Lãnh Thổ Lãnh Hải Việt-Nam: 20261025 CDTL DDE D754 17 Jun 1954 Điện văn về Phiên họp kín thứ 14 về Đông Dương

20261025 CDTL DDE D754 17 Jun 1954 Điện văn về Phiên họp kín thứ 14 về Đông Dương, Geneva, 15 giờ ngày 16 tháng 6. Phái đoàn Hoa Kỳ gửi Bộ Ngoại giao.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d754

Google Translated

Tài liệu 754

Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1952–1954, Hội nghị Geneva, Tập XVI

396.1 GE/6–1754: Điện tín Phiên họp kín thứ mười bốn về Đông Dương, Geneva, 15:00 ngày 16 tháng 6: Phái đoàn Hoa Kỳ gửi Bộ Ngoại giao

Mật

Geneva, ngày 17 tháng 6 năm 1954 – 01:00 sáng

Secto 461. Đồng gửi thông tin tới Paris (số 448), London (số 296), Sài Gòn (số 174), Tokyo (số 145), Moscow (số 132); Phnom Penh và Vientiane (không đánh số). Tokyo chuyển tiếp cho CINCFE. Bộ chuyển tiếp cho Bộ Quốc phòng. Phiên họp kín thứ mười bốn, thứ Tư, ngày 16 tháng 6.

Eden chủ trì.

Đại diện Campuchia nhắc lại đề xuất ngày 8 tháng 6 của mình (Secto 367) và nhấn mạnh nguyên tắc cốt yếu về việc rút quân Việt Minh khỏi Campuchia. Ông nhắc lại sự kiện quân chính quy xâm nhập vào tháng 4 năm 1954. Khi mô tả chức năng của ủy ban quốc tế tại Campuchia, ông cho biết nhiệm vụ đầu tiên sẽ liên quan đến việc rút quân chính quy và không chính quy của Việt Minh; nhiệm vụ thứ hai là trao đổi và trả tự do cho tù binh cùng những người dân thường bị giam giữ; và nhiệm vụ thứ ba là ngăn chặn mọi hoạt động của nước ngoài gây phương hại đến hòa bình tại Campuchia.

Đại diện Campuchia nêu rõ rằng ông đã chấp nhận nguyên tắc đồng thời chấm dứt thù địch tại cả ba quốc gia, cũng như việc gặp gỡ giữa các đại diện quân sự tại Geneva và tại thực địa. Ông cũng nhấn mạnh sự sẵn sàng của Campuchia trong việc cam kết không tiếp nhận quân đội nước ngoài, không cho phép đặt căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ mình, và không gia tăng lực lượng quân sự vượt quá mức cần thiết cho một nền quốc phòng hiệu quả.

Đại diện Campuchia một lần nữa phủ nhận sự tồn tại của cái gọi là phong trào kháng chiến. Ông tái khẳng định nền độc lập của Campuchia và nhắc lại các tuyên bố trước đó về lòng trung thành với Nhà vua, về các cuộc bầu cử và quy trình hiến định. Ông nhấn mạnh rằng Campuchia không có ý định can thiệp vào công việc nội bộ của các nước láng giềng. Đại diện Campuchia kết luận bằng những lời lẽ sau: “Xin đừng trách cứ Campuchia trong tương lai nếu nước này tìm cách tự vệ bằng mọi biện pháp, khi mà công lý đã bị khước từ và mọi nỗ lực đều nhằm ngăn cản nước này được sống trong trạng thái trung lập, tự do và hòa bình ngay trên đất nước mình.” [Trang 1158]

Đại diện Lào cũng có quan điểm tương tự. Ông nhấn mạnh sự đoàn kết dân tộc của nhân dân Lào, các điều kiện dân chủ và nền độc lập trọn vẹn. Ông đề cập đến sự hiện diện của lực lượng xâm lược Việt Minh – điều mà mọi quan sát viên khách quan đều biết rõ. Ông đưa ra đề nghị gồm sáu điểm:

(1) rút quân đội chính quy và không chính quy của Việt Minh;

