nghiên cứu nhằm làm rõ động cơ của giới lãnh đạo Liên Xô khi họ chủ trương gia tăng cả vũ khí chiến lược lẫn chiến thuật trong giai đoạn hiện nay. Chúng ta đã nắm được các dữ kiện, nhưng điều cần làm rõ là động cơ đằng sau đó.
Yếu tố thứ hai trong tình hình hiện nay là sự rối loạn về tư duy tại Tây Âu. Thủ tướng và Bộ trưởng Ngoại giao đã có dịp gặp gỡ nhiều nhà lãnh đạo Tây Âu. Tôi không rõ liệu ông có đồng tình với nhận định của tôi hay không, rằng đây không phải là giai đoạn mà vai trò lãnh đạo tại châu Âu được thể hiện qua sự minh mẫn và sắc bén trong tư duy. Một vấn đề ở đây là thực chất, các nhà lãnh đạo này hành động như những thủ lĩnh đảng phái tại địa phương; họ hoạch định chính sách đối ngoại dựa trên các toan tính nội bộ và luôn tìm cách né tránh những khó khăn hay rắc rối có thể nảy sinh. Hệ quả là một trong những khu vực giàu có nhất thế giới lại không phát huy được vai trò xứng tầm với lịch sử và nguồn lực của mình, và do đó, không thể đóng vai trò đối trọng hiệu quả như lẽ ra phải có. Nếu ông quan tâm, chúng ta có thể thảo luận sâu hơn về vấn đề này trong bối cảnh Hội nghị An ninh Châu Âu và Hội nghị MBFR. Vấn đề thứ ba cần đề cập là Nhật Bản.
Thủ tướng Chu: Trước khi ông đi sâu vào vấn đề đó, tôi muốn ngắt lời một chút. Ông có biết đôi chút về cuộc trò chuyện giữa Chủ tịch Mao và ông Schumann không?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi biết phiên bản do ông Schumann kể lại; phiên bản này cứ mỗi tháng lại được "tô vẽ" thêm một chút. [Trang 31]
Thủ tướng Chu: Nhưng tôi tin rằng ông ấy đã chuyển lời của Chủ tịch tới ông Pompidou.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi chỉ biết những gì ông ấy kể lại cho chúng tôi nghe.
Thủ tướng Chu: Một trong những điều Chủ tịch nói với ông Schumann là nếu một cuộc chiến tranh lớn nổ ra ở châu Âu, bao gồm cả chiến tranh hạt nhân quy mô lớn, thì Pháp vẫn sẽ phải dựa vào Mỹ. Điều này có lẽ đã khiến họ phần nào bị chấn động.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, đúng là như vậy. Vì đây không hẳn là chính sách của Chính phủ Pháp nên ông ấy đã không kể lại toàn bộ sự việc cho chúng tôi, mà chỉ nói khoảng một nửa thôi. Tuy nhiên, giờ đây tôi đã có đủ kinh nghiệm với cách trình bày vấn đề của phía Trung Quốc để hiểu rằng, một khi đã đề cập đến điều gì thì các ông sẽ trình bày một cách trọn vẹn. Vì vậy, tôi cho rằng nội dung thực tế đã được trao đổi nhiều hơn so với những gì chúng tôi được nghe kể lại.
Thủ tướng Chu: Ngài Alec Douglas-Home dường như có sự thấu hiểu hơn.
Kissinger: Vâng, đúng vậy.
Thủ tướng Chu: Và kết quả cuộc bầu cử ở Tây Đức cho thấy hai đảng cầm quyền trước đó vẫn tiếp tục nắm quyền. Tuy nhiên, chính người phát ngôn về vấn đề đối ngoại của đảng thiểu số mới là người đã đến thăm Trung Quốc.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Nhưng họ cũng phải thừa nhận rằng, sau khi chính sách Ostpolitik được triển khai, những thay đổi đã bắt đầu xuất hiện.
Tiến sĩ Kissinger: Người Đức tin rằng nếu phải lựa chọn giữa hai chính sách, thì cách tốt nhất là thực hiện cả hai cùng một lúc. (cười)
Thủ tướng Chu: Có lẽ đó là lý do tại sao vị Đại sứ đầu tiên của họ tại Hoa Kỳ nay lại được cử đến nước chúng tôi—bởi vì ông ấy từng ủng hộ Adenauer. Và do đó, có lẽ việc bổ nhiệm ông ấy làm đại diện tại Trung Quốc sẽ thích hợp hơn là tại nước ông.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi sẵn sàng ủng hộ đảng của Adenauer, nhưng có vẻ như đảng này không thể giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử.
Thủ tướng Chu: Nhưng ông Schroeder đã đến Trung Quốc trước, và ông ấy đã hoàn thành công việc của mình khá tốt.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, ông ấy đã làm rất tốt công việc của mình.
Thủ tướng Chu: Vấn đề ở châu Âu không hoàn toàn nằm ở sự nhầm lẫn về mặt tư tưởng, mà là do những ảo tưởng về hòa bình đã được tạo ra bởi những người đang nắm quyền, và người dân có thể đã bị những ảo tưởng đó đánh lừa. Liên Xô đã tận dụng triệt để điều này. Tôi nhớ ông từng nói rằng chúng ta đại diện cho Tây Âu trong các cuộc gặp với các Bộ trưởng Ngoại giao Tây Âu; quả thực, tôi đã nói với từng vị bộ trưởng ngoại giao Tây Âu rằng tôi không cho là nên duy trì những ảo tưởng về hòa bình đó. Có vẻ như ông Schroeder hiểu rất rõ điều này. [Trang 32]
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, ông ấy hiểu. Họ đã thua cuộc bầu cử vì sự thiếu sáng suốt. Tuy nhiên, tôi đồng ý với Thủ tướng về hai điểm. Thứ nhất, đối với nước Đức, trong vòng hai năm tới, họ sẽ phải đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan nghiêm trọng giữa chính sách Ostpolitik (chính sách hướng Đông) và các yêu cầu về việc duy trì định hướng phương Tây của mình. Họ sẽ nhận ra rằng con đường này không giúp thúc đẩy các nguyện vọng quốc gia mà trái lại, sẽ dẫn đến sự rối ren lớn trong nội bộ đất nước.
Thủ tướng Chu: Nhưng dường như họ đã đối xử khá tốt với ông trong cuộc chiến gần đây nhằm hỗ trợ đồng đô la Mỹ.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy, họ không có thái độ chống Mỹ. Và họ cũng không có ý định ngả về phía Liên Xô, ít nhất là vào thời điểm hiện tại.
Thủ tướng Chu: Điều đó có thể tạo ra những ảo tưởng ở quy mô khá lớn.
Tiến sĩ Kissinger: Chính xác. Mối nguy hiểm không nằm ở ý định của họ mà ở tiến trình mà họ có thể khởi động. Họ đã chạm tới giới hạn của đường lối hiện tại, và sau đó họ sẽ phải quyết định xem liệu có tiếp tục nhượng bộ vô tận hay quay trở lại gần hơn với đường lối của Adenauer. Nhiều nhà lãnh đạo châu Âu, trên phương diện cá nhân, đều hiểu rõ những gì cần thiết phải làm, nhưng lại không dám thực hiện vì những lý do nội bộ.
Thủ tướng Chu: Đây là một trong những hệ quả nảy sinh kể từ khi Thế chiến II kết thúc.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy.
Thủ tướng Chu: Có lẽ họ muốn lái "dòng nước dữ" từ Liên Xô sang một hướng khác—về phía đông.
Tiến sĩ Kissinger: Họ không tính toán xa đến mức đó, nhưng cũng có thể họ sẽ vô tình dẫn đến kết cục ấy.
Thủ tướng Chu: Chưa hẳn là vậy, nhưng chúng ta có thể bàn về chuyện này sau. Có phải đó là điều ông đang suy tính không?
Tiến sĩ Kissinger: Việc Liên Xô tấn công về phía đông hay phía tây đều nguy hiểm như nhau đối với Hoa Kỳ. Mỹ chẳng được lợi lộc gì nếu Liên Xô tấn công về phía đông. Thực tế là, nếu Liên Xô có tấn công thì tấn công về phía tây lại thuận lợi hơn cho chúng tôi, bởi khi đó chúng tôi sẽ nhận được sự ủng hộ rộng rãi hơn từ công chúng cho việc kháng cự.
Thủ tướng Chu: Vâng, vì vậy, chúng tôi tin rằng tham vọng của Tây Âu muốn đẩy Liên Xô về phía đông cũng chỉ là một ảo tưởng.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không cho rằng họ muốn đẩy Liên Xô về phía đông. Dù sao thì họ cũng tin rằng Liên Xô không có ý đồ xâm lược nào cả.
Thủ tướng Chu: Ông có tin điều đó không?
Tiến sĩ Kissinger: Không. Điều đó không phù hợp với các công tác chuẩn bị quân sự của họ. Mỗi khi chúng tôi phân tích các hoạt động chuẩn bị quân sự của Liên Xô—và tôi không nói đến khu vực Siberia, mà là các lực lượng chiến lược chĩa vào Hoa Kỳ—thì thấy rõ một nỗ lực quân sự quy mô lớn đang được triển khai; nỗ lực này không thể lý giải được nếu không giả định rằng họ đang chuẩn bị cho phương án sử dụng các lực lượng đó. Vì vậy, quay lại vấn đề ban đầu, [Trang 33] chúng ta phải ngăn chặn Liên Xô bành trướng theo hướng này hay hướng khác trong bốn năm tới. Việc ngăn chặn họ ở phía Đông gây khó khăn hơn cho chúng ta cả về mặt chính trị lẫn tâm lý. Hướng Tây thì dễ xử lý hơn, và chúng ta không có lợi ích gì trong việc đẩy họ về phía Đông. Tuy nhiên, hậu quả đối với chúng ta nếu không ngăn chặn được việc họ bành trướng sang phía Đông cũng nguy hiểm không kém. Đó là đánh giá của chúng tôi.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Do đó, chúng ta phải chuẩn bị cho sự xuất hiện của họ.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Nhưng dường như Tây Âu chưa chuẩn bị đầy đủ về mặt này.
Tiến sĩ Kissinger: Cho một cuộc tấn công vào phương Tây hay phương Đông?
Thủ tướng Chu Ân Lai: Cho một cuộc tấn công vào họ. Ít nhất thì họ không nhận ra mối đe dọa mà nó gây ra.
Tiến sĩ Kissinger: Người châu Âu có những hành động thật khó hiểu, những điều chỉ có thể xuất phát từ sự lãnh đạo thiếu trách nhiệm. Ví dụ, tôi có một mối bận tâm đặc biệt liên quan đến NATO. Theo nguyên tắc, việc bố trí lực lượng quân sự của NATO phải dựa trên cơ sở đảm bảo nguồn cung hậu cần cho 90 ngày; thế nhưng họ lại tính toán theo mức trung bình, dẫn đến tình trạng có hạng mục thì đủ dùng cho 120 ngày, trong khi hạng mục khác chỉ còn 35 ngày—cứ như thể chiến tranh có thể vận hành dựa trên bất cứ mức nào khác ngoài mức tối thiểu cần thiết vậy. Rõ ràng là chẳng ích gì nếu chẳng may nguồn cung bị cạn kiệt giữa chừng. (tiếng cười) Đó chính là tư duy chiến lược kiểu quan liêu. Thêm vào đó, họ còn chưa thống nhất được các tiêu chuẩn chung, chẳng hạn như định mức nhiên liệu, v.v. Thành ra chúng ta thậm chí còn chẳng hiểu nổi những con số đó có ý nghĩa gì. Tôi không muốn làm ông mất thời gian với những chi tiết này, thưa Thủ tướng, nhưng đây là vấn đề tôi nhất định sẽ giải quyết dứt điểm trong vòng hai năm tới, bởi tôi sẽ không dừng lại cho đến khi mọi việc được thu xếp ổn thỏa. Chuyện này quá vô lý, không thể để tồn tại mà không giải quyết được.
Thủ tướng Chu: Đúng vậy, và đây là điều mà Liên Xô có thể tận dụng cả về mặt quân sự lẫn chính trị để khuất phục từng nước Tây Âu một.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, đặc biệt là về mặt chính trị, bởi tôi tin rằng việc Liên Xô tấn công Tây Âu là quá nguy hiểm. Chúng tôi có 7.000 vũ khí hạt nhân cùng nhiều loại vũ khí khác tại Tây Âu, và họ không bao giờ có thể hoàn toàn chắc chắn rằng chúng tôi sẽ không sử dụng chúng. Ông hiểu rõ các nhà lãnh đạo Liên Xô mà. Tôi từng nhận xét về bộ máy quan liêu của họ và họ không hề thích điều đó. Họ vốn không thích mạo hiểm quá mức.
Thủ tướng Chu: Ý tôi khi nói đến các khía cạnh quân sự và chính trị là họ sẽ dùng mối đe dọa quân sự này để khuất phục từng nước Tây Âu một về mặt chính trị.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi tin rằng trước tiên họ sẽ tạo ra một bầu không khí hòa bình, nhờ đó họ có thể rảnh tay để chuyển hướng sang phía Đông hoặc phía Nam.
Thủ tướng Chu: Chúng tôi cho rằng trước hết họ muốn đạt được thành công nhất định trong việc chia rẽ các nước Tây Âu về mặt chính trị. Vì vậy, về khía cạnh này, [Trang 34] ông nên thông cảm cho Tổng thống Pompidou; bởi lẽ nếu ông không giúp đỡ ông ấy trong cuộc bầu cử và để phe Cộng sản hoặc Xã hội chủ nghĩa giành thắng lợi, thì tình hình sẽ hoàn toàn khác biệt.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ ông Pompidou.
Thủ tướng Chu: Ông cũng cần thông cảm cho những vấn đề khác nữa. Không dễ để ông ấy có thể xoay chuyển tình thế đó.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi bỏ qua chuyện đó. Chúng tôi đã tỏ ra rất kiềm chế. Chúng tôi không đáp trả bà ấy gay gắt như cách chúng tôi đã làm với người đồng cấp của bà ấy ở Thụy Điển.
Thủ tướng Chu: Sự so sánh này cho thấy phía Thụy Điển hành xử ổn định hơn, trong khi ông lại đối đầu với bà Gandhi – một người châu Á. Điều này không làm rạng danh châu Á lắm đâu. Ngay khi Ngoại trưởng cất lời, thái độ của bà ấy đã dịu lại.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi thích việc bà ấy nói rằng mình không nhắm đích danh nước Mỹ khi phát biểu như vậy. Tôi vẫn đang cố tìm xem rốt cuộc bà ấy muốn ám chỉ quốc gia nào.
Thủ tướng Chu: Và có lẽ ông Heath cũng có vài điều phàn nàn muốn trình bày tại Tòa Bạch Ốc, mặc dù ông ấy là một người bạn của phía các ông.
Tiến sĩ Kissinger: Trong quan hệ giữa bạn bè, đôi khi vẫn nảy sinh một số vấn đề, nhưng ông ấy không có phàn nàn gì đáng kể. Ông ấy sẽ tán thành những gì tôi và ngài đang trao đổi. Chúng tôi đang gặp một vấn đề — tôi xin nói điều này một cách riêng tư — liên quan đến chương trình hạt nhân của Anh; chương trình này đang dần trở nên lạc hậu do những bước tiến trong chương trình hạt nhân của Liên Xô. Và chúng tôi — xin nhắc lại là việc này rất cần được giữ kín — đang tìm cách duy trì năng lực hạt nhân cho họ vì chúng tôi không muốn họ từ bỏ lĩnh vực này. Chúng tôi đang xem xét xem có thể chuyển giao những công nghệ tiên tiến nào của mình cho họ. Chúng tôi sẽ giải quyết được vấn đề này. Tuy nhiên, cuộc thảo luận diễn ra rất thân tình. Không hề có bất đồng nào cả.
Thủ tướng Chu: Nhưng trong lĩnh vực kinh tế thì lúc nào cũng có những vấn đề rắc rối.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy, nhưng sự khác biệt giữa Anh và chúng ta thì ít hơn so với giữa Tây Âu và chúng ta.
Thủ tướng Chu: Nhưng tất nhiên, Anh cũng là một phần của Tây Âu.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng thế, nhưng Anh có thể đóng vai trò tích cực về mặt này; nhìn lại thì có lẽ chúng ta đã phạm sai lầm vào những năm 1950—một số sai lầm của ông Dulles—khi chúng ta không khuyến khích họ hội nhập về quốc phòng mà lại ưu tiên liên minh kinh tế. Lẽ ra chúng ta nên thực hiện cả hai.
Thủ tướng Chu: Kết quả là sự phát triển trong lĩnh vực quân sự và kinh tế đã trở nên mất cân đối.
Kissinger: Chính xác, họ rất mạnh về kinh tế nhưng lại yếu về quân sự.
Thủ tướng Chu: Nhưng tất nhiên, Liên Xô cũng có những điểm yếu riêng. Tình thế của họ hoàn toàn trái ngược.
Tiến sĩ Kissinger: Chính xác, nhưng điều này có thể tạo ra động cơ khiến họ muốn sử dụng cỗ máy quân sự của mình vào một thời điểm nào đó khi nó vẫn còn đang rất mạnh. [Trang 35]
Thủ tướng Chu: Nhưng một khi đã bắt đầu hành động đó thì sẽ không có hồi kết. Nó sẽ trở thành một mớ hỗn độn đối với họ.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy. Và tất nhiên, nếu định hành động, họ sẽ phải quyết định xem mình muốn đi theo hướng nào.
Thủ tướng Chu: Chúng tôi sẽ hoan nghênh điều đó. Ông có muốn bàn về Nhật Bản không?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nếu ông muốn thì chúng ta có thể chuyển sang chủ đề Nhật Bản.
Thủ tướng Chu: Ông có muốn nghỉ giải lao năm phút không?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
(Cuộc họp kết thúc lúc 7:35 chiều. Tiếp tục lúc 7:47 chiều.)
