20260403 CDTL GRF undated 1975 D281 Tài liệu do Bộ Ngoại
giao soạn thảo.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d281
Google Translated
Tài liệu số 281
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1969–1976, Tập
X, Việt Nam, Tháng 1 năm 1973 – Tháng 7 năm 1975
281. Tài liệu do Bộ Ngoại giao soạn thảo.
Washington, không đề ngày.
LÀO: Bối cảnh
Với sự thành lập của Chính phủ Liên hiệp Dân tộc
Lâm thời (PGNU) vào tháng 4 năm 1974, cuộc tranh giành quyền lực bằng
biện pháp quân sự tại Lào đã chuyển sang hình thức chính trị. Mặt trận
Yêu nước Lào (Pathet Lào) đã chứng tỏ năng lực vượt trội hơn
hẳn so với phe đối lập—tức phe cánh hữu tại Vientiane—vốn vẫn duy trì lối
làm việc thiếu tổ chức theo kiểu truyền thống của mình.
Có thể suy luận rằng Pathet Lao—dù có hay không
sự khuyến khích từ Hà Nội—đã quyết định đẩy mạnh chương trình nắm quyền
tại Lào ngay sau sự sụp đổ của Phnom Penh và Sài Gòn. Song
hành với diễn biến này là sự sa sút tinh thần nhanh chóng của các lãnh đạo cấp
cao trong bộ máy dân sự lẫn quân sự thuộc phe Vientiane. Đến ngày 1
tháng 5, khi một nhóm người biểu tình tương đối nhỏ—chủ yếu là sinh viên—xuống
đường tại Vientiane để phản đối một số bộ trưởng thuộc phe Vientiane,
thì phe Vientiane—vốn là một thực thể có tổ chức lỏng lẻo—đã bắt đầu tan
rã. Hầu hết các lãnh đạo dân sự và quân sự gây nhiều tranh cãi nhất của phe Vientiane
đều đã rời khỏi đất nước. Lực lượng Vũ trang Hoàng gia (FAR)
gần như đã hoàn toàn quy phục quyền Bộ trưởng Quốc phòng của Pathet
Lao.
Phía Vientiane thực tế đã bị loại bỏ khỏi việc
chia sẻ quyền lực trong chính phủ liên hiệp và dường như chỉ còn giữ lại vai
trò của một kẻ đi theo biết tuân phục. Mặc dù một số bộ trưởng thuộc phía
Vientiane vẫn tiếp tục tại vị [Trang 958] và ngay cả khi Thủ tướng bổ
nhiệm những nhân vật khác thuộc phía Vientiane để thay thế cho những người
đã từ chức, thì đà tiến của phía Pathet Lào hiện nay đã trở nên quá mạnh
mẽ, không thể nào ngăn cản nổi.
Mặc dù quá trình chuyển giao quyền lực sang tay LPF
được dự báo sẽ diễn ra tương đối ôn hòa, vẫn tiềm ẩn nguy cơ bạo lực. Nguy cơ
này chủ yếu xuất phát từ các nhóm thanh niên—những người đặc biệt đề cao tư
tưởng "giải phóng" và, có lẽ, mong muốn giành trọn quyền lực
tối thượng bằng vũ lực, theo mô hình từng diễn ra tại Campuchia và miền Nam
Việt Nam. Xét trên một số phương diện, giới sinh viên cùng các nhóm cấp tiến
khác dường như đang có những bước đi vượt trước cả LPF.
Chiến lược của Hoa Kỳ
Chính sách của chúng tôi tại Lào từ trước đến
nay là ủng hộ Chính phủ Liên hiệp Quốc gia (PGNU), trong bối cảnh
chính phủ này theo đuổi đường lối độc lập, trung lập và hòa giải dân tộc.
