20260802 CDTL NRM D33 18 May 1973 33. Bản ghi nhớ cuộc trao đổi
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d33
Google Translated
Tài liệu 33
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập XVIII, Trung Quốc, 1973–1976
33. Bản ghi nhớ cuộc trao đổi
Bắc Kinh, ngày 18 tháng 5 năm 1973.
THÀNH PHẦN THAM DỰ
Chu Ân Lai, Thủ tướng Quốc vụ viện
Kiều Quán Hoa, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao
Hoàng Trấn, Trưởng Văn phòng Liên lạc CHND Trung Hoa
Chu Truyền Hiền, Quyền Vụ trưởng Vụ Lễ tân, Bộ Ngoại giao
Lâm Bình, Vụ trưởng Vụ Châu Mỹ và Châu Đại Dương, Bộ Ngoại giao
Đường Văn Sinh, Phiên dịch viên Bộ Ngoại giao
Thẩm Nhược Vân, Thư ký ghi chép
Liên Chính Bảo, Thư ký ghi chép
David K. E. Bruce, Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ
Alfred le S. Jenkins, Phó Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ
John H. Holdridge, Phó Trưởng Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ
Nicholas Platt, Trưởng Phòng Chính trị, Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ
Lời dẫn
Thủ tướng Chu bắt đầu cuộc trò chuyện bằng cách hỏi liệu Đại sứ Bruce đã gặp Đại sứ Hoàng Trấn trước khi đến Tầu cộng hay chưa. Đại sứ Bruce trả lời rằng ông chưa có dịp gặp. Mặc dù Đại sứ Hoàng cũng có mặt tại Paris trong thời gian ông ở đó, nhưng công việc của ông lại tập trung vào các cuộc đàm phán với phía Bắc Việt Nam. Đại sứ Bruce bày tỏ niềm vinh hạnh khi được gặp Thủ tướng Chu và khẳng định với Thủ tướng rằng ông có rất nhiều [Trang 263] người ngưỡng mộ tại Hoa Kỳ. Thủ tướng Chu hỏi thăm sức khỏe của Tổng thống Nixon, và Đại sứ Bruce trả lời rằng Tổng thống vẫn rất khỏe mạnh, không bị ảnh hưởng bởi những khó khăn nhất định trong nước. Thủ tướng Chu đáp rằng những khó khăn nội bộ như vậy thường xuyên nảy sinh trong đời sống chính trị Hoa Kỳ.
Các cuộc đàm phán Trung - Mỹ
Thủ tướng Chu sau đó hỏi thăm về Tiến sĩ Kissinger, nhận xét rằng ông là một người rất bận rộn và mỉm cười nhớ lại chuyện ông từng có thể "biến mất" vài ngày để thực hiện một nhiệm vụ mà ngay cả CIA cũng không hề hay biết. Đại sứ Bruce trả lời rằng chuyến đi đầu tiên của Kissinger tới Bắc Kinh là một trong những bí mật được giữ kín nhất trong lịch sử quan hệ quốc tế, cũng giống như quyết định thành lập các Văn phòng Liên lạc tại thủ đô hai nước. Ông nói tiếp rằng các cuộc đàm phán đã diễn ra theo một phong thái trang trọng, kín đáo và theo cách hoàn toàn khác biệt so với bất kỳ cuộc đàm phán nào khác.
Thủ tướng Chu hài lòng đáp rằng các quan sát viên bên ngoài khó lòng tin vào thực tế của các cuộc đàm phán Trung-Mỹ; bởi vì bị trói buộc bởi những quan điểm và thói quen cũ, họ không thể hình dung nổi quan hệ giữa hai nước lại có thể phát triển nhanh chóng đến vậy. Ông tin rằng sự kín đáo là điều thiết yếu, vì những thay đổi lớn về chính sách đòi hỏi phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cân nhắc thấu đáo từ trước. Đại sứ Bruce đáp lời rằng tại Hoa Kỳ, giới báo chí và truyền thông thường có xu hướng cũng như tham vọng muốn định hình chính sách đối ngoại. Thủ tướng tán thành và nói thêm rằng đôi khi Quốc hội cũng chịu ảnh hưởng từ truyền thông. Đại sứ Bruce chen lời: "Đôi khi là theo cách thiếu khôn ngoan."
Thủ tướng Chu cho biết Cầm quyền Tầu cộng đặc biệt chú trọng đến báo chí thế giới, nhất là báo chí tại Hoa Kỳ và Nhật Bản. Hai bản tin tổng hợp nội bộ được phát hành và lưu hành hàng ngày trong nội bộ Cầm quyền Tầu cộng ưu tiên đưa tin về các bài báo từ Mỹ, tiếp đó là các tài liệu từ Nhật Bản, và sau cùng là các bài viết từ châu Âu. Các tài liệu báo chí Liên Xô ít được chú ý nhất do nội dung thường lặp đi lặp lại và mang tính công kích.