Tiến sĩ Kissinger: (Nói về các diễn viên hài) Có một số diễn viên hài người Mỹ muốn đến Trung Quốc và họ làm tôi phát điên. Có một người… Có lẽ các bạn không biết… Bob Hope là một diễn viên hài rất nổi tiếng muốn làm một chương trình ở Trung Quốc. Ông ấy muốn quay chương trình của mình ở Trung Quốc và cứ liên tục làm phiền tôi… Vì vậy, ông ấy đã gửi một lá thư đến Ottawa và các bạn đã viết thư trả lời, ý tôi là Chính phủ của các bạn đã viết thư trả lời, nói rằng ông ấy đã gửi thư đến Cộng hòa Trung Hoa. (tiếng cười) Vì vậy, các bạn đã viết thư trả lời rằng vì ông ấy đã gửi thư đến sai quốc gia nên các bạn không thể chấp nhận nó bây giờ. Tôi nghĩ dù sao thì Đại sứ quán của các bạn ở Ottawa chắc hẳn phải hoạt động rất hiệu quả. Tôi biết một người đàn ông đã gửi đơn xin visa. Ông ấy được thông báo rằng thời điểm này không thích hợp. Ông ấy hỏi, liệu ông ấy có thể nộp đơn không? Ông ấy được thông báo là không, đơn chỉ được chấp nhận từ những người đã được cấp visa. (tiếng cười)
Thủ tướng Chu: Vậy, chúng ta nên tiếp tục đến Nhật Bản chứ?
Tiến sĩ Kissinger: Đối với Nhật Bản, tôi vẫn lưu ý đến những khía cạnh tiêu cực trong sự tham gia của nước này vào các vấn đề thế giới. Chúng tôi cho rằng việc bình thường hóa quan hệ giữa Nhật Bản và CHND Trung Hoa là một điều tốt. Điều đó phù hợp với lợi ích của chúng tôi. Và, như Thủ tướng đã biết, chúng tôi không những không gây trở ngại mà còn khuyến khích điều đó.
Thủ tướng Chu: Đúng vậy, bởi vì ngài biết rằng chính sách của chúng tôi là tiến hành từng bước một, và ngài cũng biết rằng chúng tôi không ngăn cản họ tiếp xúc với các bên khác; do đó, việc này hoàn toàn không ảnh hưởng đến quan hệ giữa chúng ta. Chúng tôi chỉ mượn một câu từ Thông cáo Thượng Hải – một tuyên bố mà ngài đã ký và họ đã chấp thuận. Đó là tuyên bố chung về việc không bên nào tìm kiếm quyền bá chủ. Câu đó đã được trích dẫn nguyên văn.
Tiến sĩ Kissinger: Đó là một lập trường hay để khái quát hóa vấn đề.
Thủ tướng Chu: Chúng tôi làm vậy để hiện thực hóa một phần mang tính chiến lược trong yêu cầu của mình, và ngay khi chúng tôi thực hiện điều đó, một quốc gia thứ tư đã tỏ ra lo ngại và không hài lòng. Gọi là quốc gia thứ tư vì trước đó đã có ba nước khác bày tỏ quan điểm về vấn đề này. [Trang 36]
Tiến sĩ Kissinger: Họ cũng đã chỉ ra điều đó với chúng tôi.
Thủ tướng Chu: Trong bản Thông cáo chung Moscow, ông đã sửa câu đó thành một phiên bản khác. Có lẽ đó là kết quả của một cuộc tranh luận.
Tiến sĩ Kissinger: Nội dung câu đó là gì?
Thủ tướng Chu: Tôi không mang theo tài liệu đó ở đây.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi nghĩ câu đó nói rằng chúng tôi “sẽ không tìm kiếm” quyền bá chủ, thay vì nói rằng chúng tôi “sẽ chống lại” nó.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Có lẽ vậy. Nhưng trong Thông cáo chung của chúng tôi, chúng tôi đã nói rằng cả hai bên không nên tìm kiếm bá quyền và chúng tôi phản đối các nước khác tìm kiếm bá quyền đó.
Tiến sĩ Kissinger: Trong bất kỳ tuyên bố nào chúng ta đưa ra với Liên Xô, vấn đề của chúng ta không phải là cung cấp bất cứ điều gì có thể dẫn đến hành động của họ chống lại các nước khác. Ồ, điều đó có liên quan đến Thông cáo chung Xô-Mỹ gửi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Không có câu cụ thể nào về bá quyền. (Tiến sĩ Kissinger đọc văn bản.)
Thủ tướng Chu Ân Lai: Tôi nghĩ đó là điều gì đó về lợi ích an ninh trên cơ sở có đi có lại. Nó nằm trong Mười Hai Nguyên tắc.
Tiến sĩ Kissinger: (Ông Kissinger đọc một đoạn trong Thông cáo.) Vâng. “Họ sẽ luôn kiềm chế trong quan hệ song phương và sẵn sàng đàm phán, giải quyết những khác biệt bằng các biện pháp hòa bình.” Nhưng thông cáo không đề cập cụ thể đến bá quyền. Nó nói rằng “họ sẽ làm hết sức mình để tránh các cuộc đối đầu quân sự và ngăn chặn sự bùng nổ chiến tranh hạt nhân…” “Các cuộc thảo luận và đàm phán sẽ được tiến hành trên tinh thần có đi có lại, nhượng bộ lẫn nhau và cùng có lợi.”
Thủ tướng Chu Ân Lai: Có lẽ là vậy.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Quay trở lại với Nhật Bản, chúng tôi đánh giá cao mối quan hệ của các bạn vì chúng tôi cho rằng điều quan trọng là Nhật Bản cần có mối quan hệ với càng nhiều quốc gia có thiện chí hòa bình càng tốt. Mối nguy hiểm ở Nhật Bản là điều chúng ta đã thảo luận, đó là chủ nghĩa dân tộc kinh tế hung hăng hiện nay có thể dần trở thành chủ nghĩa dân tộc chính trị và thậm chí là chủ nghĩa dân tộc quân sự.
Thủ tướng Chu:: Đó chính là điều chúng ta đã thảo luận trước đây—rằng sự mở rộng về kinh tế sẽ dẫn đến sự mở rộng về quân sự.
Tiến sĩ Kissinger: Và một số xu hướng cho thấy rằng—ít nhất là theo kinh nghiệm của chúng tôi (tôi không rõ kinh nghiệm của phía các ông ra sao)—thì các cá nhân lãnh đạo Nhật Bản [Trang 37] không thực sự quá nổi bật, nhưng thành quả chung của Nhật Bản lại vô cùng ấn tượng. Ngoài ra, cũng có một nguy cơ là nếu Nhật Bản theo đuổi chính sách kinh tế này một cách quá quyết liệt, họ có thể bị cuốn vào các thỏa thuận với những bên có ý đồ kém hòa bình hơn tại Siberia, Trung Đông và Đông Nam Á; điều này có thể ảnh hưởng đến lợi ích của chính họ. Tuy nhiên, tôi chỉ đề cập đến điều này khi cân nhắc giữa các yếu tố tích cực và tiêu cực. Nhìn chung, các diễn biến đều theo chiều hướng tích cực. Và tất nhiên, Trung Đông là một trong những khu vực có thể nảy sinh khó khăn. Nếu Thủ tướng hỏi tôi rằng, khi nhìn về tương lai, liệu chúng tôi có dự báo một giai đoạn yên ả hay không, thì tôi phải nói rằng đa số người dân Mỹ và có lẽ cả đa số thành viên Chính phủ chúng tôi đều dự báo về một giai đoạn yên ả như vậy. Tuy nhiên, Tổng thống—người đã chứng tỏ năng lực ra quyết định của mình—cũng có cùng nhận định như tôi vừa nêu. Do đó, các ông không nên để bị đánh lạc hướng bởi những tuyên bố—kể cả tuyên bố chính thức—nếu chúng không xuất phát từ Tòa Bạch Ốc khi đề cập đến tình hình chiến lược.
Thủ tướng Chu: Ông có thể chia sẻ đôi điều về vấn đề Trung Đông được không?
Tiến sĩ Kissinger: Tại Trung Đông, tình hình hiện nay là không có giải pháp nào có thể mang lại cho Israel vị thế mạnh mẽ như họ đang có; do đó, họ hiện không mặn mà với việc tìm kiếm giải pháp. Tuy nhiên, bất kỳ giải pháp nào mà Israel có thể chấp nhận thì lại khó có khả năng được phía Ả Rập chấp nhận. Tôi cũng không chắc liệu Liên Xô có thực sự mong muốn một thỏa thuận dàn xếp tại Trung Đông hay không.
Thủ tướng Chu: Theo tôi, điều đó cũng không đúng. Tôi nghĩ ông đã lầm.
Tiến sĩ Kissinger: Ông không đồng ý với tôi sao? Cụ thể là thế nào?
Thủ tướng Chu: Không, thực ra quan điểm của chúng tôi lại khá tương đồng với ông. Nếu Liên Xô nhận thấy một kiểu dàn xếp nào đó mang lại lợi ích cho họ, họ sẽ sẵn sàng chấp nhận nó theo từng bước một.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng hiện nay họ đang hành động theo cách khiến việc đạt được một giải pháp từng bước trở nên khó khăn; bởi lẽ, họ luôn tạo ra khoảng cách đủ lớn so với phía Ả Rập để ngăn cản đối phương đạt được thỏa thuận từng bước, nhưng lại không cung cấp đủ khí tài quân sự để phía Ả Rập có thể đạt được một giải pháp bằng con đường quân sự.
Thủ tướng Chu: Và họ không chỉ muốn duy trì vị thế của mình tại Trung Đông mà còn muốn tận dụng vị thế đó để mở rộng ảnh hưởng về phía tây, hướng ra Địa Trung Hải, và về phía đông, hướng tới Ấn Độ Dương. Thực tế là họ đã đạt được những bước tiến tại các khu vực này cũng như tại Vịnh Ba Tư.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng.
Thủ tướng Chu: Và gần đây đã xảy ra một vụ việc cực kỳ tồi tệ. Người ta đã tìm thấy ba trăm khẩu súng máy mang ký hiệu của Liên Xô tại Đại sứ quán Iraq ở Pakistan. Đó mới chỉ là số lượng bị phát hiện; vẫn còn nhiều khẩu khác đang nằm trong tay người dân vùng Baluchistan. [Trang 38]
Tiến sĩ Kissinger: Tôi có thể nói với ông rằng đây là một trong những lý do khiến chúng tôi cử ông Helms tới Iran—bởi ông ấy am hiểu những vấn đề đặc thù này và sẽ có nhiều thẩm quyền hơn so với một đại sứ thông thường.
Thủ tướng Chu: Xét về khía cạnh này, các bước đi của phía các ông đã diễn ra quá chậm chạp và thận trọng, trong khi Liên Xô vẫn không ngừng các hoạt động của mình tại Tiểu lục địa và Trung Đông. Ngay khi Ai Cập trục xuất các cố vấn nước ngoài, Liên Xô lập tức chuyển hướng sang phía Iraq. Khi Anh công nhận chủ quyền của Iran đối với ba hòn đảo (nhóm đảo Tunb), Liên Xô lại hành động ngược lại và ủng hộ Iraq cắt đứt quan hệ với Iran. Và khi Pakistan gặp phải những bất ổn nội bộ, Liên Xô vẫn không ngừng hậu thuẫn cho các tham vọng dân tộc chủ nghĩa ở vùng tây bắc Pakistan cũng như cung cấp vũ khí cho họ.
Do đó, có thể thấy họ muốn liên kết các vấn đề ở Trung Đông với các vấn đề tại Tiểu lục địa, và cần phải đánh giá thấu đáo về những "Sa hoàng" mới so với lớp người tiền nhiệm. Những kẻ cầm quyền mới này cực kỳ xảo quyệt. Đừng vội cho rằng họ quá đỗi thật thà; tuy học thuyết Brezhnev có những khía cạnh thể hiện sự e ngại — chẳng hạn như việc họ bàn thảo với các bạn về cắt giảm vũ khí hạt nhân — nhưng ở khía cạnh khác, họ lại chẳng hề e ngại chút nào. Họ cực kỳ hung hăng. Họ sẵn sàng bất chấp mọi cam kết hay phép lịch sự ngoại giao; thậm chí, họ có thể coi một văn bản thỏa thuận chẳng khác nào tờ giấy lộn và hủy bỏ nó bất cứ lúc nào. Và ngay khi các bạn lơi lỏng bước chân tại khu vực đó, họ sẽ lập tức nhảy vào.
Tiến sĩ Kissinger: Ông Helms sẽ được trao thẩm quyền đặc biệt đối với khu vực Vịnh Ba Tư, cũng như việc chuyển giao vũ khí cho Pakistan thông qua Iran.
Thủ tướng Chu: Nhưng đó không thể là loại vũ khí như lần trước mà các ông đã cung cấp cho họ từ Jordan.
Tiến sĩ Kissinger: Vũ khí thì ổn, nhưng công tác huấn luyện của họ thì chưa đạt yêu cầu. Chỉ có 21 chiếc máy bay thôi.
Thủ tướng Chu: Không thể tác chiến với số lượng ít ỏi như vậy được.
Thủ tướng Chu: Nhưng các ông lại cung cấp cho Thiệu một lượng lớn khí tài rất nhanh chóng, bao gồm cả hơn 30 chiếc máy bay từ Đài Loan. Các ông nghĩ rằng chúng tôi là người dễ nói chuyện. Các ông muốn tiếp cận Liên Xô bằng cách đứng trên vai Trung Quốc.
Tiến sĩ Kissinger: Không phải vậy.
Thủ tướng Chu: Tôi lên tiếng lúc này là vì ông biết rằng bình thường chúng tôi sẽ không bận tâm đến những chuyện kiểu này, bởi chúng tôi luôn nhìn nhận vấn đề từ góc độ chiến lược. Các ông càng làm thế, Liên Xô lại càng trở nên ngang ngược hơn. Đó là lý do tại sao tôi nói rõ mọi chuyện. [Trang 39]
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi cũng cố gắng nhìn nhận mọi việc từ góc độ chiến lược. Việc dựa vào Trung Quốc sẽ mang lại cho chúng tôi lợi ích gì?
Thủ tướng Chu: Đó chính là điều tôi muốn chứng minh cho ông thấy. Và các ông đã chuyển một lượng lớn khí tài quân sự vào miền Nam Việt Nam.
Tiến sĩ Kissinger: Miền Nam Việt Nam là một trường hợp đặc biệt. Chúng tôi cần xem liệu mình có thể vượt qua các trở ngại đối với tiến trình đàm phán hay không; chúng tôi đã chấp nhận các hạn chế về việc cung cấp vũ khí nhưng lại cần phải viện trợ nhiều nhất có thể trước khi đạt được thỏa thuận. Trong khi đó, không hề có hạn chế nào đối với việc cung cấp vũ khí cho phía bên kia. Chuyện này hoàn toàn không liên quan gì đến Liên Xô cả.
Thủ tướng Chu: Ý ông là chuyện này có liên quan đến Trung Quốc sao?
Tiến sĩ Kissinger: Không. Vấn đề này có liên quan đến Bắc Việt và tôi muốn giải thích lý do tại sao chúng tôi gửi các nguồn tiếp tế này cho Nam Việt Nam. Nguyên do là vì không có sự hạn chế nào đối với việc nhập khẩu vũ khí vào Bắc Việt; đó là lý do tôi đang giải thích cho Thủ tướng hiểu tại sao tình huống này không thể so sánh được với tình huống ở Pakistan. Tôi đang nói rất thẳng thắn. Nếu muốn đạt được thỏa thuận với Liên Xô, chúng tôi không cần đến Trung Quốc. Và sẽ rất nguy hiểm cho cả hai bên nếu một trong hai tìm cách lợi dụng bên kia để chống lại Liên Xô vào lúc này.
Thủ tướng Chu: Điều đó cũng sẽ không có lợi cho thế giới.
Tiến sĩ Kissinger: Nếu những nhận định mà chúng ta đã thảo luận ở đây về động cơ có thể có của Liên Xô là chính xác, thì việc chúng ta hợp tác trong khi lại gây ra mối đe dọa đối với các nạn nhân tiềm tàng là điều hoàn toàn vô lý.
Tôi sẽ thảo luận với Thủ tướng về chiến lược cụ thể của chúng tôi đối với Liên Xô. Thưa Thủ tướng, tôi tin rằng ông sẽ trở nên cực kỳ nguy hiểm nếu lợi ích cốt lõi của mình bị xâm phạm; do đó, tôi không hề cho rằng Trung Quốc sẽ khoanh tay đứng nhìn nếu những mối quan tâm cốt yếu của các ông bị đụng chạm tới. Tôi nghĩ rằng... lý do chúng ta trao đổi thẳng thắn như vậy ở đây là vì lòng tin vào thiện chí của nhau phải là yếu tố then chốt trong quan hệ giữa hai bên, và chúng ta đã nỗ lực rất nhiều vì điều đó. Trong bối cảnh này, những chiêu trò tiểu xảo là hành động rất dại dột. Xin được nói thêm một ý nữa về vấn đề Trung Đông. Trước hết, liên quan đến các khu vực như Baluchistan và những nơi khác, nếu ông có thông tin cho thấy chúng tôi có thể đóng góp điều gì đó hữu ích, tôi sẽ rất trân trọng nếu ông cho chúng tôi biết; chúng tôi sẽ vô cùng cảm kích về điều đó.
Thủ tướng Chu: Bà Bhutto sẽ đến đây vào khoảng ngày 17 và mong muốn được gặp ông.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi rất sẵn lòng.
Thủ tướng Chu: Và bà ấy sẽ chia sẻ thêm nhiều thông tin với ông về Nam Á cũng như khu vực Tiểu lục địa.
Tiến sĩ Kissinger: Liệu việc này có được công bố không?
Thủ tướng Chu: Không cần thiết đâu. Bà ấy sẽ lưu trú ngay trong cùng khu vực này. [Trang 40]
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không ngại gặp bà ấy và để việc đó được công bố sau khi tôi trở về Washington. Sẽ rất khó để công bố thông tin này ngay khi tôi còn đang ở đây.
Thủ tướng Chu: Ngoài ra, việc Tổng thống Bhutto cho khám xét Đại sứ quán Iraq cũng là một hành động dũng cảm, bởi lẽ ai cũng thấy rõ Liên Xô đứng sau toàn bộ sự việc đó. Hơn nữa, Liên Xô khi ấy đã nhúng tay sâu vào các vấn đề nội bộ của Pakistan.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi đã định đề nghị với ông rằng tôi sẽ đến chào xã giao bà Bhutto.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Điều này sẽ rất hữu ích vì hiện nay Liên Xô đang tiến lên với tốc độ tối đa trong lĩnh vực đó. Đúng là lợi ích dầu mỏ ở Trung Đông và tiểu lục địa là điều không thể bỏ qua, và vì ông đã lơ là, họ đã nắm lấy thế chủ động. Đó là một điểm yếu.