(2) tập trung quân đội Liên hiệp Pháp tại các căn cứ đã được quy định trong các hiệp định Pháp-Lào;

(3) giải giáp các lực lượng không chính quy còn lại, cho phép công dân Việt Nam rời đi và trao trả đầy đủ quyền công dân cho người dân Lào;

(4) trả tự do cho tù binh và những người bị giam giữ;

(5) thiết lập hệ thống kiểm soát quốc tế, bao gồm cả việc giám sát biên giới; và

(6) tổ chức cuộc họp giữa đại diện các bộ chỉ huy quân sự tại Geneva; các đại diện này có thể thành lập các ủy ban quân sự đặc biệt nếu muốn, nhằm phối hợp việc di chuyển quân tại thực địa. (Nội dung được truyền tải trong điện văn Secto 457.)

Sau đó, Chu Ân Lai nhắc lại đề nghị ngày 27 tháng 5 (Secto 3264) và thỏa thuận ngày 31 tháng 5 dựa trên đề nghị của Eden (Secto 3475). Ông nhắc lại rằng mình đã nhiều lần khẳng định điều kiện tại mỗi nước trong ba nước Đông Dương là không giống nhau; giữa ba nước có những điểm khác biệt, mặc dù không thể tách rời chúng một cách rạch ròi. Tiếp đó, ông bày tỏ các quan điểm sau:

Thứ nhất, theo thỏa thuận ngày 29 tháng 5, cần phải chấm dứt chiến sự sớm và đồng loạt trên toàn Đông Dương. Việc xem xét tình hình tại Lào và Campuchia nhất thiết phải dựa trên nguyên tắc này.

Thứ hai, theo thỏa thuận ngày 29 tháng 5, đại diện của hai bộ chỉ huy cần xem xét tình hình tại Lào và Campuchia, đặc biệt là vấn đề bố trí lực lượng vào thời điểm chấm dứt chiến sự. Chu Ân Lai chỉ rõ rằng đại diện hai bộ chỉ huy đã họp bàn về vấn đề Việt Nam từ ngày 2 tháng 6, và nay họ cần nghiên cứu việc bố trí lực lượng tại Lào và Campuchia, cả tại Geneva lẫn tại thực địa. Việc nghiên cứu này phải tính đến các yếu tố:

(a) các lực lượng bản địa đối địch tại Lào và Campuchia bao gồm cả quân đội thuộc các chính phủ kháng chiến ở hai nước này, và

(b) tất cả các lực lượng nước ngoài phải được rút đi theo đề xuất ngày 10 tháng 5 của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thứ ba, kể từ ngày chấm dứt chiến sự, phải ngăn chặn việc đưa mọi loại nhân sự và khí tài quân sự từ bên ngoài vào Đông Dương. Nguyên tắc này cũng phải được áp dụng đối với Lào và Campuchia. Chu Ân Lai cho biết ông đã ghi nhận và thấu hiểu tuyên bố ngày 8 tháng 6 của Campuchia về nhu cầu vũ khí để phòng thủ; điều này cũng áp dụng cho cả Lào. Vấn đề này cần được xem xét thêm. Đồng thời, Chu Ân Lai khẳng định rõ rằng để khôi phục hòa bình tại Đông Dương, không được phép để bất kỳ quốc gia nước ngoài nào thiết lập căn cứ trên lãnh thổ của bất kỳ nước nào trong ba nước Đông Dương sau khi có thỏa thuận đình chiến.

Thứ tư, nguyên tắc giám sát quốc tế áp dụng cho Lào và Campuchia dường như đã được chấp nhận rộng rãi. Tuy nhiên, cần tính đến các điều kiện đặc thù tại đây khi triển khai công tác giám sát quốc tế.

Thứ năm, dường như không có vấn đề gì nảy sinh trong việc phóng thích và trao đổi tù binh cũng như những người bị giam giữ thuộc diện dân sự.

Thứ sáu, không được có hành động trù dập hay ngược đãi những người đã hợp tác với bất kỳ bên nào trong thời gian chiến tranh. Sau đó, Chu Ân Lai đã đệ trình một đề nghị (được chuyển đi dưới mã Secto 458).