Các cây bút bình luận
Thủ tướng Chu cho biết nhà báo Marquis Childs đã đề nghị được phỏng vấn và hỏi ý kiến Đại sứ Bruce. Đại sứ trả lời rằng Marquis Childs là bạn của ông suốt 25 năm qua – điều có thể khiến cái nhìn của ông bị chi phối bởi tình cảm cá nhân – nhưng ông biết Childs là người đáng tin cậy và thông minh. Thủ tướng Chu nói rằng ông nghe nói một số quan điểm của Childs cũng giống với quan điểm của nhà bình luận Joseph Alsop. Đại sứ Bruce đáp lại [Trang 264] rằng giữa hai cây bút này có những điểm khác biệt rõ rệt. Sau đó, Thủ tướng Chu cho biết phía Tầu cộng đã mời Walter Lippmann sang thăm nhưng nghe tin sức khỏe ông không tốt và ông đang phải sử dụng máy tạo nhịp tim. Đại sứ Bruce nhận định rằng chuyến thăm Tầu cộng sẽ là một điều vô cùng ý nghĩa đối với Lippmann ở độ tuổi này và vào giai đoạn cuối của sự nghiệp viết lách lẫy lừng. Lippmann là một nhà quan sát cực kỳ thông tuệ, một người bạn tri kỷ theo đúng nghĩa, và có lẽ là nhà bình luận được ngưỡng mộ nhất tại Mỹ trong một nghề vốn nổi tiếng với sự đố kỵ.
Đại sứ nhận định rằng Lippmann là người có quan điểm rất kiên định và đôi khi cũng mắc sai lầm, nhưng đó là khiếm khuyết chung của tất cả mọi người. Ông Chu đáp rằng sự kiên định là một điều tốt. Đại sứ Bruce bày tỏ e ngại rằng việc trò chuyện với ông Lippmann sẽ khá khó khăn do ông bị lãng tai nặng. Ông Chu trả lời rằng người phiên dịch chỉ cần nói to lên là được. Đại sứ Bruce hóm hỉnh đáp rằng nếu Lippmann đã có máy tạo nhịp tim, thì có lẽ ông ấy cũng có thể lắp thêm máy trợ thính. Tuy nhiên, xét trên tổng thể, ông Chu cho rằng chuyến đi này sẽ khó thực hiện đối với Lippmann và cũng khó có khả năng ông ấy sẽ đến.
“Thính giác của ngài rất nhạy bén, thưa Đại sứ,” ông Chu nói. “Nó nghe những gì nó muốn nghe thôi, thưa ngài,” Đại sứ Bruce đáp lại. Sau đó là một cuộc trao đổi ngắn giữa các thành viên trong hai phái đoàn về các giọng nói khác nhau trong phòng.
Thông cáo Thượng Hải
Sau đó, Thủ tướng Chu Ân Lai hỏi Đại sứ Bruce về kế hoạch hoạt động của phái đoàn. Đại sứ Bruce trả lời rằng ông sẵn sàng thảo luận bất kỳ vấn đề thực chất nào mà hai bên cùng quan tâm. Thủ tướng Chu đáp rằng nếu Đại sứ Bruce có ý tưởng hay quan điểm nào muốn đề nghị, ông nên liên hệ với Thứ trưởng Kiều Quán Hoa; chính ông Kiều là người đã hoàn tất bản Thông cáo Thượng Hải. Đại sứ Bruce nói ông hiểu rằng đã phải mất nhiều thời gian mới hoàn thành được bản Thông cáo này. Thủ tướng Chu cho biết mặc dù hai bên đã đạt được thỏa thuận về nguyên tắc trong chuyến thăm của ông Kissinger vào tháng 10 năm 1971, nhưng những khác biệt về cách diễn đạt vẫn tồn tại cho đến tận tháng 2 năm 1972 tại Thượng Hải. Vì bản Thông cáo đã được soạn thảo một cách kỹ lưỡng và công phu như vậy, chúng ta cần nỗ lực mạnh mẽ để triển khai thực hiện nó. Đại sứ Bruce tán thành rằng bản Thông cáo là một văn kiện có tầm quan trọng to lớn.
Thủ tướng Chu cho biết bản Thông cáo này thể hiện một phong cách mới đối với các văn kiện dạng này, ở chỗ nó nêu rõ lập trường khác biệt của hai bên rồi mới liệt kê những điểm đạt được sự nhất trí. Đại sứ Bruce đáp lời rằng đây là một sự đổi mới tuyệt vời. Ông đã quá ngán ngẩm việc phải đọc những bản thông cáo sáo rỗng, chỉ vỏn vẹn vài dòng nói rằng cuộc hội đàm giữa hai bên diễn ra trong bầu không khí hữu nghị rồi kết thúc. Tại các hội nghị quốc tế mà ông từng tham dự thời còn trẻ, ông thấy thật nực cười khi các bản thông cáo cuối cùng lại được soạn thảo và phê chuẩn ngay cả trước khi cuộc họp bắt đầu. Thủ tướng Chu đáp rằng những bản thông cáo theo kiểu thông thường [Trang 265] chỉ là những văn kiện sáo rỗng, không nhằm mục đích thực thi, trong khi chúng ta đã làm theo cách khác và với tinh thần vô cùng nghiêm túc. Ông nói tiếp rằng việc nhanh chóng triển khai những điểm chung đã được thống nhất trong Thông cáo Thượng Hải là điều quan trọng và cần thiết.
Đông Dương
Sau đó, ông Chu đề cập đến vấn đề Đông Dương, bày tỏ hy vọng Tiến sĩ Kissinger sẽ đạt kết quả tốt đẹp trong các cuộc đàm phán với ông Lê Đức Thọ tại Paris. Đại sứ Bruce khẳng định với ông Chu rằng không ai mong muốn nỗ lực này thành công hơn chính Tổng thống. Ông Chu nhận định rằng việc "kéo dài" đàm phán sẽ gây tác động tiêu cực đến tình hình chung cũng như tiến triển trong việc giải quyết các vấn đề khác giữa hai bên. Đại sứ Bruce tán thành quan điểm cho rằng cần sớm giải quyết dứt điểm các vấn đề này để các chính phủ liên quan có thể chuyển sang xử lý những vấn đề khác. Ông Chu cũng nhắc lại những trở ngại mà vấn đề Việt Nam gây ra cho việc xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa Tầu cộng và Hoa Kỳ – một vấn đề mà ông từng nhiều lần lưu ý Tiến sĩ Kissinger.