Vào ngày 9 tháng 5, Bộ trưởng Ngoại giao—người thuộc phe LPF—đã
tái khẳng định với Đại diện của chúng tôi về thiện chí duy trì mối quan hệ giữa
hai nước mà không có bất kỳ sự thay đổi nào. Tuy nhiên, chúng tôi không thể chắc
chắn liệu Pathet Lào—lực lượng đang nắm ưu thế trong chính phủ liên hiệp—có
thực sự hiện thực hóa những lời lẽ hữu nghị của vị Bộ trưởng này hay không.
Sự sụp đổ của phe Vientiane đang đặt ra trước mắt
chúng tôi một số vấn đề đòi hỏi phải được quan tâm giải quyết một cách khẩn cấp.
—Chương trình hỗ trợ quân sự của chúng tôi chủ yếu nhằm
mục đích củng cố FAR—lực lượng được xem là tổ chức có kỷ luật và quy củ
nhất thuộc phe Vientiane, đủ năng lực để đối trọng với LPF. Tuy
nhiên, trên thực tế, FAR hiện đang nằm dưới sự kiểm soát của chính những đối thủ
cũ của lực lượng này. Đạo luật Hỗ trợ Nước ngoài đã quy định một số giới hạn nhất
định đối với việc cung cấp viện trợ cho các quốc gia đang chịu sự cai trị của
các chế độ cộng sản. Xuất phát từ thực tế này, chúng tôi đã đồng ý với quyết định
của Bộ Quốc phòng về việc tạm ngưng mọi chuyến hàng bao gồm các trang
thiết bị mang tính chất quân sự thuần túy (chẳng hạn như đạn dược) dự kiến
chuyển đến Lào theo khuôn khổ Chương trình Hỗ trợ Quân sự (MAP).
Trong thời điểm hiện tại, chúng tôi vẫn tiếp tục duy trì việc cung cấp các loại
vật tư tiêu hao mang tính thương mại—vốn chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng số
viện trợ quân sự mà chúng tôi dành cho Lào.
—Chương trình hỗ trợ quân sự của chúng tôi—khác với
chương trình hỗ trợ kinh tế—được thực hiện dựa trên yêu cầu của Thủ tướng
Souvanna Phouma, vốn đã được đưa ra trước khi chính phủ liên hiệp được
thành lập. Điều này đã được Bộ trưởng Quốc phòng Sisouk (thuộc phe Vientiane)
tái khẳng định vào thời điểm chính phủ được thành lập hồi tháng 4 năm 1974. Do
đó, viện trợ quân sự đã được cung cấp trực tiếp cho Bộ Quốc phòng và sau
đó chuyển đến lực lượng FAR, qua đó loại trừ khả năng bị LPF-Laotian
Patriotic Front political arm of the Pathet Lao kiểm soát. Tuy
nhiên, sự sụp đổ của phe Vientiane đã làm thay đổi thực tế này. LPF—vốn
từ trước đến nay luôn yêu cầu rằng viện trợ quân sự của chúng tôi phải được
chuyển giao cho PGNU-Provisional Government of National Union (Laos)
thay vì cho Bộ trưởng Quốc phòng—hiện đang ở vào vị thế có thể hưởng lợi
từ nguồn viện trợ này.