Tiến sĩ Kissinger: Như tôi đã chỉ ra với Thủ tướng, tôi nghĩ lý thuyết Mác-xít sai ở một khía cạnh. (Thủ tướng ngồi thẳng dậy.) Lý thuyết Mác-xít cho rằng hầu hết các nhà tư bản hiểu rõ lợi ích của chính họ, nhưng theo kinh nghiệm của tôi, hầu hết các nhà tư bản đều là những kẻ ngốc. Những gì chúng ta đang làm bây giờ… (Ông Kissinger không nói hết câu.)
Thủ tướng Chu Ân Lai: Nhưng ông phải biết rằng Marx và Lenin cũng nói rằng chủ nghĩa tư bản độc quyền không phải lúc nào cũng coi trọng lợi ích dân tộc. Họ không yêu nước. Bạn cũng phải thừa nhận rằng các nhà độc quyền Mỹ đã hành xử như vậy đối với châu Âu và Nhật Bản, và chính điều đó đã gây ra tình trạng hiện nay.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng chủ yếu là do sự ngu ngốc chứ không phải do chủ đích.
Thủ tướng Chu: Ông có thể nói như vậy, nhưng nguyên nhân là do họ chỉ nhìn thấy những lợi ích thiển cận.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Nhưng tôi được biết là có một số nhà tư bản trên chuyến bay đó của hãng PIA.
Thủ tướng Chu: Một số người đến từ đất nước của ông.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Có phải ông Kendall cũng sẽ đến không?
Thủ tướng Chu: Tôi không biết tên đó. Tôi không quen thuộc lắm với cái tên này.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi thực sự choáng ngợp khi nghĩ đến viễn cảnh bán Pepsi-Cola cho 800 triệu người Trung Quốc. (cười)
Thủ tướng Chu: Họ cũng đang đưa một người nhà Rockefeller thuộc tập đoàn Morgan đi cùng.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi sẽ cho ông biết họ định đưa ai đến gặp ông khi tôi xem qua danh sách. Nhưng tôi phải nói rằng ý nghĩ về việc 800 triệu người Trung Quốc uống Pepsi-Cola thực sự khiến tôi choáng ngợp. (tiếng cười) [Trang 41]
Tiến sĩ Kissinger: Thực ra, có lẽ ông chưa biết, nhưng viễn cảnh mà ông vừa đề cập có thể sẽ không trở thành hiện thực ngay lập tức. Tuy nhiên, có một người Canada đã được phong tước hiệp sĩ và từng làm việc cho tờ London Times.
Thủ tướng Chu: Ông ấy đã đến vào năm ngoái phải không?
Tiến sĩ Kissinger: Liệu ông ấy có sẵn sàng phục vụ ông không, thưa Thủ tướng? Ông ấy dành cho ông sự đánh giá rất cao.
P.M. Chou: Ông ấy đã đầu tư vào Hồng Kông. Ông ấy nói rằng mình có thể kiếm lời theo cách đó. Vào thời điểm ấy, ông ấy tỏ ra ấn tượng khi được trò chuyện với những người Cộng sản Trung Quốc. Ông ấy đã chia sẻ với tôi nhiều cách thức kiếm tiền khác nhau. Tuy nhiên, có một điều ông ấy kể lại khá thú vị. Chẳng hạn, ông ấy kể về việc mình đã mua lại tờ *London Times* từ người khác như thế nào. Ông ấy nói rằng mình muốn duy trì tờ *London Times* như một tờ báo danh tiếng, chuyên đưa tin một cách khách quan. Ngược lại, đối với các tờ báo khác trong hệ thống của mình, ông ấy lại chẳng mấy bận tâm. Ông ấy để mặc chúng chạy theo những gì sinh lời và tùy thuộc vào khu vực hoạt động, nhờ đó mà các tờ báo này có thể mang những quan điểm trái ngược nhau.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy. Ông ấy muốn họ mua cả hai tờ báo.
Thủ tướng Chu: Và ông ấy đã chỉ cho tôi cách kiếm tiền. Tổng biên tập của ông ấy ngồi ngay bên cạnh, và ông ấy nói rằng đó là tờ báo duy nhất mà ông chấp nhận để bị lỗ. Còn tôi thì đã tặng ông ấy cuốn sách của ông Maxwell viết về cuộc chiến tranh Trung-Ấn.
Tiến sĩ Kissinger: Ông cũng đã tặng cuốn đó cho Alec Home nữa. Ông quả là người quảng bá tuyệt vời cho cuốn sách này. Tôi đã đọc nó sau khi chúng ta gặp nhau vào tháng 7 năm 1971; thực ra họ đã áp dụng chính những chiến thuật đó để đối phó với ông, giống hệt như những gì họ từng làm ở Pakistan. Vẫn là lối ngoại giao đó. Điểm khác biệt duy nhất là quân đội của ông hoạt động hiệu quả hơn. Có đúng là ông đã cho sửa chữa lại toàn bộ số vũ khí thu được rồi trả lại cho họ không?
Thủ tướng Chu: Đúng vậy. Và họ đã nhận lại số vũ khí đó. Họ còn ký cả biên nhận nữa. (cười)
Tiến sĩ Kissinger: Điểm thứ hai về vấn đề Trung Đông là chúng tôi tin rằng đã có nhiều sai lầm xảy ra. Chúng tôi cho rằng hoạt động ngoại giao đã diễn ra quá công khai, khiến cả hai bên đều đưa ra những lập trường gây khó khăn lớn cho quá trình đàm phán. Các bên cũng tận dụng cơ hội này để đưa ra những yêu sách mà phía bên kia không thể nào chấp nhận được. Vì vậy, điều chúng tôi đang nỗ lực thực hiện hiện nay – và đây là chuyện chưa ai hay biết, kể cả các đồng nghiệp của ông Jenkins – là việc tôi đã làm việc với người đồng cấp trong bộ máy của Tổng thống Sadat suốt sáu tháng qua; chúng tôi vừa sắp xếp để ông ấy sang Mỹ thực hiện một chuyến thăm chính thức [Trang 42] chỉ kéo dài một ngày. Chuyến thăm đó chẳng có ý nghĩa thực chất gì cả, chỉ là hình thức thôi. Nhưng khi ông ấy đến New York, chúng tôi sẽ sắp xếp để ông ấy "biến mất" trong hai ngày, và tôi sẽ dành thời gian đó để thảo luận với ông ấy, nhằm xem liệu có thể đạt được một giải pháp dựa trên lợi ích của các nước Ả Rập – chứ không phải lợi ích của một cường quốc bên ngoài – và thúc đẩy một giải pháp nhanh chóng hay không.
Thủ tướng Chu: Giống như cách ông đã "biến mất" để đến Bắc Kinh ư?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Và hiện tại chưa có quốc gia nào biết về điều này, và chúng ta có thể có những cuộc đàm phán công khai, nhưng đó chỉ là vỏ bọc cho những cuộc đàm phán riêng tư thực sự quan trọng. Nếu ngài muốn, chúng tôi sẽ tiếp tục thông báo cho ngài, và nếu ngài đồng ý với những gì chúng tôi đang làm, có lẽ ngài có thể sử dụng ảnh hưởng của mình. Có khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình ở Trung Đông, nhưng tất nhiên, ngài sẽ đánh giá điều này sau khi biết rõ lập trường của các bên. Về vấn đề dầu mỏ, chúng tôi đã thành lập một ủy ban tại Tòa Bạch Ốc gồm Ngoại trưởng Shultz, ông Ehrlichman và tôi để xây dựng một chính sách mới về năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ. Chúng tôi đang cố gắng… (Ông Kissinger không nói hết câu.) Hiện tại, tất cả các nhà sản xuất dầu mỏ đều đối xử bình đẳng với tất cả các công ty dầu mỏ khác, dẫn đến việc các lợi ích dầu mỏ của phương Tây đang tài trợ cho Iraq. Chúng tôi muốn tìm một chính sách mà chúng ta có thể chuyển hướng nguồn vốn, ví dụ từ Iraq sang Iran. Điều đó sẽ được tiến hành trong vòng bốn tháng tới. Thông tin này cũng chỉ dành riêng cho Thủ tướng – chỉ để ông ấy nghe mà thôi.
Thủ tướng Chu: Còn về Nam Á và Tiểu lục địa thì sao?
Tiến sĩ Kissinger: Hiện nay chúng tôi đang đối mặt với tình thế rất khó khăn tại Quốc hội, không chỉ riêng vấn đề Nam Á mà còn trên bình diện chung.
Thủ tướng Chu: Ý ông là phe ủng hộ Ấn Độ đang có ảnh hưởng mạnh mẽ?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, cực kỳ mạnh mẽ. Đồng thời, áp lực đòi tránh can thiệp quân sự cũng rất lớn.
Thủ tướng Chu: Có lẽ ông sẽ dễ dàng triển khai công việc tại Bangladesh hơn.
Tiến sĩ Kissinger: Về mặt quân sự, chúng tôi sẽ giải tỏa toàn bộ số khí tài quân sự dành cho Pakistan mà trước đó đã bị đình lại, bao gồm cả 300 xe bọc thép chở quân. Động thái này chắc chắn sẽ vấp phải sự phản đối dữ dội, kể cả từ chính bộ máy hành chính của chúng tôi.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Chỉ một chút thôi sao?
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Tôi chỉ đang nói sự thật thôi.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Có phải vì những khoản đầu tư lớn vào Ấn Độ không?
Tiến sĩ Kissinger: Đó không phải là vấn đề kinh tế, mà chủ yếu là do giới trí thức, nhà báo và tôi phải nói rằng bộ máy quan liêu của chúng ta về cơ bản đều thân Ấn Độ. Trong suốt thời kỳ hậu chiến, họ luôn coi Ấn Độ là người bạn châu Á lớn nhất của chúng ta. Thứ hai, khi Helms lên nắm quyền ở Iran… (Ông Kissinger không nói hết câu.)
Thủ tướng Chu: Ý ông là sau khi Tưởng Giới Thạch đến Đài Loan. Tất nhiên rồi, nếu không thì Tưởng Giới Thạch đã đứng đầu danh sách đó. [Trang 43]
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Thứ hai, sau khi ông Helms đến Iran, chúng tôi sẽ tìm cách chuyển một số thiết bị từ Iran sang Pakistan và sẽ nỗ lực hết sức trong lĩnh vực kinh tế để hỗ trợ Pakistan. Đối với Bangladesh, chúng tôi có thể đóng góp vai trò khá hữu ích. Tuy nhiên, chúng tôi thực sự mong nhận được các ý kiến đóng góp của ông về việc chúng tôi có thể hỗ trợ như thế nào.
Thủ tướng Chu: Có vẻ như ông đóng vai trò lớn trong công tác cứu trợ của Liên Hợp Quốc.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, việc đó rất dễ dàng.
Thủ tướng Chu: Nhưng liệu ông có thể làm gì để phía Ấn Độ chịu thả các tù binh chiến tranh người Pakistan không?
Tiến sĩ Kissinger: Quả thực, đó là một sự bất công lớn và chúng tôi vẫn chưa đạt được kết quả. Chúng tôi đã nhiều lần đề cập vấn đề này với phía Ấn Độ.
Thủ tướng Chu: Cả bà Gandhi và ông Mujibur Rahman đều đang cảm thấy áp lực từ phía Liên Xô đã trở nên không thể chịu đựng nổi.
Tiến sĩ Kissinger: Cả hai đều đang nỗ lực rất lớn để chuyển hướng theo lập trường của chúng ta.
Thủ tướng Chu: Chúng tôi không thể gia tăng các cuộc tiếp xúc với họ nhiều hơn mức hiện tại, bởi làm vậy sẽ gây bất lợi lớn cho Pakistan. Bà Gandhi đã ít nhất mười lần chủ động liên hệ và bày tỏ mong muốn cải thiện quan hệ với Trung Quốc. Ông Mujibur Rahman cũng đã tìm cách cải thiện quan hệ thông qua các kênh không chính thức. Tất cả những điều đó đều nhằm mục đích giành được lá phiếu ủng hộ của chúng ta tại Liên Hợp Quốc—lá phiếu hiện đang phản đối hành động bất công nhằm chia cắt Pakistan với sự hậu thuẫn của Liên Xô. Kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vừa qua đã đạt được kết quả tương đối khả quan về vấn đề này, và ông cũng đã góp phần vào thành quả đó.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, đúng vậy.
Thủ tướng Chu: Và cuối cùng, Nam Tư đã nhận thấy rằng cách hành xử của họ (phía Liên Xô) là quá mức ngang ngược.
Tiến sĩ Kissinger: Họ đã thúc giục tôi đến Ấn Độ để thảo luận, nhưng tôi sẽ không làm vậy.
Thủ tướng Chu: Chúng ta phải bảo vệ lẽ phải. Tuy nhiên, đây là vấn đề mà chúng tôi không muốn can dự vào. Chúng tôi muốn bày tỏ lập trường của mình – một lập trường đại diện cho công lý – nhưng chúng tôi cảm thấy rằng nếu mình dấn thân vào tình huống này... Dù sao đi nữa, tại Liên Hợp Quốc, có lẽ chúng tôi sẽ giữ vững lập trường đến cùng (trong việc bỏ phiếu về việc kết nạp Bangladesh). Hành động duy nhất mà chúng tôi sẽ thực hiện là nâng cấp chức danh của người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao của chúng tôi tại Ấn Độ từ Bí thư thứ nhất lên Tham tán. Đó có lẽ là bước đi duy nhất, và chúng tôi... không áp dụng điều này đối với các đại sứ quán khác nơi chúng tôi chỉ có viên chức phụ trách tạm quyền (chargé d’affaires).
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi đã cử một đại sứ sang Ấn Độ; ông ấy là người hay nói và rất sôi nổi. Tôi không thể luôn đảm bảo được những gì ông ấy sẽ phát ngôn. Phía họ cũng đang cử sang chúng tôi một đại sứ mới có quan điểm rất thân Liên Xô. Đó là ông T.K. Kaul, người từng giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao. (tiếng cười) Và, ông ấy không tạo được nhiều sự tin cậy. Vì vậy, quan hệ giữa hai bên sẽ có những bước cải thiện chậm chạp. Chúng tôi không có được sự tinh tế như các ông. Chúng tôi vẫn chưa tìm ra cách [Trang 44] để nâng chức từ Bí thư thứ nhất lên Tham tán. Nhưng với tư duy có phần thô mộc hơn của mình, thì ý định của chúng tôi cũng tương tự như vậy.
Thủ tướng Chu: Vấn đề đó quả thực khó giải quyết.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Nếu họ... (Ông Kissinger bỏ lửng câu nói.)
Thủ tướng Chu: Bởi vì thường thì những gì họ nói chẳng có giá trị gì cả.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi muốn họ tách khỏi Liên Xô, nhưng phải thực sự làm vậy chứ không phải chỉ là giả vờ.
Thủ tướng Chu: Chúng ta sẽ phải chờ xem sao.
Tiến sĩ Kissinger: Đó chính xác cũng là quan điểm của chúng tôi.
Thủ tướng Chu: Nhưng có lẽ ông có thể làm nhiều hơn nữa đối với Bangladesh.
Tiến sĩ Kissinger: Thủ tướng đang có ý định gì?
Thủ tướng Chu: Họ cần được hỗ trợ về kinh tế.
Tiến sĩ Kissinger: Ý ông là muốn chúng tôi tăng cường hỗ trợ kinh tế ư?
Thủ tướng Chu: Việc hỗ trợ thiết thực nhất cho họ là cung cấp lương thực, ngũ cốc và những nhu yếu phẩm gần gũi với đời sống người dân, chứ không phải là các dự án xây dựng quy mô lớn. Hãy mang đến cho họ những gì mà phía Liên Xô không thể cung cấp.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi có một đề nghị viện trợ lương thực trị giá 30 triệu đô la, nhưng tôi đã tạm hoãn lại để chờ thảo luận với ông. Tôi muốn tham khảo ý kiến của ông xem liệu chúng ta nên tiến hành viện trợ ngay hay chờ thêm một thời gian nữa.
Thủ tướng Chu: Chừng nào quan hệ giữa các ông và họ vẫn bình thường, chúng tôi cho rằng việc thực hiện các hoạt động mang lại lợi ích cho người dân Bangladesh là điều nên làm; bởi lẽ Ấn Độ không hề giúp đỡ, còn Liên Xô thì chỉ quan tâm đến lợi ích riêng của họ mà thôi.
Tiến sĩ Kissinger: Vậy chúng tôi sẽ triển khai khoản viện trợ 30 triệu đô la đó.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Liên Xô có tàu chiến hoặc tàu thuyền nào (ở Bangladesh) không?
Tiến sĩ Kissinger: Có. Họ từng có tàu quét mìn ở Chittagong, nhưng tôi hiểu là họ làm việc không tốt.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Ông có nghĩ rằng họ cố tình làm việc không tốt để kéo dài thời gian không? Họ luôn muốn giành được đặc quyền.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không nghĩ rằng họ có gì khác ngoài tàu quét mìn.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Nhưng họ sẽ tìm những tàu khác để thay thế và họ sẽ mở rộng ở khu vực đó. Sau đó, tàu quét mìn của họ sẽ hỏng và họ sẽ muốn sửa chữa chúng. Sau đó, họ sẽ xây dựng các bến tàu để sửa chữa nhiều loại tàu khác nhau. Và sau đó các cơ sở hải quân khác có thể được xây dựng.
Tiến sĩ Kissinger: Chắc chắn là họ muốn thiết lập sự hiện diện hải quân tại Ấn Độ Dương.
Thủ tướng Chu: Và Chittagong là một trong những mục tiêu của họ.
Tiến sĩ Kissinger: Tôi cũng chẳng thấy ngạc nhiên gì cả. [Trang 45]
Thủ tướng Chu: Việc liệu Mujibur Rahman có chấp nhận điều này hay không tất nhiên còn phụ thuộc vào tình hình quốc tế... và về mặt này thì phía Anh đã không làm tốt. Họ chẳng giúp ích được gì cả.
Tiến sĩ Kissinger: Họ thật mù quáng.
Thủ tướng Chu: Tôi đã nói với phía Anh những điều ông chia sẻ—tôi không nói là ý kiến đó xuất phát từ ông—rằng hành động của Anh tại khu vực đó trong thời chiến không mấy vẻ vang. Đó chính là điều ông muốn tôi nói.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Ông Home bảo rằng ông cũng "gay gắt" chẳng kém gì ông ấy. Nhưng nhận định đó rất chính xác, bởi sau khi nghe ông nói, ông ấy đã thực sự lưu tâm. Và tôi nghĩ ông ấy đã hiểu được vấn đề.
