20260902 CDTL NRM D64 19 November 1973 64. Bản ghi nhớ
cuộc Hội đàm.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d64
Google Translated
Tài liệu số 64
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập
XVIII, Trung Quốc, 1973–1976
64. Bản ghi nhớ cuộc Hội đàm.
Washington, ngày 19 tháng 11 năm 1973, 17:00 giờ.
CHỦ ĐỀ
Đại sứ Thẩm đến chào xã giao Bộ trưởng
[Trang 444]
THÀNH PHẦN THAM DỰ
Bộ trưởng
Đại sứ Thẩm Kiếm Hồng (James C. H. Shen), Trung Hoa
Dân Quốc
Công sứ Trần (Henry Chen), Đại sứ quán Trung Hoa Dân
Quốc
Roger W. Sullivan, Giám đốc phụ trách các vấn đề về
Trung Hoa Dân Quốc (EA/ROC)
Đại sứ Thẩm
mở đầu cuộc gặp bằng cách nhắc lại rằng Ngài Bộ trưởng đã dành nhiều thời
gian ở Bắc Kinh hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Ngài Bộ trưởng cho
biết ông đã ở Bắc Kinh ba ngày, nhưng đây vốn là kế hoạch đã định từ trước,
còn các điểm dừng chân khác mới được bổ sung sau. Ông nhắc nhở Đại sứ Thẩm
rằng mình đã có ý định thăm Bắc Kinh từ tháng Tám, nhưng thời điểm chuyến
đi cứ liên tục bị trì hoãn.
Đại sứ Thẩm
hỏi thăm về kết quả chuyến đi. Ngài Bộ trưởng trả lời rằng bản Thông cáo
chung đã nêu rõ mọi vấn đề cần thiết và không có thay đổi đáng kể nào so với
các chuyến thăm trước đây. Tuyên bố của phía Mỹ về vấn đề Đài Loan
vẫn giữ nguyên nội dung trong Thông cáo chung Thượng Hải. Tuyên bố của
phía Bắc Kinh về vấn đề này có đôi chút khác biệt, nhưng Ngài Bộ trưởng
cho biết ông chưa có cơ hội tìm hiểu kỹ ý nghĩa của nó do nội dung này mới được
đưa vào ngay trong ngày cuối cùng. Khi Đại sứ Thẩm hỏi lý do phía
Tầu cộng bổ sung câu đó vào phút chót, Ngài Bộ trưởng nói
ông không rõ và hỏi lại ý kiến của Đại sứ Thẩm. Đại sứ Thẩm
cho biết ông không thể đưa ra nhận định vì không trực tiếp có mặt tại đó, nhưng
ông băn khoăn về ý nghĩa của sự khác biệt giữa tuyên bố của Tầu cộng
trong văn bản này và tuyên bố chi tiết, dài hơn trong Thông cáo chung Thượng
Hải trước đây. Ngài Bộ trưởng lưu ý rằng tuyên bố "việc
bình thường hóa quan hệ có thể được thực hiện trên cơ sở khẳng định nguyên tắc
'một Trung Quốc'" không hề đề cập đến việc Mỹ phải rút lực lượng
quân sự hay cắt đứt quan hệ ngoại giao với Trung Hoa Dân Quốc.
Sau đó, Ngoại trưởng lại hỏi ý kiến của ông Thẩm:
“Ông mang tư duy của người Tầu cộng, vậy điều đó có ý nghĩa gì đối
với ông?” Đại sứ Thẩm trả lời rằng họ muốn Mỹ có hành động
khẳng định nguyên tắc "một nước Tầu cộng ". Ngoại
trưởng cho biết ông chưa thảo luận tuyên bố này với phía Tầu cộng,
chỉ nói thêm rằng Thủ tướng Chu Ân Lai từng nhận định đây là một
điểm mới. Ngoại trưởng nhấn mạnh rằng đây không phải là một điểm đã đạt
được sự đồng thuận mà là tuyên bố của CHND Tầu cộng, đồng thời nhắc
lại rằng ông cần phải nghiên cứu kỹ vấn đề này.
Đại sứ Thẩm
đặt câu hỏi tại sao tuyên bố của Mỹ trong Thông cáo chung lần này
không nhắc lại nội dung trong Thông cáo Thượng Hải về việc mong muốn một
giải pháp hòa bình. Ngoại trưởng trấn an ông rằng chi tiết này không
mang ý nghĩa đặc biệt nào. Ông khẳng định Mỹ hoàn toàn kiên định với cam
kết quốc phòng và đã thể hiện rõ lập trường đó.