Đại diện của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) đã phát biểu khá chi tiết về sự cần thiết phải công nhận tầm quan trọng của các phong trào giải phóng dân tộc tại Lào và Campuchia; ông khẳng định rằng các phong trào này – vốn bắt nguồn từ lịch sử và truyền thống hào hùng của các quốc gia đó – đã hoạt động tích cực trong nhiều năm kể từ khi Pháp tiến hành chinh phục và đô hộ. Ngay cả sau khi Pháp đã củng cố quyền kiểm soát tại Đông Dương, người dân vẫn tiếp tục đấu tranh giành độc lập. Sau thất bại của Nhật Bản, các lực lượng Việt Minh, Khmer và Pathet Lào đã thành lập các chính quyền của mình. Pháp đã cố gắng dập tắt các phong trào kháng chiến này bằng vũ lực, rồi sau đó tìm cách lôi kéo họ bằng chiêu bài độc lập giả tạo và các cải cách dân chủ. Mục đích của phe can thiệp Mỹ là hất cẳng thực dân Pháp để thế chỗ. Đại diện VNDCCH bày tỏ sự tôn trọng và ủng hộ các phong trào giải phóng này, đồng thời mong muốn làm mọi cách có thể để hỗ trợ họ. Ông bác bỏ những cáo buộc mang tính "xuyên tạc" cho rằng có sự tác động từ bên ngoài (từ phía Việt Minh) đối với Lào và Campuchia. Khi chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân còn tồn tại, sự kháng chiến sẽ nảy sinh từ nội tại chứ không thể bị áp đặt một cách khiên cưỡng từ bên ngoài. Ông nói thêm rằng mình ủng hộ nghị quyết của Tầu cộng và bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán tại Geneva cũng như tại thực địa sẽ sớm diễn ra.

Tiếp đó, đại diện VNDCCH nhắc lại các đề nghị ngày 10 tháng 5 của mình và cho rằng vấn đề khôi phục hòa bình tại Việt Nam đòi hỏi phải thảo luận cả các vấn đề chính trị lẫn quân sự. Các cuộc thảo luận về quân sự tại Geneva đã đạt được một số tiến triển, và nay đã đến lúc bàn thảo về các vấn đề chính trị. Vì lý do đó, ông đã đệ trình một đề nghị (được chuyển đi dưới mã Secto 459).

Đại diện Pháp (ông Chauvel) bày tỏ sự hài lòng khi thấy đại diện VNDCCH không phản đối các đề nghị của Tầu cộng. Ông cho biết sẽ bình luận về các đề nghị của VNDCCH sau, nhưng hiện tại muốn tập trung phát biểu về vấn đề Lào và Campuchia. Phía Cộng sản dường như lo ngại về vấn đề các căn cứ quân sự tại những quốc gia này. Các đề nghị do đại diện Lào và Campuchia đưa ra lẽ ra phải mang lại sự đảm bảo về vấn đề này. Khi quân đội Việt Minh rút đi, sẽ không còn quân đội nước ngoài nào hiện diện tại Lào và Campuchia. Phía Campuchia từng tuyên bố rằng nếu không có nguy cơ bị xâm lược thì họ sẽ không kêu gọi sự hiện diện của quân đội nước ngoài. Phía Cộng sản còn mong muốn những sự đảm bảo nào nữa? Về phần Lào, Pháp có các thỏa thuận kèm theo cam kết quân sự. Khi quân đội Việt Minh rút đi, quân đội Pháp sẽ được cắt giảm xuống mức tối thiểu cần thiết để duy trì an ninh và sẽ chịu sự giám sát quốc tế. Pháp sẵn sàng chấp nhận các biện pháp giám sát này. Nếu các đề nghị được Lào và Campuchia chấp nhận, thì sẽ có những sự đảm bảo thỏa đáng trong lĩnh vực quân sự.