Tiếp đó, ông đề nghị Đại sứ Bruce chuyển lời tới Tổng thống rằng: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tha thiết mong muốn tuân thủ mọi điều khoản của Hiệp định. Tình hình tại miền Nam cần phải ổn định trước khi các cuộc đàm phán chính trị có thể được tiến hành. Phía miền Bắc cũng cần có thời gian để phục hồi."
Campuchia
Chuyển sang vấn đề Campuchia, ông Chu cho rằng cách duy nhất để tìm ra giải pháp là các bên liên quan phải thực hiện đầy đủ mọi điều khoản chi tiết của Điều 20.3. Đại sứ Bruce đáp lời rằng Chính phủ Hoa Kỳ hoàn toàn tán thành và nhận thấy sự cần thiết cấp bách phải giải quyết dứt điểm vấn đề này; ông biết rõ đích thân Tổng thống cũng rất chú trọng mục tiêu đó. Ông Chu hy vọng các cuộc đàm phán của Tiến sĩ Kissinger tại Paris sẽ tìm ra phương thức giải quyết vấn đề Campuchia; nếu điều này không khả thi thì "chúng ta sẽ thảo luận vấn đề này sau". Ông nói tiếp rằng dù lập trường của hai bên có khác biệt, cả hai đều cùng chia sẻ hy vọng về một nước Campuchia hòa bình, độc lập và trung lập. Đại sứ Bruce khẳng định tất cả các nước liên quan đều có chung mục tiêu này. "Một Campuchia hòa bình, trung lập và độc lập hơn bao giờ hết", Thủ tướng nói thêm. Ông tiếp tục nhận định rằng, mặc dù một số quốc gia có thể tuyên bố ủng hộ mục tiêu này, nhưng hành động thực tế của họ không phải lúc nào cũng nhất quán như vậy.
Ông Chu bày tỏ lo ngại rằng vấn đề Campuchia có thể bị lu mờ do Tổng thống Nixon tập trung vào các cuộc gặp thượng đỉnh với ông Pompidou và ông Brezhnev trong tháng Sáu. Đại sứ Bruce cam đoan với [Trang 266] Thủ tướng rằng các cuộc gặp trong tháng Sáu sẽ không làm giảm đi mức độ ưu tiên mà Tổng thống dành cho việc đạt được một giải pháp tại Đông Dương. Sau đó, ông Chu cho biết Đại sứ Hoàng sẽ rời Bắc Kinh vào ngày 25 tháng 5 và đến Washington trước ngày 1 tháng 6. Ông đề nghị Đại sứ chuyển tới ông Kiều Quán Hoa những ý tưởng mà phía Mỹ muốn truyền đạt trước thời điểm đó. Mọi ý tưởng bổ sung từ phía Tầu cộng sẽ được ông Hoàng Trấn chuyển đạt tại Washington.
Sau đó, Thủ tướng hỏi liệu Đại sứ Bruce đã từng gặp Hoàng thân Sihanouk hay chưa. Đại sứ Bruce trả lời là chưa. Chu Ân Lai cho rằng chuyến thăm Angkor của Sihanouk là một hành động dũng cảm và tuyệt vời; ông chỉ đi cùng vợ và không có lực lượng nào bảo vệ. Thủ tướng Chu tin chắc rằng Sihanouk là người duy nhất có thể thống nhất Campuchia; để củng cố quan điểm này, ông viện dẫn ý kiến của Thượng nghị sĩ Mansfield và bài phỏng vấn Sirik Matak trên tờ *New York Times* – trong đó dự đoán Sihanouk sẽ thắng Lon Nol nếu tổ chức trưng cầu dân ý. Nhân tiện, ông Chu phàn nàn việc tờ *New York Times* gần đây đã đăng một quảng cáo ủng hộ chính quyền Tưởng Giới Thạch ở Đài Loan – hành động mà Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã chính thức phản đối. Phản hồi mà phía Tầu cộng nhận được là tờ *New York Times* đăng tải "mọi thứ". Đại sứ Bruce nhắc Thủ tướng Chu nhớ rằng phương châm của tờ báo là "tất cả những tin tức đáng để đăng", nhưng đôi khi họ lại có những đánh giá sai lệch trong việc diễn giải phương châm đó.