Thủ tướng Chu: Tôi chưa hiểu rõ ý ông vừa nói về Đông Nam Á, nhưng nhiều vấn đề trong số đó là hệ quả để lại từ thời Dulles. Thay vì nói rằng chính sách của ông tại châu Âu chịu ảnh hưởng từ Dulles, tôi cho rằng chính sách của ông tại châu Á mới chịu ảnh hưởng từ Dulles, và thời gian ông cần để thay đổi chúng cũng lâu hơn so với các khu vực khác.
Tiến sĩ Kissinger: Không hẳn vậy. Chúng tôi đã thực hiện những thay đổi rất mạnh mẽ trong quan hệ với các ông.
Thủ tướng Chu: Điều đó đúng.
Tiến sĩ Kissinger: Và việc chấm dứt Chiến tranh Việt Nam cũng là một vấn đề vô cùng nan giải.
Thủ tướng Chu: Đúng vậy, Tổng thống của ông đã phải mất bốn năm trong nhiệm kỳ của mình để thực hiện điều đó. Tuy nhiên, kết quả là dù chiến tranh tại Việt Nam có thể sẽ chấm dứt, nhưng giao tranh tại Lào và Campuchia có lẽ vẫn sẽ tiếp diễn thêm một thời gian nữa. Dù sao thì nguồn nhân lực và khí tài mà các ông đã đổ vào đó là quá lớn.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, nhưng đó là vấn đề tách biệt so với tình hình hiện nay. Chúng tôi vẫn phải giải quyết thực trạng sẽ diễn ra sau khi đạt được thỏa thuận.
Thủ tướng Chu: Và theo ông, liệu Liên Xô có dễ dàng vươn tầm ảnh hưởng sang Đông Nam Á hơn so với việc mở rộng ảnh hưởng tại Trung Đông và tiểu lục địa Nam Á hay không?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi không cho rằng việc đó dễ dàng, nhưng tôi nghĩ đó chính là ý đồ của họ.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Ý đồ của họ hiện diện ở khắp mọi nơi. Bất cứ nơi nào ông đã đặt chân đến, họ cũng muốn đặt chân tới.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Trừ khi xuất hiện một khoảng trống quyền lực. Khi đó, người dân sẽ thay thế vị trí của họ. Hãy lấy Campuchia làm ví dụ. Nếu ông không chống lại Sihanouk, thì Liên Xô đã không can thiệp vào. Nếu ông chịu dàn xếp với Sihanouk, liệu ông có nghĩ rằng tình hình sẽ khả quan hơn không?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi rất muốn thảo luận về vấn đề Đông Nam Á. Thưa Thủ tướng, liệu ông có muốn bàn về việc này ngay bây giờ không?
Thủ tướng Chu Ân Lai: Để ngày mai bàn cũng được. [Trang 46]
Tiến sĩ Kissinger: Tôi rất mong được trao đổi với Thủ tướng về Campuchia, Lào cũng như tầm nhìn của chúng tôi đối với khu vực Đông Nam Á; và một khi đã đạt được sự hiểu biết chung, chúng ta có thể đi vào thảo luận các vấn đề cụ thể của tình hình thực tế.
Thủ tướng Chu: Và chúng ta cũng có thể trao đổi quan điểm về vấn đề Liên Xô. Tôi nghe nói ông cũng muốn để ông Jenkins trao đổi ý kiến với Bộ trưởng Ngoại giao của chúng tôi.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, trong khuôn khổ song phương… Chúng tôi sẵn sàng tiến hành theo bất kỳ tốc độ nào mà ông mong muốn… tùy thuộc vào các trở ngại. Ít nhất thì ông Jenkins cũng có thể giải trình về định hướng mà chúng tôi mong muốn. Ngoài ra, chúng ta cũng nên thảo luận về những diễn biến tại Paris. Bởi nếu không, chúng tôi sẽ giữ chân Bộ trưởng Ngoại giao của ông ở đó hàng tháng trời và ông ấy sẽ chẳng bao giờ có thể đến thăm San Marino được. (cười)
Thủ tướng Chu: Ông nói rằng ông có mang theo một bản dự thảo sơ bộ phải không?
Tiến sĩ Kissinger: (quay sang hỏi ông Lord) Chúng ta có mang nó theo đây không? Tôi sẽ giao nó cho cán bộ phụ trách lễ tân tại Nhà khách.
Thủ tướng Chu: Và ông cũng đã có cuộc trao đổi với những người bạn Việt Nam của mình.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng. Và họ sẽ đưa ra một số đề nghị đối ứng mà chúng tôi sẽ nhận được vào ngày mai hoặc ngày kia. Chúng tôi đã thống nhất sẽ cố gắng tránh gây tranh cãi tại Hội nghị nhiều nhất có thể. Vì vậy, chúng tôi tiếp cận vấn đề theo hướng rất mang tính xây dựng. Và chúng tôi đang nỗ lực bình thường hóa quan hệ với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Một trong những vấn đề nan giải nhất mà chúng tôi gặp phải lại do chính họ tạo ra. Họ đã đề nghị sự tham gia của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc. (cười) Và chúng tôi đã chấp nhận điều đó. Chúng tôi chưa bao giờ hiểu tại sao họ lại đưa ra đề nghị này.
Thủ tướng Chu: Khi ông đưa cho họ danh sách các bên dự kiến tham gia, trong đó có Nhật Bản và Thái Lan. Có thể danh sách đó bao gồm cả Tổng Thư ký.
Tiến sĩ Kissinger: Hoàn toàn không.
Thủ tướng Chu: Nhưng ông có nhắc đến Thái Lan và Nhật Bản mà?
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi có nhắc đến Nhật Bản. Tôi không rõ về Thái Lan. Thực ra, chúng tôi đã rất ngạc nhiên khi họ đề nghị Tổng Thư ký, và một số cộng sự của ông Jenkins đã viết các văn bản về việc này. Chuyện đó khá mới mẻ đối với tôi. Marshall Green thậm chí gần như đã bật khóc.
Tiến sĩ Kissinger: Nhưng giờ đây…
Thủ tướng Chu: Tôi cũng muốn làm rõ rằng công việc của ông có cơ sở nhất định. Hồi tháng Tám, ông đã đề nghị vai trò của Tổng Thư ký nhưng phía Bắc Việt Nam không đồng ý. [Trang 47]
Tiến sĩ Kissinger: Có thể là vậy. Nếu đúng thế, thì chúng tôi cũng không thực sự nghiêm túc với đề nghị đó.
Thủ tướng Chu: Khi đó, họ không chấp nhận Thái Lan và Nhật Bản, không đả động gì đến Tổng Thư ký, và cũng không hỏi ý kiến chúng tôi. Sau này, liên quan đến vấn đề bảo đảm, chúng tôi chỉ nhận được thông báo sơ lược. Tất cả những gì chúng tôi thấy là bản dự thảo ngày 26 tháng Mười.
Tiến sĩ Kissinger: Đó chỉ là bản tóm tắt thôi.
Thủ tướng Chu: Nhưng ông đã xác nhận điều đó một cách trung thực.
Tiến sĩ Kissinger: Chúng tôi có hai lựa chọn—hoặc là hủy bỏ, hoặc là chấp thuận nó. Chúng tôi cần ngăn Sài Gòn cố thủ quá cứng rắn, đồng thời phải cho Hà Nội biết rằng chúng tôi sẵn sàng dàn xếp.
Thủ tướng Chu: Và ông cũng đã đưa ra phúc đáp rất nhanh chóng. Đó là vì ông đã đánh giá thấp Nguyễn Văn Thiệu. Ông ấy đã khiến ông bất ngờ.
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy, nhưng nếu không làm thế, chúng tôi sẽ bị cuốn vào những cuộc thảo luận kéo dài với Hà Nội. Chúng tôi cho rằng thà chấp nhận rủi ro với một câu trả lời nhanh còn hơn để toàn bộ tình hình trở nên rối ren. Ông có ngạc nhiên trước tốc độ phúc đáp đó không?
Thủ tướng Chu: Không. Tôi đánh giá rất cao điều đó. Trong nhiều tài liệu, chúng tôi cũng đã xác nhận việc ông gặp khó khăn với ông Thiệu. Chúng tôi thấy rõ những rắc rối mà ông Thiệu gây ra và đã nói với những người bạn Việt Nam của mình về điều đó. Chúng tôi cũng nói với họ rằng thái độ của họ không mấy thiện chí.
Tiến sĩ Kissinger: Cả hai bên đều đã công kích tôi.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Đó là một cuộc tấn công từ hai phía?
Tiến sĩ Kissinger: Đúng vậy.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Và chỉ sau khi ký kết Hiệp định, trên đường về, ông Thọ mới kể cho chúng tôi nghe về điều đó, và ông ấy cũng nói với chúng tôi về vấn đề Tổng thư ký, và chúng tôi nghĩ rằng họ chưa suy nghĩ thấu đáo.
Tiến sĩ Kissinger: Vâng, đúng vậy. Giờ họ thừa nhận rằng họ không biết mình đang nghĩ gì.
Thủ tướng Chu Ân Lai: Tôi đã đặt một số câu hỏi cho ông ấy và thấy câu trả lời không rõ ràng. Chúng tôi đã yêu cầu ông làm rõ. Ông cũng không dễ dàng làm rõ vấn đề này.
Tiến sĩ Kissinger: Đó không phải là ý kiến của chúng tôi. Theo quan điểm của chúng tôi, chỉ có hai khả năng. Một là ông ấy sẽ tham gia với tư cách người chủ trì, điều này thật nực cười vì ông ấy sẽ nói suốt, đó là một vai trò không phù hợp với Tổng thư ký. Khả năng khác là ông ấy được giao một vị trí hành chính nào đó. Và tôi nghĩ nếu ông ấy được bổ nhiệm làm Thư ký điều hành cho Chủ tịch Hội nghị, ông ấy không thể hành động nếu không có sự chấp thuận của Chủ tịch. Và với tư cách là người điều hành, ông ấy không thể đưa ra quan điểm. Chúng tôi nghĩ đây sẽ là vai trò tốt nhất cho ông ấy, phù hợp với vị thế quốc tế của ông ấy. Các đồng nghiệp của ông đang cân nhắc điều này, và chúng tôi đã nói với họ rằng chúng tôi sẽ thảo luận với ông. Thành thật mà nói, [Trang 48] tôi nghĩ họ giỏi chiến tranh cách mạng hơn là đàm phán ngoại giao. (tiếng cười)
(Thủ tướng rời khỏi phòng trong giây lát.)
V.M. Chiao: Về cuộc gặp hôm nay, chúng tôi dự định đưa ra một bản tin với tiêu đề: “Thủ tướng Quốc vụ viện Chu Ân Lai và Bộ trưởng Ngoại giao Cơ Bằng Phi đã có cuộc gặp với Tiến sĩ Kissinger. Tối nay, Thủ tướng Quốc vụ viện Chu Ân Lai, Bộ trưởng Ngoại giao Cơ Bằng Phi và Thứ trưởng Ngoại giao Kiều Quán Hoa đã tiến hành hội đàm với Tiến sĩ Kissinger, Phụ tá Tổng thống phụ trách các vấn đề an ninh quốc gia. Tham gia cuộc hội đàm về phía Hoa Kỳ có ông Alfred Jenkins, ông John Holdridge, Đại tá Richard Kennedy, ông Winston Lord và bà Bonnie Andrews. Về phía Trung Quốc có Trương Văn Tấn, Vương Hải Dung, Đinh Nguyên Hồng, Đường Văn Sinh, Thẩm Nhược Vân, Mã Kiệt Hiền và Liên Chính Bảo.”
Tiến sĩ Kissinger: Ông sẽ công bố lúc mấy giờ? Bây giờ ở Mỹ là mấy giờ? 8:30 sáng? Vậy chúng ta có thể nói cùng một điều. Và chúng ta sẽ làm vào buổi trưa theo giờ của chúng ta. Ông có thể làm bất cứ khi nào ông muốn, nếu điều đó đồng ý.
(Thủ tướng trở lại phòng.)
Thủ tướng Chu Ân Lai: Nếu không có tất cả nhân viên của ông, làm sao ông có thể quản lý tất cả công việc của mình?
Tiến sĩ Kissinger: Tôi sẽ làm xong trong một nửa thời gian. (tiếng cười)
Thủ tướng Chu Ân Lai: Không, thật đấy, họ là những người rất tận tâm. Dù sao thì, chúng ta sẽ không gặp nhau vào sáng mai. Vì vậy, nếu ông muốn đến thăm vào buổi sáng, chúng ta có thể sắp xếp. Chúng ta sẽ thảo luận về điều đó sau.
1. Nguồn: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC), Hồ sơ Văn phòng Kissinger, Hộp 98, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Chuyến thăm Trung Quốc của HAK, Biên bản Gặp gỡ & Báo cáo (bản gốc), tháng 2 năm 1973. Tuyệt mật; Nhạy cảm; Chỉ dành cho người có thẩm quyền xem trực tiếp (Exclusively Eyes Only). Cuộc gặp diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân. Kissinger đã đến thăm Bắc Kinh trong khuôn khổ chuyến công du Đông Á kéo dài 11 ngày, bao gồm các điểm dừng chân tại Bangkok, Viêng Chăn, Hà Nội và Tokyo.↩
2. Vào ngày 27 tháng 1, Ngoại trưởng các nước Hoa Kỳ, Việt Nam Cộng hòa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và đại diện Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (PRG) đã ký kết hiệp định hòa bình tại Paris.↩
3. Winston Lord là người chỉ đạo việc soạn thảo tập tài liệu tóm tắt (briefing book) phục vụ chuyến thăm Trung Quốc của Kissinger. (Sđd, Chuyến thăm CHND Trung Hoa, Tập tài liệu tóm tắt, tháng 2 năm 1973)↩
4. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Nhật Bản đã ký một tuyên bố chung vào ngày 29 tháng 9 năm 1972, thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.↩
5. Văn bản các thỏa thuận được ký tại Moscow trong chuyến thăm của Tổng thống Nixon vào tháng 5 năm 1972 được đăng trong *Department of State Bulletin* (Bản tin của Bộ Ngoại giao), số ngày 26 tháng 6 năm 1972, các trang 918–927. Văn bản Thông cáo Chung cũng nằm trong cùng ấn phẩm này, các trang 899–902.↩
6. Văn bản do Nixon và Brezhnev ký ngày 29 tháng 5 năm 1972, trong đó nêu rõ mười hai nguyên tắc cơ bản cho quan hệ Mỹ-Xô, cũng nằm trong cùng ấn phẩm này, các trang 898–899.↩
7. Richard Helms được bổ nhiệm làm Đại sứ tại Iran vào ngày 8 tháng 2 và trình quốc thư tại Tehran vào ngày 5 tháng 4.↩
8. Học thuyết Brezhnev khẳng định quyền của Liên Xô trong việc can thiệp vào bất kỳ quốc gia xã hội chủ nghĩa nào mà tại đó vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản bị đe dọa.↩
9. Donald Kendall là Giám đốc điều hành của Pepsi-Cola và là bạn của Richard Nixon.↩
10. Ông trùm truyền thông Canada Roy Thomson đã mua lại tờ The Times của London vào năm 1966.↩
11. Cuốn sách *India’s China War* (London: Cape, 1970) của Neville Maxwell lập luận rằng Ấn Độ phải chịu phần lớn trách nhiệm về cuộc xung đột Trung-Ấn năm 1962.↩
12. Kurt Waldheim.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch1
1. Document 8
Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976
8. Memorandum of Conversation1
Beijing, February 15, 1973, 5:57–9:30 p.m.
PARTICIPANTS
- Chou En-lai, Premier of the State Council
- Chi Peng-fei, Minister of Foreign Affairs
- Ch’iao Kuan-hua, Vice Minister of Foreign Affairs
- Chang Wen-chin, Assistant Foreign Minister
- Wang Hai-jung, Assistant Foreign Minister
- Ting Yuan-hung, Staff
- T’ang Wen-sheng, Staff (interpreter)
- Shen Jo-yun, Staff (interpreter)
- Ma Chieh-hsien, Staff
- Lien Cheng-pao, Staff
- Henry A. Kissinger, Assistant to the President for National Security Affairs
- Mr. Alfred LeS. Jenkins, Department of State
- Mr. John H. Holdridge, NSC Staff
- Colonel Richard T. Kennedy, NSC Staff
- Mr. Winston Lord, NSC Staff
- Mrs. Bonnie Andrews, Notetaker
(The Premier greeted Dr. Kissinger and his party and led them to the table where the meeting was held. The meeting was preceded by conversation regarding members of Dr. Kissinger’s staff who were visiting the People’s Republic of China for the first time.)
Prime Minister Chou: (Referring to Mr. Kennedy.) Is he part of the Kennedy family?
Dr. Kissinger: He is a partial replacement for General Haig. He is a financial expert.
P.M. Chou: You mean you want to talk finances.
Dr. Kissinger: He isn’t really.
P.M. Chou: And this is the first time for Mrs. Andrews. Welcome.
Dr. Kissinger: The only time I ever exchanged economic views was in the Azores and I was extremely successful because I did not know what I was doing. I had to stick to what I had written down. I couldn’t yield. Like your Vice Minister at the UN.
P.M. Chou: This time you also fought another war?
Dr. Kissinger: Yes. That was a very long and difficult negotiation. Perhaps they will continue.
I don’t think your southern friends survived for 2,000 years by being easy to get along with.
P.M. Chou: Not necessarily. It is indeed a very precious thing for a country to have such an independent spirit.
Dr. Kissinger: We will have to continue talking with them. I think we have made a reasonable beginning and I think that we are now on a positive course.
P.M. Chou: First of all in welcoming you here we want to congratulate you on the successful negotiation in Paris.2 So today we meet [Page 25] here to welcome you and to hear what you envision. You may begin. And you can say anything you want.
Dr. Kissinger: Mr. Prime Minister, on behalf of my colleagues I want to thank you for the warmth with which we have been received. It is always an honor to be here.
P.M. Chou: That is what we are supposed to do.
Dr. Kissinger: You are supposed to carry out foreign policy on the basis of interests, but there is also a strong feeling of warmth. But Mr. Prime Minister I thought I would depart from my past custom of reading a long statement to you. I have this whole book here.3 I thought I would talk to you in a general way of why we think this meeting is important and why this is an opportune time for the U.S. and the PRC to exchange views on the future direction of our relations. When I came here first in July 1971, we made an important decision to begin normalization of our relations and to set a definite direction of improving relations between our two countries. And we more or less fulfilled the general direction which we had established. Now we are again at a point where we can make important decisions. You have always been very frank in telling us that the war in Vietnam was a major obstacle to improving our relations. Now the war has a negotiated conclusion. Of course, history will not stop in Southeast Asia and, of course, difficulties will remain. But we now have an opportunity, given the nature of the complexities of our task, to put Southeast Asia into the context of our larger relationship. Let me, therefore, review what I think it might be worthwhile discussing on this occasion.