Liên quan đến các tuyên bố của phía Cộng sản về phong trào kháng chiến, đại diện Pháp cho rằng tuyên bố của Lào và Campuchia đã đưa ra câu trả lời thỏa đáng. Nếu chấm dứt thù địch, các cuộc bầu cử tự do sẽ được tổ chức tại những quốc gia này dưới sự giám sát của một ủy ban trung lập. Người dân Khmer và Pathet Lào sẽ có quyền công dân bình đẳng và có thể hòa nhập vào xã hội. Đại diện Pháp bày tỏ sự ủng hộ đối với các đề nghị của Lào và Campuchia, tin rằng chúng sẽ mang lại hòa bình và an ninh cho khu vực. Ông cho biết thêm rằng mình đã lắng nghe kỹ lưỡng và đọc với sự quan tâm đề xuất của Tầu cộng, vốn chứa đựng nhiều yếu tố hữu ích; ông sẽ đưa ra bình luận về đề nghị này vào một dịp khác. Ông bày tỏ sự ngạc nhiên khi nghe đề nghị của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) trong ngày hôm nay, vì theo hiểu biết của ông, nội dung thảo luận tại cuộc họp này là về Lào và Campuchia. Ông cho rằng việc đưa ra đề nghị này là một nỗ lực nhằm làm rối loạn vấn đề. Ông không chỉ trích bản thân đề nghị đó mà chỉ mong muốn giải quyết các vấn đề theo trình tự bài bản.

Đại diện Hoa Kỳ, dù đã đăng ký phát biểu, cho rằng tốt hơn hết là chỉ nói ngắn gọn do đã muộn. Ông cho biết mình đã lắng nghe với sự quan tâm tuyên bố của Tầu cộng – một tuyên bố mà ông thấy là chừng mực và hợp lý. Tuy nhiên, ông không thể nói điều tương tự về tuyên bố của VNDCCH, vốn thiếu sự hợp lý và chừng mực. Ông đề nghị hội nghị quay lại chủ đề về Lào và Campuchia. Kết lại, ông nhận xét rằng thoạt nhìn, đề nghị của Tầu cộng có những điểm có thể chấp nhận được, cũng như những điểm tương đồng với các đề xuất của đại diện Lào và Campuchia.

Đại diện Liên Xô chỉ ra rằng khi xem xét việc khôi phục hòa bình ở Đông Dương, hội nghị đã đặc biệt chú trọng đến lệnh ngừng bắn tại Việt Nam – chiến trường chính của các hoạt động quân sự. Tuy nhiên, toàn bộ khu vực này có nhiều đặc điểm tương đồng, và ông không thể đồng ý rằng tình hình tại Việt Nam khác biệt hoàn toàn so với Lào và Campuchia, mặc dù hai nước sau có những đặc thù riêng cần được tính đến. Cả ba quốc gia đều đang đấu tranh vì tự do và độc lập. Ông tin rằng việc khôi phục hòa bình tại cả ba Quốc gia Liên kết (Associated States) chắc chắn gắn liền với nguyện vọng hòa bình, tự do và độc lập của người dân các nước này. Khi xem xét vấn đề khôi phục hòa bình tại Lào và Campuchia, một số khó khăn đã nảy sinh. Hội nghị mới chỉ nghe ý kiến từ đại diện của một bên tham chiến và chưa nghe ý kiến từ các phong trào kháng chiến. Đại diện Liên Xô coi đề nghị ngày 8 tháng 6 của Campuchia là phiến diện và dẫn chứng đoạn hai làm ví dụ. Điều tương tự cũng có thể nói về đề nghị của Lào đưa ra hôm nay. Ông tin rằng đề nghị của Tầu cộng đã bao quát tất cả các vấn đề chính và tính đến nguyện vọng của đại diện Lào và Campuchia; nó có thể tạo cơ sở cho quyết định của hội nghị này. Các đề xuất của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) đã tính đến những biện pháp mà nếu không được thực hiện thì sẽ không thể có lệnh ngừng bắn tại Lào và Campuchia; nếu được chấp nhận, lệnh ngừng bắn có thể đạt được. Do đó, ông ủng hộ đề xuất của VNDCCH.