—Chương trình hỗ trợ kinh tế của chúng tôi phải tuân
thủ các yêu cầu pháp lý tương tự như đã đề cập ở trên, liên quan đến việc cung
cấp viện trợ cho một chế độ do phe cộng sản chi phối. Tuy nhiên, nếu xác định rằng
việc tiếp tục hỗ trợ như vậy là vì lợi ích quốc gia của chúng tôi, thì Đạo
luật (Mục 620) cho phép chúng tôi tiếp tục triển khai chương trình
này. Chúng tôi đã làm việc thông qua Bộ Tài chính và Bộ Kinh tế với
cả phía Vientiane lẫn LPF để thực hiện chương trình viện trợ của
mình. Do đó, tình hình hiện tại hoàn toàn khác biệt so với cách thức làm việc
đơn phương của chúng tôi trong vấn đề viện trợ quân sự. Chúng tôi cũng đã tham
gia vào nỗ lực viện trợ quốc tế thông qua Quỹ Hoạt động Ngoại hối, cũng
như tham gia thành lập một nhóm tư vấn không chính thức dưới sự bảo trợ của IBRD
nhằm hỗ trợ kinh tế cho Lào. Hơn nữa, chúng tôi đã hoàn thành ba dự án
quy mô nhỏ tại khu vực do LPF kiểm soát kể từ khi chính phủ liên hiệp được
thành lập. Gần đây nhất, chúng tôi đã cung cấp kinh phí cho Cao ủy Liên Hợp
Quốc về Người tị nạn (UNHCR) để thực hiện chương trình hồi hương cho
người tị nạn do PGNU tổ chức. Khoảng 20.000 người tị nạn đang cư trú tại
khu vực do phía Vientiane kiểm soát đã được hồi hương về quê quán của họ
tại khu vực do LPF kiểm soát, dưới sự giám sát của UNHCR.
Các Vấn đề và Lựa chọn
Chính sách của Hoa Kỳ đối với Lào. Trong
thời điểm hiện tại, quan hệ của chúng ta với Lào vẫn tiếp diễn như trước
đây, với sự khuyến khích từ Thủ tướng Souvanna Phouma và Bộ trưởng
Ngoại giao (thuộc phía Pathet Lao). Một khi quá trình tiếp quản quyền
lực của Pathet Lao hoàn tất—dù là dưới vỏ bọc duy trì chính phủ liên hiệp
hay thông qua việc nắm giữ toàn bộ các chức vụ—chúng ta sẽ cần quyết định xem
liệu việc duy trì phái bộ ngoại giao cùng một số chương trình viện
trợ có phục vụ lợi ích của chúng ta hay không, và nếu có thì ở mức độ nào. Các
dấu hiệu cho thấy cả hai phe phái, cũng như các chính phủ nước ngoài có liên
quan, đều ủng hộ sự hiện diện của chúng ta—vừa vì những hỗ trợ thiết thực mà
chúng ta mang lại, vừa vì vai trò của chúng ta như một nhân tố cân bằng giữa
các cường quốc. Những nỗ lực của chúng ta sẽ chứng minh sự quan tâm tiếp nối của
Hoa Kỳ đối với khu vực Đông Dương, cũng như sự ủng hộ dành cho Lào
trong tư cách là một phần của khu vực này.
Viện trợ Quân sự.
Sự sụp đổ của phe Vientiane, việc Lực lượng
Vũ trang Hoàng gia (FAR) phải tuân thủ các chỉ thị của Pathet Lao,
và đặc biệt là việc Bộ trưởng Quốc phòng Sisouk từ chức, đã khiến
cho mục tiêu ban đầu của chương trình viện trợ quân sự của chúng ta—vốn nhằm củng
cố năng lực quân sự cho phe Vientiane—trở nên bất khả thi.
Yếu tố khiến vấn đề này trở nên phức tạp hơn chính là
thực tế rằng một phần lớn trong chương trình hỗ trợ quân sự của chúng ta về bản
chất lại là một chương trình phúc lợi dành cho Quân đội Lào. Lực lượng FAR
đã được xây dựng – theo yêu cầu của chúng ta – trong suốt những năm chiến
tranh, đạt đến một quy mô mà bản thân đất nước này hoàn toàn không có hy vọng
có thể tự duy trì được. Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào năm 1973,
lực lượng FAR đã liên tục được cắt giảm quân số – với sự khuyến khích và
hỗ trợ tài chính từ phía chúng ta – nhưng hiện tại vẫn còn khoảng 50.000 [Trang
960] binh sĩ nằm trong danh sách biên chế. Việc cắt đứt nguồn hỗ trợ đang được
cung cấp vào lúc này sẽ để lại một lượng lớn binh sĩ thất nghiệp mà không có bất
kỳ chỗ dựa nào để nương tựa. Một sự thay đổi đột ngột như vậy chắc chắn sẽ gây
ra những tác động nghiêm trọng đối với một nền kinh tế vốn dĩ đã đang trong
tình trạng đổ nát.