- —We should make a general appreciation of the state of our relationship.
- —We should talk about the specific problems connected with the normalization of relations:
•
The problems of Taiwan. The Taiwan problems and the specific steps we intend to take regarding it and over what period of time.
•
The relationship that the PRC and the U.S. can have in the interval.
- —We are prepared to discuss also our assessment of the international situation in general. In this connection two problems are of paramount importance:
•
Our assessments and our intention with respect to our relations with the Soviet Union.
•
The relationships and the future evolution of Southeast Asia.
We are also prepared to discuss with the Prime Minister our assessment of the evolution in Korea and Japan, and to have an exchange of views on South Asia.
P.M. Chou: South Asia?
Dr. Kissinger: Yes. India and Pakistan. And also to discuss with the Prime Minister what is likely to happen in European politics this year. We have followed with great interest the visits of various European leaders to China and we believe that their experience here has been very good for what we detect as our common objectives. I remember my conversation with the Prime Minister last summer. I believe that the impact of China on the general situation is in the direction which we have discussed. While I have been here I have already mentioned to the Assistant Minister some of the special problems which I am prepared to discuss when we are in smaller groups and I think we might have a review of the general problems that are being discussed in the Paris channel. These are the major topics which I propose, but, before we turn to them specifically perhaps the Prime Minister will permit me to make some general observations.
First, I think that the Prime Minister notices that I am especially inhibited in his presence right now.
P.M. Chou: Why?
Dr. Kissinger: Because I read his remark to the press that I am the only man who can talk to him for a half hour without saying anything.
P.M. Chou: I think I said one hour and a half.
Dr. Kissinger: This is true. But it destroys my professional secret. The only thing that reassured me was that the Assistant Minister told me on the plane that the Kuomintang knew your strategy but couldn’t do anything about it.
Now on the general observations that I wanted to make. We find our relationship to have developed in an usually profitable direction and not by accident, because between China and the United States there are no basic differences except those which have been produced by historical accident. When I came here the first time the Prime Minister mentioned to me that various countries were combining to bring pressure to bear on China, but as far as the U.S. is concerned now and in the future, a strong, self-reliant, independent China exercising control over its own destiny is in our own interest and a force for peace in Asia. So our relationship is not an accident of personalities but based on very fundamental calculations. We both are opposed to hegemonial aspirations, not because we want to do each other a favor, but because a drive toward hegemony in one direction must inevitably seek hegemony in another direction. So we believe that our assessment of the situation is very comparable.
Now let me speak first about our special problem, the problem of Taiwan. The Prime Minister is aware of a number of understandings we have with respect to Taiwan. I think it is important that at the beginning of a second term and at the end of the Vietnam war that we reaffirm those in a very formal way. We have said to the Chinese side, and we have had publicly stated in the Shanghai Communiqué, that we acknowledge that all sides recognize there is only one China. We reaffirm that.
P.M. Chou: That was a famous quotation of yours—all Chinese on all sides of the Taiwan Strait agree there is only one China. I have heard that there is a tendency to copy that phrase in other places.
Dr. Kissinger: It was reported to you, but then I thought we had a monopoly on it.
Mr. Jenkins: It is patented.
P.M. Chou: Pardon?
Dr. Kissinger: He speaks with a southern accent some of the time. Secondly, we have affirmed, and reaffirmed, that we will not support an independence movement on Taiwan or encourage it. Thirdly, we will use our influence to discourage any other countries from moving into Taiwan or supporting Taiwan independence. Fourth, we will support any peaceful resolution of the Taiwan issue and we will give no support whatsoever to an attack from Taiwan against the China mainland, and we will of course work, as I have said before, toward seeking a normalization of our relations. I am reaffirming this only because we had an election and because the war is over in Vietnam, and want no misunderstanding that this was for tactical reasons or because of the election in the U.S. This is the considered policy of our Government. Also, we told you, both I and the President, that upon the conclusion of the Vietnam war we would reduce our forces on Taiwan. During this visit I will give you a precise schedule of our reduction during this year, and it will be substantial. This is being done on a confidential basis because we cannot start until our withdrawal from Vietnam is completed in April. But I will give you a precise schedule.
P.M. Chou: They are saying that you are going to build or assist Chiang Kai-shek to build fighters on Taiwan.
Dr. Kissinger: There are two problems—two separate propositions. One is to give Chiang Kai-shek the Phantom fighter plane. This we have refused. We have not yet made the official notification but I tell you it has been refused and he will be notified during the next week.
The second is not the production but the assembly from U.S. parts of some shorter range fighter planes to replace fighter planes that we borrowed for some other purpose. These planes cannot reach the mainland.
P.M. Chou: They might be able to come but they won’t be able to go back.
Dr. Kissinger: No, they don’t have the reach to come.
P.M. Chou: If they don’t want to go back they can come here!
Dr. Kissinger: But that might be true of the F–4s too. But this …we are aware of our understanding in this respect of not augmenting their capability. Our intention in some of these measures is to make it easier for us to disengage from the direct military supply relationship, and we will be prepared to discuss with the Prime Minister future steps that can be taken after this year. At any rate I want to repeat what was discussed when the President was here, and in addition to the steps that I mentioned to the Prime Minister, we will complete the steps that we envisioned while the President was here during the present term of the President. Part of these will occur before our election in 1974, and the remainder after the election.
Translator: You mean the mid-term election?
Dr. Kissinger: Yes. In the meantime we are prepared to proceed as rapidly with the specific steps toward normalization as the PRC may be prepared to take. I would like to explain to the Prime Minister our reasoning. We believe that in assessing military developments, certain proposals which have been made to us, and about which we have informed you, have been submitted against other nations, from which it is not inconceivable that in the next three years some other country may want to develop at least the opportunity for realizing hegemonial aspirations toward one side or the other. I do not predict what will happen, but I am saying that there is a better than even chance it will happen during the term of our President. And when we discuss some of the special problems we can explain to you why. We consider it important.
P.M. Chou: This other country that you mention is seeking hegemonial aspirations. So you mean that they seek hegemonial aspirations toward Taiwan in particular or toward the whole Asian-Pacific region?
Dr. Kissinger: The whole Asian-Pacific region. They may develop some moves toward Taiwan, but basically with respect to the whole Asian-Pacific region.
P.M. Chou: It may also get its satellite countries to cooperate. You probably got some information in Hong Kong.
Dr. Kissinger: Yes, but also in some of the conversations which we and you might be familiar with here. It is very noticeable that they have had some conversations with satellite countries, and for that matter with some Western European countries.
Now with respect to the Soviet Union, we are pursuing a very complicated policy which I will explain to you, and when we discuss it, will be discussed in more detail. At this point I want to concentrate [Page 29] on the basic objectives. We want to bring about a situation in which it becomes clear to our people that an attempt to bring about hegemony in the Asian-Pacific region is not only contrary to the Joint Communiqué, but to point out to our people that the Joint Communiqué represents a basic U.S. interest and is not just polite words issued at the conclusion of the visit. So when we speak about speeding up the process of normalization and make it more visible, it is frankly not because we consider the existing channels inadequate. Almost always they work extremely well. But, because it is important, we believe, in the 2–3 years we have had available, to stress to some extent the symbolic nature of this relationship. Frankly, this is our attitude toward trade, exchanges, and those other matters. To us, it is not a commercial problem, and in this respect our attitude is quite different from the Japanese attitude.
P.M. Chou: But our approach is even far away from the Japanese approach. Has your Department of Commerce given you statistical information?
Dr. Kissinger: Actually, our commercial relationship has developed extremely well.
P.M. Chou: But the situation about Sino-American trade is quite the opposite than to Sino-Japanese trade because your imports of Chinese commodities are much less than our imports of American commodities and much less than the rate of imports from Japan. I can give you examples. And, actually some of the trade between China and the U.S. last year has been indirect although it need not be indirect. It was because of some statement by the press last year that compared our agricultural situation with the Soviet Union’s and the fact that the harvest last year was less than the year before, that made us call off the trade.
Dr. Kissinger: Yes, I now about that, and it’s also the total inability of some of the departments to keep quiet. We have finally taught a few persons in the State Department, such as Mr. Jenkins, he is one of them. He is here on probation. (laughter)
P.M. Chou: I think we should also put in a good word for Mr. Rogers. On many occasions he says the same things as you. So, it is good for him to come with you? Also, Mr. Jenkins.
Dr. Kissinger: Yes, because if so we have some continuity in our policy.
P.M. Chou: And we think that is one of the good things about your President’s serving a second term.
Dr. Kissinger: Exactly. You can be sure that his policies will be such as not to be affected by any changes. So that is why we think that this exchange at the very beginning of the new Administration can be very [Page 30] significant. This is our general approach, and it is in this spirit that I am planning to conduct our discussions. And now I would be happy to speak about any subject more thoroughly—I know I need not tell the Prime Minister this.
P.M. Chou: I would like to thank you first of all for your initial assessment and explanation. And since you have mentioned the international situation I would like to ask you what are the views of the Nixon Government in its second term regarding the over-all situation? Do you think we are moving toward a kind of relaxation, or toward a more intense competition, including a military competition?
Dr. Kissinger: Well, Mr. Prime Minister, we speak a great deal about an era of peace, and there are certain factors which point in that direction. I think, for example, that if certain leading countries show restraint in Southeast Asia, that that area can be tranquil over the next four years. But when we speak in longer term trends I must give the Prime Minister our honest opinion that there are countervailing factors as well. First, there is the factor of the intensive Soviet military preparation which occurred really in all directions simultaneously. Now, I may have a too skeptical assessment of human nature, but I cannot believe that these preparations are being made so that the Soviet leaders can be more pleasant toward us. And, indeed, for the Prime Minister’s information I have just ordered a study by our intelligence department of what rationale such leaders might have in their minds when they push for an increase of both strategic and tactical weapons in this particular time frame. We know the facts, but we need the motivation.
The second factor in the situation is the intellectual confusion in Western Europe. The Prime Minister and the Foreign Minister have had occasion to meet with many of the leaders of Western Europe. I don’t know if you agree with my judgment, that this is not a period in which leadership in Europe is accomplished via precision of thought. So one problem is that you have here, in effect, local party chieftains who are conducting foreign policy from domestic considerations and who seek to avoid difficulties and complications over what might happen. The result is that one of the richest areas in the world is not playing this role to which its history and resources entitle it and, therefore, it is not acting as a counterweight to the extent it should. We will, if you are interested, discuss this more in relation to the European Security Conference and the MBFR Conference. A third problem area is Japan.
P.M. Chou: Before you go into that I would like to interrupt. Do you know a bit about Chairman Mao’s conversation with Mr. Schumann?
Dr. Kissinger: I know Mr. Schumann’s version, which improves with each month.
P.M. Chou: But I believe he transmitted the Chairman’s words to Pompidou.
Dr. Kissinger: I only know what he told us.
P.M. Chou: One of the things that the Chairman told Mr. Schumann was that if a great war broke out in Europe, including a large-scale nuclear war, France would still have to rely on the U.S. This maybe shook them a bit.
Dr. Kissinger: Yes, it did. Since this is not necessarily the policy of the French Government he didn’t tell us quite that much, only about one half of it. But I have enough experience now with the Chinese way of presenting issues to know that if you present anything at all, you do it completely. So I assumed somewhat more was said than what we were told.
P.M. Chou: Sir Alec Douglas-Home seemed to have more understanding.
Kissinger: Yes, yes.
P.M. Chou: And the results of the West German elections is that the two original parties are still in power. But it was the foreign spokesman of the minority party who came to China.
Dr. Kissinger: Yes.
P.M. Chou: But, they also have to admit that after their Ostpolitik has been put into effect, changes have now begun to appear.
Dr. Kissinger: The Germans believe that if there is a choice between two policies, the best thing is to carry them out simultaneously. (laughter)
P.M. Chou: Maybe that is why their original Ambassador to the U.S. has now been sent to our country—because he supported Adenauer. And, therefore, it might be more suitable to accredit him to China than to your country.
Dr. Kissinger: We would be prepared to support Adenauer’s party but it can’t seem to win an election.
P.M. Chou: But Mr. Schroeder came first to China, and his work was done not too badly.
Dr. Kissinger: Yes, his work was done well.
P.M. Chou: The question in Europe is not entirely one of ideological confusion, but because there are peaceful illusions which were created by those now in power, and the people might have been taken in. The Soviet Union has made great use of that. I believe you said that we represented Western Europe in meetings with Western European Foreign Ministers, and indeed, I said to each foreign minister from Western Europe that I didn’t believe peaceful illusions should be maintained. It seemed that Mr. Schroeder has a clear idea of that.
Dr. Kissinger: Yes, he had. The election was lost by stupidity. But, I agree with the Prime Minister on two counts. First, with respect to Germany, within two years they will face a serious dilemma between Ostpolitik and the requirements of maintaining their western orientation. They will find this course did not advance their national aspirations and will lead to great domestic confusion.
P.M. Chou: But they seem to have treated you rather well in the recent battle to support the U.S. dollar.
Dr. Kissinger: Yes, they are not anti-American. And they do not intend to move toward the Soviet Union, at least not at the present time.
P.M. Chou: That can generate quite large-scale illusions.
Dr. Kissinger: Exactly. The danger is not what they intend but the process they can start. They have reached about the limit of their present course, and then they will have to decide whether to make endless concessions or go back closer to the Adenauer line. Many European leaders as individuals know what is necessary, but don’t dare carry it out for domestic reasons.
P.M. Chou: This is one of the results created since the end of the Second World War.
Dr. Kissinger: This is true.
P.M. Chou: Perhaps they want to push the ill waters of the Soviet Union in another direction—eastward.
Dr. Kissinger: They don’t think in such long-range terms, but perhaps they may bring that about too.
P.M. Chou: Not necessarily, but we can discuss it at a later time. Is that what you are thinking about?
Dr. Kissinger: Whether the Soviet Union attacks eastward or westward is equally dangerous for the U.S. The U.S. gains no advantage if the Soviet Union attacks eastward. In fact, if the Soviet Union attacks it is more convenient if it attacks westward because we have more public support for resistance.
P.M. Chou: Yes, therefore, we believe that the Western European aspiration to push the Soviet Union eastward is also an illusion.
Dr. Kissinger: I don’t think that they want to push the Soviet Union eastwards. They believe that the Soviets don’t have any aggressive intentions anyway.
P.M. Chou: Do you believe that?
Dr. Kissinger: No. It is inconsistent with their military preparations. Every time we analyze the Soviet military preparations—and I am not talking about Siberia, but the strategic forces pointed toward the U.S., there is an intense effort of major military proportions going forward which cannot be accounted for unless one assumes that the option of use is being prepared. So, to get back to the original point, [Page 33] we have to prevent the Soviet Union from breaking out in one direction or another in the next four years. Resisting in the East is politically and psychologically more difficult for us. The West is easier, and we have no interest in pushing them to the East. But the consequences to us of not preventing their pushing to the East is equally dangerous for us. This is our assessment.
P.M. Chou: Therefore, we have to prepare for their coming.
Dr. Kissinger: That is correct.
P.M. Chou: But it seems that Western Europe is not in this respect so fully prepared.
Dr. Kissinger: For an attack on the West or East?
P.M. Chou: For an attack on them. At least they do not realize the menace it presents.
Dr. Kissinger: The Europeans do things which pass comprehension, and can only be done by irresponsible leadership. For example, I have one personal obsession with respect to NATO. NATO military dispositions are supposed to be on the basis of supplies for 90 days, but they have done it on an average basis so that in some categories there are 120 days and in others, 35 days, as if a war can be run on anything but a minimum basis. So they don’t do you any good if sometimes you run out of the goods. (laughter) This is the bureaucrats’ conception of strategy. Then they have not standardized among each other the rate of gasoline, etc. So we do not even know what it means. I don’t want to bore you with these details, Mr. Prime Minister, but this is something that I will settle within the next two years because I won’t stop until it is settled. This is too stupid not to be solved.
P.M. Chou: Yes, and this is something that the Soviet Union can use both militarily and politically to break down the Western European countries one by one.
Dr. Kissinger: Yes, especially politically because I believe it is too dangerous for the Soviet Union to attack Western Europe. We have 7,000 nuclear weapons in Western Europe and many other weapons, and they can never be confident enough that we won’t use them. You know the Soviet leaders. I made a comment about their bureaucracy which they did not like. They do not like to take excessive risks.
P.M. Chou: What I meant by military and political aspects was that they would use this military threat to overcome the Western European countries politically one by one.
Dr. Kissinger: I believe that they will first create such an atmosphere of peace that they can thereby free themselves to move East or South.
P.M. Chou: We think that first of all they want to achieve a certain success in dividing the Western Europe nations politically. So in this [Page 34] aspect you should forgive President Pompidou because if you don’t help him in the election and it falls to the Communists or Socialists, the situation will be greatly different.
Dr. Kissinger: We strongly favor Pompidou.
P.M. Chou: You must forgive other points. It isn’t easy for him to turn around that corner.
Dr. Kissinger: We forgive. We have shown considerable restraint. We didn’t respond to him as we did to his colleague in Sweden.
P.M. Chou: The comparison is favorable to the Swedes in that they stayed the same, while you faced Madame Gandhi, an Asian, down. This does not add much luster to Asia. As soon as the Secretary of State opened his mouth she softened.
Dr. Kissinger: I liked the fact that she said she wasn’t talking especially about the U.S. I have been looking for a country that she might have been talking about.
P.M. Chou: And Mr. Heath probably also had some complaints to present in the White House although he is one of your friends.
Dr. Kissinger: In the relations among friends there are always some problems but he didn’t have any significant complaints. He would agree with what you and I are saying. We have a problem, I say this confidentially, about the British nuclear program which is becoming obsolete because of advances in the Soviet Union’s program. And we, again this is very confidential, we are working on ways to keep them in the nuclear business because we don’t want them to leave it. We are in the process of determining what of our advanced technology we can give them. And we will solve this problem. But it was a very amicable discussion. There were no disagreements.
P.M. Chou: But in the economic field there is always trouble.
Dr. Kissinger: Yes, but between Britain and us there are less than between Western Europe and us.
P.M. Chou: But, of course, Britain is also part of Western Europe.