Sau đó, đại diện Liên Xô nhắc lại đề nghị ngày 14 tháng 6 của mình về thành phần và chức năng của ủy ban trung lập và các ủy ban hỗn hợp. Ông nói tiếp rằng ông muốn đáp ứng nguyện vọng của các đại biểu khác, vì vậy đề nghị ủy ban trung lập quốc tế bao gồm năm thành viên thay vì bốn, và bổ sung thêm Indonesia chẳng hạn. Ấn Độ sẽ giữ vai trò chủ tịch, còn các thành viên khác là Ba Lan, Tiệp Khắc và Pakistan. Một phương án khác có thể là một ủy ban quốc tế với quy mô hạn chế hơn, bao gồm Ấn Độ (chủ tịch), Ba Lan và Indonesia hoặc "một cường quốc châu Á nào đó". Ông cho rằng có thể đạt được thỏa thuận về một trong những đề nghị này. Ông tái khẳng định sự ủng hộ đối với đề nghị ngày 14 tháng 6 của mình, đồng thời nói thêm rằng đại diện Liên Xô coi việc đặt ủy ban hỗn hợp dưới quyền ủy ban quốc tế là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được.

Đại diện Việt Nam phát biểu rằng ông thấy các đề nghị của Lào và Campuchia là hợp lý nhất và sẽ trình bày ý kiến về vấn đề này vào một dịp khác. Ông lưu ý rằng hội nghị đã nhất trí giải quyết trước các vấn đề quân sự tại Việt Nam và cho rằng việc thảo luận đồng thời các vấn đề quân sự và chính trị sẽ gây nhiều rối rắm. Hợp lý hơn là hoàn tất đàm phán quân sự rồi mới chuyển sang lĩnh vực chính trị. Ông vẫn ủng hộ các đề nghị ngày 13 tháng 5 của mình và sẽ trình bày quan điểm khi các cuộc thảo luận về chính trị bắt đầu. Ông khẳng định lại rằng các tuyên bố của VNDCCH về nền độc lập của Việt Nam hoàn toàn không có cơ sở, đồng thời chỉ ra rằng ông đã thông báo cho hội nghị về các hiệp ước độc lập mới được ký kết tại Paris. Ông cũng tái khẳng định quan điểm cho rằng các cuộc bầu cử tại Việt Nam cần được Liên Hợp Quốc giám sát.

Đại diện Vương quốc Anh bắt đầu kết thúc cuộc họp, nhận định rằng cuộc thảo luận rất quan trọng và nhiều đề nghị đã được đưa ra. Ông đề nghị các bên nghiên cứu kỹ lưỡng và trao đổi ý kiến về những đề nghị này. Đại diện Pháp ngắt lời để thông báo rằng ông muốn trình thêm một đề nghị nữa về quy trình kiểm soát (xem Secto 460). Vương quốc Anh kết thúc cuộc họp với đề nghị tất cả các đề xuất cần được nghiên cứu kỹ lưỡng và các đại biểu sẽ họp lại vào thứ Sáu, ngày 18 tháng 6, để thảo luận về chúng.

Smith.

1. Một bản biên bản của phiên họp này (IC Restricted/14) hiện có trong hồ sơ Hội nghị, mã số lot 60 D 627, CF 278. Biên bản ghi nhận cuộc họp bắt đầu lúc 15:00 và kết thúc lúc 19:30. Biên bản này cũng được in trong tài liệu *Conférence de Genève*, các trang 300–310. Bài phát biểu của Tep Phan (Tài liệu Đông Dương IC/32, ngày 16 tháng 6) và các đề xuất của Lào, Việt Minh cùng Cộng hòa Nhân dân Tầu cộng (các Tài liệu Đông Dương IC/31, IC/33 và IC/35, lần lượt vào các ngày 16–17 tháng 6) hiện có trong hồ sơ Hội nghị, mã số lot 60 D 627, CF 279A. Đề xuất của Phái đoàn Pháp (ngày 16 tháng 6) hiện có trong hồ sơ Hội nghị, mã số lot 60 D 627, CF 283. Một bản tóm tắt ngắn gọn về cuộc họp đã được gửi tới Bộ Ngoại giao trong bức điện Secto 462, ngày 17 tháng 6. (396.1 GE/6–1754)↩