Đề cập đến bài phát biểu chúc rượu của Ngoại trưởng
tại tiệc chiêu đãi, Đại sứ Thẩm lưu ý rằng Ngoại trưởng
đã cam kết với phía Tầu cộng rằng tình hữu nghị Mỹ - Trung
sẽ là yếu tố xuyên suốt trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Ông Thẩm
thắc mắc lý do Ngoại trưởng đưa ra cam kết này và liệu Thủ tướng
Chu có đưa ra [Trang 445] một cam kết tương tự hay không. Ngoại trưởng
cho biết Thủ tướng Chu cũng đã đưa ra những cam kết cơ bản giống
như vậy, đồng thời nhận xét rằng chắc hẳn Đại sứ Thẩm không mong
đợi ông tuyên bố sẽ có sự thay đổi trong chính sách của Mỹ. Trả lời câu
hỏi của ông Thẩm về sự ổn định tại đại lục và mối lo ngại có thể
có của CHND Tầu cộng rằng chính sách của Mỹ đối với Tầu
cộng có thể thay đổi dưới thời một chính quyền mới, Ngoại trưởng
thừa nhận có tồn tại một số lo ngại về hành động của các chính quyền tương lai.
Về sự ổn định của CHND Tầu cộng, ông nói: “Có thể nói gì được khi
các nhà lãnh đạo đã 75 và 79 tuổi?” Ông nói thêm rằng mình không biết ai sẽ là
người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia của CHND Tầu cộng.
Sau đó, ông Thẩm hỏi điều gì sẽ diễn ra
tiếp theo trong quan hệ Mỹ - Trung. Bộ trưởng trấn an ông rằng sẽ
không có biến động lớn nào xảy ra và phía Mỹ hiện không có ý định hay kế hoạch
thực hiện bất kỳ động thái cụ thể nào. Ông Thẩm nhắc lại với Bộ
trưởng rằng trong một cuộc trao đổi trước đó, ông từng nói sẽ không có thay đổi
nào cho đến năm 1974, và hỏi liệu mốc thời gian này có bị thay đổi hay không. Bộ
trưởng nhắc ông Thẩm rằng chỉ còn một tháng nữa là đến năm
1974, nhưng khẳng định lại là không hề có một mốc thời gian cụ thể nào được ấn
định; việc ông nhắc đến năm 1974 chỉ là một phát biểu mang tính khái quát. Bộ
trưởng nói tiếp rằng báo chí đã đề cập đến vấn đề quan hệ ngoại giao, nhưng
ý kiến cho rằng Mỹ đang nỗ lực bằng mọi giá để thiết lập quan hệ ngoại
giao là điều "vô lý". Ông đặt câu hỏi: "Việc đó có tạo ra khác
biệt gì đâu? Chúng ta đã có đủ các hoạt động trao đổi cần thiết rồi."
Tiếp đó, Đại sứ Thẩm hỏi liệu Bộ trưởng
đã xem tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc về chuyến đi
của ông hay chưa. Bộ trưởng cho biết ông đã xem và nhận thấy tuyên bố đó có giọng
điệu khá ôn hòa. Ông Thẩm nhận xét rằng phía Trung Hoa Dân
Quốc có thể đưa ra tuyên bố mạnh mẽ hơn nếu đó là điều phía Mỹ
mong muốn. Sau đó, ông hỏi việc mở rộng chức năng của Văn phòng Liên lạc
sẽ bao gồm những gì. Bộ trưởng lưu ý rằng hiện tại họ không có tùy viên
thương mại hay kinh tế tại đó, và việc mở rộng chức năng sẽ bao gồm những nội
dung như vậy. Trả lời câu hỏi của ông Thẩm, ông nói
thêm rằng họ không tính đến việc bố trí tùy viên quân sự. Ông Thẩm lại hỏi
liệu việc đề cập đến "các cuộc tiếp xúc cấp cao thường xuyên" trong
Thông cáo chung có nghĩa là sẽ có các chuyến thăm cấp cao từ Bắc Kinh đến
Mỹ hay không. Bộ trưởng chỉ ra rằng ông Thẩm từng soạn thảo
nhiều thông cáo chung nên hẳn phải hiểu rõ không phải mọi chi tiết trong đó đều
mang ý nghĩa cụ thể. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng bản thân không có ý định đến
Bắc Kinh thường xuyên như thời gian qua.