Dr. Kissinger: Yes, but it can be a positive influence in this respect and in retrospect we probably made a mistake in the 1950’s—several mistakes by Mr. Dulles—we discouraged them from integrating in defense in favor of economic union. We should have done both.
P.M. Chou: So that resulted in the military and economic fields developing in an unbalanced way.
Kissinger: Exactly, they are very strong economically, and weak militarily.
P.M. Chou: But, of course, the Soviet Union has its own weak points. They are just the opposite.
Dr. Kissinger: Exactly, but this may create an incentive at some point to use the military machine while it is still so strong.
P.M. Chou: But once they begin that action there will be no end. This will be a mess for them.
Dr. Kissinger: That is true. And, of course, they must decide if they do it, which direction they want to go.
P.M. Chou: We would welcome it. Would you like to talk about Japan?
Dr. Kissinger: So, if you want we can go on to Japan.
P.M. Chou: Do you want to take a five minute break?
Dr. Kissinger: Yes.
(The meeting adjourned at 7:35 p.m. It resumed again at 7:47 p.m.)
Dr. Kissinger: (Speaking of comedians) There are some American comedians who want to come to China and they are driving me crazy. There is one who …You probably don’t know about it …Bob Hope is a very famous comedian who wanted to do a show in China. He wanted to film his own show in China and he kept plaguing me and I …So he submitted a letter to Ottawa and you wrote back, I mean your Government wrote back, saying he had addressed it to the Republic of China. (laughter) So you wrote back that since he addressed it to the wrong country that you couldn’t accept it now. I think in any event that your Embassy in Ottawa must operate very efficiently. I know one man who sent a request for a visa. He was told the time was not appropriate. He said, could he leave an application? He was told no, applications were accepted only from those who were given visas. (laughter)
P.M. Chou: So, should we go on to Japan.
Dr. Kissinger: With respect to Japan I am still advocating the negative aspects of its involvement in the world. We think that the normalization of relations between Japan and the PRC is a good thing.4 It is in our interests. And, as the Prime Minister knows, we not only did not place obstacles in the way, we encouraged it.
P.M. Chou: Yes, because you know that it is our policy to do things step by step and you know also that we do not exclude their contacts with others, and, therefore, it has never touched upon your relations. We only borrowed one sentence from the Shanghai Communiqué. A statement which you signed and which they accepted. A common statement that neither side would seek hegemony. It was copied word for word.
Dr. Kissinger: That is a good stance to generalize.
P.M. Chou: We did it to realize a strategic part of our requirement, and as soon as we did it, a fourth country became nervous and unhappy. A fourth country because three others have already given their views on this.
Dr. Kissinger: They also pointed that out to us.
P.M. Chou: In your Moscow Communiqué,5 you changed that sentence to a different version. Perhaps that was the result of a controversy.
Dr. Kissinger: What did it say?
P.M. Chou: I don’t have it with me.
Dr. Kissinger: I think it said that we “would not seek” hegemony rather than that we “would oppose” it.
P.M. Chou: Perhaps. But in our Communiqué we said that neither should seek hegemony and that we opposed other countries from seeking that hegemony.
Dr. Kissinger: In any declaration we make with the Soviets, our problem is not to provide anything that will bring an action by them against other countries. Oh, it is related in the Soviet-U.S. Communiqué to the UN Security Council. There is no specific sentence about hegemony. (Dr. Kissinger reads the text.)
P.M. Chou: I think it was something about security interest on a reciprocal basis. It was in the Twelve Principles.6
Dr. Kissinger: (Mr. Kissinger reads a section of the Communiqué.) Yes. “They will always exercise restraint in their mutual relations, and will be prepared to negotiate and settle differences by peaceful means.” But it makes no specific reference to hegemony. It says “they will do their utmost to avoid military confrontations and to prevent the outbreak of nuclear war …” “Discussions and negotiations will be conducted in a spirit of reciprocity, mutual accommodation and mutual benefit.”
P.M. Chou: Perhaps it was.
Dr. Kissinger: Yes. To go back to Japan, we value your relations positively because we think it is important that Japan be anchored with as many countries as possible that have peaceful intentions. The danger in Japan is what we already discussed, that the very aggressive economic nationalism which now exists could in time become political nationalism and perhaps even military nationalism.
P.M. Chou: That is what we had previously discussed—that economic expansion would lead into military expansion.
Dr. Kissinger: And certain tendencies indicate at least—our experience is (I don’t know what yours has been) that the individual Japanese [Page 37] leaders are not particularly impressive but the over-all Japanese performance is extremely impressive. And there is also a danger that if the Japanese pursue this economic policy so aggressively they could get sucked into arrangements with other people with less peaceful intentions in Siberia, the Middle East and Southeast Asia, which could affect their interests. But I only mention this on a balance sheet of positive and negative factors. On the whole, developments have been positive. And then, of course, among the several areas which could lead to difficulties is the Middle East. If the Prime Minister asks me, as I look ahead, do we foresee a period of quiet, I would have to say that the majority of the American people and perhaps a majority of our Government do foresee a period of quiet. But, the President, who demonstrated his ability to make the decisions, holds the assessment that I have given. Therefore, you shouldn’t be misled by even official statements unless they come from the White House if they deal with the strategic situation.
P.M. Chou: Can you say something about the Middle East?
Dr. Kissinger: In the Middle East, right now the situation is that no conceivable solution will leave the Israelis in as strong a position as they are in now, so therefore they are now not willing for a solution. But any solution which the Israelis are likely to accept will be unlikely to be acceptable to the Arabs. Nor am I sure that the Soviet Union really wants a settlement in the Middle East.
P.M. Chou: In my opinion, that is not true either. I think you are wrong.
Dr. Kissinger: You don’t agree with me? How?
P.M. Chou: No, it is that our views approach yours. If the Soviet Union feels that a certain kind of settlement would be in their interest, they would be willing to accept it step by step.
Dr. Kissinger: But they now maneuver in such a way that it is difficult to settle step by step, because they always get enough ahead of the Arabs to prevent them from getting a step by step settlement but don’t give them enough military equipment to allow them to reach a military solution.
P.M. Chou: And they not only want to maintain their position in the Middle East but also to use it to expand their influence westward in the Mediterranean Ocean and into the Indian Ocean in the East. They actually have made advances in there and also in the Persian Gulf.
Dr. Kissinger: Yes.
P.M. Chou: And recently there has been a most ugly incident. Three hundred machine guns were found in Pakistan in the Iraqi Embassy, with Soviet markings. That was only the portion that was discovered, and there are more in the hands of the Baluchistanis.
Dr. Kissinger: I can tell you that this was one reason why we sent Mr. Helms to Iran7—because he understands these special problems and he will have more authority than our normal Ambassador does.
P.M. Chou: In this aspect, your steps have been taken too slowly and prudently but the Soviet Union has not ceased its activities in the Subcontinent and in the Middle East. And, as soon as the Egyptians chased out their foreign advisers, they immediately settled upon the Iraqis. As soon as the British recognized Iranian sovereignty over the three islands (the Tunbs) the Soviet Union took the opposite course and supported Iraq in breaking relations with Iran. And, when Pakistan has been having some internal disruption, then the Soviet Union has never ceased to support nationalistic ambitions in northwest Pakistan and to send them arms. Therefore, you can see they want to link up the issues of the Middle East with those of the Subcontinent, and one must have sufficient assessment of the new Czars in comparison with the old. The new ones are extremely sly. You must not think that they are overly honest, because the Brezhnev doctrine8 on the one hand has timid aspects and they talk about reducing nuclear weapons with you, but in another aspect they are not timid at all. They are extremely aggressive. They can disregard all diplomatic promises or courtesies, not to mention that they can consider a document like that as waste paper and abolish it at any time. And, as soon as you slack your steps in that area, they will step in.
Dr. Kissinger: Mr. Helms will be given special authority for the Persian Gulf, and also for getting arms to Pakistan through Iran.
P.M. Chou: But they can’t be weapons like you gave them last time from Jordan.
Dr. Kissinger: The weapons were all right, but their training was not. There were only 21 planes.
P.M. Chou: You can’t fight with some of them like that.
P.M. Chou: But you gave Thieu quite a lot very quickly, including over 30 aircraft from Taiwan. You think we are easy to talk to. You want to reach out to the Soviet Union by standing on Chinese shoulders.
Dr. Kissinger: No.
P.M. Chou: I am speaking now because you know we wouldn’t care about this sort of thing because we look at things from the strategic point of view. The more you do this, the more naughty the Soviet Union becomes. That is why I spell out everything.
Dr. Kissinger: We try to look at things from the strategic point of view as well. By standing on Chinese shoulders, what can we gain?
P.M. Chou: That is what I want to prove to you. And you moved a lot of military equipment into South Vietnam.
Dr. Kissinger: South Vietnam was a special case. We had to see if we could overcome obstacles to the negotiations, but we had accepted restrictions on arms supplies and needed to give as much as possible in advance of a settlement. There were no restrictions on arms supplies to the other side. It had nothing to do with the Soviet Union.
P.M. Chou: You mean that it had something to do with China?
Dr. Kissinger: No. It had something to do with North Vietnam and I wanted to explain why we sent these supplies to South Vietnam. It had to do with the fact that there is no restriction on the importation of weapons into North Vietnam, and that is why I am explaining to the Prime Minister why this situation is not comparable to the Pakistan situation. I’m being very honest. If we want to make a deal with the Soviet Union, we don’t need China for that. And it would be equally dangerous for both of us if either tried to use the other now to move against the Soviet Union.
P.M. Chou: Neither would it be favorable to the world.
Dr. Kissinger: If the assessment which we have discussed here of the possible Soviet motivation is correct, then we would be working with the threat against the potential victims and that makes no sense.
I will discuss with the Prime Minister our precise strategy toward the Soviet Union. I believe, Mr. Prime Minister, that you’re extremely dangerous if one should attack your basic interests, so I don’t assume that China is not going to react if one attacks your basic concerns. We have, I think …the reason we talk so frankly here is because confidence in our intentions has to be the key element in our relations, and we have worked very hard on this. Little tricks are very stupid in this connection. Let me say one more thing about the Middle East. First, with respect to such things as Baluchistan and other areas, if you ever have information which suggests we could do something useful, I would appreciate it if you would let us know and we would be very grateful.
P.M. Chou: Madame Bhutto will be here around the 17th and wishes to meet you.
Dr. Kissinger: I would be delighted.
P.M. Chou: And she will tell you much more about South Asia and the Subcontinent.
Dr. Kissinger: Will it be announced?
P.M. Chou: It is not necessary. She will be living in the same compound.
Dr. Kissinger: I wouldn’t mind seeing her and having it announced after I return to Washington. It would be difficult to have it announced while I am here.
P.M. Chou: And President Bhutto’s search of the Iraq Embassy also is a courageous act because it was very clear that the Soviet Union was behind it all. And then the Soviet Union had already had its hands in the middle of the affairs of the Pakistanis.
Dr. Kissinger: I had already planned to suggest to you that I pay a courtesy call on Madame Bhutto.
P.M. Chou: This would be very useful because now is a time when the Soviet Union is advancing full speed in that area. It is true that the oil interests in the Middle East and the Subcontinent are something that cannot be ignored, and because you have slackened, they have taken the initiative. It is a weak spot.
Dr. Kissinger: As I have pointed out to the Prime Minister, I think the Marxist theory is wrong in one aspect. (The Prime Minister sits up sharply.) Marxist theory holds that most capitalists understand what their own interests are, but in my experience, most capitalists are idiots. What we are doing now …(Mr. Kissinger does not finish.)
P.M. Chou: But you must know that Marx and Lenin said also that monopolistic capitalism does not always regard the nationalistic interests. They are not patriotic. You also must admit the American monopolists were this way in regard to Europe, Japan and have caused the present situation.
Dr. Kissinger: But mostly through stupidity and not design.
P.M. Chou: You can put it that way but it was because they have short-sighted interests.
Dr. Kissinger: Yes. But I understand you have some capitalists on that PIA flight.
P.M. Chou: Some from your good country.
Dr. Kissinger: Yes. Is it true that Mr. Kendall is also coming?9
P.M. Chou: I don’t know the name. I am not very familiar with that name.
Dr. Kissinger: We are staggered by the thought of selling Pepsicola to 800,000,000 Chinese. (laughter)
P.M. Chou: They are also bringing a Rockefeller from the Morgan group.
Dr. Kissinger: I will tell you who they are bringing to you when I see the list. But I must say that the thought of 800,000,000 Chinese drinking Pepsi-cola boggles my mind. (laughter)
Dr. Kissinger: Actually, perhaps you don’t know, but the eventuality you just mentioned may not be an immediate reality. However, a Canadian was knighted and went to the London Times.10
P.M. Chou: He came last year?
Dr. Kissinger: Was he prepared to serve you, Mr. Prime Minister? He does not have a low opinion of you.
P.M. Chou: He invested in Hong Kong. He said he could make money that way. At that time he was impressed that he was talking with Chinese Communists. He told me the various ways of making money. But one thing he told me was quite good. He told me, for instance, how he bought the London Times from someone else. And he said he wanted to keep a newspaper with the prestige of the London Times as a famous newspaper that did objective reporting. And he said as for all the other newspapers in his chain, he did not care about them. He would let them follow whatever made money and according to whatever region they were in. So that they would have opposite views.
Dr. Kissinger: That is true. He wants them to buy both papers.
P.M. Chou: And he told me how to make money. And his managing editor was sitting at his side, and he said that was the only paper he had that he would let lose money. And I gave him a book by Mr. Maxwell about the Sino-Indian war.11
Dr. Kissinger: You gave that to Alec Home, too. You are a great agent for that book. I read it after we met in July 1971 and actually they used the same tactics against you that they had used in Pakistan. The same diplomacy. The only difference was that your army was more efficient. Was it true that you repaired all the captured weapons and returned them?
P.M. Chou: Yes. And they took them. They signed a receipt. (laughter)
Dr. Kissinger: Now the second point about the Middle East is that we believe many mistakes have been made. We believe too much of the diplomacy has been public and therefore both sides have taken positions which make negotiations very difficult. Both sides have also used the opportunity to put forward positions which the other side finds impossible to accept. So what we are now attempting to do, and this is again not known by anybody, not even by Mr. Jenkins’ colleagues, we have been working with my opposite number on Sadat’s staff for six months and we have just now arranged to bring him to America for an official [Page 42] visit of just one day. That means nothing, it’s just for show. But when he comes to New York we will arrange for him to disappear for two days, and I will spend that time with him in order to see if it is possible to get a solution based on Arab interests and not on the interests of an outside power, and bring about a rapid solution.
P.M. Chou: Like you disappeared to Peking?
Dr. Kissinger: Yes. And no other country knows about this yet, and we may have side by side, public talks which will be a facade for the really important private talks. If you want, we will keep you informed and if you agree with what we are doing, perhaps if you want you might use your own influence. There is a chance of getting a peace settlement in the Middle East but, of course, you will judge this after you know what the positions are. With respect to the oil problem, we have created a committee in the White House composed of Secretary Shultz, Mr. Ehrlichman and myself to create a new policy toward energy, and particularly oil. We are trying to … (Mr. Kissinger does not finish.) At this moment all oil producers treat all the oil companies equally, with the result that the Western oil interests are financing Iraq. We want to find a policy where we can shift funds, for example from Iraq to Iran. That will be in train within the next four months. It is also for the Prime Minister’s personal information—for his ears only.
P.M. Chou: And what about South Asia and the Subcontinent?
Dr. Kissinger: We are now facing a very difficult Congressional situation, not just with respect to South Asia, but generally.
P.M. Chou: You mean the pro-Indian influence is strong?
Dr. Kissinger: Yes, extremely strong. And the pressures to avoid getting militarily involved are also very strong.
P.M. Chou: Perhaps it must be easy for you to do some work in Bangladesh.
Dr. Kissinger: On the military side, we will release all the military equipment for Pakistan which we have blocked, including 300 armoured personnel carriers. This will evoke violent opposition including from our own bureaucracy.
P.M. Chou: Such a tiny bit?
Dr. Kissinger: Yes. I am just telling you the facts.
P.M. Chou: Is it because of the large investments in India?
Dr. Kissinger: It is not an economic problem, it is essentially because of our intellectuals, newspapermen, and I must say our bureaucracy are basically pro-Indian. In the whole post-war era they have looked on India as our greatest Asian friend. Secondly, when Helms gets to Iran …(Mr. Kissinger does not finish.)
P.M. Chou: You mean after Chang Kai-shek got to Taiwan. Of course, otherwise Chiang Kai-shek would be number one.
Dr. Kissinger: Yes. Secondly, after Helms gets to Iran we will work out a means whereby we can shift some equipment from Iran to Pakistan and we will make a maximum effort in the economic field to aid Pakistan. In Bangladesh, we can be quite helpful. But we would frankly appreciate any ideas you have as to how we might be helpful.
P.M. Chou: You seem to have a large part in the UN relief.
Dr. Kissinger: Yes, that is very easy.
P.M. Chou: But can you do anything to make the Indians let go of the Pakistan POW’s?
Dr. Kissinger: Well, it is a great injustice and we have not been successful. We have raised it with the Indians on a number of occasions.
P.M. Chou: Both Madame Gandhi and Mujibur Rahman are both finding that Soviet pressure is becoming unbearable.
Dr. Kissinger: Both are making a major effort to move in our direction.
P.M. Chou: We can’t have more contacts with them than we have at the present, because that would embarrass Pakistan too much. Madame Gandhi has made at least ten approaches, and wants to improve relations with China. And Mujibur Rahman has also tried through private channels to improve relations. It is all to get our vote in the UN—our vote which is now opposed to the unjust action to dismember Pakistan with Soviet support. The recent UN General Assembly came to a comparatively good result on that, which you had a hand in.
Dr. Kissinger: Oh, yes.
P.M. Chou: And, finally, Yugoslavia came to feel that their dealings (with the Soviets) are too outrageous.
Dr. Kissinger: They have urged me to visit India for a discussion, but I will not do it.
P.M. Chou: We must stand up for the truth. But this is an issue we don’t want to get our hands into. We want to express our attitude, which represents justice, but we feel if we enter in a situation …Anyhow, in the UN we will stand perhaps to the final one (to vote for the entry of Bangladesh). The only thing we are going to do is to raise our Chargé d’Affaires in India from a First Secretary to a Counselor. It is probably the only one and we …not included them any embassy where we have a chargé d’affaires. [sic]
Dr. Kissinger: We have sent an ambassador to India who talks a great deal and who is very exuberant. I cannot always guarantee what he is going to say. They are sending us a new ambassador who is very pro-Soviet. Mr. T.K. Kaul, who formerly was Permanent Under Secretary of Foreign Affairs. (laughter) And, he does not inspire overwhelming confidence. So there will be some slow improvements in our relations. We don’t have your subtlety. We have not figured out how [Page 44] to raise a First Secretary to a Counselor. But with our cruder mentality, it is the same intention.