Ông Chu nói với Đại sứ Bruce rằng ông từng hiểu lầm rằng Thượng nghị sĩ Mansfield đã được chính quyền Hoa Kỳ chỉ định làm trung gian hòa giải cho vấn đề Campuchia vào năm ngoái. Đại sứ Bruce giải thích rằng theo hệ thống chính trị Hoa Kỳ, các nghị sĩ Quốc hội không thể đóng vai trò trung gian hòa giải thay mặt cho nhánh Hành pháp. Đôi khi, những cá nhân không giữ chức vụ trong chính phủ được giao nhiệm vụ đặc biệt để giải quyết các vấn đề quốc tế, nhưng các thành viên cơ quan lập pháp thì chưa bao giờ được giao trọng trách này. Các nghị sĩ Quốc hội có quyền tự do bày tỏ quan điểm "một cách cặn kẽ", có thể ngăn cản nhánh Hành pháp bằng cách từ chối phê chuẩn ngân sách, cũng như có thể kêu gọi sự ủng hộ của công chúng; tuy nhiên, vai trò chủ đạo của nhánh Hành pháp trong chính sách đối ngoại vẫn được Hiến pháp bảo đảm. Tổng thống có quyền phủ quyết các dự luật, nhưng Thượng viện có thể bác bỏ quyền phủ quyết đó nếu đạt được đa số hai phần ba số phiếu. Đại sứ Bruce nói thêm rằng những bất đồng giữa nhánh Hành pháp và Lập pháp về các vấn đề đối ngoại trong quá khứ từng dẫn đến một số sai lầm bi đát. Ông dẫn chứng trường hợp của Tổng thống Woodrow Wilson và những tranh cãi với Thượng viện xoay quanh "Mười bốn điểm" (Fourteen Points) làm ví dụ. Chu Ân Lai nhận xét rằng cả ông và Đại sứ Bruce đều mới chỉ là học sinh trung học cơ sở vào thời điểm sự kiện đó diễn ra. [Trang 267]
Đại sứ Bruce hỏi Thủ tướng liệu Hoàng tử Sihanouk có báo cáo về bất kỳ thiệt hại nào đối với các đền thờ Angkor Wat hay không. Ông Chu trả lời rằng mặc dù có một số thiệt hại nhỏ, nhưng nhìn chung các đền thờ vẫn còn nguyên vẹn. Những thước phim mà Hoàng tử Sihanouk mang về đã chứng minh điều này. Ông tiếp tục, Hoàng tử Sihanouk là một nghệ sĩ thực thụ. Ông đã cho ông Chu xem một số bức ảnh tuyệt đẹp mà Hoàng tử đã chụp lúc bình minh ở Angkor với vợ mình ở phía trước.
Cuộc trò chuyện kết thúc với những lời chào đón nồng nhiệt hơn nữa từ phía ông Chu, một cuộc thảo luận ngắn về thời tiết, và lời mời cuối cùng dành cho Đại sứ Bruce liên hệ với Thứ trưởng Ngoại giao Trịnh Nguyệt Hoa nếu có bất kỳ câu hỏi nào.
1. Nguồn: Cơ quan Lưu trữ Quốc gia, Tài liệu Tổng thống Nixon, Hồ sơ NSC, Hộp 527, Hồ sơ Quốc gia, Viễn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Tập 7, tháng 5 năm 1973 – ngày 9 tháng 7 năm 1973. Mật; Nodis (Không được phổ biến rộng rãi). Cuộc gặp diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân. USLO (Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ) đã gửi bản ghi nhớ cuộc trò chuyện này kèm theo công điện số 9 từ Bắc Kinh, ngày 21 tháng 5. USLO cũng gửi một bức điện báo cáo nội dung chính của cuộc trò chuyện này. (Điện tín số 121 từ Bắc Kinh, ngày 19 tháng 5, 05:00 giờ Z; tài liệu đã dẫn.)↩
2. Marquis Childs đã đến thăm Tầu cộng vào cuối tháng đó và viết hai bài báo về các cuộc trò chuyện của ông với Chu Ân Lai. (“A Conversation With Chou En-lai” [Cuộc trò chuyện với Chu Ân Lai], *The Washington Post*, ngày 25 tháng 5, tr. A31; “Talking With Chou En-lai” [Trò chuyện với Chu Ân Lai], *The Washington Post*, ngày 26 tháng 5, tr. A19)↩
3. Điều 20 của Hiệp định Hòa bình Paris, được ký kết vào ngày 27 tháng 1, đề cập đến các hoạt động quân sự tại Campuchia và Lào.↩
4. Xem bài “Ousted Cambodian Premier Speaks Out” [Thủ tướng Campuchia bị lật đổ lên tiếng], *The New York Times*, ngày 24 tháng 3.↩
5. Xem quảng cáo “Foreign Trade of the Republic of China Surpasses That of Chinese Mainland” [Ngoại thương của Trung Hoa Dân Quốc vượt qua ngoại thương của Tầu cộng đại lục], *The New York Times*, ngày 21 tháng 1.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch1
1. Document 33
Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976
33. Memorandum of Conversation1
Beijing, May 18, 1973.
PARTICIPANTS
- Chou En-lai, Premier of the State Council
- Ch’iao Kuan-hua, Vice Foreign Minister
- Huang Chen, Chief, PRC LO
- Chu Ch’uan-hsien, Acting Director, Ministry of Foreign Affairs’ Department of Protocol
- Lin P’ing, Director of the Department of American and Oceanian Affairs, MFA
- T’ang Wen-sheng, MFA Interpreter,
- Shen Jo-yun, Notetaker
- Lien Cheng-pao, Notetaker
- David K. E. Bruce, Chief, U.S. Liaison Office
- Alfred le S. Jenkins, Deputy Chief, U.S. Liaison Office
- John H. Holdridge, Deputy Chief, U.S. Liaison Office
- Nicholas Platt, Chief, Political Section, U.S. Liaison Office
Introduction
Premier Chou began the conversation by asking whether Ambassador Bruce had met Ambassador Huang Chen prior to coming to China. Ambassador Bruce replied that he had not had the opportunity. Although Ambassador Huang had been in Paris while he was there, his own work had been concentrated on the negotiations with the North Vietnamese.
Ambassador Bruce told Premier Chou what a great pleasure it was to meet him, and assured the Premier that he, Chou, had a great number [Page 263] of admirers in the United States. Premier Chou asked after President Nixon’s health, and Ambassador Bruce replied that the President was in excellent health, unaffected by certain domestic difficulties. Chou replied that such domestic difficulties frequently arise in the course of American political life.