Khi được hỏi tình hình hiện tại ra sao, Bộ trưởng
trả lời rằng mọi việc vẫn y như cũ; mối quan tâm hàng đầu của CHND Tầu cộng
là Liên Xô chứ không phải Đài Loan. Vấn đề Đài Loan
hầu như không được đề cập đến. Khi được yêu cầu xác nhận liệu Mỹ có đang tiến tới
việc thiết lập quan hệ ngoại giao hay không, Bộ trưởng nói rằng quá
trình này diễn ra "từng bước một". Ông Thẩm sau đó hỏi
còn cần bao nhiêu bước nữa. Bộ trưởng đáp rằng phía Mỹ chưa có kế hoạch cụ thể
và ông không thấy viễn cảnh đó sẽ xảy ra trong năm 1974. Ông nhắc lại rằng CHND
Tầu cộng có những vấn đề cấp bách khác khiến họ bận tâm hơn là chuyện Đài
Loan. Ông [Trang 446] lưu ý rằng mình đã gặp Mao Trạch Đông
ba lần. Trong cuộc gặp thứ hai, vấn đề Đài Loan hoàn toàn không
được nhắc tới. Ở cuộc gặp cuối cùng, vấn đề này có được đề cập nhưng không hề
mang tính cấp bách. Bình luận về nhận định của Bộ trưởng rằng Liên Xô mới
là mối bận tâm của phía Tầu cộng, ông Thẩm hỏi liệu bản thân Bộ
trưởng có lo ngại về Liên Xô hay không. Bộ trưởng trả lời rằng
ông không lo ngại nhiều như phía CHND Tầu cộng, đồng thời nhận
xét rằng họ chưa bao giờ đào hầm trú ẩn phòng không ngay cả khi đang đối đầu với
Mỹ.
Bộ trưởng lại hỏi ông Thẩm xem bản Thông cáo chung có
ý nghĩa như thế nào đối với phía Trung Quốc. Ông Thẩm cho
biết họ muốn Mỹ có hành động khẳng định nguyên tắc "một nước Tầu cộng
", rồi sau đó họ sẽ tự giải quyết vấn đề Đài Loan—hoặc đơn
phương thực hiện, hoặc thực hiện với sự ngầm đồng thuận của Mỹ. Bộ
trưởng gạt bỏ ý kiến này và cho rằng điều đó là "bất khả thi".
Sau đó, Đại sứ Thẩm bày tỏ mong muốn
phía Trung Hoa Dân Quốc nhận được sự trấn an từ Hoa Kỳ.
Ông cho biết mình không có đề xuất cụ thể nào nhưng ngỏ ý hỏi liệu Ngoại trưởng
có cân nhắc đưa ra một tuyên bố hay cử chỉ thể hiện sự ủng hộ hay không. Ngoại
trưởng đáp rằng sau khi phải giải quyết các vấn đề liên quan đến người Ả
Rập, người Israel và ba phe phái tại Việt Nam trong cùng một
năm, ông không còn ý tưởng mới nào để đề xuất. Nhấn mạnh sự cần thiết phải có sự
trấn an, Đại sứ Thẩm nhận xét rằng trước khi Ngoại trưởng
đến Bắc Kinh, một số người ở Đài Bắc đã nghĩ rằng ông sẽ thiết lập
quan hệ ngoại giao. Khi Ngoại trưởng cho rằng Đài Bắc lẽ ra phải
thấy nhẹ nhõm vì ông đã không làm vậy, ông Thẩm lưu ý rằng chính Ngoại
trưởng từng nói mình có ý định hoàn tất tiến trình này. Ngoại trưởng
trả lời rằng việc đó sẽ không diễn ra nhanh chóng hay trong vài tuần hoặc vài
tháng tới. Ông nhắc lại rằng mình không chịu áp lực phải hành động gấp gáp như
giới báo chí. Ông kể lại việc mình từng nói với báo giới trước khi lên đường tới
Bắc Kinh rằng ông không có ý định thiết lập quan hệ ngoại giao trong
chuyến đi đó. Ông Thẩm bày tỏ sự thấu hiểu đối với việc Ngoại trưởng
không thể ấn định thời hạn cụ thể cho lập trường này của Hoa Kỳ, đồng thời
nhấn mạnh rằng chính phủ của ông hoàn toàn mong muốn duy trì tình hữu nghị và
quan hệ đồng minh với Hoa Kỳ. Đáp lại, Ngoại trưởng khẳng định một
lần nữa rằng chúng ta không có kế hoạch thiết lập quan hệ ngoại giao với Cộng
hòa Nhân dân Tầu cộng và sẽ không từ bỏ cam kết phòng thủ.