P.M. Chou: It is difficult to deal with that problem.
Dr. Kissinger: Yes. If they (Mr. Kissinger does not finish.)
P.M. Chou: Because quite often what they say doesn’t count.
Dr. Kissinger: We want them to move from the Soviet Union, but to do so genuinely and not pretend.
P.M. Chou: We will have to wait and see.
Dr. Kissinger: That is exactly our attitude.
P.M. Chou: But you could probably do more with Bangladesh.
Dr. Kissinger: What does the Prime Minister have in mind?
P.M. Chou: They need economic assistance.
Dr. Kissinger: You want us to give more economic assistance?
P.M. Chou: The best thing to assist them with would be food, grains and those things which are most close to the people’s needs, and not large construction projects. Giving them what the Soviets can’t give.
Dr. Kissinger: We have a proposal of 30 million dollars for food which I have held pending discussions with you. I wanted to ask you your judgment if you thought it was better to give aid or wait for a bit.
P.M. Chou: So long as your relations with them are normal we think it would be good to do some things that are in the interest of the people of Bangladesh because India doesn’t give help, and the Soviets are only interested in their own interests.
Dr. Kissinger: We’ll release the $30 million next.
P.M. Chou: Does the Soviet Union have some naval ships or boats (in Bangladesh)?
Dr. Kissinger: Yes. They had mine sweepers in Chittagong, but I understand they did a bad job.
P.M. Chou: Do you think they might have deliberately done a bad job in order to prolong the time? They always want to gain privileges.
Dr. Kissinger: I do not think that they have other than mine sweepers.
P.M. Chou: But they will find other ships to replace them and they will expand in that area. Then, their mine sweepers will break down and they will want to repair them. Then they will set up docks to repair various other ships. And then other naval installations can come.
Dr. Kissinger: There is no question but that they want to establish a naval presence in the Indian Ocean.
P.M. Chou: And Chittagong is one of their targets.
Dr. Kissinger: I wouldn’t be surprised.
P.M. Chou: Whether or not Mujibur Rahman will accept this depends on the international arena, of course …and in this respect the British have not done a good job. They have not been helpful.
Dr. Kissinger: They are blind.
P.M. Chou: I told the British what you said—I didn’t say it was from you—that during the war the British actions there were not very glorious. That was what you wanted me to say.
Dr. Kissinger: Yes. Home said you were as bad as he was. But it was still very accurate because after you told him he took it seriously. And I think he understood it.
P.M. Chou: I didn’t understand what you said just now about Southeast Asia, but many of those issues are left over from Dulles. And rather than saying that your policies in Europe were influenced by Dulles, I would rather say your policies in Asia were influenced by Dulles and the time you are taking to change them is much longer than elsewhere.
Dr. Kissinger: No. We have made very dramatic changes in our relations with you.
P.M. Chou: That is true.
Dr. Kissinger: And also ending the Vietnam war was a very difficult matter.
P.M. Chou: Yes, it took four years of your President’s term to do that. But the result is that perhaps the war will stop in Vietnam but the fighting in Laos and Cambodia might possibly continue for some time. But the manpower and matériel you poured in is too much.
Dr. Kissinger: Yes, but that is a separate problem from where we are today. We still have to deal with the situation as it exists after the settlement.
P.M. Chou: And do you think it would be so easy for the Soviet Union to reach out into Southeast Asia than to reach out in the Middle East and the South Asian Subcontinent?
Dr. Kissinger: I don’t think it would be so easy but I think it is their intention.
P.M. Chou: Their intentions are everywhere. Wherever you have gone they want to go.
P.M. Chou: Unless there is a vacuum. Then the people will take their place. Take, for instance, Cambodia. If you hadn’t opposed Sihanouk, then the Soviets wouldn’t have stepped in. If you dealt with Sihanouk, do you think it would help?
Dr. Kissinger: I wanted to talk about Southeast Asia. Do you, Mr. Prime Minister, want to do it now?
P.M. Chou: It will be all right to do it tomorrow.
Dr. Kissinger: I am very anxious to talk to the Prime Minister about Cambodia and Laos and what we envision about Southeast Asia and when we understand that we can talk about the concrete problems of the situation.
P.M. Chou: And we can also exchange views on the Soviet issue. I hear you also wanted to have Mr. Jenkins exchange views with our Foreign Minister.
Dr. Kissinger: Yes, in the bilateral …We are prepared to go at whatever rate you want to go … depending on the obstacles. Mr. Jenkins can at least explain where we want to go. Also, we should discuss the developments in Paris. Because otherwise we will keep your Foreign Minister there for months and he can never visit San Marino. (laughter)
P.M. Chou: You said you had an initial draft you were bringing with you?
Dr. Kissinger: (to Mr. Lord) Have we got it here? I will give it to the protocol person in the Guest House.
P.M. Chou: And you had an exchange with your Vietnamese friends.
Dr. Kissinger: Yes. And they will make some counterproposals which we will have tomorrow or the day after. We have agreed that we would try to avoid controversy at the Conference, as much as possible. So we approach it in a very constructive manner. And we are trying to normalize our relations with the DRV. One of the worst problems we have, they created. They proposed the participation of the Secretary General of the United Nations.12 (laughter) And we accepted it. We never understood why they proposed it.
P.M. Chou: When you gave them a list of the proposed participants it included Japan and Thailand. It may have included the Secretary General.
Dr. Kissinger: Absolutely not.
P.M. Chou: But you mentioned Thailand and Japan?
Dr. Kissinger: We mentioned Japan. I don’t know about Thailand. In fact, we were astonished when they proposed the Secretary General and some of Mr. Jenkins’ colleagues wrote papers on it. It was quite new to me. Marshall Green was practically in tears.
Dr. Kissinger: But now …
P.M. Chou: I would also like to make it clear that there is some ground for your work. During August, you proposed the Secretary General and the North Vietnamese didn’t agree.
Dr. Kissinger: Maybe. If so, we didn’t mean it seriously.
P.M. Chou: At that time they wouldn’t agree to Thailand and Japan, and did not mention the Secretary General, and they did not ask our opinion. And later on in relation to the guarantee we had a brief notification. All we saw was the October 26 version.
Dr. Kissinger: That was only a summary.
P.M. Chou: But you confirmed that honestly.
Dr. Kissinger: We had two choices—we could scrap it or confirm it. We had to keep Saigon from digging in too firmly and we had to tell Hanoi we would settle.
P.M. Chou: And you gave a very speedy reply too. Because you underestimated Nguyen Van Thieu. He surprised you.
Dr. Kissinger: Yes, but if we had not done it we would have been in a lengthy discussion with Hanoi. We thought it better to risk a fast answer rather than to get the whole situation confused. Were you surprised at the speed of the reply?
P.M. Chou: No. I appreciated it very much. In numerous documents we have also confirmed the record that you had trouble with Thieu. We saw the mischief that Thieu was bringing and we told our Vietnamese friends about it. We also told them that their attitude was not very friendly.
Dr. Kissinger: They both attacked me.
P.M. Chou: It was an attack from two sides?
Dr. Kissinger: That is right.
P.M. Chou: And it was only after the initialing of the Agreement, on his way back, that Tho told us about that, and he also told us about the issue of the Secretary General, and we thought that they hadn’t thought it through.
Dr. Kissinger: Yes, that is right. They admit now they didn’t know what they had in mind.
P.M. Chou: I put some questions to him and found the answers unclear. We asked you for clarification. You don’t find it easy to clarify either.
Dr. Kissinger: It was not our idea. In our view there are only two possibilities. One is that he would be a participant which is ridiculous because he will talk all the time, which is a bad role for the Secretary General. The other is that he be given some administrative position. And I think if he were made Executive Secretary to the Chairman of the Conference he couldn’t act without his approval. And as moderator he couldn’t take a position. We think this would be the best role for him consistent with his international status. Your colleagues are thinking it over, and we told them we would discuss it with you. I frankly [Page 48] think they are better at revolutionary warfare than at the diplomatic negotiating table. (laughter)
(The Prime Minister exits the room momentarily.)
V.M. Chiao: On today’s meeting we were thinking of issuing an item with the title “Chou En-lai, Premier of the State Council and Chi Pengfei, Minister of Foreign Affairs, held a meeting with Dr. Kissinger. The Premier of the State Council, Chou En-lai, the Minister of Foreign Affairs, Chi Peng-fei, and Vice Minister of Foreign Affairs, Chiao Kuanhua, held talks this evening with Dr. Kissinger, Assistant to the President for National Security Affairs. Taking part in the talks on the U.S. side were Mr. Alfred Jenkins, Mr. John Holdridge, Colonel Richard Kennedy, Mr. Winston Lord and Mrs. Bonnie Andrews. Participating on the Chinese side were Chang Wen-chin, Wang Hai-jung, Ting Yuan-hung, Tang Wen-sheng, Shen Jo-yun, Ma Chieh-hsien and Lien Cheng-pao.”
Dr. Kissinger: At what time will you release it? What time is it now in America? 8:30 a.m.? So we can say the same thing. And we will do it at noon our time. You can do it whenever you wish, if that is agreeable.
(The Prime Minister returns to the room.)
P.M. Chou: Without all your staff, how could you manage all your work?
Dr. Kissinger: I would do it in one half the time. (laughter)
P.M. Chou: No, really, they are very dedicated people. So, anyway, we won’t meet tomorrow morning. So if you want to go visiting in the morning, we can arrange for something. We will discuss that later.
1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Kissinger Office Files, Box 98, Country Files, Far East, HAK China Trip, Memcons & Reports (originals), February 1973. Top Secret; Sensitive; Exclusively Eyes Only. The meeting was held in the Great Hall of the People. Kissinger visited Beijing as part of an 11-day trip to East Asia that included stops at Bangkok, Vientiane, Hanoi, and Tokyo.↩
2. On January 27, the Foreign Ministers of the United States, South Vietnam, North Vietnam, and the South Vietnamese Provisional Revolutionary Government (PRG) signed a peace agreement in Paris.↩
3. Winston Lord oversaw the creation of Kissinger’s briefing book for his trip to China. (Ibid., Visit to the PRC, Briefing Book, February 1973)↩
4. The People’s Republic of China and Japan signed a joint statement on September 29, 1972, that established diplomatic relations between the two countries.↩
5. The text of the agreements signed in Moscow during President Nixon’s visit in May 1972 are printed in Department of State Bulletin, June 26, 1972, pp. 918–927. The text of the Joint Communiqué is ibid., pp. 899–902.↩
6. The text that Nixon and Brezhnev signed on May 29, 1972, laying out the twelve basic principles for U.S.-Soviet relations, is ibid., pp. 898–899.↩
7. Richard Helms was appointed Ambassador to Iran on February 8 and presented his credentials in Tehran on April 5.↩
8. The Brezhnev Doctrine asserted the right of the Soviet Union to intervene in any socialist state in which the leading role of the Communist party was threatened.↩
9. Donald Kendall was Chief Executive Officer of Pepsi-Cola and a friend of Richard Nixon.↩
10. The Canadian media magnate Roy Thomson had bought The Times of London in 1966.↩
11. Neville Maxwell’s book, India’s China War (London: Cape, 1970), contended that India was largely to blame for the 1962 Sino-Indian conflict.↩
12. Kurt Waldheim.↩
The Shanghai Communiqué
https://history.state.gov/search?q=the%20Shanghai%20Communiqu%C3%A9
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d8
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_25
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_26
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_27
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_28
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_29
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_30
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_31
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_32
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_33
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_34
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_35
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_36
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_37
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_38
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_39
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_40
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_41
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_42
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_43
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_44
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_45
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_46
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_47
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_48
Thân thế (các) nhân vật
wife of Zulfikar Ali Bhutto, mother of Benazir Bhutto
https://en.wikipedia.org/wiki/Nusrat_Bhutto
https://bhutto.org/index.php/bhutto-family/begum-nusrat-bhutto/
https://pppp.org.pk/website/mohterma-begum-nusrat-bhutto/
https://www.europe-solidaire.org/spip.php?article23243
https://fatehpointarchives.org/shajrah/nusratbhutto/
General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union
https://en.wikipedia.org/wiki/Leonid_Brezhnev
https://www.britannica.com/biography/Leonid-Ilich-Brezhnev
https://en.wikipedia.org/wiki/General_Secretary_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union
https://www.britannica.com/place/Soviet-Union/The-Brezhnev-era
Chang Wen-chin (Zhang Wenjin),
Assistant to the PRC Foreign Minister until September 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhang_Wenjin
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72863.pdf
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/lrfbzjbzzl_665553/202405/t20240531_11367634.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
https://www.youtube.com/watch?v=U518nt83-Rw
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100323.pdf
https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB106/NZ-1.pdf
https://www.cia.gov/readingroom/docs/U.S.-PRC%20POLITICAL%20NEGOTI%5B16060912%5D.pdf
https://scispace.com/pdf/united-states-china-normalization-an-evaluation-of-foreign-3tebdeqzpp.pdf
Chi P’eng-fei, Ji Pengfei (Chi P’eng-fei),
Vice Minister of Foreign Affairs, People’s Republic of China, until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972
PRC Vice Minister of Foreign Affairs until April 1971; Acting Foreign Minister until February 1972; Foreign Minister from February 1972 to November 1974
https://www.fmprc.gov.cn/eng/zy/wjrw/3606_665551/202405/t20240531_11367614.html
https://repository.lib.cuhk.edu.hk/en/item/cuhk-3011805
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji_Pengfei
Chiang Kai-shek, Tưởng Giới Thạch Jiang Jieshi (Chiang Kai-shek),
President of the ROC until April 5, 1975; Chairman, ROC National Security Council until 1975; Director-General, Kuomintang, until 1975
Generalissimo, President of the Republic of China
https://en.wikipedia.org/wiki/Chiang_Kai-shek
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_National_Government_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_leaders_of_the_Kuomintang
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_Affairs_Commission
https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_surname
https://en.wikipedia.org/wiki/Ji%C7%8Eng_(surname)
https://www.britannica.com/biography/Chiang-Kai-shek
https://www.thoughtco.com/chiang-kai-shek-4588488
https://www.history.com/topics/asian-history/chiang-kai-shek
https://www.britannica.com/summary/Chiang-Kai-shek
Chiao Kuan-hua,
Vice Foreign Minister, People’s Republic of China
https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124
https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf
SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN
https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg
Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538
Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download
Douglas-Home,
Sir Alec, British Prime Minister until October 1964
https://simple.wikipedia.org/wiki/Alec_Douglas-Home
https://simple.wikipedia.org/wiki/Prime_Minister_of_the_United_Kingdom
https://simple.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Opposition_(United_Kingdom)
https://simple.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Conservative_Party_(UK)
https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers/alec-douglas-home
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Foster_Dulles
https://history.state.gov/departmenthistory/people/dulles-john-foster
https://www.britannica.com/biography/John-Foster-Dulles
https://diplomacy.state.gov/encyclopedia/john-foster-dulles-secretary-of-state/
https://www.acton.org/publications/transatlantic/2020/03/10/john-foster-dulles-cold-war-architect
https://www.youtube.com/watch?v=BtyFClyli9c
Ehrlichman, John D.,
Assistant to the President for Domestic Affairs
https://www.britannica.com/biography/John-D-Ehrlichman
https://www.vera.org/reimagining-prison-webumentary/the-past-is-never-dead/drug-war-confessional
https://www.historylink.org/File/7880
https://d1f1obhpou9ryi.cloudfront.net/7880.mp3
https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/c89w0g2z/
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v02/d83
https://www.cnn.com/2016/03/23/politics/john-ehrlichman-richard-nixon-drug-war-blacks-hippie
https://www.theguardian.com/news/1999/feb/17/guardianobituaries.haroldjackson
https://www.ebsco.com/research-starters/history/john-ehrlichman
Gandhi, Indira,
Indian Prime Minister
https://en.wikipedia.org/wiki/Indira_Gandhi
https://www.britannica.com/biography/Indira-Gandhi
https://www.pmindia.gov.in/en/former_pm/smt-indira-gandhi/
https://www.history.com/this-day-in-history/january-19/indira-gandhi-becomes-indian-prime-minister
https://www.biography.com/political-figures/indira-gandhi
Green, Marshall,
Deputy Assistant Secretary of State for Far Eastern Affairs
https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt4d5nd2xt/entire_text/
https://adst.org/OH%20TOCs/Green-Marshall-China-Policy.pdf
https://adst.org/OH%20TOCs/Green-Marshall.pdf
https://1997-2001.state.gov/about_state/history/vol_xxx/persons.html
Major General, USA, Deputy Assistant to the President for National Security Affairs until January 1973; Army Vice Chief of Staff from January until August 1973; Assistant to the President and White House Chief of Staff from August 1973 until August 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Haig
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Secretary_of_State
https://en.wikipedia.org/wiki/Supreme_Allied_Commander_Europe
https://en.wikipedia.org/wiki/White_House_Chief_of_Staff
https://en.wikipedia.org/wiki/Deputy_National_Security_Advisor_(United_States)
https://history.state.gov/departmenthistory/people/haig-alexander-meigs
https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/secretary
https://www.u-s-history.com/pages/h1971.html
Heath, Edward,
British Prime Minister until March 4, 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Prime_Minister_of_the_United_Kingdom
https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Opposition_(United_Kingdom)
https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_Conservative_Party_(UK)
https://simple.wikipedia.org/wiki/Edward_Heath
https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers/edward-heath
https://history.blog.gov.uk/2014/02/28/hung-parliament-february-1974/
https://www.theguardian.com/politics/2010/may/04/1974-hung-parliament-edward-heath
Helms, Richard M., Deputy Director for Plans, Central Intelligence Agency, until April 1965; Deputy Director of Central Intelligence, April 1965–June 1966; thereafter Director
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/2/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/3/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/4/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/5/
https://www.rollingstone.com/culture/culture-news/the-rise-and-fall-of-richard-helms-191224/6/
https://slate.com/news-and-politics/2002/11/the-nasty-career-of-cia-director-richard-helms.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Helms
https://www.cia.gov/legacy/museum/artifact/helms-letter/
https://www.youtube.com/watch?v=Vh8IHr6iT2w
https://www.cia.gov/legacy/museum/artifact/helms-letter/
Holdridge, John H.,
member, National Security Council Operations staff/East Asia until April 1973; co-Deputy Chief of Mission, U.S. Embassy in Beijing from 1973 until 1975
https://en.wikipedia.org/wiki/John_H._Holdridge
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Indonesia
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_Republic_of_Singapore
https://www.uscpf.org/v2/johnholdridge.html
https://www.nndb.com/people/033/000127649/
https://www.uscpf.org/v2/holdridgebio.html
staff member, National Security Council, from July 1966
https://www.discoverlbj.org/exhibits/show/loh/pres/nsf
https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_L._Jenkins
https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/nsc/history.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/d123
Kennedy, Richard T.,
Colonel, USA, member, National Security Council staff; Deputy Assistant to the President for National Security Council planning from 1973 until 1975
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_T._Kennedy
https://oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf4000034s/
https://en.wikipedia.org/wiki/Under_Secretary_of_State_for_Management
https://history.state.gov/departmenthistory/people/kennedy-richard-thomas
https://history.state.gov/departmenthistory/people/kennedy-richard-thomas
https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/under-secretary-for-mgmt
https://history.state.gov/departmenthistory/people/chiefsofmission/representative-to-iaea
https://history.state.gov/departmenthistory/people/principalofficers/ambassador-at-large
Henry A Kissinger
Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973
https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger
https://www.theguardian.com/world/bilderberg
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip
https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china
http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html
https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim
http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War
Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”
(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280
Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf
https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html
“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
Discover the Truth at:
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger
https://etan.org/news/kissinger/secret.htm
Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam
https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g
Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary
https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA
The Untold Truth of Henry Kissinger
https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s
Was Henry Kissinger a War Criminal?