Sino-U.S. Negotiations
Premier Chou then asked after Dr. Kissinger, commenting that he was a very busy man and remembering with a smile that he had once been able to disappear for a few days on a mission of which even the CIA was unaware. Ambassador Bruce answered that Kissinger’s first trip to Peking was one of the best kept secrets in the history of international relations, as was the decision to establish Liaison Offices in the two capitals. The negotiations, he continued, were carried on in the grand manner, quietly, in a way quite different from any other negotiations.
Premier Chou replied with satisfaction that outside observers could not believe the fact of the Sino-U.S. negotiations because, prisoners of old attitudes and behavior patterns, they could not imagine relations between the two countries could develop so quickly. He believed that the secrecy was essential, because major policy changes require careful preparations and prior consideration. Ambassador Bruce replied that in the United States there was a tendency and an ambition in the press and the media to attempt to formulate foreign policy. The Premier agreed, adding that Congress was also influenced by the media at times. Sometimes unwisely, Ambassador Bruce interjected.
Premier Chou said that the Chinese Government paid great attention to the world press, particularly in the United States and Japan. The two internal reference digests published and circulated each day within the Chinese Government stressed articles from the U.S. press first, Japanese materials next, and then articles from Europe. Soviet press materials received the least attention because they were so repetitious and abusive.
Columnists
Premier Chou said that the journalist Marquis Childs had requested an interview, and asked Ambassador Bruce’s advice. Marquis Childs had been a friend for 25 years, the Ambassador replied, which prejudiced his view, but he knew Childs to be trustworthy and intelligent.2 Premier Chou said that he had heard some of Childs’ views were the same as those of columnist Joseph Alsop. Ambassador Bruce replied [Page 264] that there were marked differences between the two writers. Premier Chou then said the PRC had invited Walter Lippmann to visit but had heard that his health was poor and that he used a pacemaker for his heart. Ambassador Bruce said that a visit to China would be a very happy thing for Lippmann at his age and at the end of a distinguished writing career. Lippmann was an exceptionally intelligent observer, an old friend in every sense and perhaps the most admired columnist in America in a profession noted for jealousy. Lippmann has strong personal convictions and has been wrong from time to time, but this was a fault we all shared, the Ambassador concluded. Strong convictions were a good thing, Chou replied. Ambassador Bruce ventured that it would be rather difficult to converse with Mr. Lippmann because he was very deaf. Chou replied that the interpreter would simply have to shout. Ambassador Bruce replied that if Lippmann had a pacemaker for his heart, he could probably install a hearing aid for his ear. On balance, however, Chou said, he thought it would be difficult for Lippmann to make the trip, and doubtful that he would come.
“Your ears are very keen, Mr. Ambassador,” Chou said. “They hear what they want to hear, sir,” Ambassador Bruce replied. There followed a brief discussion on accents around the room involving the other members of the two delegations.
The Shanghai Communiqué
Premier Chou then asked Ambassador Bruce his plans for mission activities. Ambassador Bruce replied that he was prepared to discuss any substantive questions of mutual interest. Chou replied that if Ambassador Bruce had any ideas or views to put forward he should contact Vice Minister Ch’iao Kuan-hua. It was Ch’iao who had finalized the Shanghai Communiqué. Ambassador Bruce said he understood it had taken a long time to finish the Communiqué. Chou replied that though agreement in principle had been reached during Kissinger’s trip in October 1971, differences over wording continued to exist until February of 1972 in Shanghai. Since the Communiqué had been formulated in such a careful and painstaking way, we should exert vigorous efforts to implement it. Ambassador Bruce agreed that the Communiqué was a document of great importance.
Premier Chou said that the Communiqué represented a new style for such documents in that it stated the different positions of both sides, then listed areas of agreement. Ambassador Bruce replied that this was an excellent innovation. He had grown weary of reading empty communiqués which simply said that talks between the two sides had been carried on in a friendly atmosphere and then ended. At international conferences he had attended during his younger days, he had found it ridiculous that the final communiqués had been drafted and approved before the meetings began. Chou replied that the standard communiqués [Page 265] were empty documents not designed for implementation, but that we had done it differently and very earnestly. It was important and necessary, he continued, that the common points agreed on in the Shanghai Communiqué be carried out speedily.
Indochina
Chou then spoke of Indochina, hoping Dr. Kissinger would succeed in his negotiations with Le Duc Tho at Paris. Ambassador Bruce assured Chou that no one desired success in this endeavor more than the President. Chou observed that “to drag out” the negotiations would have a bad effect on the general situation and on mutual progress on other issues. Ambassador Bruce agreed that the issues must be settled so that the Governments concerned could move to other problems. Chou mentioned the problem Viet-Nam had already posed for satisfactory PRC-U.S. relations, a matter which he had frequently called to Dr. Kissinger’s attention.
He then asked Ambassador Bruce to tell the President that “the Democratic Republic of Viet-Nam and the Provisional Revolutionary Government of South Viet-Nam ardently wish to comply with all the clauses of the Agreement. It is necessary for the situation in the South to stabilize before the political negotiations can proceed. The North must also have time to recover.”
Cambodia
Shifting the conversation to Cambodia, Chou said that the only way to find a solution was for the parties concerned to implement fully all the subsidiary clauses of Article 20.3 Ambassador Bruce replied that the United States Government is thoroughly in accord and feels an overwhelming necessity to bring the issue to a close. He knew personally that the President is devoted to this purpose. Chou hoped that Dr. Kissinger’s talks in Paris would find a way to settle the Cambodian problem. If this was not possible then “we should discuss the issue later.” Although our stands are different, he continued, we share the hope for a peaceful, independent and neutral Cambodia. Ambassador Bruce replied that all countries involved share this goal. “More peaceful, neutral and independent than ever before,” the Premier added. Though some countries may say they support this goal, they do not always act this way, he continued.