2. Đề ngày 3 tháng 6, tr. 1014.↩

3. Xem phần dưới.↩

4. Đề ngày 27 tháng 5, tr. 947.↩

5. Đề ngày 29 tháng 5, tr. 975.↩

6. Nguyên văn phát biểu của Chu Ân Lai, trích từ biên bản ghi chép đầy đủ của phiên họp, như sau: “Thứ hai, thỏa thuận ngày 29 tháng 5 quy định rằng đại diện của hai bộ chỉ huy cần nghiên cứu việc bố trí lực lượng sau khi chấm dứt thù địch, bắt đầu bằng vấn đề các khu vực tập kết tại Việt Nam. Giờ đây, chúng ta cần xem xét vấn đề đạt được một thỏa thuận đình chiến tại Lào và Campuchia dựa trên nguyên tắc này, như đã được thống nhất.”↩

7. Đề ngày 17 tháng 6, tr. 1162.↩

8. Đề ngày 17 tháng 6, tr. 1163.↩

9. Đề ngày 17 tháng 6, tr. 1164.↩

Historical Documents - Office of the Historian

List of Abbreviations and Symbols

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/terms

List of Persons

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/persons

The Geneva Conference on Indochina May 8–July 21, 1954

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/comp2

III. Proceedings of the Conference: Continued Discussions of Conference Arrangements, Procedures, and Participants; United States Positions and Tactics at the Conference; Arrangements and Discussions on Collective Defense in Southeast Asia; Consideration of United States Military Intervention in Indochina; Proposals on Indochina by the Various Delegations; Efforts To End Hostilities in Indochina and To Preserve Peace in Southeast Asia; United States Participation in the Final Stage of the Indochina Phase of the Conference; Conclusion of the Geneva Conference (May 8–July 21)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/ch7

June 16, 1954 (Documents 752–763)

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/ch7subch40

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d754

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1158

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1159

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1160

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1161

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_947

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_975

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1014

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1162

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1163

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/pg_1164

Thân thế (các) nhân vật

Chauvel, Jean,

French Ambassador in Switzerland; French Delegate at the Geneva Conference.

https://www.nytimes.com/1979/06/01/archives/jean-chauvel-of-france-a-diplomat-for-42-years.html

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v12p1/d347

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v13p1/d717

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d798

https://hanfordsentinel.com/looking-back-at-vietnam-war-vietnams-shift-from-french-occupation-to-a-feuding-north-and/collection_64d50889-351a-5986-b490-fee04636590f.html#1

https://hanfordsentinel.com/looking-back-at-vietnam-war-vietnams-shift-from-french-occupation-to-a-feuding-north-and/collection_64d50889-351a-5986-b490-fee04636590f.html#1

Chou En-lai, (Zhou Enlai)

Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau

https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai

https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China

https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party

https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2

Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho

https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download

Eden, Anthony,

British Secretary of State for Foreign Affairs; Head of the British Delegation at the Geneva Conference; one of the three rotating chairmen of the Geneva Conference on Korea.

https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony_Eden

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/d91

https://adst.org/2015/06/sound-and-the-fury-the-1954-geneva-conference-on-vietnam-and-korea/

https://theasanforum.org/9324-2/

https://www.nytimes.com/1954/05/10/archives/parley-on-korea-off-indefinitely-geneva-session-set-for-today.html

https://api.parliament.uk/historic-hansard/people/mr-anthony-eden/1954

https://media.un.org/photo/en/asset/oun7/oun7758434

https://www.cvce.eu/en/obj/the_geneva_conference_20_and_21_july_1954-en-81ae1ba1-75f0-432c-ae35-e2aec6f0562e.html

https://www.cvce.eu/en/collections/unit-content/-/unit/02bb76df-d066-4c08-a58a-d4686a3e68ff/4295a026-2784-4b1c-b58e-ee8549490164/Resources#81ae1ba1-75f0-432c-ae35-e2aec6f0562e

Smith, Walter Bedell,

Under Secretary of State; Head of the United States Delegation at the Geneva Conference, May 3–June 20, and July 17–21, 1954.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v16/ch5subch4