https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s
member, National Security Council staff until 1973; Director of the Policy Planning Staff, Department of State from October 1973 until January 1977
https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Lord
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ambassadors_of_the_United_States_to_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Council_on_Foreign_Relations
https://en.wikipedia.org/wiki/Director_of_Policy_Planning
https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19981208.pdf
https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/19991104.pdf
https://nsarchive.gwu.edu/document/22669-document-04-winston-lord-director-policy
https://www.ncafp.org/about-us/faps-board-of-advisors/ambassador-winston-lord/
President of the Republic of Vietnam (South Vietnam) until April 21, 1975
PHỎNG VẤN VỚI LỊCH SỬ - TỔNG THỐNG NGUYỄN VĂN THIỆU - Năm 1972
https://www.facebook.com/groups/373876840199844/permalink/1216306329290220/
https://www.facebook.com/groups/373876840199844/
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.1
https://www.youtube.com/watch?v=67J_48hfPik
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.2
https://www.youtube.com/watch?v=INAfcRW3Prc
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.3
https://www.youtube.com/watch?v=P_tOrafUIOY
Phỏng vấn cố Tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu full
https://www.youtube.com/watch?v=c_36BXxpEjw
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đáp trả xuất sắc những gì Kissinger đề cập về Vietnam War | NAMDUONGTV
https://www.youtube.com/watch?v=FrA2OaHueFM&t=1802s
3/29/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees
4/3/75 - Phnom Penh Evacuation
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (1)
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (2)
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (3)
4/5/75 - Evacuation of Vietnamese Refugees (4)
4/29/75 - Final Evacuation of Saigon (1)
4/29/75 - Final Evacuation of Saigon (2)
Dau Bach Ho1X Feb 11 1975 Thieu
Tôi Không Chết Đâu | Hồi Ức Miền Nam
https://www.youtube.com/watch?v=fJdQN0DYBvA
Thư Tổng Thống Thiệu Gửi Tổng Thống Gerald Ford
https://bachvietnhan.blogspot.com/2024/03/20240322-cdtl-thu-thieu-gui-gerald-ford.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d166
Cambodia Arms and Ammunition to the Vietnamese Communists
Discover the Truth at:
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
https://documents2.theblackvault.com/documents/cia/EOM-2019-00201-highlighted.pdf
Giây Phút Xé Lòng | Hồi Ức Miền Nam | Hồi Ký Miền Nam
https://www.youtube.com/watch?v=5WVwGiPD8Cs&t=2329
The Palace File Paperback – January 1, 1989
by Nguyen Tien Hung (Author), Jerrold L. Schecter (Author)
https://www.amazon.com/Palace-File-Nguyen-Tien-Hung/dp/0060915722
https://www.goodreads.com/en/book/show/2098486
Khi đồng minh tháo chạy
Nguyen Tien Hung
https://www.goodreads.com/book/show/32865811-khi-ng-minh-th-o-ch-y?ref=nav_sb_noss_l_23
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 1 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=PDhuGRvfKjw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 2 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=ZceUYCf7rqA
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 3 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=G2ET40EOGno
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 4 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=FFzsesWm25E
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 5 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=m2GMhs4DmBI
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 6 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=zMxfY_QGgwo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 7 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=Kvjmvn78kgo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 8 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=sylK7RDtLrc
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 9 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=gmF6urvaz0c
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 10 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=4Ig4PIzMFZM
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 11 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=WUFtNrT9sRo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 12 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=A4KYPScqNMY
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 13 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=29lrLqX6vEo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 14 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=j-WAarbW-fo
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 15 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=_GAo2fXzGBQ
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 16 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=X4Kb37dchNw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 17 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=0DChfJXgR-8
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 18 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=wCYj9b4Tw6E
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 19 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=Qm45ygXmqzY
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 20 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=GvUiF8wVJBg
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 21 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=ZIZRlk6m4Eg
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 22 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=WNv27DbdcOI
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 23 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=-C5qfHEJNu4
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 24 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=iyg98DfK31E
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 25 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=CxcX0dKgKlA
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 26 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=adUtaGlDcho
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 27 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=f-1xxI1OWh8
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 28 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=PazkNBf3rGA
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 29 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=OpIbsM20p14
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 30 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=F_ZcLZtx_6M
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 31 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=n4u5jqW3nbg
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 32 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=PHHx5wQlabw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 33 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=gpKZuQNdJJU
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 34 / Nguyễn Tiến Hưng/ Dễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=oGesHXnpZkw
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 35 / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=M6ZOXJyjMTk
Hồ Sơ Mật Dinh Độc Lập Phần 36 Cuối Cùng / Nguyễn Tiến Hưng/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=IYztC95fn4M
Khi Đồng Minh Nhảy Vào
https://www.amazon.com/-/es/Nguy%E1%BB%85n-Ti%E1%BA%BFn-H%C6%B0ng/dp/1495148629
Khi Đồng Minh Tháo Chạy Hardcover – January 1, 2005
https://www.amazon.com/Khi-%C4%90%E1%BB%93ng-Minh-Th%C3%A1o-Ch%E1%BA%A1y/dp/B00GQIWRA6
https://www.goodreads.com/book/show/32865811-khi-ng-minh-th-o-ch-y
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 1)
https://www.youtube.com/watch?v=C7YpCRv6MlI&t=487s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 2)
https://www.youtube.com/watch?v=vX9-eocj8hQ&t=803s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 3)
https://www.youtube.com/watch?v=z6rCp-RnGQ4&t=561s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 4)
https://www.youtube.com/watch?v=3Y1YWYjcYUs
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 5)
https://www.youtube.com/watch?v=cL7LO65oI_k&t=11s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 6)
https://www.youtube.com/watch?v=BsYcJCD0cwY
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 7)
https://www.youtube.com/watch?v=kclMjgFLtUw&t=371s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 8)
https://www.youtube.com/watch?v=5bsh7jTMF_o
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 9)
https://www.youtube.com/watch?v=NzhsA-ZZQ4Q&t=1265s
HỒI KÝ: NHỮNG UẤT HẬN TRONG TRẬN CHIẾN MẤT NƯỚC 1975 (Phần 10)
https://www.youtube.com/watch?v=IKBXiYNQMbc&t=18s
Bỏ Rơi Hay Phản Bội/ Tác Giả Bùi Anh Trinh/ Diễn Đọc Thiên Hoàng
https://www.youtube.com/watch?v=q3Seaq3ymmE
Chuyện Chưa Kể Về TT Thiệu Lúc Rời Khỏi Sài Gòn- (Ông và Nhân Viên Tùy Tùng May Mắn Thoát Chết)
https://www.youtube.com/watch?v=OoFEncck23U
20241102 Nixon Kissinger and the Decent Interval
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
A Decent Interval
https://www.youtube.com/watch?v=8xPzs3NZdN4
Richard Nixon Addresses The "Decent Interval Theory"
https://www.youtube.com/watch?v=8Q-H0281kfM
Transcript
In the Oval Office on August 3, 1972, Secretary of State Henry Kissinger tells President Richard Nixon that there’s a 50-50 chance of reaching a settlement with North Vietnam.
That deal would give Nixon a “decent interval,” a face-saving delay of a year or two between his final withdrawal of American troops and the Communists’ final takeover of South Vietnam. “We’ve got to find some formula that holds the thing together [for] a year or two, after which — after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater. If we settle it, say, this October, by January ’74 no one will give a damn.”
August 3, 1972
Richard M. Nixon, Henry A. Kissinger
Conversation: 760-006
Having established a framework for an armistice and the departure a American troops from Vietnam, President Nixon and National Security Adviser Henry A. Kissinger discussed the future trajectory of the war. Most importantly, they wanted to secure a “decent interval” between the removal of those troops, Nixon’s reelection in 1972 and the expected fall of Saigon. At this point in the conversation, Kissinger had just told Nixon they had a 50/50 chance of reaching a settlement with North Vietnam.
President Nixon: Now, let’s look at that just a moment again, think about it some more, but… let’s be perfectly… cold-blooded about it. If you look at it from the standpoint of our game… with the Soviets and the Chinese, from the standpoint of running this country… I think we could take, in my view, almost anything, frankly, that we can force on Nguyễn Văn Thiệu. Almost anything. I just come down to that. You know what I mean?
President Nixon: Because I have a feeling we would not be doing, like I feel about the Israel, I feel that in the long run we’re probably not doing them an in – a disfavor due to the fact that I feel that the North Vietnamese are so badly hurt that the South Vietnamese are probably going to do fairly well. [Kissinger attempts to interject.] But also due to the fact-because I look at the tide of history out there-South Vietnam probably is never going to survive anyway. I’m just being perfectly candid. I-
Henry A. Kissinger: In the pull-out area-
President Nixon: [Unclear] we’ve got to be – if we can get certain guarantees so that they aren’t… as you know, looking at the foreign policy process, though, I mean, you’ve got to be-we also have to realize, Henry, that winning an election is terribly important.
It’s terribly important this year. But can we have a viable foreign policy if a year from now or two years from now, North Vietnam gobbles up South Vietnam? That’s the real question.
Kissinger: If a year or two year from now North Vietnam gobbles up South Vietnam, we can have a viable foreign policy if it looks as if it’s the result of South Vietnamese incompetence.
Kissinger: If we now sell out in such a way that, say, within a three-to four-month period, we have pushed President Thieu over the brink-we-ourselves-I think, there is going to be -even the Chinese won’t like that. I mean, they’ll pay verbal-verbally, they’ll like it.
President Nixon: But it’ll worry them.
Kissinger: But it will worry everybody. And domestically in the long run it won’t help us all that much because our opponents will say we should’ve done it three years ago.
President Nixon: I know.
Kissinger: So we’ve got to find formula that holds the thing together a year or two, after which-after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater. If we settle it, this October, by January 74 no one will give a damn.
President Nixon: Yeah, having in mind the fact that, you know, as we all know, the-the analogy-comparison [to] Algeria is not on-I not at all for us. But on the other hand, nobody gives a goddamn about what happened to Algeria-
Kissinger: Mm-hmm.
President Nixon: -after they got out. [chuckling] You know what I mean? But Vietnam, I must say… Jesus, they’ve fought so long, dying, and now… I don’t know.
End of excerpt.
Miller Center
University of Virginia
“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
Discover the Truth at:
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
PHỎNG VẤN ÔNG THIỆU: Về vấn đề Cộng Sản sau hiệp định Paris (phụ đề Pháp Việt)
https://www.youtube.com/watch?v=qUCl1EwGBuo
Oriana Fallaci on Interviewing South Vietnamese President Nguyễn Văn Thiệu | The Dick Cavett Show
https://www.youtube.com/watch?v=rmgtOX1Gkfs
SYND 26-1-73 PRESIDENT THIEU PRESS CONFERENCE ON PEACE AGREEMENT
https://www.youtube.com/watch?v=uSeKp8CEHMo
SYND 04-04-73 PRESIDENT NIXON MEETS SOUTH VIETNAMESE PRESIDENT THEU IN SAN CLEMENTE, CALIFORNIA
https://www.youtube.com/watch?v=fYUQw3q3eXE
EP 1 | Tổng thống Thiệu và cuộc phỏng vấn tàn bạo với nhà báo Ý năm 1972
https://www.youtube.com/watch?v=l0aBx_TG2zg
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.2
https://www.youtube.com/watch?v=INAfcRW3Prc&t=10s
Tổng thống Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1972 (Ms.O Fallaci) - Ep.3
https://www.youtube.com/watch?v=P_tOrafUIOY
Trung tướng Nguyễn văn Thiệu tuyên bố hiến pháp Đệ Nhị Việt Nam Cộng Hoà 1967
https://www.youtube.com/watch?v=AwLHVNeQFCw
“NÁO LOẠN” HỘI TRƯỜNG: Phỏng vấn tổng thống Thiệu năm 1990
https://www.youtube.com/watch?v=OVQCSkHOMLU
CỰU TỔNG THỐNG VIỆT NAM CỘNG HÒA NGUYỄN VĂN THIỆU TRẢ LỜI PHỎNG VẤN BÁO CHÍ NGƯỜI VIỆT HẢI NGOẠI
https://www.youtube.com/watch?v=VLKKzrIqj54
Phỏng vấn Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu - TTMD - V1
https://www.youtube.com/watch?v=HUQbqzkmqMk
SYND 1-11-72 THIEU SPEAKS ON VIETNAM PEACE
https://www.youtube.com/watch?v=tM643Wx6IyY
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trả lời phỏng vấn năm 1970
https://www.youtube.com/watch?v=LAoWc0zpuuc
Phỏng vấn Cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ngày 03 tháng 05 năm 1993
https://www.youtube.com/watch?v=-fmSh6ihTcw&t=1305s
Dau Bach Ho1X Feb 11 1975 Thieu
Tôi Không Chết Đâu | Hồi Ức Miền Nam
https://www.youtube.com/watch?v=fJdQN0DYBvA
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony
Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony
Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Georges Jean Raymond Pompidou
President of France from 1969 until 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Pompidou
https://www.elysee.fr/en/georges-pompidou
https://www.ebsco.com/research-starters/history/georges-pompidou
https://artsandculture.google.com/entity/georges-pompidou/m01lbpj?hl=en
Rahman, Mujibur,
Prime Minister of Bangladesh until 1975
https://en.wikipedia.org/wiki/Sheikh_Mujibur_Rahman
https://www.britannica.com/biography/Mujibur-Rahman
https://adst.org/2016/03/creating-bangladesh-the-triumph-and-tragedy-of-sheikh-mujib/
https://en.wikipedia.org/wiki/Premiership_of_Sheikh_Mujibur_Rahman
Rockefeller, Nelson A.,
Governor of New York until 1973; Vice President of the United States from December 19, 1974, until January 20, 1977
https://en.wikipedia.org/wiki/Nelson_Rockefeller
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States
https://en.wikipedia.org/wiki/Governor_of_New_York
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Deputy_Secretary_of_Health_and_Human_Services
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_Western_Hemisphere_Affairs
https://simple.wikipedia.org/wiki/Nelson_Rockefeller
https://dimes.rockarch.org/agents/nQV9zedPVBqFgyGrXPQvBw?
Rogers, William P.,
Secretary of State from January 21, 1969
https://en.wikipedia.org/wiki/William_P._Rogers
https://history.state.gov/departmenthistory/people/rogers-william-pierce
https://www.justice.gov/ag/bio/rogers-william-pierce
https://millercenter.org/president/nixon/essays/rogers-1969-secretary-of-state
https://simple.wikipedia.org/wiki/William_P._Rogers
Sadat, Anwar,
President of Egypt
https://en.wikipedia.org/wiki/Anwar_Sadat
https://www.britannica.com/biography/Anwar-Sadat
https://www.ebsco.com/research-starters/history/sadat-becomes-president-egypt
https://sadat.umd.edu/about-us/anwar-sadat
https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1978/al-sadat/facts/
https://en.wikipedia.org/wiki/Assassination_of_Anwar_Sadat
https://www.biography.com/political-figures/anwar-el-sadat
Schumann, Maurice,
French Foreign Minister from June 1969 until April 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Maurice_Schumann
https://historica.fandom.com/wiki/Maurice_Schumann
https://dbpedia.org/page/Maurice_Schumann
https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2025752_2025466_2025452,00.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v04/persons
https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/schumann-maurice
Shultz, George P.,
Secretary of the Treasury until April 17, 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Shultz
https://home.treasury.gov/about/history/prior-secretaries/george-p-shultz-1972-1974
https://history.state.gov/departmenthistory/people/shultz-george-pratt
https://www.hoover.org/profiles/george-p-shultz
https://www.britannica.com/biography/George-Shultz
https://millercenter.org/president/nixon/essays/shultz-1972-secretary-of-the-treasury
Norodom Sihanouk,
King of Cambodia to March 1955, thereafter Prince of Cambodia; Prime Minister and Foreign Minister, October 1955–January 1956; Prime Minister, Foreign Minister, and Minister of the Interior, March–April 1956; Prime Minister, September–October 1956; Prime Minister, Foreign Minister, Minister of Plans, and Minister of the Interior, April–July 1957
Cambodian Head of State until March 1970; thereafter, leader of Cambodian Government in exile in Beijing
Prince, Head of State of Cambodia until March 18, 1970; thereafter, leader of the Cambodian government-in-exile in Beijing (GRUNK)
4/11/75 - Phnom Penh Evacuation
Waldheim, Kurt,
United Nations Secretary-General from 1972
https://en.wikipedia.org/wiki/Kurt_Waldheim
https://en.wikipedia.org/wiki/Secretary-General_of_the_United_Nations
https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Austria
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_(Austria)
https://www.jewishvirtuallibrary.org/kurt-waldheim
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/nsasaigon.asp
https://www.dncr.nc.gov/blog/2016/04/29/fall-saigon-and-ambassador-graham-martin
/https:/tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg){kind=link}
No comments:
Post a Comment