Chou expressed concern that the Cambodian issue might be submerged due to President Nixon’s concentration on summit meetings with Pompidou and Brezhnev during June. Ambassador Bruce assured [Page 266] the Premier that the June meetings would not detract from the primacy that the President ascribed to the achievement of a settlement in Indochina. Chou then noted that Ambassador Huang would leave Peking May 25 and arrive in Washington by June 1. He invited the Ambassador to pass to Ch’iao Kuan-hua ideas the U.S. might wish to convey before then. Any further Chinese ideas would be passed by Huang Chen in Washington.
The Premier then asked whether Ambassador Bruce had ever met Prince Sihanouk. Ambassador Bruce replied that he had not. Chou said that he had considered Sihanouk’s visit to Angkor a courageous and marvelous act. He went with his wife only and had no forces to protect him. Premier Chou was convinced that Sihanouk was the only person who could unify Cambodia and cited in support of this position the views of Senator Mansfield, and the Sirik Matak New York Times interview predicting that Sihanouk would win over Lon Nol in a referendum.4 In an aside, Chou complained that the New York Timeshad recently carried an advertisement favoring the Chiang Government in Taiwan5 which the PRC had formally protested. The reply which the PRC had received was that the New York Timesprinted “everything”. Ambassador Bruce reminded Premier Chou that the Times’ motto was “all the news that’s fit to print”, but they sometimes exercised bad judgment in the interpretation of the motto.
Chou told Ambassador Bruce that he had received the mistaken impression that Senator Mansfield was being designated by the U.S. Administration to mediate the Cambodia issue last year. Ambassador Bruce replied that under the American system members of Congress could not mediate on behalf of the Executive Branch. Private citizens were sometimes given special appointments to handle international problems, but never members of the Legislature. Members of the Congress have the freedom to express themselves “at any length”, to block the Executive by refusing to appropriate funds, and to appeal to the public. But the primacy of the Executive Branch in foreign policy is guaranteed by the Constitution. The President can veto legislation but the Senate can override his veto with a two-thirds majority. Conflicts between the Executive and Legislative branches on foreign policy matters, Ambassador Bruce continued, have led in the past to some tragic mistakes. He cited Woodrow Wilson’s experience with the Senate over the Fourteen Points as evidence. Chou En-lai noted that both he and Ambassador Bruce were in middle school when that happened.
Ambassador Bruce asked the Premier whether Prince Sihanouk had reported any damage to the temples of Angkor Wat. While there had been some minor damage, Chou replied, the temples were largely intact. The films and movies Prince Sihanouk had brought back proved this. Prince Sihanouk, he continued, is an artist at heart. He had shown Chou some beautiful shots that the Prince had taken at dawn in Angkor with his wife in the foreground.
The conversation ended with further expressions of welcome on Chou’s part, a brief discussion of the weather, and a final invitation for Ambassador Bruce to contact Vice Foreign Minister Ch’iao Kuan-hua on any questions.
1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 527, Country Files, Far East, People’s Republic of China, Vol. 7, May, 1973–Jul 9, 1973. Secret; Nodis. The meeting took place in the Great Hall of People. The USLO sent this memorandum of conversation as an attachment to airgram 9 from Beijing, May 21. The USLO also sent a cable reporting the substance of this conversation. (Telegram 121 from Beijing, May 19, 0500Z; ibid.)↩
2. Marquis Childs visited China later in the month and wrote two columns about his conversations with Zhou. (“A Conversation With Chou En-lai,”The Washington Post, May 25, p. A31; “Talking With Chou En-lai,” ibid., May 26, p. A19)↩
3. Article 20 of the Paris Peace Accords, signed on January 27, addressed military activities in Cambodia and Laos.↩
4. See “Ousted Cambodian Premier Speaks Out,”The New York Times, March 24.↩
5. See the advertisement “Foreign Trade of the Republic of China Surpasses That of Chinese Mainland,” ibid., January 21.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d33
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_263
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_264
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_265
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_266
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_267
Thân thế (các) nhân vật
General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union
https://en.wikipedia.org/wiki/Leonid_Brezhnev
https://www.britannica.com/biography/Leonid-Ilich-Brezhnev
https://en.wikipedia.org/wiki/General_Secretary_of_the_Communist_Party_of_the_Soviet_Union
https://www.britannica.com/place/Soviet-Union/The-Brezhnev-era
Head of the U.S. Delegation to the (plenary) Paris Peace Talks from July 1970 until July 1971
https://en.wikipedia.org/wiki/David_K._E._Bruce
https://www.trumanlibrary.gov/library/oral-histories/bruce
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v07/d41
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v42/persons
https://www.britishpathe.com/asset/235113/
https://digitalcommons.chapman.edu/upi_vietnam/95/
Chiao Kuan-hua,
Vice Foreign Minister, People’s Republic of China
https://en.wikipedia.org/wiki/Qiao_Guanhua
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d124
https://www.marxists.org/subject/china/china-reconstructs/1974/CR1974-12-Sup.pdf
SYND 25-11-71 CHINESE DELEGATE CHIAO KUAN HUA SPEAKS ABOUT DISARMAMENT AT THE UN
https://www.youtube.com/watch?v=bjnyWtitbrg
Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of the Chinese Communist Party’s Political Bureau
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538
Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download