Lựa chọn cuối cùng chỉ còn lại hai phương án: hoặc là
tiếp tục – ít nhất là trong giai đoạn trước mắt – một chương trình hỗ trợ quân
sự đã được điều chỉnh, theo đó chúng ta sẽ không cung cấp đạn dược, khí tài hay
bất kỳ loại trang thiết bị quân sự thuần túy nào khác; hoặc là chấm dứt hoàn
toàn chương trình này.
Hỗ trợ Kinh tế.
Nền kinh tế Lào—vốn
đã liên tục suy thoái trong vài tháng qua—phụ thuộc một phần vào nguồn hỗ trợ
kinh tế của Hoa Kỳ thông qua Quỹ Hoạt động Ngoại hối (được
tài trợ bởi cộng đồng quốc tế) để có ngoại tệ mạnh chi trả cho các mặt hàng nhập
khẩu thiết yếu. Cơ chế này—mà chúng tôi đã đóng góp 16 triệu đô la trong Năm
Tài khóa 1975—cho phép quốc gia này mua sắm các mặt hàng nhập khẩu, chủ yếu là
lương thực và nhiên liệu, nhằm duy trì sự tồn tại của đất nước. Các cấu phần
khác trong chương trình viện trợ của chúng tôi được thiết kế nhằm đưa đất nước
này đi vào lộ trình hướng tới sự tự chủ kinh tế trong tương lai—một mục tiêu mà
chúng tôi nhận thức rõ là vẫn còn rất xa vời. Việc tiếp tục duy trì nguồn viện
trợ này sẽ là một nhân tố then chốt trong mối quan hệ của chúng tôi với Lào
dưới sự lãnh đạo của một chính quyền do Mặt trận Yêu nước Lào (LPF)
chi phối. Trong năm vừa qua, chúng tôi đã cắt giảm quy mô viện trợ cũng như số
lượng nhân viên Chính phủ Hoa Kỳ tham gia triển khai chương trình này.
Ngay cả khi không tính đến những thay đổi gần đây trong bộ máy chính quyền,
chúng tôi vốn dĩ đã có kế hoạch tiếp tục điều chỉnh và tinh gọn chương trình viện
trợ của mình.
Nếu chúng tôi xác định rằng việc tiếp tục viện trợ
kinh tế là vì lợi ích quốc gia, chúng tôi dự liệu sẽ không có những thay đổi đột
ngột nào trong quan hệ của chúng tôi với Lào do một Chính phủ Liên hiệp
Quốc gia (PGNU) do Pathet Lào chi phối gây ra. Chúng tôi sẽ cắt
giảm số lượng nhân sự người Mỹ tham gia triển khai chương trình viện trợ
này.
Các bước tiếp theo
Trước mắt, chúng tôi đang theo sát diễn biến tại Lào,
thay vì chủ động dẫn dắt các diễn biến đó.
Chúng tôi sẵn sàng duy trì các chương trình Viện trợ
Quân sự (MAP) đã được cắt giảm (ngoại trừ vũ khí và đạn dược) cùng
các chương trình hỗ trợ kinh tế trong khi tiếp tục theo dõi tình hình. Tuy
nhiên, chúng tôi có thể buộc phải chấm dứt các chương trình này nếu quan hệ giữa
hai bên xấu đi, hoặc nếu tính mạng của công dân Mỹ bị đe dọa một cách rõ
ràng.
Chúng tôi đang tiến hành việc cử Đại sứ được chỉ
định Galen Stone đi nhận nhiệm vụ theo quy trình thông thường.