Ông Thẩm
đặt câu hỏi rằng một khi Hoa Kỳ công nhận CHND Tầu cộng là
chính phủ hợp pháp duy nhất của Tầu cộng, thì làm sao Hoa Kỳ
có thể duy trì hiệp ước quốc phòng với một phần của quốc gia đó? Vị Bộ trưởng
trả lời rằng có thể có nhiều cách lý giải cho câu hỏi thú vị này, nhưng ông nhắc
nhở ông Thẩm rằng chính CHND Tầu cộng mới là bên cảm
thấy cần phải tiến tới thiết lập quan hệ ngoại giao. Chúng tôi không hề mất ăn
mất ngủ vì vấn đề này. Khi được hỏi liệu ông có nghĩ CHND Tầu cộng
đang phải trăn trở về vấn đề này hay không, vị Bộ trưởng đáp: "Có lẽ
là không"; họ khá lạnh lùng và chỉ hành động ở mức vừa đủ để đáp ứng các
yêu cầu trong nước của họ.
Ông Thẩm
xin ý kiến của vị Bộ trưởng về việc Trung Hoa Dân Quốc (ROC)
nên làm gì. Vị Bộ trưởng trả lời rằng Trung Hoa Dân Quốc đã theo
đuổi một chính sách khôn ngoan, thể hiện [Trang 447] sự kiềm chế và sáng suốt
tuyệt vời. Dù có thể rất đau lòng, Trung Hoa Dân Quốc vẫn nên tiếp
tục chính sách này. Ông cho biết mình không có đề xuất nào khác.
Khi quay lại đề cập đến tuyên bố của CHND Tầu cộng
trong Thông cáo chung về việc khẳng định nguyên tắc "một Tầu
cộng ", ông Shen hỏi Ngoại trưởng xem các "cố vấn người Trung
Quốc" của ông hiểu điều đó như thế nào. Ngoại trưởng đáp rằng các cố vấn
người Tầu cộng của ông chẳng biết cái quái gì cả. Ông cho rằng
tuyên bố đó có thể mang nghĩa là chúng ta được phép duy trì quan hệ ngoại giao
với Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) miễn là chúng ta thừa nhận chỉ
có một nước Tầu cộng; mặt khác, nó cũng có thể chẳng mang ý nghĩa
gì cả. Tuy nhiên, Ngoại trưởng nói thêm rằng theo kinh nghiệm của ông, những
tuyên bố kiểu này của phía Tầu cộng thường ẩn chứa ý nghĩa nào
đó; chúng rất tinh tế. Khi được hỏi liệu ông có nghĩ phía Trung Quốc coi mình
là người tinh tế hay không, Ngoại trưởng nhận xét rằng theo tiêu chuẩn của người
Tầu cộng, có lẽ họ đánh giá ông có trí thông minh ở mức trung
bình – và đó lại là một lời khen ngợi lớn. Ngoại trưởng nói tiếp rằng ông muốn
tìm hiểu xem phía Tầu cộng thực sự muốn nói gì khi khẳng định nguyên
tắc "một Tầu cộng ". Ông cho biết việc này sẽ cần thời
gian, và ngay cả khi đã hiểu rõ ý muốn của họ, chưa chắc chúng ta đã làm theo.
Ngoại trưởng
kết thúc cuộc trò chuyện bằng nhận định rằng sau những cuộc gặp gỡ như chuyến
đi Bắc Kinh vừa qua, thường thì sẽ chẳng có động thái gì diễn ra trong một
khoảng thời gian. Nhân dịp này, ông cũng lưu ý rằng Đại sứ Hoàng Trấn
vừa mới trở về nước.
1. Nguồn: Bộ Ngoại giao, Hồ sơ của William
H. Gleysteen: Lot 89 D 436, Hộp 8132, Các tài liệu liên quan đến CHND
Tầu cộng năm 1973. Mật; Exdis (Hạn chế phổ biến). Văn bản do Sullivan
soạn thảo và được Hummel phê duyệt. Cuộc họp diễn ra tại văn phòng của
Ngoại trưởng.↩
Sources
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/sources
Abbreviations and Terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/terms
Persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/persons
China, 1973–1976
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/comp1
Political Turmoil in the United States, June 1973–September
1974 (Documents 35–87)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/ch2
1.