member, National Security Council Operations staff/East Asia until April 1973; co-Deputy Chief of Mission, U.S. Embassy in Beijing from 1973 until 1975
https://en.wikipedia.org/wiki/John_H._Holdridge
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Indonesia
https://en.wikipedia.org/wiki/Assistant_Secretary_of_State_for_East_Asian_and_Pacific_Affairs
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_the_Republic_of_Singapore
https://www.uscpf.org/v2/johnholdridge.html
https://www.nndb.com/people/033/000127649/
https://www.uscpf.org/v2/holdridgebio.html
Huang Zhen (Huang Chen),
PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison Office in the United States from March 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen
https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf
https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf
https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf
https://www.britishpathe.com/asset/236303/
https://mediaclip.ina.fr/en/caf97507056-credentials-huang-chen-at-the-elysee.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d12
Jenkins, Alfred Le S.,
staff member, National Security Council, from July 1966
https://www.discoverlbj.org/exhibits/show/loh/pres/nsf
https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_L._Jenkins
https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/nsc/history.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v29p1/d123
Henry A Kissinger
Assistant to the President for National Security Affairs until November 3, 1975; also Secretary of State from September 21, 1973
https://www.theguardian.com/world/2023/may/20/bilderberg-meeting-group-lisbon-kissinger
https://www.theguardian.com/world/bilderberg
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/summary
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip
https://china.usc.edu/catalog/documents/us-china
http://www.archives.gov/press/press-releases/2001/nr01-47.html
https://china.usc.edu/talking-points-july-22-august-3-2011
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#meetings
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#nixon-announcement
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#chinese-accept
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#signals
https://china.usc.edu/getting-beijing-henry-kissingers-secret-1971-trip#the_aim
http://www.foreignaffairs.com/articles/23927/richard-m-nixon/asia-after-viet-nam
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d4
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d12
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d13
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d141
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Kissinger_and_the_Vietnam_War
Lesson in Vietnam from Kissinger to Nixon: “when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war”, we would not help them fight it.”
(We also had trouble with excesses here: when we made it “our war” we would not let the South Vietnamese fight it; when it again became “their war,” we would not help them fight it. Ironically, we prepared the South Vietnamese for main force warfare after 1954 (anticipating another Korean-type attack), and they faced a political war; they had prepared themselves for political warfare after 1973 only to be faced with a main force invasion 20 years after it had been expected.)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d280
Lesson of Vietnam May 12 1975 by Henry A. Kissinger
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/exhibits/vietnam/032400091-002.pdf
https://thebattleofkontum.com/extras/kissinger.html
“Richard M. Nixon and Kissinger on 3 August 1972,” Conversation 760-006, Presidential Recordings Digital Edition [Fatal Politics, ed. Ken Huges] (Charlottesville: University of Virginia Press, 2014-). URL:https://prde.upress.virginia.edu/conversations/4006748
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
https://player.vimeo.com/video/889937807?h=e44572c8f3&color=e57200&title=0&byline=0&portrait=0
Discover the Truth at:
https://www.theblackvault.com/documentarchive/the-cias-vietnam-document-cd-rom/
The secret life of Henry Kissinger minutes of a 1975 meeting with Lawrence Eagleburger
https://etan.org/news/kissinger/secret.htm
Henry Kissinger and the Truth About Negotiations In Vietnam
https://www.youtube.com/watch?v=Z5fxxKVfX5g
Henry Kissinger - Secrets of a superpower | DW Documentary
https://www.youtube.com/watch?v=bWVMTKeAwlA
The Untold Truth of Henry Kissinger
https://www.youtube.com/watch?v=0iheZdvWdbI&t=1s
Was Henry Kissinger a War Criminal?
https://www.youtube.com/watch?v=COqq7862wcU&t=25s
member of the Politburo of the Democratic Republic of Vietnam and Special Advisor to, and de facto head of, the DRV Delegation to the Paris Peace Talks on Vietnam until 1973; Special Adviser to the President of the Democratic Republic of Vietnam from January 1973
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/people
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/people/le-duc-tho-le-duc-tho
https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1973/tho/speedread/
General, Cambodian Prime Minister and Minister of National Defense, June 1969; led coup that deposed Prince Norodom Sihanouk in March 1970; Prime Minister and Minister of National Defense after March 18, 1970; President of Khmer Republic from 1972 until 1975
Senator (D–MT), Senate Majority Leader
Democratic Senator from Montana; Majority Leader and member of the Senate Foreign Relations Committee
https://en.wikipedia.org/wiki/Mike_Mansfield
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Japan
https://en.wikipedia.org/wiki/Party_leaders_of_the_United_States_Senate
https://en.wikipedia.org/wiki/Senate_Democratic_Caucus#Chairs
https://en.wikipedia.org/wiki/Party_leaders_of_the_United_States_Senate
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Senate
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives
https://www.k-state.edu/landon/speakers/mike-mansfield/
https://www.k-state.edu/landon/speakers/mike-mansfield/audio-1977.html
https://www.k-state.edu/landon/speakers/mike-mansfield/audio.html
Nixon Richard M.,