Chúng tôi có thể sẽ cân nhắc việc mời Nhà vua tới
Washington vào mùa hè này, nhằm thể hiện sự ủng hộ của chúng tôi đối với
Ngài, cũng như làm dấu hiệu cho thấy sự quan tâm tiếp diễn của chúng tôi đối với
Lào. Theo dự kiến, Nhà vua sẽ tới thăm Paris, và có thể cả
Moscow cùng Bắc Kinh, vào tháng Bảy tới.
Trước những mối nguy hiểm đe dọa công dân Mỹ do
các cuộc biểu tình và bạo loạn của các nhóm cực đoan gây ra—bất kể những hành động
này có được chính phủ dung thứ hay không—chúng tôi đã quyết định rút toàn bộ
nhân sự Hoa Kỳ khỏi các tỉnh, đồng thời chỉ thị cho Đại diện Chapman
đẩy nhanh việc giảm bớt nhân sự tại Đại sứ quán.
1. Nguồn:
Thư viện Ford, Cố vấn An ninh Quốc gia, Hồ sơ Quốc gia của Tổng thống
về Đông Á và Thái Bình Dương, Hộp 12, Lào. Mật.↩
2. Được
báo cáo trong điện tín số 3186 gửi từ Viêng Chăn, ngày 9 tháng 5;
Lưu trữ Quốc gia, RG 59, Hồ sơ Chính sách Đối ngoại Trung ương.↩
3. Xem
Tài liệu 20.↩
Sources
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/sources
Abbreviations and Terms
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/terms
Persons
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/persons
Note on U.S. Covert Actions
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/note
Vietnam, January 1973–July 1975
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/comp1
Collapse and Evacuation, February 26–July 22, 1975
(Documents 178–283)
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/ch3
1.
Document 281
Foreign Relations of the United
States, 1969–1976, Volume X, Vietnam, January 1973–July 1975
281. Paper Prepared in the Department
of State1
Washington, undated.
LAOS
Background
With the formation of the Provisional Government of National Union (PGNU)
in April 1974, the military contest for power in Laos became a political one.
The Lao Patriotic Front (Pathet Lao) demonstrated a much greater ability in
this than its opposition, the rightist Vientiane-side which retained its
traditional disorganized methods of operation.
It can be deduced that the Pathet Lao—with or without encouragement from
Hanoi—decided to step up its program for the assumption of power in Laos
following the fall of Phnom Penh and Saigon. Coupled with this was the rapid
demoralization of senior civil and military leaders of the Vientiane-side. By
May 1, when a relatively modest group of demonstrators, largely students, took
to the streets in Vientiane protesting against some of the Vientiane-side
ministers, the Vientiane-side as a loosely organized body began to fall apart.
Most controversial Vientiane-side civil and military leaders have left the
country. The Forces Armées Royales (FAR) have virtually all submitted to the
Pathet Lao Acting Defense Minister.
The Vientiane-side has been effectively removed from sharing power in the
coalition and appears to have left only the role of compliant follower. Even
though some Vientiane-side ministers remain in [Page 958] their posts and even
if the Prime Minister replaces those Vientiane-side figures who have resigned
with others from the Vientiane-side, the momentum on the part of the Pathet Lao
is now too great to be stopped.
While the transition of power to the LPF should be relatively peaceful,
there is a potential for violence. This comes from youth groups, particularly,
who favor a “liberation” and, perhaps, achievement of final power through some
sort of force à la Cambodia and South Vietnam. In some ways, the students and
other radicals seem to be moving ahead of the LPF.
U.S. Strategy
Our policy in Laos has been to support the PGNU, as it pursued its own
policy of independence, neutrality and national reconciliation. On May 9, the
Foreign Minister, who is of the LPF side, repeated to our Chargé his
willingness to continue unchanged the relationship between our countries.2 We do not know, however, if the
Pathet Lao, holding the upper hand in the coalition, will put into practice the
Minister’s friendly words.
The collapse of the Vientiane-side presents us with several problems
requiring early attention.