Document 64
Foreign Relations of the United
States, 1969–1976, Volume XVIII, China, 1973–1976
64. Memorandum of Conversation1
Washington, November
19, 1973, 5 p.m.
SUBJECT
- Ambassador
Shen’s Call on the Secretary
[Page 444]
PARTICIPANTS
- The Secretary
- Ambassador
James C. H. Shen, Republic of China
- Minister Henry
Chen, Republic of China Embassy
- Roger W.
Sullivan, Director, Republic of China Affairs, EA/ROC
Ambassador Shen began the meeting by noting the Secretary had spent more
time in Peking than in any other country. The Secretary commented that he had
spent three days in Peking but that this had always been planned. The other
stops were added. He reminded Shen that he had intended to visit Peking in
August but that the timing of the trip kept slipping.
Ambassador Shen asked how the visit had gone. The Secretary responded
that the Communiqué said everything there was to say, and that there was no
substantial change from previous visits. Our statement on Taiwan repeated the
section in the Shanghai Communiqué. The Peking statement on Taiwan was somewhat
different but, the Secretary said, he had not had a chance to explore what it
meant since it was put in on the last day. When Shen asked why the PRC had
added that sentence at the last moment, the Secretary said he did not know and
asked Shen what he thought. Shen said that he could not say since he was not
there, but wondered about the significance of the difference between the PRC
statement in this communiqué and the earlier longer and more detailed statement
in the Shanghai Communiqué. The Secretary noted that the statement
“normalization of relations can be accomplished on the basis of confirming the
principle of one China” did not say that we had to withdraw our military forces
or break diplomatic relations with the ROC.
The Secretary then asked again what Shen thought; “You have a Chinese
mind, what does it mean to you?” Ambassador Shen responded that they want the
U.S. to do something to confirm that there is one China. The Secretary then
said that he had not discussed the statement with the Chinese, adding only that
Premier Chou En-lai had said it was a new point. The Secretary emphasized that
it was not an agreed point but a PRC statement and reiterated that he would
have to study it.
Ambassador Shen asked why the U.S. statement in this Communiqué had not
repeated the Shanghai Communiqué expression of interest in a peaceful
settlement. The Secretary assured him this had no significance. The U.S. is
absolutely firm on the defense commitment, the Secretary continued, and we have
made that abundantly clear.
Referring to the Secretary’s banquet toast, Ambassador Shen noted that
the Secretary had assured the Chinese that U.S.–PRC friendship would be a
constant factor in U.S. foreign policy. Shen wondered why the Secretary had
given this assurance and whether Chou had made a [Page 445] similar pledge. The
Secretary said that Chou had given substantially the same assurances and
commented that surely Ambassador Shen would not have expected him to say that
there would be a change in our policy. In response to Shen’s question about
stability on the mainland and possible PRC concern that U.S. China policy could
change under a new administration, the Secretary said that there was some
concern about what future administrations might do. As for the stability of the
PRC, “What can you say when the leaders are 75 and 79.” He added that he had no
idea who would be the next PRC head of State.
Shen then asked what would happen next in U.S.–PRC relations. The
Secretary assured him that nothing dramatic is going to happen and that the
U.S. has no immediate intention and no plan to do anything. Shen commented to
the Secretary that in an earlier conversation he had said that there would be
no change until 1974 and asked if the timetable had been changed. The Secretary
reminded Shen that 1974 is only a month away, but reiterated that there was no
timetable. His reference to 1974 was just a general statement. The newspapers
have picked up the idea of diplomatic relations, the Secretary continued, but
the idea that we are compulsively seeking diplomatic relations is “nonsense.”
“What difference does it make?” he asked, “We have as much exchange as we need.”
Ambassador Shen then asked if the Secretary had seen the ROC Ministry of
Foreign Affairs statement on his trip. The Secretary said he had and that he
found it fairly mild. Shen commented that the ROC could make it stronger if it
was what we wished. He then asked what expanding the functions of the Liaison
Office would include. The Secretary noted that we had no trade or commercial
attachés there now and that expanding the functions would include things like
that. In response to Shen’s question, he added that we were not thinking in
terms of military attachés. Shen then asked if the reference in the Communiqué
to frequent high-level contact meant that there would be high-level visits from
Peking to the U.S. The Secretary pointed out that Shen had drafted enough
communiqués to know that not everything in them means something concrete. He
added, however, that he did not intend to go to Peking as frequently as he had
up until now.