Vice President of the United States
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon, Richard M.,
President of the United States
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/100324.pdf
https://www.history.com/topics/us-presidents/richard-m-nixon
https://www.britannica.com/event/Watergate-Scandal
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva/14-nov-68-lbj-and-nixon
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
https://soundcloud.com/the-miller-center-at-uva
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon
http://www.pbs.org/wgbh/amex/honor/peopleevents/e_paris.html
https://www.britannica.com/event/Vietnam-War
http://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/nixons-vietnam-treachery.html
http://www.nytimes.com/interactive/2016/12/31/opinion/sunday/haldeman-notes.html
http://www.bbc.com/news/magazine-21768668
https://www.nixonlibrary.gov/index.php
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v07/ch5
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/bundy.htm
https://www.lovethetruth.com/books/13_bloodlines/toc.htm
Nixon had a Trip to China from February 21 to 28 1972,
https://www.nixonlibrary.gov/nixons-trip-china
http://www.presidentialtimeline.org/
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.pdf
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-656-10b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1a.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-92-1b.mp3
https://www.nixonlibrary.gov/sites/default/files/virtuallibrary/tapeexcerpts/china-21-56.mp3
https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/nuclear-vault-vietnam/2023-03-24/movement-and-madman
The Vietnam War Johnson and Nixon Administrations Videos
March 2, 2016 Last Aired May 5, 2016
https://www.c-span.org/program/the-presidency/reflections-on-richard-nixon/431130
July 16, 1973 Last Aired July 22, 2013
Senate Watergate Committee Testimony
https://www.c-span.org/program/vignette/senate-watergate-committee-testimony/316346
April 26, 2016 Last Aired June 5, 2016
Vietnam War Commander in Chief
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/vietnam-war-commanders-in-chief/439971
June 12, 2008 Last Aired July 22, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 2
June 12, 2008 Last Aired July 15, 2013
Alexander Butterfield Oral History Interview, Part 1
January 27, 2012 Last Aired June 11, 2012
President Nixon's Secret White House Tapes
https://www.c-span.org/program/american-history-tv/president-nixons-secret-white-house-tapes/277123
July 25, 1994 Last Aired June 20, 2008
Watergate: Corruption of American Politics
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/watergate-corruption-of-american-politics/119480
February 16, 2003 Last Aired December 25, 2003
Presidential Tapes: Taping Systems History
https://www.c-span.org/program/public-affairs-event/presidential-tapes-taping-systems-history/122572
Alexander Butterfield: The 60 Minutes Watergate Interview (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ss9AkLUmM4g
Watergate Hearing: Alexander Butterfield Testimony
Alexander Butterfield Was ‘Worried To Death’ Testifying Against Nixon
https://www.youtube.com/watch?v=c52oIe3Gj6w
How Nixon’s Invasion of Cambodia Triggered a Check on Presidential Power
Vietnam War Cambodia and Laos
https://www.history.com/articles/nixon-war-powers-act-vietnam-war-cambodia
Nixon's Vietnam Visit 1965, Rare Film Unearthed
https://www.youtube.com/watch?v=RaTi8OEpINI
Nixon on LBJ and Vietnam: Where Did It All Go Wrong?
https://www.youtube.com/watch?v=-n-4o3vOYD4
1969 July 30_Tổng Thống Hoa Kỳ 🇺🇸 Richard M. Nixon Thăm Việt Nam Cộng Hoà.
https://www.youtube.com/watch?v=ZRp4v6M6YJw&t=19s
Platt, Nicholas,
Deputy Director, and then Director, of the Secretariat Staff, Department of State, until May 1973; political officer in USLO from May 1973 until January 1974; stationed in Japan from July 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Platt
https://www.academyofdiplomacy.org/members-1/platt/nicholas
https://www.americanacademy.de/person/nicholas-platt/
https://uscet.org/nicholas-platt-biography/
https://milestones.marquiswhoswho.com/milestone/nicholas-platt/
https://adst.org/OH%20TOCs/Platt-Nick.pdf
https://history.state.gov/departmenthistory/people/platt-nicholas
https://www.midcoastforum.org/speakers/nick-platt/
https://asiasociety.org/former-us-diplomat-us-asia-relations
Pompidou, Georges,
Georges Jean Raymond Pompidou
President of France from 1969 until 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Georges_Pompidou
https://www.elysee.fr/en/georges-pompidou
https://www.ebsco.com/research-starters/history/georges-pompidou
https://artsandculture.google.com/entity/georges-pompidou/m01lbpj?hl=en
Norodom Sihanouk,
King of Cambodia to March 1955, thereafter Prince of Cambodia; Prime Minister and Foreign Minister, October 1955–January 1956; Prime Minister, Foreign Minister, and Minister of the Interior, March–April 1956; Prime Minister, September–October 1956; Prime Minister, Foreign Minister, Minister of Plans, and Minister of the Interior, April–July 1957
Cambodian Head of State until March 1970; thereafter, leader of Cambodian Government in exile in Beijing
Prince, Head of State of Cambodia until March 18, 1970; thereafter, leader of the Cambodian government-in-exile in Beijing (GRUNK)
4/11/75 - Phnom Penh Evacuation
Sirik Matak (Sisowath Sirik Matak, sometimes Sivik),
Prince and cousin of Norodom Sihanouk; Cambodian Deputy Prime Minister, then member of the High Political Council until 1974
Sisco, Joseph J.,
Assistant Secretary of State for Near Eastern and South Asian Affairs until February 18, 1974; Under Secretary of State for Political Affairs from February 19, 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_J._Sisco
https://history.state.gov/departmenthistory/people/sisco-joseph-john
https://www.state.gov/biographies-list/
https://www.state.gov/resources-bureau-of-global-talent-management/#ambassadors
/https:/tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/f4/cb/f4cb92c9-4131-4e0f-ae4a-307144393214/nixoncampaigns.jpg){kind=link}