- —Our military
assistance program has been intended largely to shore up the FAR as the
single most organized body on the Vientiane-side capable of dealing with
the LPF. The FAR now is effectively under the control of its erstwhile
opponents. The Foreign Assistance Act places certain limits on the
provision of assistance to countries governed by communist regimes. With
this in mind, we have already concurred with DOD’s holding up all
shipments of purely military items (e.g. ammunition) intended for Laos under
the MAP program. We are continuing for the time being the flow of
commercial consumables which make up a large part of the military
assistance we give to Laos.
- —Our military
assistance program, unlike the economic assistance program, was based on a
request from Prime Minister Souvanna Phouma made before the formation of
the coalition government. This was reaffirmed by Defense Minister Sisouk
(Vientiane-side) at the time of the formation of the government in April
1974. Military assistance thus has been provided directly to the Defense
Ministry and then to the FAR, bypassing the possibility of LPF control.
The collapse of the Vientiane-side has changed this. The LPF, who have all
along demanded that our military assistance be provided to the PGNU rather
than to the Defense Minister, are now in a position to benefit from this
aid.
- —Our economic
assistance program faces the same legal requirements mentioned above
relative to furnishing assistance to a communist-dominated regime. If it
is determined, however, that it is in our national interest to continue
such assistance, the Act (Section 620) allows us to go on with this
program. We have been dealing through the Finance Ministry and Economy
Ministry with both the Vientiane-side and the LPF in carrying out our aid
program. The situation, then, is quite different from our one-sided dealings
on military aid. We have also participated in an international aid effort
through the Foreign Exchange Operations Fund and in setting up an informal
consultative group under the IBRD for economic assistance to Laos.
Moreover, we have completed three small scale projects within the LPF zone
since the formation of the coalition. Most recently, we have provided
funds to the United Nations High Commission for Refugees (UNHCR) for the
refugee return-to-village program organized by the PGNU. Some 20,000 refugees
in the Vientiane-side zone have been returned, under UNHCR supervision, to
their places of origin in the LPF zone.
Issues and Choices
US Policy Toward Laos. For the time being, our relations with Laos
continue as before with the encouragement of Prime Minister Souvanna Phouma and
of the Foreign Minister (of the Pathet Lao side). Once the Pathet Lao take over
is complete, either behind a facade of continued coalition or through
assumption of all posts, we shall need to decide on whether it is in our
interest to maintain our mission and some aid programs and at what level.
Indications are that both factions and also interested foreign governments
favor our presence, both for our concrete assistance and for our role as a
balancing factor among the great powers. Our effort would demonstrate our
continued interest in Indochina and support for Laos as a part of the area.
Military Assistance. The collapse of the Vientiane-side, the bowing of
the FAR to Pathet Lao directives and particularly the resignation of Defense
Minister Sisouk have rendered impossible the original objective of our military
assistance program which was to shore up the military element of the
Vientiane-side.
Complicating this issue is the fact that a large percentage of our
military assistance program is in essence a welfare program for the Lao Army.
The FAR was built up, at our behest, during the years of fighting to a level
which the country by itself had no hope of sustaining. Since the ceasefire in
1973,3 FAR has demobilized steadily, with
our encouragement and financial support, but it still has approximately 50,000 [Page 960] troops on its rolls.
To cut off the assistance being provided now would leave a sizeable body of
unemployed soldiers with nothing to fall back on. Such an abrupt change would
have a significant impact on an economy already in shambles.
The choice comes down to continuing, at least for the time being, an
adjusted military assistance program in which we furnish no ammunition,
ordnance or other purely military hardware, or, alternatively, terminating the
program altogether.
Economic Assistance. The Lao economy, which has steadily deteriorated
over the last few months, is in part dependent upon American economic
assistance through the internationally financed Foreign Exchange Operation Fund
for hard currencies to finance essential imports. This mechanism, to which we
contributed $16 million in FY 75, allows the country to buy the imports,
principally food and fuel, to sustain itself. Other portions of our aid program
are intended to set the country on the road to eventual economic
self-sufficiency, a goal which we know is far off. The continuation of this aid
will be a key factor in our relationship with Laos under a LPF-dominated
regime. In the last year we have reduced the level of our assistance and the
numbers of USG employees carrying out this program. Even without the recent
changes in the government, we had plans to continue tailoring our program.