Asked where this leaves us, the Secretary replied that this leaves us
where we were before. the PRC’s major concern is the USSR not Taiwan. Taiwan
was barely discussed. When asked to confirm that the U.S. was moving in the
direction of diplomatic relations, the Secretary said “by little steps at a
time.” Shen then asked how many more steps there were to take. The Secretary
responded that we have no plan and that he did not see it coming in 1974. He
repeated that the PRC has more pressing problems which preoccupy them more than
Taiwan. He [Page 446] noted that he had
seen Mao Tse-tung three times. During the second meeting there had been no
mention of Taiwan. In his last meeting it was mentioned, but with no sense of
urgency. Commenting on the Secretary’s statement that it was the Soviet Union
that preoccupied the Chinese, Shen asked if he was also concerned about the
Soviet Union. The Secretary replied that he was not as concerned as the PRC is
and observed that they never dug air raid shelters when we were confronting
them.
The Secretary again asked Shen what the Communiqué meant to him. Shen
said that they want the U.S. to do something to confirm the principle of one
China and then in time they would take care of Taiwan either unilaterally or
with U.S. acquiescence. The Secretary dismissed this as “impossible.”
Ambassador Shen then observed that the ROC would like some reassurance
from the U.S. He said that he had nothing specific in mind but asked if the
Secretary would consider some expression or gesture of support. The Secretary
said that after dealing in the same year with the Arabs and Israelis and three
kinds of Vietnamese, he had no new ideas to suggest. Emphasizing the need for
reassurances, Ambassador Shen commented that before the Secretary went to
Peking, there were some people in Taipei who thought that he would establish
diplomatic relations. When the Secretary observed that Taipei should be
relieved that he did not, Shen noted that the Secretary had said that he
intended to complete the process. The Secretary replied that this would not
occur rapidly or in the next few weeks or months. He repeated that he did not
have the same compulsion as the press. Before leaving for Peking he said he
told the press he had no intention of establishing diplomatic relations on this
trip. Shen commented that he could understand that the Secretary could not put
a time limit on this U.S. position and emphasized that his own government had
every intention of remaining friends and allies of the U.S. In reply, the
Secretary reiterated that we have no plans to establish diplomatic relations
with the PRC and that we will not give up the defense commitment.
Once the U.S. recognizes the PRC as the sole legitimate government of
China, Shen asked, how could the U.S. maintain a defense treaty with part of a
country? The Secretary replied that there may be many variations to this
interesting question but reminded Shen that it is the PRC which feels the need
to move toward diplomatic relations. We are not spending sleepless nights on
this issue. Asked if he thought the PRC was spending sleepless nights on this
issue, the Secretary replied, “Probably not;” they are pretty cold-blooded and
do only enough to satisfy their domestic requirements.
Shen asked for the Secretary’s advice on what the ROC should do. The
Secretary responded that the ROC has pursued a wise policy, showing [Page 447] great restraint and
wisdom. Painful as it may be, the ROC should continue this policy. He said he
had no other suggestions.
Turning again to the PRC statement in the Communiqué on confirming the
principle of one China, Shen asked the Secretary what his “Chinese advisers”
thought it meant. The Secretary replied that his Chinese advisers did not know
a damned thing. The statement may mean we can keep diplomatic relations with
the ROC as long as we acknowledge that there is but one China, he said. On the
other hand it may mean nothing. The Secretary added, however, that in his
experience such PRC statements usually mean something. They are very subtle.
Asked if he thought the Chinese considered him subtle, the Secretary commented
that by Chinese standards they probably think he is of average intelligence
which is a great compliment. The Secretary went on to say he wanted to explore
what the Chinese meant by confirming the principle of one China. This will take
time, he continued, and even when we find out what they want, we won’t
necessarily do it.
The Secretary ended the conversation by noting that after meetings such
as he had in Peking, often nothing happens for a while. He noted in this
connection that Ambassador Huang Chen had just returned home.
1. Source: Department
of State, Papers of William H. Gleysteen: Lot 89 D 436, Box 8132, PRC Related
Papers 1973. Secret; Exdis. Drafted by Sullivan and cleared by Hummel. The
meeting took place in the office of the Secretary of State.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d64
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_445
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_446
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/pg_447
Thân thế (các) nhân vật
Chou En-lai, (Zhou Enlai)
Premier of the People’s Republic of China; member, Standing Committee of
the Chinese Communist Party’s Political Bureau
https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Enlai
https://en.wikipedia.org/wiki/Premier_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Minister_of_Foreign_Affairs_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_Chairman_of_the_Chinese_Communist_Party
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Chinese_People%27s_Political_Consultative_Conference
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v17/d139
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/memorandum-conversation-between-mao-zedong-zhou-enlai-and-henry-kissinger
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/zhou-enlai-talking-ho-chi-minh
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?f[0]=topics:86538&fo[0]=86538
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=1
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=topics%3A86538&fo%5B0%5D=86538&page=2
Tài liệu Chu Ân Lai yêu cầu Hoa Kỳ loại bỏ Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu
và dùng Dương Văn Minh để lật đổ hai nền Đệ I và Đệ II VNCH.
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/search?search_api_fulltext=&items_per_page=100&sort_bef_combine=created_DESC&f%5B0%5D=people%3A84942&fo%5B0%5D=84942
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/discussion-between-zhou-enlai-and-le-duc-tho
https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/89367/download
Gleysteen, William H., Jr.,
Deputy Director, Office of United Nations Political Affairs, Bureau of
International Organization Affairs, Department of State, from August 1966
https://en.wikipedia.org/wiki/William_H._Gleysteen
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_South_Korea
https://adst.org/OH%20TOCs/Gleysteen,%20William%20H.,%20Jr.toc.pdf
Huang Zhen (Huang Chen),
PRC Ambassador to France until March 1973; Chief of the PRC Liaison
Office in the United States from March 1973
https://en.wikipedia.org/wiki/Huang_Zhen
https://en.wikisource.org/wiki/Author:Huang_Zhen
https://2001-2009.state.gov/documents/organization/72591.pdf
https://mediaclip.ina.fr/en/i24024268-huang-chen-the-traditional-friendship-of-the-french-and-chinese-peoples.html
https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB79/BEBB23.pdf
https://www.facebook.com/NixonPresidentialLibrary/posts/otd-5301973-president-nixon-met-to-discuss-us-china-relations-with-dr-henry-kiss/1102544875230224/
https://www.fordlibrarymuseum.gov/sites/default/files/2024-06/1552743.pdf
https://www.britishpathe.com/asset/236303/
https://cutt.ly/3tezOe3t
https://mediaclip.ina.fr/en/caf97507056-credentials-huang-chen-at-the-elysee.html
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76ve13/d12
Hummel, Arthur W., Jr.,
Deputy
Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs until 1975
https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_W._Hummel_Jr.
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_China
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Pakistan
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Ethiopia
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Ambassador_to_Burma
https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/po/12046.htm
https://www.presidency.ucsb.edu/documents/nomination-arthur-w-hummel-jr-be-united-states-ambassador-the-peoples-republic-china
https://www.uscpf.org/v2/hummelbio.html
https://uscpf.org/v3/hummel_bio/
Mao
Tse-tung (Mao Zedong),
Chairman
of the Central Committee of the People’s Republic of China
https://en.wikipedia.org/wiki/Mao_Zedong
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Communist_Party_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_People%27s_Republic_of_China
https://en.wikipedia.org/wiki/Chairman_of_the_Central_Military_Commission_(China)
https://en.wikipedia.org/wiki/Central_People%27s_Government_of_the_People%27s_Republic_of_China_(1949%E2%80%931954)
https://www.biography.com/political-figures/mao-tse-tung
https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Mao_Zedong
https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Guards
Shen, James C. H.,
ROC Ambassador to the United States
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Shen
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v18/d46
https://grokipedia.com/page/james_shen
https://taiwantoday.tw/AMP/Politics/Taiwan-Review/4824/The-anatomy-of-a-traumatic-decade
https://www.econclubny.org/legacyarchive?p_p_id=33&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-4&p_p_col_count=1&p_r_p_564233524_tag=james+shen
https://rotaryinchina.org/shen-james-c-h-%E6%B2%88%E5%8A%8D%E8%99%B9%E8%87%BA%E5%8C%97/
Sullivan, William H.,
Deputy Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs
until July 1973; U.S. Ambassador to the Philippines from July 1973
https://www.wikiwand.com/en/William_H._Sullivan
https://en.wikipedia.org/wiki/William_H._Sullivan