If we determine that continuation of economic aid is in the national
interest, we forsee no abrupt changes in our relations with Laos to be expected
from a PGNU dominated by the Pathet Lao. We shall reduce the number of
Americans implementing the aid program.
Next Steps
For the present, we are following, rather than leading, developments in
Laos.
We are prepared to maintain reduced MAP (except for arms and ammunition)
and economic assistance programs as we observe developments. However, we may
have to terminate these programs if our relations worsen or if American lives
are clearly in danger.
We are proceeding with the despatch of Ambassador-designate Galen Stone
in the normal way.
We may wish to consider inviting the King to Washington this summer as a
mark of our support for him and as a sign of continued interest in Laos. The
King is to visit Paris, and perhaps Moscow and Peking in July.
Because of the danger to Americans from radical group demonstrations and
riots, whether tolerated or not by the government, we have decided on the
withdrawal of all US personnel from the provinces and have instructed Chargé
Chapman to speed-up a thinning out of Embassy personnel.
1. Source: Ford
Library, National Security Adviser, Presidential Country Files for East Asia
and the Pacific, Box 12, Laos. Secret.↩
2. Reported in telegram
3186 from Vientiane, May 9; National Archives, RG 59, Central Foreign Policy
Files.↩
3. See Document 20.↩
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d281
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/pg_958
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/pg_960
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v10/d20
Thân thế (các) nhân vật/
Chapman, Leonard F., Jr.,
General, USMC, Commandant of the Marine Corps from 1968 until January
1, 1972
https://en.wikipedia.org/wiki/Leonard_F._Chapman_Jr.
https://www.usmcu.edu/Research/Marine-Corps-History-Division/People/Whos-Who-in-Marine-Corps-History/Abrell-Cushman/General-Leonard-F-Chapman-Jr/
https://www.uscis.gov/about-us/our-history/explore-agency-history/commissioners-and-directors/leonard-chapman
https://www.marines.mil/News/Messages/Messages-Display/Article/886772/death-of-general-leonard-f-chapman-jr-former-commandant-of-the-marine-corps/
https://www.usni.org/magazines/proceedings/2000/february/right-man-right-time
Ford Gerald R.,
Republican Representative from Michigan until October 13, 1973; House
Minority Leader until October 13, 1973; Vice President of the United States
from October 13, 1973, until August 8, 1974; President of the United States
from August 8, 1974
https://en.wikipedia.org/wiki/Gerald_Ford
https://en.wikipedia.org/wiki/President_of_the_United_States
https://en.wikipedia.org/wiki/Vice_President_of_the_United_States
https://en.wikipedia.org/wiki/House_Minority_Leader
https://en.wikipedia.org/wiki/Leader_of_the_House_Republican_Conference
https://en.wikipedia.org/wiki/Chair_of_the_House_Republican_Conference
https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_House_of_Representatives
https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/gerald-r-ford/
https://www.whitehouse.gov/administration/
https://geraldrfordfoundation.org/gerald-r-ford-biography/
https://www.fordlibrarymuseum.gov/grf/timeline.asp
https://en.wikipedia.org/wiki/Presidency_of_Gerald_Ford
https://www.history.navy.mil/research/library/research-guides/modern-biographical-files-ndl/modern-bios-f/ford-gerald.html
https://www.fordlibrarymuseum.gov/library/guides/findingaid/ford_vp_papers.asp
Souvanna Phouma, Prince
Laotian Prime Minister. Prime Minister of the Kingdom of Laos until
1975
Prince, half-brother of Souphanouvong, Head of
Government of Laos on several occasions until 1975; represented neutralist
forces
